ას-249-545-04 11 მაისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. სულხანიშვილი,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 30 აგვისტოს შპს «რ.-....»-მა სს «მ.» წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1998წ. 18 მარტს შპს «რ.-....»-მა» სს «მ.» დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება (ყოფილი ქსნის მინისტარის ქარხანა), რომლითაც სს «მ.» ბალანსზე რიცხული ორი ერთეული შუშის მწარმოებელი მანქანა _ დანადგარი შეისყიდა შპს «რ.-....»-მა.

აღნიშნული მოძრავი ქონებიდან ერთი ერთეული მანქანა-დანადგარი ჯერ კიდევ 1996 წელს ქსნის მინისტარის ქარხანასა და რუსეთის ფედერაციაში მოღვაწე სს «ა.» შორის დადებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე იყო გატანილი საქართველოდან. გამყიდველი ვალდებული იყო გაყიდული ქონება გადაეცა შპს «რ.-....»-სათვის და ჩაბარება მოეხდინა ფაქტობრივად, რის შესახებაც არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, მაგრამ სს «მ.» ვალდებულება არ შეასრულა. ამასთან, როცა შპს «რ.-....»-მა» ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, დააპირა სს «ა.» ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელება, აღმოჩნდა, რომ მითითებული ქონება სს «მინას» იჯარით ჰქონდა გადაცემული სს «ა.», რის გამოც სს «ა.» უარი განაცხადა შპს «რ.-....»-თან ერთობლივი საქმიანობის განხორციელებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც სს «მ.» დაევალა სს «ა.» საიჯარო ურთიერთობის შეწყვეტა, სს «მ.» იგი არ შეასრულა და იჯარის ხელშეკრულება არ შეწყვიტა.

სს «მ.» შპს «რ.-....»-თან ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას შეგნებულად დამალა გაყიდული ქონების სს «ანოპინოსათვის» იჯარის ხელშეკრულებით გადაცემის ფაქტი.

1998წ. 18 მარტიდან ერთობლივი საქმიანობის ვადის ამოწურვამდე – 2001წ. 31 დეკემბრამდე ერთობლივი საქმიანობის განუხორციელებლობის გამო მოსარჩელემ განიცადა ზიანი, რამაც 5336000 აშშ დოლარი შეადგინა.

მოსარჩელემ მოითხოვა მითითებული თანხის მოპასუხისათვის გადასახდელად დაკისრება.

2002წ. 16 სექტემბერს მოსარჩელემ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს და საბოლოო ჯამში მოითხოვა 5064785 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და თავის შესაგებელში მიუთითა, რომ 1998წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სს «მ.» შპს «რ.-....» სრულად გადასცა უფლება ამ ნივთზე და ამ ნივთისგან მიღებულ მოგებაზე.

სს «მ.» და სს «ა.» შორის დადებული ერთობლივი საქმიანობის და თანამშრომლობის გენერალური ხელშეკრულების შესაბამისად, სს «ა.» გადაცემული მანქანა _ დანადგარების მეშვეობით ნაწარმოები პროდუქციის რეალიზაციის შედეგად მიღებული მოგების 50% ერიცხებოდა სს «მ.».

1998წ. 18 მარტიდან ამ მოგების უფლება შეიძინა შპს «რ.-....». სს «მ.» ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით ყველა მოქმედება შეასრულა გარდა ერთისა _ არ მოუხდენია მექანიკური საწარმოო ხაზის შპს «რ.-....» გადაცემა, რასაც დღევანდელ მოთხოვნასთან არავითარი კავშირი არა აქვს. მისი მოსაზრებით, 1998წ. 18 მარტიდან სს «ა.» მოგების 50% უნდა გადაუხადოს შპს «რ.-....». სს «ა.» რომ სცნო შპს «რ.-....» უფლება ერთობლივ საქმიანობაზე იმითაც დასტურდება, რომ მან შპს «რ.-....» გადაურიცხა დაგროვილი დავალიანება მოგების 50%. _ 200000 რუბლი. სს «მ.» და სს «ა.» შორის შედგენილი იჯარის ხელშეკრულება წინააღმდეგობაში არ არის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებასთან და არავითარი დაბრკოლება არ შეუქმნია მას შპს «რ.-....» სს «ა.» ერთობლივი საქმიანობის შესახებ გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, 1998წ. 18 მარტიდან 2001წ. 31 დეკემბრამდე მოგების 50%-ის მიღებაში.

მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელის 1998წ. 22 დეკემბრის წერილის საფუძველზე 2000წ. 23 მარტს სს «. შეწყვიტა საწარმოო ხაზის ექსპლუატაცია, მოახდინა მისი დემონტაჟი და საწყობში დააბინავა. 1998წ. 18 მარტიდან სს «მ.» არ მიუღია შემოსავალი ერთობლივი საქმიანობიდან, ამიტომ მიუღებელი შემოსავლის თაობაზე მის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

2003წ. 29 იანვარს მოპასუხემ განცხადებით მიმართა სასამართლოს და მიუთითა, რომ იგი არცერთ შემთხვევაში არ შეიძლება მოცემულ საქმეზე მოპასუხედ გამოდიოდეს, თუნდაც დავუშვათ, რომ იჯარის ხელშეკრულებამ ხელი შეუშალა შპს «რ.-....» მოგების მიღებაში, ამაზე პასუხი უნდა აგოს სახელმწიფომ, ვინაიდან 1997წ. 30 ოქტომბერს ქონების მართვის სამინისტროსა და კომპანია «შ.» შორის გაფორმებული «აქციათა შესყიდვის ვალდებულების შესახებ» პასუხისმგებლობა აღმოუჩენელ და გამოუვლინებელ ვალდებულებებზე ეკისრება იმ სახელმწიფო ორგანოს, რომელიც აკონტროლებდა და პასუხს აგებდა სს «მ.» ვალდებულების წარმოშობის დროისათვის. მისი შეხედულებით იჯარის ხელშეკრულება წარმოადგენს ასეთ აღმოუჩენელ და გამოუვლინებელ ვალდებულებას, რომლის წარმოშობის დროისათვის (1996წ. 10 ივნისი) სს «მ.» ფლობდა და აკონტროლებდა ქონების მართვის სამინისტრო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. სს «მ.» შპს «რ.-....» სასარგებლოდ დაეკისრა 55064785 აშშ დოლარის გადახდა.

საოლქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

სს «მ.» და შპს «რ.-....» შორის 1998წ. 18 მარტს გაფორმდა შუშის ტარის ჩამომსხმელი მანქანა- დანადგარების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულების მე-7 პუნქტით გამყიდველმა მყიდველს გადასცა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 1996წ. 10 იანვრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მანქანა _ დანადგარებზე კუთვნილი ყველა უფლება, საკუთრების უფლება და უფლება მისგან მიღებულ მოგებაზე.

სს «მ.» და სს «ა.» შორის დადებულ იჯარის ხელშეკრულების თაობაზე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არაფერია მითითებული და ეს გარემოება გამყიდველმა მყიდველს განზრახ დაუმალა, რაც საფუძველი გახდა იმისა, რომ შპს «რ.-....» სს «ა.» არ ცნო მესაკუთრედ და უარი განუცხადა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების ფარგლებში პარტნიორულ ურთიერთობაზე. აღნიშნული გარემოება კი იმან განაპიობა, რომ სს «მ.» დაუმალა ქონების შემძენ შპს «რ.-....» სს «ა.» ამავე ქონებაზე იჯარის ხელშეკრულების არსებობა.

საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სწორედ ეს გარემოება გახდა სს «ა.» შპს «რ.-....» სასარგებლოდ ერთობლივი საქმიანობის შესახებ დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად, მოგების მიღებაზე და იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტაზე უარის თქმის საფუძველი.

აქედან გამომდინარე, საოლქო სასამართლომ სკ-ის 411-ე და 412-ე მუხლების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მითითებული შემოსავლის სახით, ზიანი 5 064 785 აშშ დოლარი, რომელიც მოიცავს პერიოდს 1998წ. მეორე კვარტლიდან 2001წ. 31 დეკემბრამდე, უნდა აანაზღაუროს მოპასუხემ.

სასამართლომ მიუთითა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს იჯარის ხელშეკრულების არსებობის დამალვით შპს «რ.-....» განიცადა ზიანი, ამის გამო ნასყიდობის ხელშეკრულება ჩაითვალა უფლებრივად ნაკლის მქონედ, რადგან შპს «რ.-....» ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, ვერ მიიღო მონაწილეობა სს «ა.» ერთად ამ ქონების ერთობლივი საქმიანობის განხორციელებაში, რადგან შპს «რ.-....» სს «ა.» მანქანა დანადგარების მესაკუთრედ არ აღიარა და არც სს «მ.» განახორციელა ამ მიმართებით შესაბამისი ზომები.

2003წ. 7 აპრილს სს «მ.» საკასაციო საჩივრით მიმართა სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში სარჩელით მოთხოვნილი თანხების სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთვის დაკისრება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 16 ივლისის განჩინებით სს «მ.» საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 13 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე კოლეგიის სხვა შემადგენლობას.

საკასაციო სასამართლო არ დაეთანხმა რა კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ იჯარის ხელშეკრულების არსებობა, რომლის შესაბამისადაც იჯარით აღებული ქონების გაუმჯობესების შემთხვევაში სს „ა.“ წარმოეშობოდა საკუთრების მოთხოვნის უფლება გაუმჯობესებულ ქონებაზე, არ წარმოადგენდა შპს «რ.-....»-სათვის შეძენილ ნივთზე უფლებრივ ნაკლს. პალატამ მიუთითა, რომ უფლებრივი ნაკლი სინამდვილეში არსებობდა, რის თაობაზეც მიღებულია უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება და მას პეიუდიციული ძალა აქვს მოცემული საქმისათვის, მაგრამ ამ უფლებრივმა ნაკლმა თუ რა ზიანი მიაყენა შპს «რ.-....»-ს, საოლქო სასამართლოს კოლეგიას ეს გარემოება არა აქვს სრულყოფილად გამოკვლეული და დასაბუთებული. საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სკ-ის 935-ე მუხლის I ნაწილით და მიუთითა, რომ ამ ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, შპს «რ.-....»ს უფლება აქვს მოითხოვოს ერთობლივი საქმიანობის შედეგად შესაძლო მიუღებელი შემოსავლის მხოლოდ 50%. ასეთ ვითარებაში კი საოლქო სასამართლოს უნდა დაედგინა შპს «რ.-....»ის მიერ ერთობლივი საქმიანობის ცალმხრივად შეწყვეტამდე, ასევე ერთობლივ საქმიანობაში შპს «რ.-....»-ის ჩაბმამდე (სს „მ.“ და სს „ა.“ მიერ ერთობლივი საქმიანობის განხორციელების დროს მონაკვეთი) პერიოდში არსებული შემოსავლების ოდენობა და მიუღებელი შემოსავლის ოდენობის გაანგარიშების მიზნით ამ მონაცემთა გათვალისწინებით ჩაეტარებინა სათანადო ექსპერტიზა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 21 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს «რ.-....»-ის სარჩელი სს „მ.“ 5064.785 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. შპს «რ.-....»ს დაეკისრა 15000 ლარის გადახდა მოპასუხის მიერ გაღებული სასამართლო ხარჯების ასანაზღაურებლად. გაუქმდა სს „მ.“ კუთვნილ უძრავ-მოძრავ ქონებაზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 16 სექტემბრის განჩინებით დადებული ყადაღა და ძალადაკარგულად ჩაითვალა ამავე განჩინების საფუძველზე გაცემული სააღსრულებო ფურცელი.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს „მ.“ დაუმალა შპს «რ.-....»-ს ნივთის უფლებრივი ნაკლის არსებობა და დაუდო ხელშეკრულება მანქანა-დანადგარების ნასყიდობის შესახებ. ამდენად, ადგილი ჰქონდა სკ-ის 81-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოტყუებით დადებულ გარიგებას. ამ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ერთი მხარე დუმს იმ გარემოებათა გამო, რომელთა გამჟღავნების დროსაც მეორე მხარე არ გამოავლენდა თავის ნებას, მაშინ მოტყუებულს შეუძლია მოითხოვოს გარიგების ბათილობა. მიუხედავად იმისა, რომ შპს «რ.-....»-მა უკვე 1998წ. 4 ნოემბერს იცოდა უფლებრივი ნაკლის შესახებ (ეს დასტურდება შპს «რ.-....»ის მიერ სს „ა.“ შუშის ქარხნის“ მიმართ 1998წ. 4 ნოემბერს გაგზავნილი წერილით) მას არ მოუთხოვია გარიგების ბათილობა. ნაცვლად ამისა შპს «რ.-....»-მა მოითხოვა ნასყიდობის საგნის უფლებრივი ნაკლის გამოსწორება და მანქანა-დანადგარების გადაცემა მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენით. აღნიშნული მან განახორციელა იმის ცოდნის მიუხედავად, რომ იჯარის ხელშეკრულება არ გამოიწვევდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აღდგენას. სკ-ის 412-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მოითხოვს იმ ზიანის ანაზღაურებას (ერთობლივი საქმიანობით მიღებული შემოსავალი), რომელიც არათუ მოვალისთვის, მისთვისაც არ იყო სავარაუდო. ამდენად, სასამართლომ ნივთის ნაკლის გამო ერთობლივი საქმიანობით მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა მიიჩნია კანონიერ საფუძველს მოკლებულად. რაც შეეხება ზოგადად ნივთის ნაკლის გამო ზიანის ანაზღაურებას, კოლეგიამ აღნიშნა, პრომ მოსარჩელემ ნივთის ნაკლის (იჯარის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ იცოდა 1998წ. 4 ნოემბერს, რაც დასტურდება ამ თარიღით სს „ა.“ შუშის ქარხნის“ მიმართ გაგზავნილი წერილით, მაგრამ სარჩელი აღძრა 2002წ. 30 აგვისტოს, შესაბამისად, მოსარჩელემ გაუშვა სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა.M

შპს «რ.-....»ის წარმომადგენელი კ. ბ-ე საკასაციო საჩივრით მოითხოვს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. სასამართლომ სკ-ის 81-ე მუხლის გამოყენებით გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. მოცემულ შემთხვევაში მანქანა-დანადგარების ნასყიდობის ხელშეკრულება მოტყუებით დადებულ გარიგებად ვერ ჩაითვლება, ვინაიდან ამ გარიგების დადების მიზანი არ ყოფილა კონტრაგენტის მოტყუება. ნასყიდობის გარიგება მოტყუებით დადებულად ჩაითვლებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება არ არსებობდა როგორც გარიგება და ერთადერთი იურიდიული დოკუმენტი იქნებოდა იჯარის ხელშეკრულება. იჯარის ხელშეკრულების შესახებ ინფორმირება ხელშეკრულების დადების დროს ნასყიდობის ხელშეკრუოლების გაფორმების ხელისშემშლელი ვერ გახდებოდა, მაშინ როდესაც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება ასევე კანონიერ გარიგებას წარმოადგენდა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია მოტყუებით დადებულ გარიგებას, არამედ უფლებრივი ნაკლის მქონე ნივთის გადაცემას.

2. იჯარის ხელშეკრულების, როგორც უფლებრივი ნაკლის შესახებ შეტყობინება შპს «რ.-....»-ს სამართლებრივად არ აიძულებდა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა მოეთხოვა. სკ-ის 490-ე მუხლის თანახმად, თუ გაყიდული ნივთი ნაკლის მქონეა, გამყიდველმა უნდა გამოასწოროს ეს ნაკლი, მოცემული ნორმა მყიდველს უფლებას ანიჭებს ნაკლის გამოსწორების მოთხოვნით მიმართოს გამყიდველს და ავალდებულებს ამ უკანასკნელს ნაკლის გამოსწორებას. არასწორია სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ იჯარის ხელშეკრულების გაუქმება არ გამოიწვევდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აღდგენას, ამიტომ ზიანი სავარაუდო ვერ იქნებოდა სს „მ.“, მაშინ, როდესაც იგი შპს «რ.-....»თვისაც არ იყო სავარაუდო. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების განუხორციელებლობა შპს „რაინდი-1“ს არ უსპობდა უფლებას მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება ერთობლივი ხელშეკრულების პირობების გათვალისწინებით, ვინაიდან ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს შპს «რ.-....»-ის ქონებრივი ინტერესი გამომდინარეობდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან. ზემოაღნიშნული დასკვნით სასამართლომ მოუსპო შპს «რ.-....»-ს შესაძლებლობა ესარგებლა სკ-ის 494-ე მუხლით მინიჭებული უფლებით.

3. სასამართლო კოლეგიამ არასწორად განმარტა სკ-ის 129-ე მუხლი, ვინაიდან ნაკლის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოიშვა არა იმ დროიდან, როდესაც კასატორისთვის ცნობილი გახდა იჯარის ხელშეკრულების შესახებ, არამედ მას შემდეგ, რაც უზენაესი სასამართლოს 2001წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების პარალელურად იჯარის ხელშეკრულების არსებობა, რაც მიჩნეულ იქნა უფლებრივ ნაკლად.

სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სკ-ის 138-ე, 139-ე მუხლები, ასევე, 129-ე მუხლის მეორე ნაწილი, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სახეზე გვქონდა პერიოდულად ანუ განმეორებადი მოქმედებებით შესასრულებელი ვაოლდებულებები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. არასწორად განმარტა კანონი. საკასაციო პალატა თვლის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მიღებული სამართლის ნორმების დარღვევით.

უპირველეს ყოვლისა უნდა აღინიშნოს ის გარემოება, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 81-ე მუხლი. სასამართლოს მიერ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე სს „მ.“ და და შპს «რ.-....» შორის დადებული ხელშეკრულება მიჩნეულია მოტყუებით დადებულ გარიგებად. სკ-ის თანახმად მოტყუებით დადებული გარიგება წარმოადგენს საცილო გარიგებას და იგი ბათილად შეიძლება ცნობილი იქნეს მხოლოდდამხოლოდ მოტყუებული პირის შეცილების საფუძველზე. რასაც ადგილი არ ჰქონია მოცემულ შემთხვევაში. ამასთან, ამავე კოდექსის 84-ე მუხლის საფუძველზე მოტყუებით დადებული გარიგება შეიძლება სადავო გახდეს ერთი წლის განმავლობაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მითითებული ვადის გასვლაც ზცუდავს სასამართლოს იმსჯელოს გარიგების ბათილობის თაობაზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის არსებული გარიგების საფუძველზე შპს «რ.-....» გადაეცა უფლებრივი ნაკლის მქონე ნივთი ე.ი. გარიგება მიჩნეულია არსებული გარიგებიდან გამომდინარე შედეგებზე და არა მათ მიერ დადებული გარიგების ბათილობაზე.

საყურადღებოა ის გარემოება, რომ სამოქალაქო კოდექსი გაყიდული ნივთის ნაკლის არსებობას უპირობოდ არ უკავშირებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. 490-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი უთითებს გამყიდველის ვალდებულებაზე, უპირველეს ყოვლისა გამოასწოროს ეს ნაკლი, ხოლო ნაკლის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება უნდა მოხდეს 494-ე მუხლის შესაბამისად ანუ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არსებული ზოგადი წესების მიხედვით. სკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიაენის გამომწვევი მოქმედების უშუალო გედეგს.

შპს «რ.-....»-ის“ მიერ სარჩელის შეტანა სასამართლოში მიმართული იყო სწორედ ნაჩიდი ნივთის უფლებრივი ნაკლის გამოსწორებისაკენ, რითაც შესაძლოა აცილებულიყო მისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი, მაგრამ ვინაიდან ნაკლის გამოსწორებამდე შპს «რ.-....»-ის“ და სს „ა. მ. ქ.“ შორის ურთიერთობა შეწყდა. სახეზეა ზიანი, რომელიც მიადგა შპს «რ.-....»-ს“ უფლებრივი ნაკლის ნივთის გადაცემის გამო. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ რადგან შპს «რ.-....»-მა“ უკვე იცოდა ნაყიდი ნივთის უფლებრივი ნაკლის შესახებ, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დინებაც უნდა დაიწყოს მითითებული მომენტიდან.

ამასთან, სასამართლომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის მითითებისას გამოიყენა სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა სამი წელია. სასამართლომ ისე გამოიყენა აღნიშნული ნორმა, რომ არ მიუთითებია არის თუ არა უფლებრივი ნაკლის მქონე ნივთის გაყიდვით მიყენებული ზიანი სახელშეკრულებო მოთხოვნა და აქედან გამომდინარე შესაძლებელია თუ არა ამ ნორმის გამოყენება მოცემულ დავასთან მიმართებაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ უნდა იმსჯელოს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე, დაადგინოს შპს „რაინდი 1-ისათვის“ ზიანის მიყენების ფაქტი და ასეთი გარემოების დადგენის შემთხვევაში განსაზღვროს მიყენებული ზიანის ოდენობა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა II კ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს «რ.-....»-ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 21 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.