¹ ბს-1329-1106-კ-04 16 მარტი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბ. კობერიძე,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; ბინის თანამესაკუთრედ და კანონისმიერ მემკვიდრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 9 დეკემბერს მ. ნ-ემ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების: თბილისის კრწანისის რაიონის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ¹55 საბინაო-საექსპლოატაციო ორგანიზაცია სერვისული ცნტრი “ო-ისა” და დ. ჩ-ის მიმართ სარჩელი აღძრა მესამე პირის _ ქ. თბილისის ნოტარიუსის მონაწილეობით და ბინის პრივატიზაციის ბათილად ცნობა და ბინის თანამესაკუთრედ და კანონისმიერ მემკვიდრედ აღიარება მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

1980 წლიდან სამ შვილთან ერთად ცხოვრობდა სადავო ბინაში, მდებარე ქ. თბილისში, ... რომელიც კომუნალურ ფონდს ეკუთვმოდა. ბინაში ჩაწერილი იყო მისი მეუღლე ა. ჩ-ი და მისი და დ. ჩ-ი. ამ უკანასკნელმა 1992 წელს მალულად მოახდინა ბინის პრივატიზაცია. საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის თანახმად, ის ბინის დამქირავებლის ოჯახის წევრი იყო და პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებისას მისგან თანხმობა უნდა ყოფილიყო მიღებული.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 15 იანვრის საოქმო განჩინებით მოპასუხედ, ნაცვლად თბილისის კრწანისის რაიონის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ¹55 საბინაო- საექსპლოატაციო ორგანიზაციისა, ჩაბმულ იქნა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობა.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. ნ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

სკ-ის 129-ე მუხლის თანახმად, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადა ექვს წელს წარმოადგენდა. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის მიხედვით, მისი დენა უნდა დაწყებულიყო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. აპელანტმა დარღვეული უფლებების შესახებ 2001 წელს შეიტყო, როცა მათი ბინიდან გამოსახლება დაიწყო. ის სადავო ბინაში 1980 წლიდან ცხოვრობდა სამ შვილთან ერთად. აპელანტი საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის თანახმად, ბინაზე უფლების მქონე იყო, რადგან დამქირავებლის ოჯახის წევრს წარმოადგენდა. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების თანახმად, ბინის პრივატიზაციის დროს უნდა ყოფილიყო მისი, როგორც ოჯახის სრულწლოვანი წევრის, თანხმობა. არასწორი იყო, აგრეთვე, მისი მეუღლის წილის სამკვიდრო მასაში შეუტანლობა, რადგან სამკვიდრო არა მარტო სამკვიდროს დამტოვებლის კუთვნილი ქონება მოიცავდა, არამედ მასში მამკვიდრებლის ქონებრივი უფლებები და მოვალეობებიც შედიოდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 30 სექტემბრის განჩინებით მ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 5 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ განჩინება შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, რამდენადაც სადავო ბინის პრივატიზაცია 1992 წელს განხორციელდა, სარჩელი კი მისი ბათილად ცნობის თაობაზე 2003წ. 9 იანვარს აღიძრა, უდავოა, რომ მოთხოვნა ხანდაზმული იყო, რადგან მოსარჩელეს იმთავითვე უნდა შეეტყო, რადგან მისი მეუღლე, რომლის უფლებების მემკვიდრედაც მან თავი მიიჩნია, პრივატიზაციამდე 6 წლით ადრე, 1986 წელს გარდაიცვალა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2 მუხლის თანახმად: მოქალაქეს მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემა მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ პრივატიზაციის განხორციელებისას დ. ჩ-ის ოჯახში მის გარდა სხვა სრულწლოვანი პირიც იყო ჩაწერილი. ის გარემოება, რომ მ. ნ-ე შვილებთან ერთად ჩაწერილი იყო სხვა ბინაში, თბილისში, ..., მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ. შესაბამისად, არ არსებობდა სადავო ბინაზე განხორციელებული პრივატიზაციის ბათილად ცნობის საფუძველი. მ. ნ-ე ასევე ადასტურებდა, რომ მეუღლესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში არ ყოფილა. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სკ-ის 1151-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს წარმოშობს მხოლოდ მოქალაქეობრივი მდგომარეობის რეგისტრაციის ორგანოში რეგისტრირებული ქორწინება. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მისი ქონებრივი უფლებების მემკვიდრეობის საფუძველზე სადავო ბინაზე თანამესაკუთრედ და მემკვიდრედ ცნობის თაობაზე უსაფუძვლო იყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მ. ნ-ემ იმავე საფუძვლებით საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ მ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 30 სექტემბრის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საქმის მასალებით უდავოდაა დადგენილი და არც მხარეები ხდიან სადავოდ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ კასატორი მ. ნ-ე შვილებთან ერთად ჩაწერილი იყო თბილისში, ... და არა სადავო ბინაში. საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ პრივატიზაციის განხორციელებისას სადავო ბინაში დოდო ჩ-ის გარდა სხვა სრულწლოვანი წევრიც იყო ჩაწერილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება არ დარღვეულა, რაც მოქალაქის მიერ საცხოვრებელი სახლის საკუთრებაში გადაცემის დროს ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობას ითვალისწინებდა.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მოიხმო სკ-ის 1151-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს წარმოშობს მხოლოდ მოქალაქეობრივი მდგომარეობის რეგისტრაციის ორგანოში რეგისტრირებული ქორწინება. მ. ნ-ე, ასევე ადასტურებს, რომ მეუღლესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში არ ყოფილა. ამდენად, კასატორის მოთხოვნა ქონებრივი უფლებების მემკვიდრეობის საფუძველზე სადავო ბინაზე თანამესაკუთრედ და კანონისმიერ მემკვიდრედ ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოა.

საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და თვლის, რომ, რამდენადაც სადავო ბინაზე პრივატიზაცია 1992 წელს განხორციელდა, სარჩელი კი მისი ბათილად ცნობის შესახებ 2003წ. 9 იანვარს აღიძრა, უდავოა, რომ მოთხოვნა ხანდაზმულია, რადგან კასატორს, თუკი მისი უფლებები ნამდვილად დაირღვა, აღნიშნულის შესახებ უნდა შეეტყო, რადგან მისი მეუღლე, რომლის უფლებების მემკვიდრედაც თავს მიიჩნევდა, პრივატიზაციამდე ექვსი წლით ადრე _ 1986 წელს გარდაიცვალა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება არსებითად სწორია, არ არსებობს მისი გაუქმების საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი და, შესაბამისად, იგი დატოვებულ უნდა იქნეს უცვლელად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 30 ივნისის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.