ას-308-602-04 8 ივნისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,

ქ. გაბელაია

დავის საგანი: საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ჟ. ხ-ემ და სხვებმა სარჩელით მიმართეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სს «კ-ის» მიმართ და მოითხოვეს საწარმო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით: მოსარჩელეები მუშაობდნენ ა-ში და სხვადასხვა წლებში მიიღეს საწარმო ტრავმები, ამიტომ დასახიჩრების გამო ა-დან 1993 წლამდე იღებდნენ პენსიას. საწარმოში წარმოშობილი ფინანსური მდგომარეობის გაუარესების გამო ა-მა შემდგომში სს «კ-მა» მათ შეუწყვიტა ზიანის ანაზღაურება. 1996 წელს «ა-ს» შეეცვალა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა და იგი ჩამოყალიბდა, როგორც სს «კ-ი». შემდგომში იგი გაიყო ნატურით და მის ბაზაზე ჩამოყალიბდა სამი სამართალმემკვიდრე: სს «კ-ი», სს «ს-ა» და სს «ხ-ა». თავის დროზე ამ გაყოფის თაობაზე მათთვის ცნობილი არ ყოფილა, რადგან ერთ-ერთ ნაწილს დაუტოვეს სახელწოდება «კ-ი». ვინაიდან მათ არ უხდიდნენ კუთვნილ თანხებს 1999-2002 წლებში, მიმართეს სასამართლოს და სასამართლოს გადაწყვეტილებით სს «კ-ს» გადასახდელად დაეკისრა საპენსიო დავალიანების გადახდა, რაც არ შეუსრულებია.

მოსარჩელეთა განმარტებით, სს «კ-ის» გაყოფისას ვალების გადახდა დაეკისრა მხოლოდ «კ-ს», ხოლო სს «კ-ის» ბაზაზე ახლად შექმნილი სს «ს-ა» და სს «ხ-ა» გათავისუფლდნენ ვალების გადახდისაგან, ისე, რომ აღნიშნულის თაობაზე არ მიუღიათ კრედიტორების თანხმობა, ამიტომ მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მათ სასარგებლოდ არსებული დავალიანებების სოლიდარულად დაკისრება სს «კ-ის», სს «ს-ასა» და სს «ხ-ასათვის». ზემოაღნიშნულ მოთხოვნას მოსარჩელეები აფუძნებენ სკ-ის 203-ე და 204-ე მუხლების საფუძველზე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჟ. ხ-ისა და სხვათა სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. სს «კ-ს», სს «ს-ასა» და სს «ხ-ას» სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ საწარმო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სს «კ-მა», სს «ს-ამ» და სს «ხ-ამ».

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 4 აპრილის განჩინებით სს «ს-ას» და სს «ხ-ის» სააპელაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო და საქმის მასალებთან ერთად განსახილველად გადაეგზავნა საქრთველოს უზენაეს სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 7 ივლისის განჩინებით სს «ს-ას» და სს «ხ-ის» კერძო საჩივრები დატოვებულ იქნა განუხილველად, ვინაიდან მათ მიერ კანონით დადგენილ ვადაში არ იქნა ხარვეზი შევსებული.

სს «კ-ის» სააპელაციო საჩივარი კი მიღებულ იქნა წარმოებაში. ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 2 თებერვლის განჩინებით იგი არ დაკმაყოფილდა და ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილება დატოვებულ იქნა უცვლელად.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს. გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ საფუძვლად კი მიუთითა სკ-ის 203, 204 მუხლებზე, ასევე საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულების 42-ე პუნქტზე და ჩათვალა, რომ სააქციო საზოგადოებებმა „კ-მა“, „ს-ამ“ და „ხ-ამ“, როგორც სს „კ-ის“ ბაზაზე შექმნილმა საწარმოებმა სოლიდარულად უნდა აანაზღაურონ მოსარჩელეთათვის მიყენებული ზიანი.

სს „კ-მა“ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს 2004წ. 2 თებერვლის განჩინება და მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: მოსარჩელეებს დადგენილ ორთვიან ვადაში არ გაუსაჩივრებიათ სააქციო საზოგადოების კრების ოქმი სააქციო საზოგადოება „კ-ის“ ნატურით გაყოფის თაობაზე, პენსიონერებმა იცოდნენ რეორგანიზაციის შესახებ, მაგრამ დადგენილ ვადაში არ მიუმართავთ სასამართლოსათვის, რის გამოც მათი მოთხოვნა ხანდაზმულია. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულების 42-ე პუნქტი, ასევე არასწორად განმარტა სკ-ის 203-ე, 204-ე მუხლები. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სპეციალური ნორმები, რომლებიც არ ითვალისწინებენ ვალის დათმობისას მოთხოვნის მფლობელის თანხმობას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივარი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები: მოსარჩელე ჟ. ხ-ე და სხვები მუშაობდნენ ა-ში, სადაც მათ სხვადასხვა წლებში მიიღეს საწარმოო ტრავმები, ამიტომ დასახიჩრების გამო ა-იდან 1993 წლამდე იღებდნენ პენსიას. საწარმოში წარმოშობილი ფინანსური მდგომარეობის გაუარესების გამო ა-მა _ შემდგომში სს „კ-მა“ შეუწყვიტა მათ ზიანის ანაზღაურება: 1996 წელს „ა-ს“ შეეცვალა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა და იგი ჩამოყალიბდა, როგორც სააქციო საზოგადოება სს „კ-ი“. 1997 წელს კი გაიყო ნატურით და მის ბაზაზე ჩამოყალიბდა სამი სამართალმემკვიდრე: სს „კ-ი“, სს ს-ა“ და სს „ხ-ა“. მათი შეთანხმებით სს „კ-ის“ გაყოფისას ვალები გადაეკისრა მხოლოდ „კ-ს“, ხოლო სს „კ-ის“ ბაზაზე ახლად შექმნილი სს „ს-ა“ და სს „ხ-ა“ გათავისუფლდნენ ვალების გადახდისაგან, ისე რომ აღნიშნულის თაობაზე არ მიუღიათ კრედიტორების თანხმობა.

სს „კ-ს“, ვიდრე ის დაიყოფოდა სამ სააქციო საზოგადოებად, მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დაკისრებული ჰქონდა საწარმოო ტრავმებით დასახიჩრებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება ანუ 1997წ. 27 ნოემბრისთვის იგი ითვლებოდა მოსარჩელეთა კრედიტორად.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, მოცემულ შემთხვევაში ასეთი პრეტენზია კასატორის მხრიდან არ არის წამოყენებული.

პალატა ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის მოტივაციას, რომ სააქციო საზოგადოების 1997წ. 27 ნოემბრის კრების ოქმი, რომლითაც სააქციო საზოგადოების რეორგანიზაცია (გაყოფა) მოხდა, მოსარჩელეებს არ გაუსაჩივრებიათ ორთვიან ვადაში, ვინაიდან დავის საგანს სააქციო საზოგადოება „კ-ის“ რეორგანიზაცია არ წარმოადგენს. ასევე ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო პრეტენზია რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა ხანდაზმულია. სსკ-ის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

საქმის მასალების მიხედვით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეებმა იცოდნენ საწარმოს რეორგანიზაციის შესახებ. მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა ხანდაზმულია მოპასუხის მიერ წარდგენილი არ ყოფილა. მოსარჩელე ჟ. ხ-ის საქმის მასალების მიხედვით დასტურდება, რომ საოლქო სასამართლოში სააპელაციო საჩივრის განხილვისას, 1999წ. 25 აგვისტოს, სხდომაზე წარადგინეს და გამოქვეყნდა 1997წ. 27 ნოემბრის კრების ოქმი სს «კ-ის» ნატურით გაყოფის შესახებ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამ მოსარჩელის მოთხოვნაც არ არის ხანდაზმული.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ის 203-ე, 204-ე მუხლები, ვინაიდან „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი 1997წ. 27 ნოემბრისათვის არ ითვალისწინებდა მოთხოვნის მფლობელის თანხმობას. სამოქალაქო კოდექსი ძალაში შევიდა 1997წ. 25 ნოემბრიდან, ამდენად სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა დავის გადაწყვეტისას სკ-ის 203-ე, 204-ე მუხლები და მიუთითა, რომ თუ ვალის გადაკისრების შესახებ შეთანხმდნენ მესამე პირი და მოვალე, მაშინ გადაკისრების ნამდვილობა დამოკიდებულია მოთხოვნის მფლობელის თანხმობაზე. განსახილველ შემთხვევაში სააქციო საზოგადოება „კ-ის» მიერ ვალის გადაკისრება საჭიროებდა მოსარჩელეთა ანუ მოთხოვნის მფლობელთა თანხმობას.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილში ასევე სწორად მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულების „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ 42-ე პუნქტზე, რომლის მიხედვით „სახელმწიფო საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ლიკვიდაციის, რეორგანიზაციის ან პრივატიზაციის შევთხვევაში განცხადება შეიტანება მის უფლებამონაცვლე ან მისი ქონების ბაზაზე დაფუძნებულ ან შექმნილ ორგანიზაციაში, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი». ამდენად, სს „კ-ის“ ბაზაზე შექმნილი, მისი უფლებამონაცვლე ორგანიზაციები ვალდებული არიან, სოლიდარულად შეასრულონ მოსარჩელეთა წინაშე ნაკისრი ვალდებულებები.

პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორი აღიარებს მის ვალდებულებას, მოსარჩელეებს აუნაზღაუროს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანი, მაგრამ პრეტენზია აქვს, რომ სხვა სააქციო საზოგადოებებმა, კერძოდ, „ს-ამ“ და „ხ-ამ“ არ უნდა იკისრონ სოლიდარულად ამ ზიანის ანაზღაურება, როცა სააქციო საზოგადოება „ს-ასა“ და სს „ხ-ის“ კერძო საჩივრები საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 3 ივლისის განჩინებით დარჩა განუხილველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სააქციო საზოგადოება „კ-ის“ წარმომადგენლის, ე. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 2 თებერვლის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.