გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ბს-1330-906-კ-05 1 თებერვალი, 2006

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე,

თ. თოდრია

დავის საგანი: საიჯარო ხელშეკრულების მოშლა, საიჯარო დავალიანებისა და ჯარიმის გადახდა, საიჯარო ქონების გამოთავისუფლება, საიჯარო ქონების მესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2004წ. 19 აგვისტოს თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სარჩელი აღძრა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე ზ. შ.-ის მიმართ და 1998წ. 27 იანვრის საიჯარო ხელშეკრულების მოშლა, საიჯარო დავალიანების გადახდა 1868 აშშ დოლარის ოდენობით, «სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ» 1997წ. 8 სექტემბრის დებულების მე-6 მუხლის თანახმად, საპრივატიზებო ღირებულების 10%-ის ოდენობით (378 აშშ დოლარი) ჯარიმის დაკისრება და სკ-ის 172-ე მუხლის შესაბამისად, ზ. შ.-ის მიერ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლება მოითხოვა. მოსარჩელემ მიუთითა შემდეგზე:

1998წ. 27 იანვარს თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსა და მოქალაქე ზ. შ.-ს შორის გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა დაბა ...-ში მდებარე ¹10 საცხოვრებელი სააგარაკო კოტეჯი 79,4 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართით საპრივატიზებო ღირებულება 3780 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში. ხელშეკრულების თანახმად, მოიჯარეს უნდა გადაეხადა საიჯარო ქირა 378 აშშ დოლარი ეროვნულ ვალუტაში ექვს თვეში ერთხელ თანაბარწილად, ქონების ღირებულების არანაკლებ 10%-ის ოდენობით, რაც ზ. შ.-ის მიერ შესრულებული არ ყოფილა. 2004წ. 4 თებერვალს ზ. შ.-ს გაეგზავნა წერილი ¹22/255, რომლითაც მას დავალიანების დაფარვის შესახებ მიეცა გაფრთხილება. მიუხედავად აღნიშნულისა, მოიჯარეს დაკისრებული ვალდებულება არ შეუსრულებია. მოსარჩელის განმარტებით, დავალიანების თანხა სარჩელის Aაღძვრამდე შეადგენდა 1868 აშშ დოლარს, ხოლო ჯარიმის თანხა _ 378 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ეროვნულ ვალუტაში.

ზ. შ.-მა წარმოდგენილ სარჩელზე შესაგებელი წარმოადგინა, არ ცნო სარჩელი და უსაფუძვლოდ მიიჩნია იგი.

2005წ. 10 იანვარს ზ. შ.-მა შეგებებული სარჩელი წარადგინა სასამართლოში და საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტა და საიჯარო ქონების მესაკუთრედ ცნობა მოითხოვა შემდეგი მოტივებით:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტმა 1995წ. 13 ივნისის 14.61.692 დადგენილებით, ...-ის ადგილობრივი მოსახლეობის საბინაო პირობების გასაუმჯობესებლად, ...-ის გამგეობას გადასცა 21 სააგარაკო შენობა 54 ბინის ოდენობით. ზ. შ.-ის ოჯახი შეყვანილი იყო მძიმე საბინაო-საყოფაცხოვრებო პირობების მქონე ოჯახთა სიაში. დადგენილება არ ითვალისწინებდა ბინების გამოსყიდვას, მით უმეტეს _ საიჯარო ქირას, ამასთან, დადგენილი იყო, რომ ...-ის მოსახლეობისათვის ამოწურული იყო მიწის ნაკვეთების გამოყოფის შესაძლებლობა. მოსარჩელის მტკიცებით, მას მთლიანად დაფარული ჰქონდა ქონების საპრივატიზებო ღირებულება. ზ. შ.-ი იმ გარემოებასაც უსვამდა ხაზს, რომ ხელშეკრულებაში არასწორად იყო მითითებული, თითქოს მას გადაეცა არასაცხოვრებელი ფართი, სინამდვილეში კი მას ¹10 სააგარაკო კოტეჯი გადასცეს. მისი თქმით, მას გადაცემული ფართიდან რაიმე სახის სარგებელი არასოდეს მიუღია.

შეგებებული სარჩელის ავტორის აზრით, საიჯარო ქირის გადახდის მოთხოვნა ხანდაზმული იყო სკ-ის 129-ე და 230-ე მუხლების შესაბამისად, ვინაიდან პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან გასული იყო არა კანონით გათვალისწინებული სამი, არამედ ექვს წელი. ზ. შ.-ის თქმით, ჯარიმის თანხის გადახდევინების დათქმას საიჯარო ხელშეკრულება საერთოდ არ ითვალისწინებდა.

თბილისისკრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ზ. შ.-ის შეგებებული სარჩელი.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ზ. შ.-ს საიჯარო ხელშეკრულების პერიოდში საიჯარო ქირა ან მისი ნაწილი არასოდეს გადაუხდია. ამასთან, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ მოიჯარეს სრულად ჰქონდა დაფარული სადავო ქონების საპრივატიზაციო ღირებულება _ 3780 აშშ დოლარი და აღნიშნულ ფაქტს მოსარჩელე მხარეც აღიარებდა.

სასამართლომ, სკ-ის 129-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა საიჯარო ქირის გადახდევინების თაობაზე, ვინაიდან მოთხოვნის წარმოშობის დროიდან, 1998წ. ივლისის თვიდან, სარჩელის წარდგენამდე გასული იყო არა კანონით დადგენილი 3, არამედ 6 წელი და 1 თვე.

სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის ჯარიმის დაკისრების შესახებ იმ მოტივით, რომ საიჯარო ხელშეკრულება პირობას ჯარიმის შესახებ არ ითვალისწინებდა.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან არ არსებობდა მოპასუხისათვის საიჯარო ქირისა და ჯარიმის დარიცხვის საფუძველი, შესაბამისად, უკანონო იყო ზ. შ.-ისაგან ქონების გამოთხოვის მოთხოვნაც.

რაიონულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა დაბა ...-ში არსებული ¹10 კოტეჯი ზ. შ.-ის საკუთრებად აღიარა იმ მოტივით, რომ მას საპრივატიზაციო ღირებულება _ 3780 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში რეალურად გადახდილი ჰქონდა. 1998წ. 27 იანვრის იჯარის ხელშეკრულების 6.3 მუხლის შესაბამისად კი, საიჯარო ხელშეკრულება შეწყვეტილად ითვლებოდა, თუ მოიჯარე მთლიანად გამოისყიდდა საიჯარო ქონებას. ამავე ხელშეკრულების 5.5 მუხლის თანახმად, საიჯარო ქონების სრულად გამოსყიდვის შემთხვევაში საიჯარო ქონება საკუთრების უფლებით გადადიოდა მოიჯარეზე. სასამართლოს განმარტებით, ზ. შ.-ის მიერ ქონების ღირებულების სრულად დაფარვას აღიარებდა მოსარჩელე თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წარმომადგენელიც, რაც სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექის 131-ე მუხლის თანახმად, აღიარებად და საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნია შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 2 თებერვლის გადაწყვეტილება თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მიუთითა, რომ მისი მოთხოვნა დავალიანების გადახდის შესახებ ხანდაზმული არ იყო, ვინაიდან მეიჯარე წერილობითი გაფრთხილების გაგზავნით ეცადა მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, რითაც შეწყდა ხანდაზმულობის ვადის დენა. აღნიშნული გარემოება, სკ-ის 129-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა მის ხანდაზმულად მიჩნევას.

აპელანტი არამართებულად მიიჩნევდა სასამართლოს მსჯელობას ჯარიმის დაკისრების ნაწილშიც და განმარტავდა, რომ «სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ» 1997წ. 8 სექტემბრის დებულების მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის შეაბამისად, საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირობათა შეუსრულებლობის გამოვლენის შემთხვევაში მოიჯარე ღებულობდა გაფრთხილებას წერილობითი სახით და ჯარიმდებოდა საიჯარო ქონების საბოლოო ფასის 10%-ით.

ამასთან, 1998წ. 27 იანვრის ხელშეკრულების 2.2 მუხლის შესაბამისად, მოიჯარე ვალდებული იყო წელიწადში ორჯერ _ ექვს თვეში ერთხელ თანაბარწილად გადაეხადა საიჯარო ქირა. აპელანტის თქმით, აღნიშნული ვალდებულება ზ. შ.-ს საერთოდ არ შეუსრულებია, სასამართლომ კი მოიჯარე აღნიშნული ვალდებულებისაგან გაათავისუფლა.

თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მითითებით, სააპელაციო სასამართლო გასცდა თავის უფლებამოსილებას და მოპასუხეს საკუთრებაში გადასცა სადავო ქონება, რომელიც, თავისთავად, სახელმწიფო ქონებას წარმოადგენდა და მის განკარგვას ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო ახდენდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 6 ივლისის ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხე ზ. შ.-ს დაეკისრა საიჯარო ქირის _ 834 აშშ დოლარის და ჯარიმის _ 378 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ. ზ. შ.-ის შეგებებული სარჩელის ნაწილში რაიონული სასამართლოს 2005წ. 2 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები: მხარეთა შორის 1998წ. 27 იანვარს გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულებით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტმა ზ. შ.-ს იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადასცა დაბა ...-ში მდებარე სააგარაკო კოტეჯი ¹10 79,4 კვ.მ-ით. აღნიშნული ობიექტის საწყისმა საპრივატიზაციო ღირებულებამ ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997წ. 20 ნოემბრის ¹1-4-1103 ბრძანებით შეადგინა 3767,51 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში. სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტთან არსებული საკონკურსო კომისიის 1997წ. 30 დეკემბრის სხდომის ¹334 ოქმით სადავო ობიექტის საბოლოო საპრივატიზაციო ღირებულება განისაზღვრა 3780 აშშ დოლარის ეკვივალენტად ლარებში. ხელშეკრულების ვადა იყო 10 წელი, კერძოდ, 1998წ. 27 იანვრიდან 2008წ. 27 იანვრამდე. ხელშეკრულებითვე განისაზღვრა საიჯარო ქირის გადახდის წესი და პირობები: საიჯარო ქირა დგინდებოდა ნივთის საპრივატიზაციო ღირებულების _ 3780 აშშ დოლარის შესაბამისად და მისი გადახდა ხდებოდა ექვს თვეში ერთხელ, წელიწადში ორჯერ, თანაბარწილად. ხელშეკრულების 2.4 მუხლი ადგენდა, რომ საიჯარო ქირა არ წარმოადგენდა იჯარით აღებული ქონების გამოსასყიდ თანხას და იგი გამოიყენებოდა მეიჯარის მიერ დადგენილი წესების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ ზ. შ.-ს ხელშეკრულების 2.1 მუხლით დადგენილი საიჯარო ქირა არასოდეს გადაუხდია. სასამართლომ სკ-ის 129-ე მუხლის თანახმად მიიჩნია, რომ, ვინაიდან ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, 3 წელია, ამდენად, მოპასუხეს საპრივატიზაციო ღირებულების სრულად გადახდამდე უნდა დაკისრებოდა 3 წლის საიჯარო ქირის გადახდა, რაც სულ 834 აშშ დოლარს შეადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია ასევე, რომ 1998წ. 27 იანვრის საიჯარო ხელშეკრულებისა და 1999წ. 31 მარტის ¹1-3/152 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების 6.2 მუხლის შესაბამისად, მოპასუხე ზ. შ.-ს უნდა დაკისრებოდა ქონების საპრივატიზებო ღირებულების, 3780 აშშ დოლარის 10%-ის ოდენობით ჯარიმა _ 378 აშშ დოლარი.

სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა აპელანტის მოთხოვნა ნივთის გამოთხოვის შესახებ და მიიჩნია, რომ, ვინაიდან საქმის მასალებითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დასტურდებოდა, რომ ზ. შ.-ს ქონების საპრივატიზებო ღირებულება სრულად ჰქონდა გადახდილი, საიჯარო ხელშეკრულება ითვლებოდა შეწყვეტილად, სადავო ქონება მოიჯარის საკუთრებად და «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ» კანონის მე-10 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, მასზე საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა უნდა ყოფილიყო გაცემული.

ხსენებული გადაწყვეტილება თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ საკასაციო წესით გაასაჩივრა მისთვის ნივთის გამოთხოვაზე უარის თქმის, საიჯარო ქირის სახით მოპასუხისათავის მხოლოდ 834 აშშ დოლარის დაკისრებისაAდა ზ. შ.-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და განმარტა, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ის 129-ე მუხლის მე-2 პუნქტი და მოცემულ დავაზე გაავრცელა ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადა, მაშინ, როცა სარჩელი უძრავ ნივთს ეხებოდა და მასზე 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა უნდა გავრცელებულიყო.

კასატორმა მიიჩნია, რომ, ვინაიდან ზ. შ.-ის მიერ ხელშეკრულება ჯეროვნად არ შესრულებულა, «მეიჯარეს» უფლება ჰქონდა‚ შეეწყვიტა საიჯარო ხელშეკრულება ცალმხრივად, სასამართლომ კი უგულებელყო აღნიშნული და ქონების ღირებულების სრულად გადახდის გამო სადავო ქონება აღიარა ზ. შ.-ის საკუთრებად და მიიჩნია, რომ მოპასუხეს უნდა მისცემოდა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებლად მიიჩნია და მისი ნაწილობრივ გაუქმება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ზ. შ.-მაც გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც მას საიჯარო ქირის სახით 834 აშშ დოლარი, ხოლო ჯარიმის სახით 378 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა. კასატორმა განმარტა შემდეგი: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და დააკისრა მას 3 წლის საიჯარო ქირა, ვინაიდან 1998წ. 27 იანვრიდან, ანუ მოთხოვნის წარმოშობის დროიდან, სარჩელის წარდგენამდე გასული იყო 6 წელი და 1 თვე, რაც სრული საფუძველი იყო სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევისათვის.

კასატორმა უკანონოდ მიიჩნია მისთვის ჯარიმის თანხის დაკისრებაც, ვინაიდან ჯარიმის საკითხს საიჯარო ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა 1999წ. დებულება, ხელშეკრულება კი 1998 წელსაა დადებული და მასზე უკუქცევითი ძალის მინიჭება უკანონო იყო. ზ. შ.-ი უარყოფდა რაიმე გაფრთხილების მიღების ფაქტს დავალიანების გადახდის თაობაზეც.

ამდენად, კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ ზ. შ.-ისა და თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვინაიდან წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენიზია, საკასაციო სასამართლოსთვის სავალდებულოა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეთა შორის 1998წ. 27 იანვარს გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულებით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტმა ზ. შ.-ს იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადასცა დაბა ...-ში მდებარე სააგარაკო კოტეჯი ¹10, 79,4 კვ.მ-ით. აღნიშნული ობიექტის საწყისმა საპრივატიზაციო ღირებულებამ ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997წ. 20 ნოემბრის ¹1-4-1103 ბრძანებით შეადგინა 3767,51 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში. სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტთან არსებული საკონკურსო კომისიის 1997წ. 30 დეკემბრის სხდომის ¹334 ოქმით სადავო ობიექტის საბოლოო საპრივატიზაციო ღირებულება განისაზღვრა 3780 აშშ დოლარის ეკვივალენტად ლარებში. ხელშეკრულების ვადა იყო 10 წელი, კერძოდ, 1998წ. 27 იანვრიდან 2008წ. 27 იანვრამდე. ხელშეკრულებითვე განისაზღვრა საიჯარო ქირის გადახდის წესი და პირობები: საიჯარო ქირა დგინდებოდა ნივთის საპრივატიზაციო ღირებულების _ 3780 აშშ დოლარის შესაბამისად და მისი გადახდა ხდებოდა ექვს თვეში ერთხელ, წელიწადში ორჯერ, თანაბარწილად. ხელშეკრულების 2.4 მუხლი ადგენდა, რომ საიჯარო ქირა არ წარმოადგენდა იჯარით აღებული ქონების გამოსასყიდ თანხას და იგი გამოიყენებოდა მეიჯარის მიერ დადგენილი წესების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ ზ. შ.-ს ხელშეკრულების 2.1 მუხლით დადგენილი საიჯარო ქირა არასოდეს გადაუხდია.საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ ზ. შ.-ს ქონების საბალანსო ღირებულება _ 3780 აშშ დოლარი სრულად დაფარული ჰქონდა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს შემდეგს:

სკ-ის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, 3 წელია. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი მხოლოდ 3 წლის საიჯარო ქირის გადახდის ნაწილში, ვინაიდან, მართალია, მოთხოვნა წარმოიშვა 1998წ. 27 იანვარს და სარჩელი კი შეტანილ იქნა 2004 წელს, მაგრამ, ნიშანდობლივია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია პერიოდული საიჯარო ქირის დაკისრება მოპასუხისათვის. 1998წ. 27 იანვრის ხელშეკრულების 2.2. მუხლის თანახმად, «მოიჯარე» საიჯარო ქირას იხდიდა წელიწადში ორჯერ, ექვს თვეში ერთხელ, თანაბარწილად. ამდენად, სახეზეა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებები და ყოველწლიურად გადაუხდელ საიჯარო ქირაზე მოთხოვნის უფლება მეიჯარეს ცალ-ცალკე წარმოეშობოდა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, მართალია, ზ. შ.-ს 1998წ. 27 იანვრის ხელშეკრულების გაფორმებიდან არც ერთხელ არ გადაუხდია საიჯარო ქირა, მაგრამ, ვინაიდან სარჩელი მხოლოდ 2004 წელსაა შეტანილი სასამართლოში, სასამართლო, სკ-ის 129-ე მუხლის თანახმად, სარჩელს 1998 წლიდან 2004 წლამდე საიჯარო ქირის გადაუხდელობის ნაწილში სრულად ვერ დააკმაყოფილებს და მიიჩნევს, რომ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს მხოლოდ სარჩელის წარდგენიდან 3 წლის უკუქცევითი პერიოდისთვის, შესაბამისად, ხანდაზმულად არ მიიჩნევა მხოლოდ მოთხოვნა, რომელიც მოსარჩელეს სარჩელის აღძვრამდე 3 წლით ადრე წარმოეშვა. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს 06.07.05წ. მოხსენებითი ბარათის შესაბამისად, გადასახდელი საიჯარო ქირა 834 აშშ დოლარს შეადგენდა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორ ზ. შ.-ის მოსაზრებას სარჩელის მთლიანად ხანდაზმულად მიჩნევის შესახებ და განმარტავს, რომ პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებებზე ხანდაზმულობა ცალ-ცალკე იწყებს დინებას, ანუ ყოველ გადახდაზე ცალ-ცალკე ხანდაზმულობა ვრცელდება, სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი საიჯარო ქირის გადახდა არა უძრავ ნივთებთან დაკავშირებულს, არამედ სწორედ რომ პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან წარმოშობილ დავას შეადგენს.

საკასაციო სასამართლო, ამასთან, ეთანხმება ზ. შ.-ისთვის ჯარიმის დაკისრებას და მიიჩნევს, რომ, მართალია, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა 1999წ. 31 მარტს ¹1-3/152 ბრძანებით დამტკიცებული დებულება, მაგრამ საგულისხმოა, რომ 1998წ. 27 იანვრის ხელშეკრულების გაფორმების დროისთვის მოქმედი 1997წ. 8 სექტემბრის ¹1-3/548 ბრძანებით დამტკიცებული «სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ» დებულების მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტითაც ანალოგიურად განსაზღვრულია, რომ «საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირობათა შეუსრულებლობის გამოვლენის შემთხვევაში «მოიჯარე» ღებულობს გაფრთხილებას წერილობითი სახით და ჯარიმდება საიჯარო ქირის საბოლოო ფასის 10%-ით. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს 1998წ. 27 იანვრის საიჯარო ხელშეკრულების 6.4 მუხლს, რომლის თანახმადაც, თუ საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები არ სრულდება ან არასათანადოდ სრულდება, მხარეები პასუხს აგებენ საქართველოს რესპუბლიკის კანონმდებლობის ან ხელშეკრულების შესაბამისად. საკასაციო სასამართლო ზ. შ.-ს განუმარტავს, რომ, მართალია, ჯარიმის გადახდევინებას საიჯარო ხელშეკრულება ცალკე არ ითვალისწინებდა, მაგრამ მოვალის _ «მოიჯარის» აღნიშნული ვალდებულება განსაზღვრული იყო ხსენებული დებულებითა და 1997წ. სკ-ის ზოგადი დებულებებით, კერძოდ, ამ კოდექსის 403-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, «მოვალე, რომელიც ფულადი თანხის გადახდის ვადას გადააცილებს, ვალდებულია, გადაცილებული დროისათვის გადაიხადოს კანონით განსაზღვრული პროცენტი. ამდენად, ვინაიდან ზ. შ.-ი არღვევდა 1998წ. 27 იანვრის ხელშეკრულების 2.1 და 2.2. მუხლების მოთხოვნებს, მას მართებულად დაეკისრა ჯარიმა სამოქალაქო კოდექსითა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1997წ. დებულების მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლო კანონიერად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სადავო ნივთის მესაკუთრედ ზ. შ.-ის აღიარების შესახებ და განმარტავს შემდეგს:

1998წ. 27 იანვრის საიჯარო ხელშეკრულების 1.2 მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების დადებასთან ერთად, მხარეებს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი და ქონება გამოსყიდვის უფლებით გადაეცა ზ. შ.-ს.

ამავე ხელშეკრულების 6.3 მუხლის შესაბამისად, საიჯარო ხელშეკრულება შეწყვეტილად ითვლება, თუ მოიჯარემ მთლიანად გამოისყიდა საიჯარო ქონება. საქმის მასალებით დადგენილია და მოსარჩელეც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ზ. შ.-მა ქონების საპრივატიზებო ღირებულება 3780 აშშ დოლარი სრულად 2004წ. 7 სექტემბერს დაფარა, რის გამოც იგი, დადებული ხელშეკრულების 5.5 მუხლისა და 1997წ. დებულების მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გახდა ქონების მესაკუთრე, რაც მას აძლევს უფლებას, მიიღოს საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა კანონით დადგენილი წესით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორ _ თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ სასამართლო ზ. შ.-ის სადავო ქონების მესაკუთრედ ცნობით გასცდა უფლებამოსილების ფარგლებს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოქმედი კანონმდებლობის გათვალისწინებით, მოიჯარის მიერ ქონების ღირებულების სრულად გადახდის გამო მიიჩნია, რომ ქონება ითვლებოდა ზ. შ.-ის მიერ გამოსყიდულად და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა 1997წ. დებულებისა და «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ» კანონის თანახმად, ზ. შ.-ის სახელზე გაეცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, რისი უფლებაც მას მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობის თანახმად გააჩნდა.

ყოველივე ზემოთქმულის გათვალისწინებით, თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსა და ზ. შ.-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილითა და სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსა და ზ. შ.-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. ზ. შ.-ს გადახდეს სახელმწიფო ბაჟი – 48,48 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში, ხოლო თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს _ 192,56 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.