ას-353-649-04 9 ივნისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: ბინიდან გამოსახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 11 თებერვალს ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობამ მ. წ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხის ბინიდან გამოსახლება შემდეგი საფუძვლით:

ქ. თბილისში, ... მდებარე ¹4 ოროთახიანი იზოლირებული ბინა წარმოადგენს რაიონის ადგილობრივი მმართველობის საკუთრებას.

ბინის ძირითადი დამქირავებელი იყო აწ გარდაცვლილი ა. დ-ი. მასთან ერთად ბინაში ჩაწერილი იყო მისი შვილი ს. დ-ი, რომელიც გარდაიცვალა 2001წ. 21 ნოემბერს.

აღნიშნული ბინა უნებართვოდ დაიკავა ამავე კორპუსის ¹18 ბინაში მცხოვრებმა მ. წ-მა და მისმა ოჯახის წევრებმა.

ბინა არ არის პრივატიზებული და იგი ირიცხება ადგილობრივი მმართველობის სახელზე.

არაერთი გაფრთხილების მიუხედავად, მოპასუხე და მისი ოჯახის წევრები ბინას არ ტოვებენ.

მოპასუხეს შესაგებელი არ შეუტანია, მაგრამ სასამართლო პროცესზე სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ იგი სადავო ბინაში უნებართვოდ არ შეჭრილა, ძირითადი დამქირავებლის თანხმობით 10 წელზე მეტი ცხოვრობდა ამ ბინაში და უვლიდა მას.

ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 28 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინა წარმოადგენდა გლდანი-ნაძალადევის რაიონის ადგილობრივი მმართველობის საკუთრებას. ... მდებარე ¹18 ბინა, რომელიც მოპასუხის დედამთილის საკუთრებას წარმოადგენდა, გაიყიდა 2002 წელს და ამ დროიდან მოპასუხე მისი ოჯახის წევრებთან ერთად ცხოვრობს სადავო ბინაში. ასევე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სადავო ბინაში მოპასუხე ბოლო 10 წლის მანძილზე პერიოდულად ცხოვრობდა და ავადმყოფ დ-ებს უვლიდა. მოპასუხის 2002წ. 2 დეკემბრისა და ამავე წლის 16 აპრილის განცხადებებით სადავო ბინის მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ დაკავების ფაქტი ცნობილი იყო გამგეობისთვის. 2002-2003 წლებში სადავო ბინის გადასახადებს მოპასუხე იხდიდა.

ზემოთ მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით რაიონულმა სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოპასუხე სადავო ბინას ფლობდა სამართლებრივ ურთიერთობის საფუძველზე, ვინაიდან მას და ბინის დამქირავებელს შორის არსებობდა ზეპირი გარიგება მოვლა-პატრონობის სანაცვლოდ ბინის ფლობის უფლების მინიჭების შესახებ. გარდა ამისა, ვინაიდან რაიონის გამგებელი დაჰპირდა მოპასუხეს, რომ იგი გვერდში დაუდგებოდა მას,Mთუკი ბინა არ აღმოჩნდებოდა „კარტოგრაფიის“ საკუთრება, რადგან იგი უვლიდა ბინის დამქირავებლებს, თავისი ხარჯებით დაასაფლავა იგი და გამგეობის დაპირება გახდა იმის საფუძველი, რომ მოპასუხემ გაყიდა დედამთილის ბინა, ამიტომ გამგეობა ვალდებულია, დაიცვას ზოგად ადმინისტრაციული კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა, რომლის შესაბამისადაც, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, დაიცვას პირის კანონიერი ნდობის უფლება. მართალია, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით ამის საფუძველს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს (თანამდებობის პირის) წერილობითი დოკუმენტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს, მაგრამ გამგეობის მხრივ დაპირების მიცემა დასტურდება ამის გარეშეც, ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის აღიარებითაც.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები გაიზიარა და მიიჩნია, რომ მოპასუხეს გააჩნდა სადავო ბინის ფლობის უფლება იმის გამო, რომ იგი 2002-2003 წლებში იხდიდა სადავო ბინის კომუნალურ გადასახადებს, რის საფუძველზეც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება და წ-ს გააჩნდა ბინის ფლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მესაკუთრის უფლება, თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ნივთს, არ უნდა იქნეს ბოროტად გამოყენებული ანუ სხვებს არ უნდა მიადგეს ზიანი, უნდა გამოიკვეთოს მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა და მისი მოქმედების აუცილებლობა უნდა იყოს გამართლებული. მოსარჩელემ კი ვერ დაასაბუთა მესაკუთრის ინტერესის აუცილებლობა, მითუმეტეს, რომ დავის საგანი წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას.

2004წ. 5 აპრილს გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობამ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორი განმარტება მისცა კანონს და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ამასთან მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, კერძოდ:

1) სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ თითქოს მოპასუხეს გააჩნდა მოცემული ბინის ფლობის უფლება კომუნალური გადასახადების გადახდის გამო, ვინაიდან 2002-2003წ. გადასახადები გადახდილია დ-ების სახელით. ბინის განკარგვა ხორციელდება ქ.თბილისის საკრებულოს 2000წ. 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილების შესაბამისად, რომლითაც დამტკიცებულია ქ.თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესი. ამ წესის მე-11 და მე-12 მუხლების შესაბამისად, ქ.თბილისში მოქალაქეზე მუდმივ ან დროებით სარგებლობაში საცხოვრებელი სადგომის გამოყოფის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს თბილისის შესაბამისი რაიონის გამგეობა. ამავე წესის მე-3 მუხლის თანახმად, ქ.თბილისის მერიის საცხოვრებელ ფონდს შეადგენს თბილისის ტერიტორიაზე არსებული არაპრივატიზებული საცხოვრებელი სადგომები, რომლებიც არ განეკუთვნებიან კოოპერაციულ და საუწყებო საკუთრებას, ხოლო 21-ე და 22-ე მუხლების შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომის დაკავების ერთადერთი საფუძველია ორდერი, რომელიც გაიცემა რაიონის გამგეობის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს. ასევე არ არსებობს გამგეობის წერილობითი თანხმობა ამ ბინაში მოპასუხის შესახლების შესახებ.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც განსაზღვრავს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ბინების განკარგვის წესს და გამოიყენება სკ-ის 531-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. ამ მუხლით რეგულირდება ქირავნობის საკითხები, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია;

2) სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ თითქოს მოპასუხე 10 წლის მანძილზე ცხოვრობდა მითითებულ ბინაში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით მის მიერ კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტი არ დგინდება;

3) არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება მოსარჩელის ინტერესის უპირატესობის არარსებობის შესახებ, ვინაიდან სადავო საგანი წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას და თბილისის საკრებულოს გადაწყვეტილებით დამტკიცებული წესის მე-15 და მე-16 მუხლების თანახმად, განსაზღვრულია, თუ რომელ ოჯახებს ეძლევათ უპირატესობა თავისუფალი საცხოვრებელი სადგომით დაკმაყოფილებისა. საცხოვრებელი სადგომით დაკმაყოფილებას საერთოდ არ ექვემდებარებიან ის პირები, რომლებმაც სადგომის გასხვისებით გაიუარესეს საბინაო პირობები და თვითნებურად დაიკავეს საცხოვრებელი სადგომი, რასაც მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხის მხრიდან ჰქონდა ადგილი;

4) სააპელაციო სასამართლოს მოცემული დავის გადაწყვეტის დროს უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 172-ე, 164-ე მუხლები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე საქმის ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე, მაგრამ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სააპელაციო სასამართლომ მისცა არასწორი სამართლებრივი შეფასება და საქმეზე მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვვით მიღებულად, თუ იგი იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ბინა წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას, მოპასუხეს არ გააჩნდა არავითარი წერილობითი დოკუმენტი ამ ბინის ფლობისა და სარგებლობის შესახებ, მაგრამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ამ ფაქტობრივ გარემოებას და არასწორად მიიჩნია, რომ თითქოს ბინის კომუნალური გადასახადების გადახდით და ბინაში 10 წელზე მეტი ხნის ფაქტობრივი ცხოვრებით მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება და მოპასუხეს წარმოეშვა სამართლებრივი საფუძველი ამ ბინის მფლობელობის შესახებ, მაშინ, როცა კომუნალური გადასახადების მოპასუხის სახელით გადახდის, ასევე მოპასუხის ამ ბინაში 10 წელზე მეტი ხნით ცხოვრების ფაქტი საქმის მასალებით არ არის დადგენილი. პირიქით, დადგენილია, რომ 2002-2003წ. კომუნალური გადასახადები გადახდილია დ-ის სახელით და არც რაიმე დოკუმენტით დგინდება მათთან ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე მოპასუხის ცხოვრების ფაქტი. მოპასუხეს ამავე სახლში ჰქონდა ბინა, რომელსაც სადავო ბინის დამქირავებლების გარდაცვალების შემდეგ გაუკეთა რეალიზაცია და მესაკუთრის თანხმობის გარეშე დაიკავა სადავო ბინა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მითითებული სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სადავო ბინის დაკავების შემდეგ წარმოიშვა ბინის მესაკუთრესა და მოპასუხეს შორის, არ წარმოადგენს ქირავნობის ხელშეკრულებას და მათ შორის წარმოშობილი ურთიერთობა ვერ დარეგულირდება სკ-ის 531-ე მუხლით, მაგრამ თუნდაც მხარეებს შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა ჩათვლილიყო ქირავნობის ხელშეკრულებად, სკ-ის 562-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის შესაბამისად, მესაკუთრეს ყოველთვის შეეძლო მოსარჩელის გამოსახლება, ვინაიდან ბინა სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენდა და ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის“ 21-ე და 22-ე მუხლების თანახმად, არ არსებობდა საცხოვრებელი სადგომის დაკავების თაობაზე შესაბამისი ორდერი და ამავე წესების მე-15 მუხლის შესაბამისად, არ გააჩნია თავისუფალი საცხოვრებელი სადგომის დაკავების უპირატესი უფლება, ხოლო ამავე წესების მე-16 მუხლის შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომით დაკმაყოფილებას საერთოდ არ ექვემდებარებიან ისეთი პირები, რომლებმაც საცხოვრებელი სადგომის გასხვისებით ან სხვა გზებით ხელოვნურად გაიუარესეს საბინაო პირობები და თივთნებურად დაიკავეს საცხოვრებელი სადგომი, რასაც მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხის მხრიდან ჰქონდა ადგილი.

სკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

ამ ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სადავო ბინის მესაკუთრეს (გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობა) ჰქონდა უფლება, მოპასუხისათვის მოეთხოვა ბინის დაბრუნება და მოპასუხეთა ბინიდან გამოსახლება, რადგანM როგორც აღინიშნა, მოპასუხეს არ გააჩნდა ამ ნივთის ფლობის უფლება, არც ქირავნოვბისა (როგორც ამას სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს) და არც სხვა საფუძვლით.

სსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე საქმის ფაქტობრივი გარემოებები საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

სააკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 13 თებერვლის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სარჩელი დაკმაყოფილდეს. მ. წ-ი ბინაში მყოფ თანმხლებ პირებთან ერთად გამოსახლდეს ქ.თბილისი ... მდებარე ¹4 ბინიდან.

მ. წ-ს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადასახდელად დაეკისროს 30 ლარი, რომელიც ჩაირიცხოს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ანგარიშზე (სახაზინო კოდი _ 3114, საქართველოს ეროვნული ბანკის კოდი _ 220101107, მთაწმინდა-კრწანისის არასაგადასახადო შემოსულობების ანგარიშის ¹507127303), ხოლო ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სასარგებლოდ _ 30 ლარი გამგეობის მიერ სააპელაციო სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის საკომპესაციოდ.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.