ას-38-347-04 19 მაისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე,),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: სამკვიდროს მიღებულად ცნობა და მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 13 ივნისს ა. ჩ.-მ ლ. ჩ.-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მოითხოვა სამკვიდროს მიღებულად ცნობა და მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა შემდეგი საფუძვლით:

იგი მთელი სიცოცხლის მანძილზე ცხოვრობდა მშობლებთან და აქტიურად მონაწილეობდა მშობლების დანაშთი ქონების შექმნასა და შენარჩუნებაში.

უფროსი ძმა ლ. ჩ.-ი 1975 წელს დაქორწინდა. რძალსა და მამამთილს შორის მოხდა უკმაყოფილება, რის გამოც მამამთილმა დროებით საცხოვრებლად დაუთმო ერთი ოთახი. 1978 წელს მისი ძმა ლ. ჩ.-ი მეუღლესთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა მეუღლის ბინაში.

1979 წელს საცხოვრებელი სახლის გაზრდის იურიდიული საფუძვლის შესაქმნელად მამამისმა სახლის ნახევარი აჩუქა დედას. 1980-84 წლებში მან მშობლების სახლს მიაშენა 94 კვ.მ საერთო ფართობის მქონე შენობა და ახალი კიბე, ასევე მთელ სახლს გამოუცვალა სახურავი.

1981 წელს მამამ მთელი თავისი ქონება მას უანდერძა.

1990 წელს ლ. ჩ.-მ, თავისი ოჯახის წევრებთან ერთად დაიკავა მისი კუთვნილი ოთახები სახლის მეორე სართულზე. სახლში მობრუნდა მისი დაც თავისი ოჯახით, რომელიც შეიფარა და პირველ სართულზე დაუთმო ოთახები.

1994 წელს გარდაიცვალა მამა, ხოლო 1999 წელს _ დედა. მამის კუთვნილი მთელი ქონება, მათ შორის საცხოვრებელი სახლის მეორე სართული, მთლიანად ეკუთვნის მას. სკ-ის 1480-1481-ე მუხლების შესაბამისად, დედის დანაშთ ქონებაზე, ანუ სახლის პირველ სართულზე აქვს უპირატესი მემკვიდრეობის უფლება. ამავე კოდექსის 1475-ე და 1477-ე მუხლების თანახმად, მის მიერ სახლზე მიშენებული 94 კვ.მ-ის ღირებულება უნდა დაემატოს მის წილს. 1473-ე მუხლის შესაბამისად, გასაყოფ თანხას უნდა დაემატოს ის თანხა, რომელიც მემკვიდრეს წაღებული აქვს მამკვიდრებლის ოჯახიდან, რაც 20000 მანეთს შეადგენს. თუკი იგი ამ გაანგარიშებას სხვა ხარჯებსაც დაუმატებს, მაშინ მოპასუხეს წილის სახით არაფერი ეკუთვნის.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელემ ანდერძის არსებობა იცოდა 1994 წლიდან, მაგრამ პრეტენზია ქონების მიღების შესახებ არ გამოუთქვამს. მას განცხადებით არ მიუმართავს სანოტარო ორგანოსათვის და არც ფაქტობრივად დაუფლებია ქონებას, ამიტომ მას გაშვებული აქვს სამკვიდროს მიღების ვადა. მან სახლზე მიშენება დედის ხარჯებით აწარმოა. მოსარჩელეს და მის ოჯახს სადავო ბინაში არასდროს უცხოვრიათ.

2003წ. თებერვალში ლ. ჩ.-მა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოითხოვა მშობლების დანაშთ ქონებაზე მემკვიდრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

იგი დაბადებიდან ცხოვრობს სადავო სახლში თავის ოჯახთან ერთად და არასოდროს დაუტოვებია. სახლის ნახევარი ირიცხებოდა მამის, ხოლო ნახევარი დედის სახელზე.

1994 წელს გარდაიცვალა მამამისი, რომელსაც თავისი ქონება ანდერძით დაუტოვებია მისი ძმისათვის, მაგრამ იგი ამ ქონების ფლობას 6 თვეში არ შედგომია და არც ნოტარიუსისთვის მიუმართავს სამკვიდროს მიღების თაობაზე.

დედის გარდაცვალების შემდეგ თვითონ კვლავ აგრძელებდა ამ სახლში ცხოვრებას და ამით სამკვიდრო მიიღო. ამასთან, 6 თვიან ვადაში მიმართა ნოტარიუსს სამკვიდროს მიღების შესახებ. მას სადავო სახლიდან წილის სანაცვლოდ, კომპენსაციის მიზნით, რაიმე თანხა არასდროს მიუღია.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლომ 2003წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. ჩ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. იგი ცნობილი იქნა ანდერძისმიერ მემკვიდრედ აწ გარდაცვლილი მამის _ ი. ჩითინაშვლის დანაშთ ქონებაზე, კერძოდ, ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლის 1\2-ზე, რომელიც ირიცხებოდა ივანე ჩ.-ის სახელზე.

ა. ჩ.-ი ასევე ცნობილ იქნა დედის _ ანა ჩ.-ის სამკვიდრო ქონების ნახევრის მემკვიდრედ და მისი წილი ამ სახლში განისაზღვრა 3\4-ით.

ლ. ჩ.-ის შეგებებული სარჩელი ასევე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. იგი ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილი დედის _ ა. ჩ.-ის სამკვიდრო ქონების ნახევრის მემკვიდრედ და მისი წილი სადავო სახლში განისაზღვრა 1\4-ით.

ა. ჩ.-ის სარჩელი მოპასუხეს ბინიდან გამოსახლების შესახებ დატოვებულ იქნა განხილვის გარეშე სადავო სახლში რეალური წილის განსაზღვრამდე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 19 ნოემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე რაიონულ სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სადავო სახლის 1\2 ირიცხებოდა აწ გარდაცვლილი ი. ჩ.-ის, ხოლო 1\2 _ აწ გარდაცვლილი ა. ჩ.-ის სახელზე.

1994 წელს გარდაიცვალა ი., ხოლო 2001 წელს _ ა. ჩ.-ი. მათ დარჩათ სამი პირველი რიგის მემკვიდრე: ლ., ა. და ე. ჩ.-ი. ე. ჩ.-მა პრეტენზია არ განაცხადა მემკვიდრეობაზე.

მშობლების გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეებმა გააგრძელეს სამკვიდრო ქონების ფლობა და სამკვიდრო სახლში თავთავიანთ ოჯახებთან ერთად ცხოვრობენ დღესაც. ი. ჩ.-მ 1981 წელს ანდერძით მთელი თავისი ქონება, მათ შორის სადავო სახლის მეორე სართულზე მდებარე ოთხი ოთახი, უანდერძა მოსარჩელე ა. ჩ.-ს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ რაიონულმა სასამართლომ ა. ჩ.-ი სწორად ცნო სახლის 1\2-ზე ანდერძისმიერ მემკვიდრედ, ხოლო მოდავე მხარეები სახლის მეორე ნაწილზე სწორად მიიჩნია მემკვიდრეებად თანაბარ წილში.

სააპელაციო სასამართლომ უარყო მოსარჩლის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ამჟამად ცხოვრობს მის წილ ფართში და მიუთითა, რომ, ვინაიდან საჯარო რეესტრის მონაცემებით ი. და ა. ჩ.-ებზე ირიცხება სახლის _ 1\2 (იდეალური წილები) მტკიცება იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ცხოვრობს მოსარჩელის წილში, საფუძველს მოკლებული იყო.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ვერ გაიზიარებდა ა. ჩ.-ის მოსაზრებას დედის დანაშთ ქონებაზე უპირატესი მემკვიდრეობის უფლების მქონედ მიჩნევის შესახებ, ვინაიდან ა. ჩ.-ს გარდაცვლილ ა. ჩ.-თან საერთო ქონება არ გააჩნდა.

სკ-ის 1481-ე, 1475-ე და 1477-ე მუხლებს სასამართლო ვერ გამოიყენებდა, ვინაიდან იგი შეეხება სამკვიდროს მიმღებ მემკვიდრეებს შორის სამკვიდრო ქონების გაყოფას, მოცემულ შემთხვევაში კი დავა შეეხებოდა მემკვიდრეობის მიღებასა და არა სამკვიდროს გაყოფას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე სწორად მიიჩნია რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ. ჩ.-ის ბინიდან გამოსახლების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ და აღნიშნა, რომ, ვიდრე არ მოხდებოდა მხარეთა შორის საზიარო უფლების გაუქმება, ნატურით გაყოფა, ანუ ვიდრე არ დადგინდებოდა, თუ ვის საკუთრებაშია ლ. ჩ.-ის მიერ დაკავებული ოთახები, მისი გამოსახლების საკითხი ვერ განიხილებოდა.

2004წ. 12 იანვარს ა. ჩ.-მ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია, ამასთან მიღებულია მატერიალური და საპროცესო ნორმების დარღვევით.

მისი მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა მოთხოვნა მოპასუხის გამოსახლების შესახებ, ვინაიდან დადგენილად მიაჩნია, რომ ფართი, რომელიც მოპასუხეს უჭირავს, საქმეში არსებული დოკუმენტებით მის საკუთრებას წარმოადგენს, რაც დასტურდება საჯარო რეესტრიდან 2003წ. 29 დეკემბრის ამონაწერით, 1962წ. 15 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტით, 1979 წელს დამტკიცებული ჩუქების ხელშეკრულებით, ტექინვენტარიზაციის სამსახურის მიერ 2002წ. 15 აპრილს გაცემული და 2003წ. 19 დეკემბერს ვადაგაგრძელებული ცნობა _ დახასიათებით, ამავე სამსახურის მიერ 2003წ. 26 დეკემბერს გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმით, რომლის თანახმადაც, ანდერძით მიღებული სახლის მეორე სართული იყო ივანე ჩ.-ის საკუთრებაში, რომელიც ამჟამად დაკავებული აქვს მოპასუხეს.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, თითქოს მესამე მემკვიდრემ უარი თქვა სამკვიდროს მიღებაზე, მართალია, ე. ჩ.-მ უარი განაცხადა სამკვიდროს მიღებაზე, მაგრამ მიუთითა, რომ სამკვიდროს იგი თმობდა ა. ჩ.-ის სასარგებლოდ, მაგრამ სასამართლომ ოქმში არასწორი ჩანაწერი შეიტანა, რის თაობაზეც მან სასამართლოს მიმართა საჩივრით, მაგრამ რაიონულმა სასამართლომ ოქმის ჩანაწერი არ გაასწორა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო რა, რომ სამივე მემკვიდრემ მიიღო სამკვიდრო, სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, სამკვიდრო გაეყო ორ ნაწილად, ვინაიდან ე. ჩ.-ს 1433-ე მუხლის შესაბამისად, არ განუცხადებია უარი სამკვიდროზე.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტის დროს არასწორად არ გამოიყენა 1481-ე მუხლი და არასწორად მიუთითა, რომ ამ მუხლის გამოყენება ვერ მოხდებოდა, ვინაიდან იგი შეეხება სამკვიდროს მიმღებ მემკვიდრეებს შორის სამკვიდრო ქონების გაყოფას, მოცემულ შემთხვევაში კი დავა შეეხება მემკვიდრეობის მიღებას, მაშინ, როცა თვით სააპელაციო სასამართლომ დამტკიცებულად ცნო, დედის გარდაცვალების შემდეგ თვითონ და ე. ჩ.-ი აგრძელებდნენ რა სამკვიდრო სახლში ცხოვრებას, ფაქტობრივად შეუდგნენ სამკვიდროს ფლობასა და მართვას ანუ მათ სამკვიდრო მიიღეს.

1473-ე მუხლის შესაბამისად, წილის გათანაბრების საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დატოვა განუხილველად სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხის გამოსახლების შესახებ, რითაც დაარღვია სსკ-ის 275-ე მუხლის მოთხოვნა. ის ფაქტი, რომ დადგენილი არ იყო, თუ ვის საკუთრებაში იყო მოპასუხის მიერ დაკავებული ფართი, არ შეიძლებოდა საფუძვლად დადებოდა სარჩელის განუხილველად დატოვებას. ამ შემთხვევაში სარჩელი მთლიანად ან ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ანდა სასამართლოს უარი უნდა ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა, რომ თბილისში, თრიალეთის ... მდებარე სახლის 1\2 ნაწილი ირიცხებოდა აწ გარდაცვლილ ი. ჩ.-ის, ხოლო 1\2 _ აწ გარდაცვლილ ა. ჩ.-ის სახელზე.

1994 წელს გარდაიცვალა ივანე ჩ.-ი, ხოლო 2001 წელს _ ა. ჩ.-ი.

ივანე ჩ.-მ 1981 წელს თავისი ქონება ანდერძით დაუტოვა ა. ჩ.-ს.

ა. ჩ.-ს გარდაცვალების შემდეგ დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე _ შვილები: ა., ლ. და ე. ჩ.-ები. მემკვიდრეებმა მშობლების გარდაცვალების შემდეგ გააგრძელეს სადავო სახლში ცხოვრება და დღესაც ამ სახლში ცხოვრობენ.

მემკვიდრეებიდან ე. ჩ.-მ უარი განაცხადა სამკვიდრო ქონებაზე.

ვინაიდან სახლის 1\2-ზე, რომელიც ივანე ჩ.-ის საკუთრებას წარმოადგენდა, სამკვიდრო ფაქტობრივად მიღებული ჰქონდა ანდერძისმიერ მემკვიდრეს, სააპელაციო სასამართლომ ა. ჩ.-ი სწორად ცნო სახლის 1\2-ის (მამისეული საკუთრების) ანდერძისმიერ მემკვიდრედ.

სკ-ის (1964წ.) 556-ე მუხლის შესაბამისად, სამკვიდრო რომ მემკვიდრისა გახდეს, მან უნდა მიიღოს იგი. სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას.

მართალია, სამკვიდროს მიღების შესახებ ა. ჩ.-ს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში განცხადება სამკვიდროს მიღების შესახებ კანონით დადგენილ 6 თვიან ვადაში არ შეუტანია, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა რა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ ანდერძისმიერი მემკვიდრე ა. ჩ.-ი შეუდგა სამკვიდროს ფლობას, სამკვიდრო მიღებულად ჩათვალა.

სააპელაციო სასამართლომ სახლის 1\2-ში, რომელიც ა. ჩ.-ის სახელზე ირიცხებოდა, სამკვიდრო გახსნილად მიიჩნია 2001 წლიდან, ა. ჩ.-ის გარდაცვალების დღიდან და სწორად მიუთითა, რომ სამკვიდროს გახსნის დროისთვის არსებობდა სამი მემკვიდრე, რომელთაგანაც ერთერთმა _ ე. ჩ.-მ სამკვიდროდან წილის მიღებაზე უარი განაცხადა.

სკ-ის 1434-ე მუხლის შესაბამისად, მემკვიდრეს შეუძლია, უარი თქვას სამკვიდროს მიღებაზე სამი თვის განმავლობაში იმ დღიდან, როცა მან შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი მოწვევის შესახებ სამკვიდროს მისაღებად. საპატიო მიზეზის არსებობისას ეს ვადა შეიძლება გააგრძელოს სასამართლომ, მაგრამ არა უმეტეს ორი თვისა. უარის თქმა სამკვიდროს მიღებაზე უნდა გაფორმდეს სანოტარო ორგანოში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მემკვიდრეობის მიღებაზე უარის თქმას მაშინაც აქვს ადგილი, როცა მემკვიდრე პირდაპირ ან ირიბად კანონით დადგენილ ვადაში არ გამოთქვამს თავის სურვილს მემკვიდრეობის მიღებაზე.

ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ე. ჩ.-მ კანონით დადგენილ ვადაში არც პირდაპირ და არც ირიბად არ გამოხატა სურვილი მემკვიდრეობის მიღების შესახებ და საქმის სასამართლოში განხილვის დროსაც დაადასტურა თავისი სურვილი მემკვიდრეობაზე უარის შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ მისი უარი სწორად მიიჩნია ნამდვილად, ვინაიდან მემკვიდრეობაზე უარი როგორი ხერხითაც არ უნდა განხორციელდეს იგი, წყვეტს მემკვიდრეობის მიღების უფლებას და არ იძლევა სხვა პირთა სასარგებლოდ უარის თქმის საფუძველს.

არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ე. ჩ.-მ სამკვიდროზე უარი თქვა ა. ჩ.-ის სასარგებლოდ, მაგრამ სასამართლომ სხდომის ოქმში მისი განმარტება არასწორად დააფიქსირა.

სსკ-ის 291-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სხდომის ოქმზე ხელმოწერის შემდეგ სამი დღის განმავლობაში მხარეებს და მათ წარმომადგენლებს შეუძლიათ, წარადგინონ თავიანთი შენიშვნები ოქმის მიმართ, მიუთითონ უსწორობასა და უსრულობაზე. შენიშვნებს განიხილავს ამ ოქმზე ხელის მომწერი მოსამართლე. თუ იგი ეთანხმება შენიშვნებს, ადასტურებს მათ სისწორეს, ხოლო თუ არ ეთანხმება, გამოაქვს განჩინება ამ შენიშვნების უარყოფის შესახებ.

განჩინება შენიშვნების უარყოფის შესახებ კერძო საჩივრით არ საჩივრდება.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორს სხდომის ოქმში ცვლილების შეტანის შესახებ, მართალია, შეტანილი აქვს განცხადება, მაგრამ რაიონული სასამართლოს 2003წ. 7 მაისის განჩინებით იგი უარყოფილ იქნა უსააფუძვლობის გამო.

სსკ-ის 377-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც გამოტანილია საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვასთან დაკავშირებით და რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

ამ ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ა. ჩ.-ს ზემოთ მითითებული განჩინების გასაჩივრება შეეძლო რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან ერთად სააპელაციო საჩივრით, მაგრამ მას სააპელაციო საჩივრით მითითებული განჩინების გაუქმება არ მოუთხოვია, რის გამოც იგი შევიდა კანონიერ ძალაში. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოში დავა ამ საკითხთან დაკავშიროებით დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, სააპელაციო სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, ემსჯელა ზემოთ მითითებული განჩინების კანონიერებაზე, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლო საქმეს იხილავს სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, სააპელაციო საჩივრით კი 2003წ. 7 მაისის განჩინების გაუქმება მოთხოვნილი არ ყოფილა. სააპელაციო სასამართლო ვერ გასცდებოდა მოთხოვნის ფარგლებს.

არასწორია კასატორის მოსაზრება სააპელაციო სასამართლოს მიერ სკ-ის 1481-ე მუხლის განმარტების უსაწორობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა სკ-ის 1481-ე მუხლი და სწორად მიუთითა, რომ დავა შეეხებოდა სამკვიდრო ქონების მიღებას და არა ქონების ნატურით გაყოფას, ამიტომ ბინიდან მოპასუხის გამოსახლების დასარეგულირებლად ვერ იქნებოდა გამოყენებული ეს მუხლი.

როგორც ცნობილია სამკვიდრო, რომლის თაობაზეც მიმდინარეობდა დავა, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო ორ მამკვიდრებელზე იდეალური წილის მიხედვით (სახლის 1\2 ირიცხებოდა ი. ჩ.-ის, ხოლო სახლის 1\2 ე. ჩ.-ის სახელზე). ვინაიდან სარჩელით მოთხოვნილი იყო სამკვიდროს მიღებულად ცნობა და სახლიდან მოპასუხის გამოსახლება (სახლის ნაწილის უკანონო მფლობელობის აღკვეთა), ხოლო სახლში რეალური წილები განსაზღვრული არ იყო, ცხადია, სააპელაციო სასამართლო ვერ მიიღებდა გადაწყვეტილებას სარჩელის ამ ნაწილის დაკმაყოფილების თაობაზე.

სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, ასეთ შემთხვევაში სარჩელი ამ ნაწილში განუხილველად დაეტოვებინა, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო, გადაწყვეტილება ამ ნაწილში გაეუქმებინა და გამოეტანა განჩინება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, მაგრამ ეს გარემოება ვერ მოახდენდა გავლენას სამკვიდროში იდეალური წილის ოდენობის განსაზღვრაზე.

მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ, მართალია, დაარღვია საპროცესო ნორმა, მაგრამ სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

იმის გათვალისწინებით, რომ ა. ჩ.-ის სამკვიდროზე მიწვეულ იქნა მხოლოდ ორი კანონისმიერი მემკვიდრე, სააპელაციო სასამართლომ მითითებულ სამკვიდროზე თანაბარ წილში სწორად ცნო მემკვიდრეებად ა. და ლ. ჩ.-ები და მთლიან სახლში სწორად განუსაზღვრა მათ იდეალური წილი, კერძოდ, ა. ჩ.-ს მთლიანი სახლის 3\4, ხოლო ლ. ჩ.-ს _ მთლიანი სახლის 1\4. გამოსახლების თაობაზე მოთხოვნის განუხილველად დატოვებას (ამ ნაწილში გადაწყვეტილება არ მიღებულა) არავითარი ზეგავლენა არ მოუხდენია მიღებულ გადაწყვეტილებაზე, ამიტომ ეს საპროცესო ნორმის დარღვევა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება. მოსარჩელეს კანონის შესაბამისად, უფლება აქვს, მოითხოვოს სამკვიდრო ქონების რეალურად გამოყოფა, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუკი მოპასუხე აღმოჩნდება მის კუთვნილ ფართში შეუძლია, მოითხოვოს მისი გამოსახლება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არასწორია კასატორის მოსაზრება მოცემული დავის გადასაწყვეტად სკ-ის 1480-ე და 1481-ე მუხლების გამოყენების აუცილებლობის შესახებ.

1480-ე მუხლის შესაბამისად, მემკვიდრეებს, რომლებსაც მამკვიდრებელთან ერთად აქვთ საერთო საკუთრების უფლება ქონებაზე, უპირატესი უფლება აქვთ ამ ქონების მემკვიდრეობაზე, რომელიც საერთო საკუთრებაში შედის.

მოცემულ შემთხვევაში არც მოსარჩელეს და არც მოპასუხეს მამკვიდრებელ ე. ჩ.-თან საერთო ქონება ამ სამკვიდროში არ გააჩნდათ, ამიტომ კასატორის პრეტენზია უპირატესი მემკვიედრეობის მინიჭების შესახებ უსაფუძვლოა.

სსკ-ის 1481-ე მუხლის შესაბამისად, ქონების გაყოფისას მემკვიდრეს, რომელიც სამკვიდროს გაყოფისას არანაკლებ ერთი წლის მანძილზე ცხოვრობდა მამკვიდრებელთან ერთად, აქვს სამკვიდროდან საცხოვრებელი სახლის, ბინის ან სხვა საცხოვრებელი სადგომის მიღების უპირატესი უფლება.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მემკვიდრეები სამკვიდროს გახსნამდე ერთი წლით ადრე და მის შემდეგაც ცხოვრობენ სამკვიდროში, აქედან გამომდინარე, უპირატესობის რომელიმე მემკვიდრეზე მინიჭება გამორიცხულია.

მოცემული დავის გადაწყვეტის დროს ასევე გამოყენებული ვერ იქნებოდა გათანაბრების პრინციპიც, იმიტომ, რომ მოსარჩელის განსაკუთრებული წვლილი მამკვიდრებლის ქონების გაზრდაში არ დასტურდება (2003წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი). გარდა ამისა, სკ-ის 1473-ე და 1455-ე მუხლების შესაბამისად, გათანაბრების პრინციპი გამოყენებული ვერ იქნებოდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ მშობლების მიერ მოპასუხეზე ნაჩუქარ თანხებთან დაკავშირებით, რადგან სამკვიდროს გაყოფისას მემკვიდრის წილში ჩაითვლება მხოლოდ იმ ქონების ღირებულება, რომელიც მან საჩუქრის სახით მიიღო მამკვიდრებლისაგან სამკვიდროს გახსნამდე ხუთიწ. განმავლობაში.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ მითითებული საჩუქარი მისივე განმარტებით განხორციელდა სამკვიდროს გახსნამდე არა ხუთი წლის განმავლობაში, არამედ უფრო ადრე _ 1987 წლამდე, ანუ სამკვიდროს გახსნამდე 14 წლით ადრე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 19 ნოემბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.