ას-397-690-04 16 ივლისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,

თ. კობახიძე

სარჩელის საგანი: მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისში, ... მდებარე ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მეუღლეების პ. და ფ. ფ.-ების სახელზე. პ. ფ.-ი გარდაიცვალა 1984 წელს, ხოლო ფ. ფ.-ი _ 1994 წელს. აღნიშნულ ბინაში ცხოვრებას განაგრძობდა მათი შვილი – ა. ფ.-ი, რომელიც გარდაიცვალა 2000წ. 5 დეკემბერს.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ე. ზ.-ის განცხადების საფუძველზე დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი იმის შესახებ, რომ აწ გარდაცვლილი ა. ფ.-ი კანონისმიერი მემკვიდრეობის საფუძველზე საკუთრების უფლებით ფლობდა მისი მშობლების ბინას. ამავე გადაწყვეტილებით დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი იმის შესახებ, რომ ე. ზ.-ეს მიღებული აქვს სამკვიდრო ქონება ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის საფუძველზე.

ნ., ს. და ლ. ფ.-ებმა (ალ. ფ.-ის ბიძაშვილები, მამის ძმის შვილი) სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ე. ზ.-ისა და ი. მ.-ის მიმართ და აღნიშნეს, რომ მათ დაკრძალეს ა. ფ.-ი, დაეუფლნენ მის ქონებას, რადგან გარდაცვლილს სხვა კანონისმიერი მემკვიდრეები არ დარჩენია. სამკვიდრო ქონების გაყოფისას ვერ მიაღწიეს შეთანხმებას მოპასუხეებთან, რომლებმაც 2000წ. 15 ოქტომბერს გატეხეს სადავო ბინის კარები და აღარ უშვებენ სახლში. მოპასუხეები აცხადებენ, რომ ა. ფ.-მ 2000წ. 26 ნოემბერს შედგენილი შინაურული ანდერძით ბინა დაუტოვეს ე. ზ.-ესა და ი. მ.-ეს. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ანდერძის ბათილად ცნობა, სადავო ბინაზე მემკვიდრედ, მესაკუთრედ ცნობა და სადავო ბინაში შესახლება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ა. ფ.-ი არის ე. ზ.-ის დედის ძმის შვილი. ალ. ფ.-ი დაავადებული იყო ჰეპატიტით, ჰქონდა ღვიძლის ციროზი მძიმე ფორმებში. ასევე მარჯვენა ხელის მტევნის თითების ჩირქოვანი პარანაციუმი, რის გამოც 2000წ. 29 ნოემბერს ამოკვეთეს მე-3 თითის ფრჩხილი. მე-9 საავადმყოფოში გარდაცვალებამდე ორი დღით ადრე ალ. ფ.-მ ირ. მ.-ეს გადასცა ანდერძი და უთხრა მათ, რომ თავის ბინას უტოვებდათ.

თბილისის კრწანისი-მთაწმიდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ., ს. და ლ. ფ.-ების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ეს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა. სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სადავო ანდერძი ბათილად იქნა ცნობილი, თითოეული მოსარჩელე ცნობილ იქნა სადავო სახლის 1/4 წილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ.

მოპასუხეების საკასაციო საჩივრის საფუძველზე, უზენაესი სასამართლოს 2003წ. 13 ნოემბრის განჩინებით გაუქმდა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება მოსარჩელეების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში და ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. ხოლო ანდერძის ბათილად ცნობის ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარეებს კანონით დადგენილ 6 თვიან ვადაში არ მიუმართავთ სანოტარო ბიუროსათვის, ხოლო სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი მათ მიერ ვერ დადასტურდა, ასევე მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზი. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ 2004წ. 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს უარი უთხრა სადავო სახლის ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობაზე. სამართლებრივ საფუძვლად სასამართლომ გამოიყენა სკ-ის 1421-ე, 1424-ე და 1426-ე მუხლები.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლებიც მოითხოვენ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

კასატორების მოსაზრებით, სასამართლომ სრულად და ობიექტურად არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, დაარღვია სსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნები და შედეგად გამოიტანა არასწორი, დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სკ-ის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილას სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო.

ამავე კოდექსის 1424-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. ხოლო 1426-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადა შეიძლება გააგრძელოს სასამართლომ, თუ ვადის გადაცილების მიზეზები საპატიოდ იქნება მიჩნეული.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად არის ცნობილი, რომ მოსარჩელეებს კანონით დადგენილ 6 თვიან ვადაში სანოტარო ორგანოში არ შეუტანიათ განცხადება, სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი კი მათ მიერ ვერ დადასტურდა. ასევე მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზი. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორების მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ისინი ვერ მიუთითებენ ისეთ მტკიცებულებებზე, რაც გამორიცხავდა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ გარემოებებს. აღნიშნულის გამო, სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის.

სსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ, ვინაიდან მოსარჩელეებმა ვერ დაამტკიცეს თავისი მოთხოვნების საფუძვლიანობა, სააპელაციო პალატამ მართებულად არ დააკმაყოფილა სარჩელი. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტლების გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ., ლ. და ს. ფ.-ების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 5 თებერვლის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

საწარმოო ტრავმა; სარჩოს დანიშვნა