ას-420-704-04 14 მაისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,

თ. კობახიძე

დავის საგანი: სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება, სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ ბრძანების უკანონოდ ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ენერგეტიკისა და ელექტროტექნიკური მრეწველობის მუშაკთა პროფკავშირებმა, სს „გ.-ის» პროფკომიტეტმა, თ.ბ.-მ, ნ.ს.-მ, ვ.კ.-მ, ს.ტ.-მ, ნ.შ.-მ, გ. ა.-მ, ა.ე.-მ, ი.ხ.-მ და სხვებმა მოპასუხე სს „გ.-ის“ წინააღმდეგ. მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ 2003წ. 4 მარტს დაიდო კოლექტიური ხელშეკრულება, ერთის მხრივ, ენერგეტიკისა და ელექტროტექნიკური მრეწველობის მუშაკთა პროფკავშირებსა, სს „გ.-ის“ პროფკომიტეტსა და, მეორეს მხრივ, სს „გ.-ს“ შორის. ხელშეკრულების მე-2 თავის მე-3 პუნქტის მიხედვით სს „გ.-ის“ რეორგანიზაციის ან საკუთრების ფორმის ცვლილების შემთხვევაში შეთანხმება ინარჩუნებს თავის მოქმედებას იმ ვადის განმავლობაში, რა ვადითაც დაიდო ხელშეკრულება. მე-2 თავის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, „იმ შემთხვევაში თუ წარმოიქმნება წინააღმდეგობა შეთანხმების შინაარსსა და ადმინისტრაციასთან, ან მისი სახელით მიღებულ ნებისმიერ დადგენილებას შორის, შეთანხმებას მათთან მიმართებაში აქვს პრიორიტეტული ხასიათი“.

ხელშეკრულების მე-8 თავში აღნიშნულია _ „მხარეები შეთანხმდნენ, რომ კოლექტიური შეთანხმების მოქმედების მთელ პერიოდში არ დაიშვება ადმინისტრაციის მიერ მუშა-მოსამსახურეთა ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანა, ხოლო იქ სადაც იძულებით იქნენ გადაყვანილი ერთი თვის ვადაში აღდგეს უვადო ხელშეკრულებები“.

მოსარჩელეთა მოსაზრებით, მოპასუხე აღნიშნული ხელშეკრულების დადების შემდეგ ვალდებული იყო, ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანილ მუშა-მოსამსახურეებთან ერთი თვის ვადაში აღედგინა უვადო ხელშეკრულებები, რაც არ განხორციელებულა, უფრო მეტიც, 45 თანამშრომელს დაურიგდათ შეტყობინება, რომლითაც ეცნობათ, რომ კომპანიის მძიმე ფინანსური მდგომარეობის გამო 2003წ. 2 სექტემბრიდან ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ შეუძლებელი იყო მათთან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელება და იმავე წლის 7 აგვისტოდან ფაქტობრივად შეუწყვიტეს ეს ურთიერთობა, რადგან აღარ დაუშვეს სამუშაოზე, ხოლო 2003წ. აგვისტოს ბრძანებით მოსარჩელეები დაითხოვეს სამუშაოდან, შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლასთან დაკავშირებით.

მოსარჩელეების განცხადებით, მოპასუხის ქმედებით დაირღვა კოლექტიური ხელშეკრულების მე-7 თავის მე-2 პუნქტის, მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის, მე-2 მუხლის I და II პუნქტის, შკკ-ის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ პუნქტისა და მე-18 მუხლის მე-3 პუნქტის მოთხოვნები.

მოპასუხე საზოგადოების წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეებთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა ხელშეკრულების 4.3. პუნქტის, შკკ-ის 30-ე მუხლის I ნაწილის „გ“ პუნქტის და 18-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად.

მოსარჩელეთა მოთხოვნა, დაევალოს მოპასუხეს შეასრულოს კოლექტიური ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები და ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანილ პირებთან აღადგინოს უვადო შრომითი ხელშეკრულება, მოპასუხემ ასევე მიიჩნია უსაფუძვლოდ, რადგან კოლექტიური ხელშეკრულებაში არაა აღნიშნული, რომ ეძლევა უკუქცევითი ხასიათი, საქმის მასალებით არ არის წარმოჩენილი მოსარჩელეები რაიმე იძულებით იქნენ გადაყვანილი ვადიან შრომით ურთიერთობაზე.

მოპასუხის განცხადებით, კონტრაქტი მოსარჩელეებთან ვადიან შრომით ურთიერთობაზე ადრე იყო შედგენილი და არა მას შემდეგ, როცა 2003წ. 4 მარტს შედგა კოლექტიური შეთანხმება. მოსარჩელეები სამსახურიდან გაათავისუფლეს კონტრაქტის ვადის გასვლის გამო და არა შტატების შემცირების გამო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხემ მიიჩნია, რომ არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ვ.კ.-ის, გ.ს.-ს, დ.დ.-ს სარჩელები დარჩა განუხილველი. თ.რ.-ის სარჩელზე საქმის წარმოება შეწყდა მის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს _ თ.ბ.-მ, ნ.ს.-მ, ვ.კ.-მ, ე.ნ.-მ, ს.ტ.-მ, ა.ე.-მ, ნ.შ.-მ, ი.ხ.-მ და გ.ა.-მ.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ მოსარჩელეები სს „გ.-ში“ მუშაობდნენ სხვადასხვა თანამდებობებზე ვადიანი ხელშეკრულებების საფუძველზე. ისინი სამუშაოდან დათხოვნილ იქნენ კონტრაქტის ვადის გასვლის გამო. ვადის გასვლამდე, 2003წ. 4 მარტს საზოგადოების ადმინისტრაციას, ამავე საზოგადოების პროფორგანიზაციასა და ენერგეტიკისა და ელექტროტექნიკური მრეწველობის მუშაკთა თავისუფალი პროფკავშირის აღმასრულებელ საბჭოს შორის დაიდო კოლექტიური შეთანხმება, რომლის მე-8 თავი განსაზღვრავს მუშაკთა სოციალურ გარანტიებს. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შეთანხმების მოქმედების მთელ პერიოდში არ დაიშვება „ადმინისტრაციის“ (დამქირავებლის) მიერ მუშა-მოსამსახურეების ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანა, ხოლო იქ სადაც იძულებით იქნენ გადაყვანილი, ერთი თვის განმავლობაში აღდგეს უვადო ხელშეკრულება.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხეების განმარტება იმის შესახებ, რომ ზემოთ აღნიშნული ნორმა ვრცელდება იძულებით გადაყვანილ პირებზე, მოსარჩელეები კი იძულებით არ ყოფილან გადაყვანილი. სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მოპასუხე საზოგადოების ჩამოყალიბებისთანავე მის მუშაკებთან დაიდო მხოლოდ ვადიანი ხელშეკრულებები, ხოლო უვადო ხელშეკრულებები არავისთან არ დადებულა.

კოლექტიური ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის ენერგეტიკისა და ელექტროტექნიკური მრეწველობის მუშაკთა თავისუფალი პროფკავშირის აღმასრულებელი საბჭოს პრეზიდიუმის 2003წ. 15 აგვისტოს დადგენილებაში აღნიშნულია, რომ კოლექტიურ ხელშეკრულებაში მონაწილე მხარეთა ნების მიხედვით ამ ხელშეკრულების ამოქმედების დროიდან ერთი თვის ვადაში ყველა თანამშრომელი უნდა ყოფილიყო გადაყვანილი უვადო საკონტრაქტო ფორმაზე.

კოლექტიური ხელშეკრულების მიზნიდან გამომდინარე, ამგვარი დათქმის არსებობა სააპელაციო პალატამ სარწმუნოდ მიიჩნია. სასამართლომ სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა „კოლექტიური ხელშეკრულებისა და შეთანხმების შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლი, „შრომის კანონთა“ კოდექსის 206-ე და 207-ე მუხლები და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა საფუძვლიანია.

სასამართლომ მიუთითა, რომ კოლექტიური ხელშეკრულების მიმართ მოპასუხეებს არ გააჩნიათ პრეტენზია და რაიონულ სასამართლოს არ ჰქონდა საფუძველი კოლექტიური ხელშეკრულების იურიდიული ძალის არმქონედ აღიარებისათვის, ხოლო რაც შეეხება გ.კ.-ის სარჩელს, სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მ.კ.-ე სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადებულა, რის გამოც რაიონულმა სასამართლომ მართებულად დატოვა მისი სარჩელი განუხილველად.

აღნიშნული საფუძვლებით, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 17 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

თ.ბ.-ს, ნ.სირაძის, გ.ა.-ის, ე. ნ.-ის, ს.ტ.-ის, ა.ე.-ის, ნ.შ.-სა და ი.ხ.-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა _ უკანონოდ იქნა ცნობილი მოსარჩელეთა განთავისუფლების შესახებ 2003წ. 29 აგვისტოს ბრძანებები, მოსარჩელეები აღდგენილ იქნენ სს „გ.-ში“ წინანდელ თანამდებობებზე განუსაზღვრელი ვადით და აუნაზღაურდათ იძულებითი განაცდური.

ვ.კ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე საზოგადოების წარმომადგენელმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა კოლექტიური შეთანხმების მე-8 თავი, არ გამოიყენა „შკკ-ის“ მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ არის საკმაოდ დასაბუთებული.

მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელს საკასაციო საჩივარი მიაჩნია უსაფუძვლოდ და განმარტა, რომ მოსარჩელეები ადრე მუშაობდნენ სხვა ენერგოკომპანიებში, რომელთა შერწყმის შემდეგ იძულებული შეიქმნენ, მოპასუხესთან დაედოთ ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები. ისინი მოითხოვენ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ მოსარჩელეები მოპასუხე საზოგადოებაში მუშაობდნენ სხვადასხვა თანამდებობებზე ვადიანი ხელშეკრულებების საფუძველზე. ისინი სამუშაოდან დათხოვნილ იქნენ კონტრაქტის ვადის გასვლის გამო. კონტრაქტის ვადის გასვლამდე, 2003წ. 4 მარტს მხარეებს შორის დაიდო კოლექტიური შეთანხმება, რომლის თანახმად, კოლექტიურ ხელშეკრულებაში მონაწილე მხარეთა ნების მიხედვით ამ ხელშეკრულების ამოქმედების დროიდან ერთი თვის ვადაში ყველა თანამშრომელი უნდა გადაეყვანათ უვადო საკონტრაქტო ფორმაზე.

დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო სავალდებულოდ მიიჩნევს, რადგან კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კასატორი ვერ მიუთითებს ისეთ გარემოებაზე და მტკიცებულებაზე, რაც არ განუხილია სააპელაციო პალატას და რაც გამორიცხავდა დადგენილ გარემოებებს.

კოლექტიური ხელშეკრულების მე-8 თავი განსაზღვრავს მუშაკთა სოციალურ გარანტიებს, სადაც აღნიშნულია, „მხარეები შეთანხმდნენ, რომ კოლექტიური შეთანხმების მოქმედების მთელ პერიოდში არ დაიშვება „ადმინისტრაციის“ „(დამქირავებლის)“ მიერ მუშა-მოსამსახურეების ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანა, ხოლო იქ სადაც იძულებით იქნენ გადაყვანილი, ერთი თვის განმავლობაში აღდგეს უვადო ხელშეკრულება.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა მხარეთა ნება და აღნიშნული შეთანხმება არ ვრცელდება მოსარჩელეებზე.

სკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვა-სიტყვითი აზრიდან. კოლექტიური ხელშეკრულების პირველი თავის მე-2 მუხლის თანახმად, „მხარეები გამოხატავენ სწრაფვას კონსტრუქციული თანამშრომლობისაკენ, მშრომელთა კეთილდღეობის ამაღლების, მათი სოციალური და ეკონომიკური ინტერესებისა და უფლებების დაცვის მიზნით“. ამავე ხელშეკრულების მე-8 თავში აღნიშნულია, რომ „მოკლევადიანი შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება დასაშვებია მხოლოდ ახლად მიღებულ თანამშრომლებთან“.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სს „გ.-ა“ დაფუძნდა 2002წ. 27 მარტს საქართველოს რეგიონების ენერგოკომპანიების შერწყმის შედეგად. მოსარჩელეთა ნაწილი მუშაობდა აღნიშნულ ენერგოკომპანიებში. შერწყმის შემდეგ მუშაკებთან დაიდო მხოლოდ ვადიანი ხელშეკრულებები. უვადო ხელშეკრულება არავისთან არ დადებულა.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას იმის შესახებ, რომ კოლექტიური ხელშეკრულების მიზნებიდან და შინაარსიდან გამომდინარე, ყველა თანამშრომელი უნდა გადაეყვანათ უვადო საკონტრაქტო ფორმაზე. მოკლევადიანი შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება შეიძლებოდა მხოლოდ ახლად მიღებულ თანამშრომლებთან. კოლექტიური ხელშეკრულება მიზნად ისახავდა მომუშავე თანამშრომლების ინტერესების დაცვას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს მითითებული კანონის დარღვევა, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სააქციო საზოგადოება „გ.-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 17 მარტის გადაწყვეტილება.

სს „გ.-ს“ დაეკისროს 30 ლარი სახ. ბაჟის გადახდა სახ. ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.