ას-427-1082-03 12 თებერვალი, 2004წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

სარჩელის საგანი: საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 5 ნოემბერს ვ. მ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს შპს “ს-ის” ფილიალის “თ-ოს” მიმართ საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1984წ. 24 იანვარს თ-ოში მეხუთე თანრიგის ზეინკლად მუშაობისას მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის შედეგადაც I ჯგუფის ინვალიდი გახდა. მოპასუხე ორგანიზაციამ ვ. მ-ს არ აუნაზღაურა დაკარგული შრომის უნარის საზღაური, რის გამოც მოსარჩელემ საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების თანახმად, დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” მოთხოვნათა გათვალისწინებით, მოითხოვა მოპასუხე ორგანიზაციაზე 171 თვის გადაუხდელი ყოველთვიური სარჩოს 1988წ. აგვისტოდან 2002წ. ნოემბრის ჩათვლით, რაც შეადგენს 20793 ლარსა და 60 თეთრს, ასევე _ 2002წ. დეკემბრიდან მდგომარეობის შეცვლამდე ყოველთვიურად 121 ლარისა და 60 თეთრის დაკისრება.

მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ უბედური შემთხვევა მოსარჩელის გაუფრთხილებლობამ გამოიწვია და ამდენად, სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ვ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: შპს “ს-ის” ფილიალს თბილისის სალოკომოტივო დეპოს დაეკისრა 20793,6 ლარის გადახდა. მასვე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად ზიანის ანაზღაურება თვეში 121,6 ლარის ოდენობით მდგომარეობის შეცვლამდე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე მხარემ და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 20 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2002წ. 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ვ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე სარჩელის საგანს წარმოადგენს ჯანმრთელობისათვის ვნებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსარჩელემ სარჩელში თავის მოთხოვნის საფუძვლად მიუთითა, რომ საწარმოო ტრავმა მიიღო მოპასუხე საწარმოში სამუშაოს შესრულების დროს.

საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” პირველი თავის მე-3 პუნქტის თანახმად, მუშაკს სარჩოს გადახდით ზიანი აუნაზღაურდება მხოლოდ დამქირავებლის ბრალის არსებობისას.

მოცემულ შემთხვევაში, უბედური შემთხვევის შესახებ აქტით დადგენილია, რომ ვ. მ-მა სხეულის დაზიანება მიიღო თავისივე გაუფრთხილებლობით.

შკკ-ს 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაცია ვალდებულია დაზარალებულის მოთხოვნით გადასცეს მას უბედური შემთხვევის შესახებ აქტის დამოწმებული პირი გამოკვლევის დამთავრებიდან არაუგვიანეს სამი დღისა. ამავე მუხლის მესამე ნაწილით, თუ დაზარალებული ეთანხმება აქტში უბედური შემთხვევის გარემოებათა აღწერას, მას შეუძლია მიმართოს საწარმოს პროფკავშირს, რომლის დადგენილება აქტის შედგენის ან შინაარსის შესახებ სავალდებულოა ადმინისტრაციისათვის.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის აქტი ვ. მ-ს 2002 წლამდე არ გაუსაჩივრებია. სადავოდ არ გაუხდია ის, რომ აღნიშნული აქტით, უბედური შემთხვევა მისივე გაუფრთხილებლობამ გამოიწვია. კანონის თანახმად კი წარმოებაში უბედური შემთხვევის შესახებ გარემოებათა დადგენა-დადასტურება ხდება აქტით უბედური შემთხვევის შესახებ.

სსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემობანი, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ ვ. მ-მა საწარმოო ტრავმა მოპასუხის ბრალით მიიღო.

საოლქო სასამართლოს 2003წ. 20 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელის უფლებამონაცვლემ ც. მ-მა. მან აღნიშნა, რომ 2003წ. 23 ივნისს მისი მეუღლე _ ვ. მ-ი გარდაიცვალა და ვერ მოასწრო სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება, ამიტომ სსკ-ის 92-ე მუხლის თანახმად, მოითხოვა მისი ვ. მ-ის უფლებამონაცვლე პირად დაშვება.

საკასაციო საჩივრით ც. მ-მა მოითხოვა საოლქო სასამართლოს 2003წ. 20 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. მ-მა საწარმოო ტრავმა მიიღო თავისივე გაუფრთხილებლობით, მაგრამ არ მიუთითა, თუ რაში გამოიხატებოდა მისი გაუფრთხილებელი მოქმედება.

კასატორმა აღნიშნა, რომ საოლქო სასამართლომ არ შეამოწმა შესრულებული ჰქონდა თუ არა საწარმოს შკკ-ს 142-ე მუხლის მოთხოვნები. ადმინისტრაციას ევალება მუშათა და მოსამსახურეთათვის პერიოდულად ინსტუქტაჟის ჩატარება, სპეცტანსაცმლისა და დამცავი საშუალებებით უზრუნველყოფა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ შესრულებულა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი თვლის, რომ 1984 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევა, კერძოდ, საწარმოო ტრავმა მოხდა ადმინისტრაციის დაუდევრობით და მიაჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების თანახმად, მოპასუხემ კასატორს უნდა აუნაზღაუროს ზიანი და გადაიხადოს სარჩო.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 410-ე მუხლით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას ადგილი არ აქვს.

პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ მიუთითა, თუ რაში გამოიხატა ტრავმის მიღებისას ვ. მ-ის გაუფრთხილებელი მოქმედება.

დადგენილია, რომ 1987წ. 26 ოქტომბერს შედგენილი აქტით (H-1) უბედური შემთხვევა გამოიწვია ვ. მ-ის გაუფრთხილებელმა მოქმედებამ. უდავოა, რომ საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის აქტი ვ. მ-ს სადავო არ გაუხდია.

სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ აქტის შედგენა ნორმალური აქტის საფუძველზე ხდებ(ოდ)ა და იგი წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებულ სწორედ იმ მტკიცებულებას, რომლითაც დასტურდება ფაქტი მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ სწორედ ამ მტკიცებულებაზე მიუთითა და დაადგინა, რომ ამ შემთხვევაში საწარმოს ბრალი გამორიცხულია.

პალატა არ იზიარებს ასევე კასატორის იმ მოსაზრებას, რომ ადმინისტრაციამ დაარღვია შკკ-ს 142-ე მუხლის მოთხოვნები. პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნული საკითხის გარკვევა საქმის განმხილველ სასამართლოს კომპეტენციაში არ შედიოდა, რადგან ბრალეულობის საკითხი აქტი H-1-ით დადგენილია. სასამართლომ დავის საგანთან დაკავშირებით Dშეაფასა საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი და ისე მიიღო გადაწყვეტილება.

პალატა მიუთითებს, რომ თუ კი ვ. მ-ი არ ეთანხმებოდა აქტში მითითებულ გარემოებებს, მაშინ მას კანონით დადგენილ ვადაში უნდა გაესაჩივრებინა. ამჟამად ბრალეულობის საკითხის განხილვა ხანდაზმულია და შესაბამისად, ხანდაზმულია მოთხოვნაც, რადგან საწარმოო ტრავმის მიღების დროს მოქმედი სსკ-ის 80-ე მუხლის თანახმად, მოთხოვნის უფლება მხარეს წარმოეშვა 1984წ. 24 იანვარს. ვ.მ-მა სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2002წ. 5 ნოემბერს, ე.ი. ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ, რადგან იმავე კოდექსის 75-ე მუხლით სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადა იყო 3 წელი.

ამდენად, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონდარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. მ-ის უფლებამონაცვლის _ ც. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს, სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 ივნისის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.