ას-441-719-04 9 ივნისი, 2004 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),
მ. წიქვაძე,
ლ. გოჩელაშვილი
დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.
აღწერილობითი ნაწილი:
2002წ. 25 დეკემბერს ნ. კ-ემ სს «ს. ე-ის” წინაღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.
მოსარჩელემ მოითხოვა სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:
იგი მუშაობდა სს «ს.ე-ის” გენერალური ...ის თანამდებობაზე.
2002წ. 14 აპრილს მას დაუმთავრდა ერთთვიანი მივლინება და მეორე დღეს _ 15 აპრილს გამოცხადდა სამსახურში, მაგრამ, ავადმყოფობის გამო, მუშაობის გაგრძელება ვერ შეძლო, რის გამოც 15 აპრილიდან გაიხსნა შრომის უუნარობის ფურცელი.
ადმინისტრაციამ 2002წ. 15 აპრილს გამოსცა ბრძანება, შრომით ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო, 16 აპრილიდან მისი გათავისუფლების შესახებ.
მოსარჩელეს სამუშაოდან დათხოვნა უკანონოდ მიაჩნია, ვინაიდან დათხოვნის დროს იმყოფებოდა შრომის უუნარობის ფურცელზე. მისთვის ცნობილი არ იყო ადმინისტრაციას ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება თუ ჰქონდა გაფორმებული, ადმინისტრაციას ორი თვით ადრე არ უცნობებია მისთვის მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, მისი გათავისუფლება შეთანხმებული არ ყოფილა პროფკავშირებთან და ადმინისტრაციას არ მიუღია ზომები შკკ-ის 421 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შრომის უფლებების გარანტიების შესახებ.
2003წ. 29 იანვარს მან დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა იმავე სასამართლოს და იმავე საფუძვლით მოითხოვა იძულებითი განაცდურის _ 300 ლარის ანაზღაურება.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და თავის შესაგებელში მიუთითა, რომ მისი მოთხოვნა ხანდაზმული იყო, ვინაიდან გათავისუფლების ბრძანება ჩაბარდა 2002წ. აპრილში მან კი სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2002წ. დეკემბერში.
გარდა ამისა, მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელესა და ადმინისტრაციას შორის ვადიანი ხელშეკრულების არსებობა მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო. იგი თვითონ აწერდა ხელს შრომით ხელშეკრულებას და ამ შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გაგრძელების თაობაზე ადმინისტრაციის მიერ გამოცემულ ბრძანებას. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების არსებობის დროს, როცა მუშაკს ათავისუფლებენ შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო, კანონი არ ითვალისწინებს შკკ-ის 34-ე მუხლის მე-2 ნაწილით 371-ე და 422-ე მუხლებით გათვალისწინებულ აკრძალვებს და ამავე კოდექსის 421-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დაცვას.
ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 11 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა _ ნ. კ-ე აღდგენილ იქნა პირვანდელ სამუშაოზე და აუნაზღაურდა იძულებითი განაცდური.
რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სამუშაოდან გათავისუფლდა 2002წ. 15 აპრილის ბრძანებით ამავე წლის 16 აპრილიდან, მაგრამ ამ დროისათვის მოსარჩელე უკვე შრომის უუნარობის ფურცელზე იყო და თავისთავად ადმინისტრაციის მიერ დაირღვა შკკ-ის 34-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნა.
გარდა ამისა, ადმინისტრაცია მოსარჩელეს ატყობინებდა, რომ მისი სამუშაოდან დათხოვნის საკითხი გადაწყდებოდა შრომის უუნარობის ფურცელზე ყოფნის დოკუმენტის წარმოდგენის შემდეგ, რაც რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, აუქმებდა ადმინისტრაციის ბრძანებას მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ.
სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან ადმინისტრაციამ მუშაკს 2002წ. 9 დეკემბერს აცნობა, რომ მოსარჩელის დათხოვნის თაობაზე მიღებული ბრძანება უცვლელად რჩებოდა და იგი მოახდენდა მასთან საბოლოო ანგარიშწორებას, სარჩელის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადა აქედან უნდა ათვლილიყო და სარჩელი ხანდაზმული არ იყო.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 30 მარტის გადაწყვეტილებით სს «ს.ე-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარენმოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე მუშაობდა სს «ს.ე-ში” ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებით, რომლის მოქმედების ვადაც რამდენჯერმე გაგრძელდა. საბოლოოდ ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება გაგრძელებული იყო 2002წ. 15 აპრილის ჩათვლით. ამ ვადის გასვლის შემდეგ ნ. კ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის გამო მუშაკის სამუშაოდან დათხოვნის დროს, შკკ-ის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ” პუნქტის და მე-18 მუხლის პირველი ნაწილის «ბ” პუნქტის შესაბამისად, აკრძალული არ არის მუშაკის დათხოვნა დროებითი შრომის უუნარობის დროს.
სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს მოსაზებას იმის თაობაზე, რომ სარჩელი არ იყო ხანდაზმული და მიუთითა, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა 2002წ. 9 დეკემბრიდან უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ინფორმაცია ადმინისტრაციამ ერთხელ კიდევ დაადასტურა მოსარჩელისადმი 2002წ. 4 ივლისს გაგზავნილი წერილით, ამასთან შრომის უუნარობის ფურცელი დაიხურა 15 ნოემბერს, სარჩელი კი შეტანილია 2002წ. 29 დეკემბერს, ე.ი სარჩელის წარდგენისათვის კანონით განსაზღვრული 1 თვიანი ვადის დარღვევით.
2004წ. 20 აპრილს ნ. კ-ემ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.
კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:
მას მიაჩნია, მისი სარჩელი ხანდაზმული არ არის და სარჩელის წარდენის უფლება მას წარმოეშვა 2002წ. 9 დეკემბერს, როცა ადმინისტრაციის ბოლო წერილიდან გაიგო, რომ ადმინისტრაცია მის სამუშაოზე აღდგენას არ აპირებდა.
გარდა ამისა, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მას ადმინისტრაციასთან დადებული ჰქონდა ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება, მაშინ, როცა შრომითი ხელშეკრულება უვადოდ უნდა ჩათვლილიყო დადებულად, რადგან ვადიანი კონტრაქტი რამდენჯერმე გაგრძელდა ისე, რომ ვადის გაგრძელების შესახებ მისთვის ცნობილი არ იყო, ხოლო გარკვეული პერიოდი კონტრაქტის ვადის გაგრძელების გარეშეც მუშაობდა და მხოლოდ ძველი თარიღით იქნა გაგრძელებული იგი.
გარდა ამისა, კასატორის მოსაზრებით, ადმინისტრაციამ დაარღვია შკკ-ის 34-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 422-ე მუხლის მოთხოვნა.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.
მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს შრომით ხელშეკრულების სახეობასთან დაკავშირებით დადგენილი აქვს ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე სამუშაოზე მიღებული იყო ვადიანი ხელშეკრულებით, რომლის ვადაც იწურებოდა 2002წ. 15 აპრილს.
აღნიშნული გარემოება დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი 2001წ. 5 ივნისის ხელშეკრულებით, რომლითაც შრომის ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 2001წ. 14 სექტემბრის ჩათვლით. მითითებული ხელშეკრულების ვადა 14 სექტემბრის შემდეგ კიდევ გაგრძელდა რამდენჯერმე. საბოლოოდ შრომის ხელშეკრულების ვადად მიეთითა 2002წ. 15 აპრილი. ამის თაობაზე 2002წ. 15 მარტს ადმინისტრაციამ გამოსცა სათანადო ბრძანებაც, რომელიც გაეცნო მოსარჩელეს და ხელშეკრულების ვადის გაგრძელებაზე და ბრძანების გაცნობაზე მოაწერა ხელი. აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას უვადო შრომის ხელშეკრულება ჰქონდა დადებული ადინისტრაციასთან, არ წარმოადგენს არც ახალ და არც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას და ვერ გახდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ეჭვის ქვეშ დაყენების საფუძველი.
ასევე არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სარჩელი არ არის ხანდაზმული.
მოსარჩელე, შრომის ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო, დათხოვნილია 2002წ. 15 აპრილის ბრძანებით ამავე წლის 16 აპრილიდან.
მითითებული ბრძანების ასლი და ამონაწერი შრომის წიგნაკიდან მოსარჩელეს გაეგზავნა დადგენილი წესით 2002წ. 22 აპრილს. ამის თაობაზე მოსარჩელეს დამატებით ეცნობა 2002წ. 4 ივლისსაც და მიეთითა, რომ გამოცხადებულიყო თვითონ ან მისი წარმომადგენელი სამუშაო ოთახის აღწერის მიზნით. შრომის უუნარობის ფურცელი დაიხურა 2002წ. 15 ნოემბერს, ხოლო სარჩელი შეტანილია 29 დეკემბერს. ასეთ შემთხვევაში სარჩელის შეტანის ხანდაზმულობის ვადა ვერ დაიწყება 2002წ. 9 დეკემბრიდან, რადგან ადმინისტრაციის მიერ მითითებულ დღეს მოსარჩელისათვის გაგზავნილი წერილის შინაარსი ამის საფუძველს არ იძლევა. ამ წერილით დადასტურებულია სამუშაოდან დათხოვნის ბრძანებასა და მოსარჩელისადმი 2002წ. 4 ივლისს გაგზავნილ წერილში გადმოცემული შინაარსი. კასატორის მოსაზრების საწინააღმდეგოდ სამუშაოზე აღდგენის დამადასტურებლად ვერ გამოდგება ვერც ადმინისტრაციის მიერ 2002წ. 15 მაისს გაგზავნილი წერილი, ვინაიდან ამ წერილში არაფერია მითითებული მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენის შესახებ.
საკასაციო სასამართლოს ასევე უსაფუძვლოდ მიაჩნია კასატორის მოსაზრება ადმინისტრაციის მიერ შკკ-ის 34-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 422-ე მუხლის დარღვევის შესახებ.
შკკ-ის 34-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია შვებულების ან დროებით შრომის უუნარობის დროს სამსახურიდან დათხოვნა, გარდა ამ მუხლის «დ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, ხოლო 422 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ უნდა ეცნობოს მუშაკს პერსონალურად 2 თვით ადრე მაინც და აღნიშნული შეტყობინება მუშაკმა უნდა დაადასტუროს ხელმოწერით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შკკ-ით გათვალისწინებული ზემოთ მითითებული ნორმები არ ვრცელდება იმ მუშაკებზე, რომელთა გათავისუფლებაც ხდება შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო.
აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ თუნდაც არ იყოს დარღვეული სარჩელის წარდგენის ერთთვიანი ვადა, მისი სარჩელი მანც ვერ დაკმაყოფილდება დაუსაბუთებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 30 მარტის გადაწყვეტილება.
განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
