ას-471-1105-03 25 თებერვალი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

დავის საგანი: თანხის დაბრუნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 13 დეკემბერს ა. ლ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების _ ნ. ნ-ის, გ. და თ. გ-ების მიმართ თანხის დაბრუნების თაობაზე. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1995-96 წლებში მოპასუხეებთან ურთიერთშეთანხმებით შეისყიდეს ქ. რუსთავში, ..... მდებარე ქ. რუსთავის ვაჭრობის სამმართველოს ¹24 მაღაზია, რისთვისაც თითოეულმა მათგანმა დადო 2000-2000 აშშ დოლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, მაღაზიის გამოსყიდვის შემდეგ, მის ბაზაზე უნდა დაფუძნებულიყო შპს “ა-ი”. მაღაზიის შრომითი კოლექტივმა მართლაც გამოისყიდა მაღაზია, მაგრამ მაღაზიის პრივატიზაციასთან დაკავშირებით შექმნილ დროებით ამხანაგობაში ა. ლ-ი არ შეიყვანეს, აგრეთვე, იგი არ შეიყვანეს შპს “ა-ში”, რომელიც შეიქმნა 1995წ. 24 ივლისს და რომლის შემადგენლობაშიც შევიდა გამოსყიდული მაღაზია. პარტნიორთა პირობა არ შესრულდა, რომლის ძალით შპს “ა-ში” მოსარჩელის, როგორც პარტნიორის წილი 20% უნდა ყოფილიყო.

ა. ლ-მა მიუთითა, რომ როგორც კი მან აღნიშნული ფაქტი შეიტყო, პასუხი მოსთხოვა მოპასუხეებს, რის შემდეგ ისინი შეთანხმდნენ, რომ გამოსყიდულ მაღაზიაში ნ. ნ-ეს და ა. ლ-ს იზოლირებულად მიეკუთვნებოდა 120 კვ.მ, სადაც ორივე მათგანი გააკეთებდა რემონტს. ვინაიდან, ნ. ნ-ეს ამისათვის საჭირო თანხა არ ჰქონდა, რემონტთან დაკავშირებით მთელი თანხა, კერძოდ, 6000 აშშ დოლარი მთლიანად მოსარჩელემ გაიღო, რაც ნ. ნ-ემ დაადასტურა 1999წ. 4 თებერვალს წერილობით – მოლაპარაკების ოქმით, რომლის მიხედვით ა. ლ-ის წილი 80%-ით უნდა განსაზღვრულიყო, მაგრამ აღნიშნული ქონების საფუძველზე 1999წ. 15 აპრილს რეგისტრირებულ იქნა შპს “ნ-ა”, რომლის დამფუძნებლებად სხვა პირებთან ერთად ითვლებიან თ. გ-ი (25%), გ. გ-ი (24,4%) და ნ. ნ-ე (30%), ხოლო ოსარჩელის გვარი აღნიშნულ შპს-ს დაფუძნებაში არ ფიგურირებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოპასუხეებისგან მოითხოვა 8000 აშშ დოლარის დაბრუნება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მასზე უარის თქმა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 25 ივნისის გადაწყვეტილებით ა. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა _ მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ 8000 აშშ დოლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ნ. ნ-ემ, გ. გ-მა და თ. გ-მა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ა. ლ-ის სარჩელზე საქმის წარმოების შეწყვეტა, რადგან იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 14 აპრილის განჩინებით ნ. ნ-ის, გ. და თ. გ-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის დროს აპელანტების წარმომადგენლებმა იშუამდგომლეს სასამართლოს წინაშე, სსკ-ის 272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ არსებობს სასამართლოს (2001წ. 25 ივლისის) გადაწყვეტილება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის მიღების გამო. აღნიშნული შუამდგომლობა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 30 მაისის საოქმო განჩინებით არ დაკმაყოფილდა.

სსკ-ის 377-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოსათვის განხილვის საგანი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, სასამართლოსათვის ის განჩინებები, რომლებიც გამოტანილია სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე, მისგან დამოუკიდებლად დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. მოცემულ შემთხვევაში აპელანტებს კონკრეტული განჩინება არ გაუსაჩივრებიათ, მაგრამ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე მითითებით.

სააპელაციო სასამართლოში, საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვისას, აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ საფუძვლითაც, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და, შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა მათ. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლის გაზრდას არ დაეთანხმა ა. ლ-ი და სააპელაციო პალატამაც მიზანშეწონილად არ მიიჩნია მისი გაზრდა, რადგან აღნიშნული გახდებოდა რამდენჯერმე გადადებული საქმის კიდევ ერთხელ გადადების საფუძველი, რაც გააჭიანურებდა საქმის განხილვას.

რაც შეეხება აპელანტების მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის წარმოების შეწყვეტაზე არასწორად უარის თქმა არის ის საპროცესო დარღვევა, რომელმაც უნდა გააუქმოს გსაჩივრებული გადაწყვეტილება, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა, რადგან რუსთავის საქალაქო სასამართლომ სწორად უთხრა უარი საქმის წარმოების შეწყვეტაზე შემდეგ გარემოებათა გათვალისწინებით: მოსარჩელე 2001წ. 18 ოქტომბერს სარჩელში ითხოვდა ზიანის 9000 აშშ დოლარის ოდენობით ანაზღაურებას იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხეებისათვის მიცემულ თანხას სამეწარმეო საქმიანობაში გამოყენებით იგი მიიღებდა გარკვეულ შემოსავალს, ხოლო 2001წ. 13 დეკემბერს მოსარჩელე იმავე მოპასუხეების მიმართ ითხოვდა იმ თანხის დაბრუნებას, რაც მას გადასცა (8000 აშშ დოლარი). ორივე შემთხვევაში დავის საგანი და მხარეები ერთი და იგივეა, მაგრამ საფუძველი სხვადასხვა, რაც არ შეესაბამება “სსკ-ის 272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტს, რომლის თანახმად, მხოლოდ მაშინ შეწყვეტს სასამართლო საქმის წარმოებას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

საოლქო სასამართლოს 2003წ. 14 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ნ-ის, გ. და თ. გ-ების წარმომადგენელმა ნ. გ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

ნ. გ-ემ მიუთითა, რომ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა (სსკ-ის 463-ე მუხლი), 2003წ. 14 აპრილის განჩინებით ნ. ნ-ეს, გ. და თ. გ-ებს სოლიდურად დაეკისრათ 8000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც არ შეესაბამება კანონს, კერძოდ, სკ-ის 463-ე მუხლით გათვალისწინებულ სოლიდარულ ვალდებულებას. საქმეში არსებული მთავარი მტკიცებულება, რომლითაც სოლიდარულად დაეკისრათ თანხის გადახდა, არის 1999წ. 4 თებერვლის მოლაპარაკების ოქმი, რომელსაც მოპასუხეებიდან მხოლოდ ნ. ნ-ე აწერს ხელს. ამასთან, მოთხოვნის უფლება ხანდაზმულია, რადგან გასულია სსკ-ის 129-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა.

კასატორმა აღნიშნა, რომ საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს სსკ-ის 272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, რადგან არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (2001წ. 25 ივლისის), რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 410-ე მუხლით საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი.

ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით საკასაციო სასამართლოსთვის სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2000წ. 18 ოქტომბრის სარჩელით, რომელიც თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 26 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა, დავის საგანი იყო ზიანის ანაზღაურება. განსახილველ შემთხვევაში კი სარჩელის საფუძველი სხვაა. პალატა მიუთითებს, რომ ვინაიდან თავდაპირველი სარჩელით მოსარჩელე მოითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანი გამომდინარეობს კონდიქციური ვალდებულებიდან, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო, საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტი. აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს საქმის წარმოების შეწყვეტას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით. ამ ნორმაში ჩამოთვლილი გარემოებებიდან ერთ-ერთის არარსებობისას დავაზე საქმის წარმოების შეწყვეტა დაუშვებელია.

ამდენად, კასატორის მოსაზრება საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე უსაფუძვლოა.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის სხვა საფუძველს, სასამართლო მასზე ვერ იმსჯელებს შემდეგი გარემოების გამო:

უდავოა, რომ სააპელაციო საჩივრის საფუძველი იყო მხოლოდ იმ კანონდარღვევაზე მითითება, რომლითაც საქმეზე წარმოება უნდა შეწყვეტილიყო (272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტი). სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 377-ე მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ამ საკითხის მიმართ იმსჯელა, დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მიიღო განჩინება. სსკ-ის 407-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ მხარის იმ ახსნა-განმარტების მიმართ და საქმის იმ ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ, რაც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას. უდავოა, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია სოლიდარული ვალდებულების წარმოშობის, მოთხოვნის ხანდაზმულობის არც ფაქტობრივ და არც სამართლებრივ გარემოებებზე. ამდენად, ვერც საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს საქმის ამ გარემოებაზე. ამდენად, საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ნ-ის, გ. და თ. გ-ების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 14 აპრილის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.