¹ას-487-766-04 13 ივლისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 20 ნოემბერს ნ. ბ-ემ და ნ. წ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს «ო-ას» მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ. მოსარჩელეთა განმარტებით, 2001წ. 1 სექტემბერს ქ. თბილისში, ....... ხეივანზე გაჩერებულ მათ «ფოლსვაგენის» მარკის ¹...... ავტომანქანას დაეჯახა მოპასუხე საზოგადოების კუთვნილი «ფორდ-ტრანზიტის» მიკროავტობუსი ¹....... , რომელსაც მართავდა მძღოლი ა. ა-ი. შეჯახების შედეგად ნ. ბ-ემ მიიღო ტვინის შერყევა და მრავლობითი დაჟეჟილობანი, ხოლო ნ. წ-მა _ სხეულის დაჟეჟილობა. მოსარჩელეთა კუთვნილი ავტომანქანის საბარგული და უკანა სავარძელი მთლიანად დაზიანდა. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მიყენებული ზიანისა და მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურება სულ _ 2075,90 ლარის ოდენობით.

მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა აღნიშნული საქმის განსჯადი, კერძოდ, ბათუმის საქალაქო სასამართლოსათვის გადაცემა.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 8 ივლისის განჩინებით შპს «ო-ის» შუამდგომლობა საქმის განსჯადი სასამართლოსათვის გადაცემის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ამავე სასამართლოს 2003წ. 12 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: შპს «ო-ს» ნ. ბ-ისა და ნ. წ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2300,90 ლარის გადახდა. სარჩელს მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურების ნაწილში უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლო კოლეგიამ იხელმძღვანელა სკ-ის 997-ე მუხლით, ასევე 2002წ. 26 სექტემბრის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმის არაღძრვის შესახებ, რომლის თანახმად, ავტოსატრანსპორტო შემთხვევა მოხდა მძღოლის _ ა. ა-ის ბრალით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს ზიანი მიადგათ მოპასუხის კუთვნილი მიკროავტობუსის მძღოლის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით.

რაიონული სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება შპს «ო-ამ» გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 29 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 377-ე, მე-15, 21 მუხლებით, ასევე 186-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ, ვინაიდან მოპასუხე შპს «ო-ა» რეგისტრირებულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოში, ხოლო მისი იურიდიული მისამართია ქ. ბათუმი, ....., მოცემულ შემთხვევაში საქმე განსჯადობით უნდა განეხილა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს. სააპელაციო პალატამ გააუქმა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 8 ივლისის განჩინება და 2003წ. 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება, ხოლო საქმე დაუბრუნა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

საოლქო სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც ნ. ბ-ემ, ისე ნ. წ-მა, თუმცა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 17 მაისის განჩინებით ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, გასაჩივრების ერთთვიანი ვადის გაშვების გამო, დარჩა განუხილველი.

ნ. წ-მა მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინების გაუქმება. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ რაიონულ სასამართლოს საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება მოცემული დავის განხილვისას არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან აღნიშნული ნორმატიული აქტი აწესრიგებდა მხოლოდ საწარმოს-დაწესებულებებში დასაქმებულ მუშაკთა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმით, პროფესიული დაავადებებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებს. კასატორმა მიუთითა, რომ ზემოხსენებული ბრძენებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 28 ივნისის ¹502 დადგენილება და «უბედური შემთხვევის შედეგად მიყენებული ზარალის ანაზღაურების წესის შესახებ» საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 12 აგვისტოს ¹619 დადგენილება. ამასთან, ¹48-ე ბრძანებულების 63-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ამ წესების ნორმები, გარდა 22-ე, 33-ე, 34-ე, 39-ე და მე-40 მუხლებისა, რომლებიც ეხება დამქირავებლის ვალდებულებებს მასთან შრომით ურთიერთობაში მყოფი დაზარალებულის მიმართ. ამდენად, დანარჩენილ ნორმები, კასატორის მითითებით, გამოიყენება «უბედური შემთხვევის შედეგად მიყენებული ზარალის ანაზღაურების საქმეთა განხილვისას. მხარემ ყურადღება გაამახვილა სადავო ბრძანებულების 49-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ზემოხსენებული კატეგორიის საქმეებზე დავას განიხილავს სასამართლო დამქირავებლის ადგილსამყოფელის ან დაზარალებულის საცხოვრებელი ადგილი მიხედვით. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატის მოსაზრება, მოცემული საქმის განსჯადობით ბათუმის საქალაქო სასამართლოსათვის გადაგზავნის შესახებ უკანონოა და მიზნად ისახავს საქმის განხილვის უსაფუძვლო გაჭიანურებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საოლქო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:

2001წ. 1 სექტემბერს ა. ა-ი მართავდა რა შპს „ო-ას“ კუთვნილ ავტომანქანას, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით ზიანი მიაყენა კასატორ ნ. წ-ს. ამ უკანასკნელმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე შპს „ო-ას“ მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

ასევე დადგენილია, რომ შპს „ო-ა“ რეგისტრირებულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ და მისი იურიდიული მისამართია ...... ქ. ბათუმი.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა შპს „ო-ას“ წარმომადგენლის შუამდგომლობა საქმის განსჯადი სასამართლოსათვის გადაცემის თაობაზე და არსებითად განიხილა საქმე.

ზემოხსენებულ დადგენილ გარემოებებზე საკასაციო საჩივარი პრეტენზიას არ შეიცავს. სსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილით კი საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამათლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საოლქო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სავსებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა და დაასკვნა, რომ მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება და განჩინება უნდა გაუქმდეს, ვინაიდან სსკ-ის მე-15 მუხლის შესაბამისად, განსახილველი დავა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს განსჯადია.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას მხარეთა შორის წარმოშობილი დავის გადასაწყვეტად საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის გამოყენების შესახებ. დასახელებული ნორმატიული აქტი აწესრიგებს საქართველოს ტერიტორიაზე განთავსებულ საწარმოებში, დაწესებულებებში, ორგანიზაციებში დასაქმებულ მუშაკთა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმით, პროფესიული დაავადებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებს. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობა არ არსებობდა და, შესაბამისად, ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობა დელიქტის საფუძველზეა წარმოშობილი.

საოლქო სასამართლომ ზემოთ მითითებული გარემოების შეფასებისას სწორად იხელმძღვანელა სსკ-ის 393-ე მუხლით და დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2003წ. 8 ივლისის განჩინება განსჯადობის თაობაზე კანონის დარღვევითაა მიღებული, ვინაიდან სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია სსკ-ის 394-ე მუხლის «ა» პუნქტის მოთხოვნა, რომლის ძალითაც გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონის დაცვითაა მიღებული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. წ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 24 იანვრის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.