ბს-1347-922(კ-05) 25 იანვარი, 2006

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. ქადაგიძე,

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2004წ. 18 მაისს შპს «ც-ას» დირექტორმა _ თ. ტ-ემ სარჩელი აღძრა მარნეულის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების: რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის, მარნეულის რ-ნის ზონალური საგადასახადო ინსპექციისა და მესამე პირის _ მარნეულის რ-ნის გამგეობის მიმართ და რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის შპს «ც-ას» საგადასახადო შემოწმების 2004წ. 25 თებერვლის აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოითხოვა. მოსარჩელემ მიუთითა შემდეგზე:

2004წ. თებერვალში საგადასახადო ინსპექციის მიერ ჩატარდა შპს «ც-ას» ბიუჯეტთან და სოცდაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდთან ანგარიშსწორების სისწორის საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შემოწმდა საზოგადოების საქმიანობა დაარსების დღიდან _ 2000 წლის თებერვლიდან 2004წ. 25 თებერვლამდე. შედგა სადავო აქტი და მას დაერიცხა სხვადასხვა გადასახადი, მთლიანმა თანხამ 19260,55 ლარი შეადგინა. მაგრამ იგი აქტს ასაჩივრებდა მხოლოდ 16870 ლარის ნაწილში, კერძოდ‚ იმ ნაწილში, რომლითაც კანონდარღვევით გამოქვითულად იქნა მიჩნეული ერთობლივი შემოსავლიდან შპს «ც-ას» მიერ პედაგოგთა მომსახურებისა და ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისათვის გაწეული ხარჯები.

მოპასუხე _ რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ აქტი კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით იყო შედგენილი. მისი განმარტებით, შპს «ც-ას» მხოლოდ მაშინ შეეძლო მიემართა სასამართლოსათვის, თუკი მას სადავო თანხა გადახდილი ექნებოდა ან თუ არსებობდა დასაბუთებული მოტივაცია საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების აუცილებლობის შესახებ. მოპასუხე აღნიშნავდა, რომ მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ამყარებდა გამგეობის 2000წ. 15 სექტემბრის ¹147 წერილზე, მაშინ, როცა აღნიშნული წერილი მხოლოდ გულისხმიერების გამოჩენას სთხოვდა შპს «ც-ას» პედაგოგთა ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით უფასო გადაყვანისათვის და იქ ანაზღაურებაზე საუბარი არ იყო. ამდენად, საგადასახადო ორგანო მიიჩნევდა, რომ შპს «ც-ა» ახორციელებდა საქველმოქმედო საქმიანობას და ამ საქმიანობისათვის გაწეული ხარჯები 1997წ. საგადასახადო კოდექსის 49.1 მუხლის თანახმად, არ ექვემდებარებოდა გამოქვითვას. რუსთავის საგადასახადო ინსპექცია იმ გარემოებასაც უსვამდა ხაზს, რომ შპს «ც-ასა» და რ-ნის გამგეობას შორის რაიმე სახის ადმინისტრაციული გარიგება არ დადებულა.

მესამე პირმა _ მარნეულის რ-ნის გამგეობამ მხარი დაუჭირა სარჩელს და განმარტა, რომ, მართალია, მასა და შპს «ც-ას» შორის ადმინისტრაციული გარიგება ნამდვილად არ დადებულა, მაგრამ რ-ნის გამგეობის წერილისა და 2001წ. 16 სექტემბრის დადგენილების საფუძველზე, შპს «ც-ას» ბიუჯეტიდან შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ უნდა განეხორციელებინა მგზავრთა გადაყვანა, მაგრამ‚ ვინაიდან მისთვის კუთვნილი თანხის გადახდა დაუფინანსებლობის გამო ვერ მოხერხდა, იგი თავისი ხარჯით ეწეოდა პედაგოგთა უფასო გადაყვანას, რაც საქველმოქმედო საქმიანობად ვერ ჩაითვლებოდა.

მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 29 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს «ც-ას» სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 25 თებერვლის შპს «ც-ას» საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი 16 870 ლარის დაკისრების ნაწილში, როგორც უსაფუძვლო.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა შემდეგზე:

შპს «ც-თვის» უკანონოდ მოხდა მოგების გადასახადის სახით 7,183 ლარის დარიცხვა შესაბამისი ჯარიმა-საურავების გათვალისწინებით. რაიონულმა სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია ასევე შპს «ც-თვის» გადასახადების დარიცხვა ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე გაწეული ხარჯებისათვის, რადგან მიიჩნია, რომ აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალებები შპს-ეს ძირითად საშუალებებს არ წარმოადგენდა და საგადასახადო კოდექსის 48-ე მუხლის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.

მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 29 ივლისის გადაწყვეტილება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და განმარტა, რომ მოსარჩელე შპს «ც-ას» ადმინისტრაციულ ორგანოსთან არანაირი ადმინისტრაციული გარიგება არ დაუდია. ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან თანხის ანაზღაურების შესახებ არ არსებობდა არანაირი დაპირება, აღნიშნული კი საგადასახადო ორგანოს აძლევდა საფუძველს, შპს «ც-ას» მიერ განხორციელებული საქმიანობა მიეჩნია საქველმოქმედო საქმიანობად და დაებეგრა იგი. აპელანტის მტკიცებით, მართებული იყო შპს «ც-ას» დაბეგვრა მიკროავტობუსების ძრავებისა და აგრეგატების კაპიტალური შეკეთების ხარჯებისათვის, ვინაიდან აღნიშნული ძირითად საშუალებათა კაპიტალურ ხარჯს წარმოადგენდა და ერთობლივი შემოსავლიდან არ უნდა გამოქვითულიყო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 22 ივლისის განჩინებით რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 29 ივლისის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს «ც-ას» მიერ განხორციელებული საქმიანობა ვერ იქნებოდა მიჩნეული საგადასახადო კოდექსის მე-10 მუხლით გათვალისწინებულ საქველმოქმედო საქმიანობად, ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1997წ. ¹516 ბრძანებულების შესაბამისად, შპს «ც-ას» მარნეულის რ-ნის გამგეობამ სთხოვა, უზრუნველეყო მასწავლებელთა უფასო მგზავრობა, შემდგომი ანაზღაურების სანაცვლოდ, თუმცა მოსარჩელეს, სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტის გამო, კუთვნილი თანხა არ მიუღია. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან ხსენებული ქველმოქმედების ინიციატორი შპს «ც-ა» არ ყოფილა და მას არანაირი მოგება არ მიუღია, ამდენად, მის მიერ გაწეული ხარჯები არ შეიძლებოდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ ისეთ ხარჯებად ჩათვლილიყო, რომლებიც გამოქვითვას არ ექვემდებარებოდა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის დარღვევად აღნიშნული ხარჯების გამოქვითვა არ მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მართებულად მიიჩნია იმ მოტივით, რომ იგი კანონსაწინააღმდეგო იყო.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 22 ივლისის განჩინება რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა და განმარტა, რომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არასწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, კერძოდ, მან ყოველგვარი საფუძვლების გარეშე მიიჩნია, რომ შპს «ც-ა» მასწავლებელთა გადაყვანას არა ქველმოქმედების სახით, არამედ რ-ნის გამგეობის მიერ შეპირებული ანაზღაურების სანაცვლოდ ახორციელებდა. კასატორის თქმით, შპს «ც-ას» მიერ განხორციელებული საქმიანობა სწორედ საგადასახადო კოდექსის მე-10 მუხლით გათვალისწინებულ ისეთ საქველმოქმედო საქმიანობად მიიჩნეოდა, რომელიც ამავე კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილით გამოქვითვას არ ექვემდებარებოდა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა შპს «ც-ას» მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე გაწეული ხარჯები რამდენად კანონიერად იქნა გამოქვითული ერთობლივი შემოსავლიდან, ხომ არ დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 48-ე მუხლის.

კასატორმა რიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს «ც-ას» სარჩელზე უარის თქმა მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და თვლის, რომ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 22 ივლისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვინაიდან წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენიზია, საკასაციო სასამართლოსთვის სავალდებულოა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 25 თებერვლის აქტით შემოწმდა შპს «ც-ას» საქმიანობა 2000 წლიდან 2004 წლამდე. საგადასახადო ინსპექციამ მიიჩნია, რომ შპს «ც-ამ», ერთობლივი შემოსავალიდან უკანონოდ გამოქვითა პედაგოგთა უფასო მგზავრობისა და ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე გაწეული ხარჯები, რითაც შეამცირაერთობლივი შემოსავალი და დაარღვია საგადასახადო კოდექსის 48-ე და 49-ე მუხლები. შესაბამისად, ნაკლები გადაიხადა მოგების გადასახადი. შპს «ც-ას» გასაჩივრებული აქტით სულ დაეკისრა 19260,55 ლარის გადახდა, მაგრამ აქტი გასაჩივრებულ იქნა მხოლოდ 16 870 ლარის დაკისრების ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს შემდეგს:

საგადასახადო კოდექსის 45-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს საწარმოს დაბეგრვის ობიექტია დასაბეგრი მოგება. იგი განისაზღვრება, როგორც სხვაობა გადასახადის გადამხდელის ერთობლივ შემოსავალსა (რომელიც განისაზღვრება ამ კოდექსის 37-ე მუხლის შესაბამისად) და ამ კოდექსის მე-6 თავით გათვალისწინებულ გამოქვითვის თანხებს შორის. ამავე კოდექსის მე-6 თავი შეეხება გამოქვითვებისა და ზარალის შესახებ დებულებებს, კერძოდ, 48-ე მუხლში მითითებულია, რომ ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომლებიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა ძირითად საშუალებათა შეძენის, დადგმისა და სხვა კაპიტალური ხარჯებისა.

ამავე კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი, არ გამოიქვითება ის ხარჯები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის ეკონომიკურ საქმიანობასთან. ამავე კოდექსის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილი განსაზღვრავს, რომ ეკონომიკურ საქმიანობას არ განეკუთვნება საქველმოქმედო საქმიანობა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ შპს «ც-ას» მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად, კანონიერად ჰქონდა ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითული ის ხარჯები, რომლებიც დაკავშირებული იყო პედაგოგების ავტოსატრანსპორტო სასუალებებით უფასო გადაყვანის მომსახურებასა და ამ ავტოსატრანსპორტო საშუალებების რემონტის ხარჯებთან, ვინაიდან‚ როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, შპს «ც-ა» პედაგოგების მომსახურებას არა საქველმოქმედო საქმიანობის სახით, არამედ მარნეულის რ-ნის გამგეობასთან შეთანხმებით ახორციელებდა, რისთვისაც უნდა მიეღო გასამრჯელო, რაც არ მიუღია დეფიციტური ბიუჯეტის გამო. ამდენად, ვინაიდან შპს «ც-ა» არ ახორციელებდა საქველმოქმედო საქმიანობას, აღნიშნული საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობად მიიჩნეოდა და მას, საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ჰქონდა უფლება ერთობლივი შემოსავლიდან სადავო თანხები გამოექვითა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ შპს «ც-ა» პედაგოგთა უფასო მოსახურებისას საქველმოქმედო საქმიანობას არ ეწეოდა და მას რ-ნის გაგეობისაგან შესაბამისი შეპირებული ანაზღაურება უნდა მიეღო.

საკასაციო სასამართლო აქვე ყურადღებას მიაქცევს საქმეში წარმოდგენილ ხელშეკრულებებს, რომლებიც დადებულია შპს «ც-ას», როგორც «ორგანიზებულ გადამზიდავსა» და ავტოსატრანსპორტო საშუალებათა მფლობელებს შორის, რომლითაც შპს «ც-ა» ვალდებული იყო მოეხდინა «სვლა-გეზზე მომუშავე მიკროავტობუსების ძრავებისა და აგრეგატების კაპიტალური შეკეთების უზრუნველყოფა». ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან შპს «ც-ას» მხრიდან ხარჯების გაღება ხორციელდებოდა მფლობელთა (ინდივიდუალურ მეწარმეთა) კუთვნილი ძირითადი საშუალებების რემონტისათვის, საგადასახადო კოდექსის 48-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული ხარჯიც ექვემდებარებოდა ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 22 ივლისის განჩინება, ვინაიდან სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომლიც უნდა გამოეყენები და სწორად განმარტა იგი, რის გამოც არ არსებობს გასაჩივრებული განჩიონების გაუქმების კანონისმიერი საფუძვლები.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა დ გ ი ნ ა :

1.რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2.უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005წ. 22 ივლისის განჩინება;

3.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.