საქმე N:ბს-1352-927(კ-05)

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-1352-927(კ-05) 31 მარტი, 2006

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე (მომხსენებელი),

ლ. ლაზარაშვილი

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 18 აგვისტოს მ. ლ.-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს უკანონო მფლობელობიდან დამხმარე ფართის დაბრუნების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 2003წ. 15 მაისს, ო. ბ.-ისგან შეიძინა საცხოვრებელი ფართი, მდებარე, ქ. თბილისში ... ¹25-ში, რომლის საერთო ფართია 37 კვ.მ, აქედან საცხოვრებელია – 22 კვ.მ, ხოლო დამხმარე – 15 კვ.მ. მოსარჩელის განმარტებით, საცხოვრებელ ფართს ფაქტობრივად ფლობდა, მაგრამ დამხმარე ფართი აღმოჩნდა სხვის უკანონო საკუთრებაში.

მოსარჩელის მითითებით, როგორც ბინის გამსხვისებლისგან _ ო. ბ.-ისგან შეიტყო, სადავო ფართს პერიოდულად იკავებდნენ ე.წ «ლტოლვილები», რომლებიც რამდენჯერმე გამოუსახლებიათ, მაგრამ მოგვიანებით გაირკვა, რომ საცხოვრებელ ფართში მცხოვრები პირები ლტოლვილები კი, არა მოპასუხის _ ე. კ.-ის, მდგმურები ყოფილან, რითაც იგი გარკვეულ სარგებელს ღებულობდა.

მოსარჩელის განმარტებით, დამხმარე ფართი ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, შედიოდა მის საკუთრებაში, მას რომ სცოდნოდა იმის შესახებ, რომ ბინას არ ექნებოდა დამხმარე სათავსი, არ შეიძენდა.

2003წ. 7 აგვისტოს გვიან ღამით მოპასუხემ ისარგებლა მისი ქალაქში არ ყოფნით, გაისტუმრა ბინაში მცხოვრები მდგმურები და თვითონ ითვისებს სადავო ფართს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა სადავო ფართიდან მოპასუხე ე. კ.-ის გამოსახლებას, სადავო ფართზე ყადაღის დადებასა და მოპასუხისათვის სადავო ფართზე ყოველგვარი მოქმედებისა და მართვის აკრძალვას.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 აგვისტოს განჩინებით დაკმაყოფილდა მ. ლ.-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ და ე. კ.-ეს აეკრძალა თბილისში‚ ... ¹25-ში მდებარე საცხოვრებელ ფართზე ყოველგვარი მოქმედება.

მოპასუხე ე. კ.-ე არ დაეთანხმა სასარჩელო განცხადებას და მიუთითა, რომ დიდუბის რაისაბჭოს აღმასკომის 1991წ. 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ¹... ორდერის საფუძველზე, 1975 წლიდან მის მიერ დაკავებული 22 კვ.მ ოთახის სანაცვლოდ გამოეყო ამავე მისამართზე გამოთავისუფლებული 30 კვ.მ ორი ოთახი. დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1998წ. 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით‚ ერთი 16 კვ.მ. ოთახი ჩამოწერილ იქნა, როგორც საცხოვრებლად უვარგისი, ხოლო მეორე‚ 14 კვ.მ ოთახი დარჩა მას საცხოვრებლად. დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1998წ. 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით‚ მისი საცხოვრებელი ბინის გვერდით გამოეყო გამოთავისუფლებული 16 კვ.მ ერთი ოთახი, რაზედაც 1999წ. 28 ოქტომბერს გაიცა ორდერი. მოპასუხის განმარტებით, მან 2002წ. 18 მაისს მოახდინა მის სახელზე რიცხული 46 კვ.მ-ის, მათ შორის, 30 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის პრივატიზება. 1999 წელს ამოქოლა დერეფანში გამავალი კარი და ბინაში მოაწყო ცალკე შესასვლელი. სადავო 16 კვ.მ არის საცხოვრებელი და არა დამხმარე, როგორც მიუთითებს მოსარჩელე. იგი არის მისი საკუთრება და იზოლირებულია დერეფნისა და საერთოდ საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულიდან. მოსარჩელეს მასზე პრეტენზია არ შეიძლება ჰქონდეს, ვინაიდან სადავო ფართი არასოდეს ყოფილა ო. ბ.-ის საკუთრება და არ მოუხდენია მისი პრივატიზება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე ითხოვდა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებზე უარის თქმას.

2003წ. 6 ნოემბერს მოსარჩელე მ. ლ.-მა მეორე სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების: ქ. თბილისის მერიის, დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობისა და ე. კ.-ის მიმართ ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 2003წ. 15 მაისს ო. ბ.-ისაგან შეიძინა ქ. თბილისში, .... ¹25-ში მდებარე ბინა ¹8, საერთო ფართით - 37 კვ.მ, აქედან საცხოვრებელი ფართი - 22 კვ.მ, ხოლო დამხმარე ფართი - 15 კვ.მ, რაც 1997წ. 22 იანვრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების შესაბამისად არის ო. ბ.-ის საკუთრება. თბილისის მერიის ტექაღრიცხვის სამსახურის 18.08.2003წ. ცნობაში დაფიქსირებულია, რომ .... ¹25-ში ბინა ¹8, საერთო ფართით 37 კვ.მ, ირიცხება ო. ბ.-ის სახელზე და წარმოადგენს მის საკუთრებას. დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილება უკანონოა, ვინაიდან გადაწყვეტილებით ე. კ.-ისათვის მიკუთვნებული 16 კვ.მ ოთახი 1997წ. 22 იანვრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით ეკუთვნოდა ო. ბ.-ს, აგრეთვე უკანონოდაა გაცემული თბილისის მერიის 1999წ. 28 ოქტომბრის ¹... ორდერი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილების გაუქმებასა და შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიის მიერ ე. კ.-ეზე გაცემული ¹... ორდერის ბათილად ცნობას.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 17 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა მ. ლ.-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობა და ორივე სარჩელი გაერთიანდა ერთ საქმის წარმოებად.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 2 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელე მ. ლ.-ის შუამდგომლობა და ქ. თბილისის მერია ამოირიცხა მოპასუხეთა სიიდან და მის ნაცვლად საქმეში მოპასუხედ ჩაება საბინაო მეურნეობის სამმართველო.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 28 იანვრის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოპასუხე - ე. კ.-ის შუამდგომლობა და საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ - ლ. ბ.-ი და ქ. თბილისის სერვისული მომსახურების ცენტრი ¹....

მოპასუხეებმა - თბილისის მერიის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობამ, თბილისის მერიის საბინაო მეურნეობის რეაბილიტაციისა და განვითარების ხელშეწყობის სამსახურმა, ე. კ.-ემ და მესამე პირმა _ ¹... სერვისული მომსახურების ცენტრმა სასარჩელო განცხადება არ ცნეს და მოითხოვეს მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო მესამე პირმა, ლ.ბ.-მა, სარჩელი ცნო და მოითხოვა მოსარჩელე, მ. ლ.-ის, სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. ლ.-ის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილება და ე. კ.-ის სახელზე 1999წ. 28 ოქტომბერს გაცემული ორდერი ¹..., ხოლო მ. ლ.-ს სასარჩელო განცხადება ე. კ.-ის, როგორც არაკეთილსინდისიერი მფლობელის, სადავო ფართიდან გამოსახლების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ლ.-მა, ე. კ.-ემ და თბილისის მერიის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გემგეობამ.

აპელანტი ე. კ.-ე სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ თბილისში, ... ¹25-ში მდებარე ბინა დერეფნული სისტემისაა. მას 1975წ. 6 მაისს გაცემული ორდერით თავდაპირველად დაკავებული ჰქონდა 22 კვ.მ ოთახი, დიდუბის რაისაბჭოს აღმასკომის 1991წ. 6 თებერვლის გადაწყვეტილებისა და ¹... ორდერის საფუძველზე გამოეყო 30 კვ.მ ორი ოთახი, ხოლო მისი 22 კვ.მ ოთახი დარჩა დიდუბის აღმასკომის განკარგულებაში. დიდუბის გამგეობის 1998წ. 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით მის მიერ დაკავებული ორი ოთახიდან ერთი (16 კვ.მ) ჩამოიწერა, როგორც საცხოვრებლად უვარგისი და ორწევრიან ოჯახს საცხოვრებლად დარჩა 14 კვ.მ ერთი ოთახი. დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილებით მას გამოეყო მისი საცხოვრებელი ბინის გვერდითY გამოთავისუფლებული 16 კვ.მ ერთი ოთახი, რაზედაც 1999წ. 28 ოქტომბერს გაიცა ორდერი ¹.... 2002წ. 18 მაისს მოახდინა მის სახელზე რიცხული 46 კვ.მ, მათ შორის, 30 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის პრივატიზება. 1999 წელს ამოქოლა დერეფანში გამავალი კარი და ბინაში მოაწყო ცალკე შესასვლელი. იმავე სახლის პირველ სართულზე დერეფნის ბოლოს 22 კვ.მ ოთახში 1960 წლიდან ცხოვრობდა ნ. მ.-ოს ოჯახი, რომლის ვაჟს – ვ. უკანასკნელ პერიოდში ამ მისამართზე არ უცხოვრია და მეუღლესა და შვილთან ერთად ცხოვრობდა მუხიანის დასახლებაში. ნ. მ.-ოს ოჯახის წევრები გარდაიცვალნენ 1994-1996 წლებში. აპელანტის განმარტებით, მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ 1995წ. 20 მაისიდან ამ მისამართზე ჩაწერილია ო. ბ.-ი, რომლის სახელზეც დედას - ლ. ბ.-ს მოუხდენია პრივატიზაცია და 2003წ. 15 მაისს მიყიდა მ. ლ.-ს.

აპელანტის მითითებით, რაიონულ სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დაუდგენია, ო. ბ.-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში მითითებული დამხმარე 15 კვ.მ წარმოადგენს თუ არა მის კუთვნილ 16 კვ.მ საცხოვრებელ ოთახს. მოსარჩელეს და საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ ლ. ბ.-ს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენიათ რაიმე დოკუმენტი, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სადავო ფართობი მათ კანონით დადგენილი წესით ჰქონდათ გადაცემული. დიდუბის გამგეობის 10.02.2004წ. ¹18-3 წერილით ოჯახზე სხვა დამატებითი საცხოვრებელი ან არასაცხოვრებელი ფართი არ განაწილებულა. 1997 წლამდე მოქმედი საბინაო კანონმდებლობით საბინაო ფართის (საცხოვრებელი ან არასაცხოვრებელი) განაწილებას ახდენდა რაისაბჭოს აღმასკომები (შემდგომში გამგეობები). საყურადღებოა, რომ ო. ბ.-ის მიერ პრივატიზებულ იქნა 15 კვ.მ დამხმარე ფართი, მისი კუთვნილი ერთი ოთახი კი არის 16 კვ.მ. და საცხოვრებელი, რომლის არასაცხოვრებელ ფართად ცნობის თაობაზე დიდუბის გამგეობას გადაწყვეტილება არასოდეს მიუღია, სასამართლომ არ დაადგინა ამ ფართობების იგივეობა. აპელანტის მითითებით, სსკ-ის 249.4 მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ არის აღნიშნული სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, მტკიცებულებანი, რომელსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები. გააწყვეტილება ემყარება სასამართლოსათვის «გაურკვევლად» ცნობილ გარემოებას, ასევე არასწორია მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება მისი კეთილსინდისიერების მოტივით სკ-ის 312-ე, 185-ე მუხლების საფუძველზე. საყურადღებოა, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი მისი კუთვნილი ფართობი იზოლირებულია საერთო დერეფნისაგან და აქვს დამოუკიდებელი შესასვლელი. მოსარჩელე არ დაინტერესებულა სადავო ფართით ბინის ყიდვამდე, არ უნახავს რას ყიდულობდა და მხოლოდ 2003წ. აგვისტოში გახადა ეს სადავოდ. ლ. ბ.-მა დაადასტურა სასამართლო სხდომაზე, რომ მან 1999 წელსვე იცოდა 16 კვ.მ-ის მის საკუთრებაში გადასვლის ფაქტი, მაგრამ არასოდეს სადავოდ არ გაუხდია. უსაფუძვლოა სასამართლოს დასკვნა, რომ გამგეობამ მას მიაკუთვნა უფლებრივად დატვირთული 16 კვ.მ ბინა. მისთვის გადაცემული 16 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახის ო. ბ.-ზე ან მ. მ.-ოზე გადაცემის შესახებ არავითარი მტკიცება არ არსებობს და სასამართლომაც ვერ «გაარკვია» ო. ბ.-ის მიერ პრივატიზებული 15 კვ.მ არის საცხოვრებელი თუ დამხმარე. უსაფუძვლოა მოცემულ დავასთან დაკავშირებით სასამართლოს მიერ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 «გ» მუხლის გამოყენება, რომლის თანახმადაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად უნდა გამოცხადდეს‚ თუ მისი შესრულება შეუძლებელია ფაქტობრივი გარემოებების გამო. აღნიშნული ნორმა არ შეიძლებოდა თავისთავად გამხდარიყო სადავო აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, ვინაიდან 16 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახის მისთვის გადაცემის მომენტისათვის იგი არავისზე გადაცემული ან პრივატიზებული არ ყოფილა და გადაეცა, როგორც ფაქტობრივად თავისუფალი. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული ან დადასტურებული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე, გარდა ამ კოდექსის 60.1 «გ» მუხლის და 61.2 მუხლის «ა», «ბ», «გ» ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. რაც კონკრეტულ შეთხვევაში არ არსებობდა, რის გამოც სასამართლო საერთოდ არ იყო უფლებამოსილი, ბათილად ეცნო გამგეობის სადავო გადაწყვეტილება და ორდერი. პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რომლითაც მის საკუთრებაში აღირიცხა თბილისში, ... ¹25-ში მდებარე 30 კვ.მ საცხოვრებელი და 16 კვ.მ დამხმარე ფართი, თბილისის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში დღესაც კანონიერ ძალაშია და მისი საკუთრებად ცნობისათვის სასამართლოს კანონიერი საფუძველი არ ჰქონდა. სარჩელი აღძრულია საპროცესო კოდექსით დადგენილი 6-თვიანი ვადის გასვლის შემდეგ, რადგან სასამართლოში საქმის განხილვისას მესამე პირმა ლ. ბ.-მა დაადასტურა, რომ მთელი ამ ხნის განმავლობაში მისთვის ცნობილი იყო აღნიშნული ფართის მისთვის გადაცემის თაობაზე, მაგრამ მას ეს სადავოდ არ გაუხდია.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 10 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებას დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილებისა და ე. კ.-ის სახელზე 1999წ. 28 ოქტომბერს გაცემული ¹... ორდერის ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების გამოტანას, რომლითაც არ დაკმაყოფილდებოდა მ. ლ.-ის სასარჩელო განცხადება.

მეორე აპელანტი, თბილისის მერიის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობა, სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის საფუძველზე გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა არ შეიძლებოდა, რადგან აღნიშნული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე ე. კ.-ემ განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის ქმედება, მოახდინა მის კანონიერ სარგებლობაში არსებული ბინის პრივატიზაცია. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ ... ¹25-ში მდებარე სადავო ფართზე არსებობს პრივატიზაციის ორი ხელშეკრულება. პირველი ხელშეკრულებით 1997 წელს სადავო ფართი გადაეცა ო. ბ.-ს, ხოლო 2000 წელს – ი. კ.-ეს. აღნიშნული სასამართლომ იურიდიულად და ფაქტობრივად ვერ დაასაბუთა. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით ცალსახად დასტურდება, რომ სადავო ფართი არ შეიძლება შედიოდეს ო. ბ.-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში, ვინაიდან მას საკუთრებაში გადაეცა მისი ოჯახის კანონიერ სარგებლობაში არსებული 22 კვ.მ ერთი ოთახი. გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილებით ი. კ.-ისათვის გადაცემულ 16 კვ.მ. საცხოვრებელ ოთახს საერთო არაფერი აქვს ო. ბ.-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში აღნიშნულ 15 კვ.მ დამხმარე ფართობთან. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით ირკვევა, რომ ო. ბ.-ის ოჯახს არასოდეს მოუთხოვია თავის «საკუთრებაში» არსებული დამხმარე ფართობის გადაცემა, რადგან მისთვის ცნობილი იყო, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში დამხმარე ფართი შეტანილი იყო შეცდომით, მაგრამ ეს ფაქტი შეგნებულად იქნა გამოყენებული მათ მიერ ბინის გასხვისების დროს.

აპელანტის განმარტებით, მყიდველისათვის (მოსარჩელისათვის) თავიდანვე ცნობილი იყო, რომ შეიძინა ფაქტობრივად დატვირთული ნივთი. გამყიდველმა და მყიდველმაც კარგად იცოდნენ, რომ გასხვისებული ბინა იყო 22 კვ.მ საცხოვრებელი და არა 37 კვ.მ საერთო ფართობის, როგორც პრივატიზაციის ხელშეკრულებაშია ნაჩვენები. სასამართლომ ასევე არამართებულად მიუთითა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლზე, რომლის საფუძველზე ბათილად ჩაითვალა გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილება იმაზე მითითებით, რომ აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტის შესრულება შეუძლებელია ფაქტობრივი მიზეზების გამო. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ გამგეობის 1999წ. გადაწყვეტილების შესრულებას არავითარი ფაქტობრივი მიზეზები არ აბრკოლებდა და შესრულდა კანონიერად. გაიცა ორდერი და მოხდა პრივატიზება. ის ფაქტი, რომ ე. კ.-ის საკუთრებაში არსებულ ბინაში ოდესღაც უკანონოდ ცხოვრობდა მ.-ოს ოჯახის ერთ-ერთი წევრი, არ ასაბუთებს იმას, რომ ო. ბ.-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში შეტანილ იქნა აღნიშნული საცხოვრებელი ფართი.

აპელანტი მ. ლ.-ი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით ე. კ.-ის სადავო ფართიდან გამოსახლებას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თბილისის მერიის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობისა და ე. კ.-ის სააპელაციო საჩივრები განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას, ხოლო მ. ლ.-ის სააპელაციო საჩივრის განხილვა შეჩერდა თბილისის მერიის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობისა და ე. კ.-ის სააპელაციო საჩივრების განხილვამდე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილებით ე. კ.-ისა და ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 10 თებერვლის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილება და ე. კ.-ის სახელზე 1999წ. 28 ოქტომბერს გაცემული ორდერი ¹... და გადაწყვეტილების ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. ლ.-ის სასარჩელო განცხადება თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილებისა და ე. კ.-ის სახელზე 1999წ. 28 ოქტომბერს გაცემული ¹... ორდერი ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ 1997წ. 25 ნოემბრამდე (სკ-ის ამოქმედებამდე) საბინაო ურთიერთობების მოწესრიგება ხდებოდა საბინაო კანონმდებლობის საფუძველზე. იმ დროისათვის მოქმედი საბინაო კოდექსის მე-10 მუხლის შესაბამისად, პერიოდულად ხდებოდა საცხოვრებელი სახლების საცხოვრებლად გამოუსადეგრად ცნობა მინისტრთა საბჭოს მიერ დადგენილი წესით.

სსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც ის ამყარებს თავის მოთხოვნას და შესაგებელს. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად სასამართლოს არაერთი მოთხოვნისა, მოსარჩელე მხარემ ვერ წარმოადგინა რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება იმის შესახებ თუ რას წარმოადგენდა პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში მითითებული 37 კვ.მ და საერთო ფართიდან - 15 კვ.მ ასევე, საქმის მასალებით არ დასტურდება და ვერც მოსარჩელე მხარემ ვერ წარმოადგინა დამადასტურებელი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ ლ.-ის მიერ გამოთავისუფლებული ბინა ცნობილ იქნა საცხოვრებლად უვარგისად და დამხმარე ფართად. ლ.-ის ყოფილი ბინის პირადი ბარათითაც არ დასტურდება, რომ საცხოვრებელი ფართი კანონმდებლობით დადგენილი წესით ცნობილ იქნა საცხოვრებლად გამოუსადეგრად და პირად ბარათზე შეტანილი ცვლილებით განაწილდა დამხმარე ფართის სახით, ხოლო ის გარემოება, რომ ო. ბ.-ის აწ გარდაცვლილ ბიძას (ა. ბ.-ი გარდაიცვალა 1995 წელს) ყოველგვარი ნებართვის გარეშე დაკავებული ჰქონდა (შეჭრილი იყო) ლ.-ის მიერ გამოთავისუფლებულ 16 კვ.მ ერთი ოთახში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადს, არ წარმოადგენს იმ სამართლებრივ საფუძველს, რომლის თანახმადაც‚ სასამართლომ დადასტურებულად უნდა მიიჩნიოს ბ.-ების მხრიდან აღნიშნული ფართის მართლზომიერად ფლობის ფაქტი და ის, რომ სწორედ ეს ფართი იყო მითითებული პრივატიზების ხელშეკრულებაში.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ლ.-მა.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახლი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარს აფუძნებდა ძირითადად იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სასარჩელო განცხადებაში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ლ.-ის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოწინააღმდეგე მხარე ე. კ.-ე 1975 წლიდან ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ... ¹25-ში მდებარე 22კვ.მ ერთ ოთახში. თბილისის დიდუბის რაისაბჭოს აღმასკომის 05.02.1991წ. ¹3/101-390 გადაწყვეტილებით ე. კ.-ეს ორ სულზე გამოეყო ქ. თბილისში, ... ¹25-ში განთავსებული 30 კვ.მ-ის ორი ოთახი, ხოლო მის სახელზე რიცხული 22 კვ.მ ერთი ოთახი დარჩა აღმასკომის განკარგულებაში და შემდგომში განაწილდა ნ. შ-ეზე.

თბილისის მერიის დიდუბის რ-ნის გამგეობის 28.02.1998წ. ¹2/6-16 გადაწყვეტილებით ქ. თბილისში, ... 25-ში მცხოვრები ე. კ.-ის ბინის ერთი ოთახი (16,06 კვ.მ) ჩათვლილ იქნა საცხოვრებლად უვარგისად, რის საფუძველზეც ცვლილება იქნა შეტანილი ე. კ.-ის პირად ბარათსა და პასპორტიზაციაში. თბილისის მერიის დიდუბის რ-ნის გამგეობის 1999წ. 30 ივლისის ¹7/16-83 გადაწყვეტილებით ე. კ.-ეს ოჯახის ორ წევრზე მიეცა ლ.-ის 16 კვ.მ ყოფილი ერთოთახიანი ბინა დამატებითი საცხოვრებელი ფართის სახით. თბილისის მერიის საბინაო მეურნეობის სამმართველოს მიერ 28.10.1999 წელს გაიცა ორდერი ¹.... 2000წ. 18 მაისს ე. კ.-ემ მოახდინა მის სახელზე რიცხული ფართის პრივატიზება და რეგისტრაცია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისში, ... ¹25-ში პირველ სართულზე განთავსებულ 22კვ.მ ერთ ოთახში (ბინა ¹8) 1960 წლიდან ცხოვრობდა ნ. მ.-ოს ოჯახი. ნ. მ.-ო და მისი ოჯახის წევრები გარდაიცვალნენ 1994-1996 წლებში. ბინაში 1995 წლიდან ჩაწერილი იყო ნ. მ.-ოს მცირეწლოვანი შვილიშვილი - ო. ბ.-ი. 1997 წელს ლ. ბ.-მა, როგორც ო. ბ.-ის კანონიერმა წარმომადგენელმა, მოახდინა აწ გარდაცვლილ ნ. მ.-ოს სახელზე რიცხული საცხოვრებელი 22 კვ.მ-ის (საერთო ფართი 37 კვ.მ) პრივატიზაცია. მითითებული ბინა 2003წ. 15 მაისს ო. ბ.-ისაგან შეიძინა კასატორმა, რომელიც მიიჩნევს, რომ მის მიერ ნაყიდი ფართის ნაწილს უკანონოდ ფლობს მოწინააღმდეგე მხარე და ითხოვს უკანონო მფლობელობიდან ფართის გამოთხოვას.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ კასატორის მიერ შეძენილი ბინა წარმოადგენდა 22 კვ.მეტრს და სადავო ფართი ნ. მატვიენკოს სახელზე აღრიცხული არ ყოფილა და შესაბამისად, ვერ მოხვდებოდა ო. ბ.-ის სახელზე პრივატიზებულ ფართში.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

კასატორის მხრიდან არც ერთ ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რაც ზემოაღნიშნული მუხლის დებულებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნიოს დადგენილად.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს, კანონშესაბამისად მიიჩნიოს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო ადასტურებს, რომ 1997წ. 25 ნოემბრამდე საბინაო ურთიერთობის მოწესრიგება ხდებოდა საბინაო კანონმდებლობის საფუძველზე. საბინაო კოდექსის მე-10 მუხლის შესაბამისად, პერიოდულად ხდებოდა საცხოვრებელი სახლების გამოუსადეგრად ცნობა. ამავე კოდექსის 50-ე მუხლის შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომი, რომელიც მოქალაქეს ბინადრობისათვის ეძლეოდა, უნდა ყოფილიყო კეთილმოწყობილი. არ დაიშვებოდა ავარიულ და დაძველებულ სახლებში, სარდაფებში, ბარაკებსა და საცხოვრებლად გამოუსადეგარ სხვა სადგომებში, აგრეთვე‚ ასაღებ, ანდა არასაცხოვრებლად გამოუსადეგარ სახლებში გათავისუფლებულ საცხოვრებელ სადგომში შესახლება. იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო 16კვ. მეტრის ერთი ოთახი საცხოვრებლად გამოუსადეგრად არ ყოფილა, აღნიშნული დამხმარე (არასაცხოვრებელი) ფართის სახით გაცემული ვერ იქნებოდა ნ. მ.-ოს ოჯახზე. ამასთან, კასატორის მხრიდან საქმის განხილვის ვერც ერთ ეტაპზე წარმოდგენილი ვერ იქნა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მითითებული ფართის ნ. მ.-ოს ოჯახზე რაიმე ფორმით გადაცემის ფაქტს.

სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორმა ვერ წარმოადგინა უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს (გამგეობის) მიერ გაცემული ადმინისტრაციული აქტი, რომელიც დაადასტურებდა სადავო ფართის ნ. მ.-ოსათვის მიკუთვნების ფაქტს, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კასატორი ვერ უთითებს მისი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს.

სკ-ის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

საგულისხმოა, რომ სადავო ფართი დარეგისტრირებულია მოწინააღმდეგე მხარის სახელზე. როგორც აღინიშნა, კასატორი ვერ მიუთითებს ვერც ერთ გარემოებაზე, რაც სასამართლოს მისცემდა სამართლებრივ საფუძველს სადავო ფართის ნაწილში რეგისტრაცია მიეჩნია კანონშეუსაბამოდ.

ყოველივე აღნიშნულის საფუძველზე და იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორი ვერ ადასტურებს საკუთარ უფლებებს სადავო ნივთზე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს მისი მოთხოვნისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ. ლ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. მ. ლ.-ს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 30 ლარის გადახდა;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.