ბს-1363-938(კ-05) 1 ივნისი, 2006

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე (მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა და თანხის დაკისრება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2004წ. 25 ნოემბერს ს. კ-ემ, ზ. ა-ამ, დ. ი-მა, თ. ჩ-ამ, თ. ხ-ემ, ბ. ა-ემ და ო. ბ-ემ სარჩელით მიმართეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ფინანსთა სამინისტროს მიმართ ფინანსთა სამინისტროს 2004წ. 9 ნოემბრის ¹13-02/1326/11910 წერილის, როგორც ადმინისტრაციული აქტის, ბათილად ცნობისა და 186107 ლარის დაკისრების თაობაზე.

მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ შემმოწმებელთა ჯგუფის მიერ საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 1999წ. 16 აპრილის ¹347 ბრძანების საფუძველზე შპს «ყ-ში» ჩატარდა საგადასახადო შემოწმება, რომლის შედეგად შპს «ყ-ს» ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა საბაჟო გადასახადის _ 3621805 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 3716 ლარის გადახდა, ასევე‚ საგადასახადო კუთხით _ 125410 ლარის. დარიცხული გადასახადების გადახდასთან დაკავშირებით, 2000წ. 25 დეკემბერს შედგა საგადასახადო შემოსავლების სამინსტროსა და შპს «ყ-ს» შორის შეთანხმება მორიგების შესახებ, რომლის საფუძველზეც განხორციელდა დარიცხული თანხის ნაწილის ჩათვლა, ხოლო ნაწილის _ პირდაპირ გადახდა. მორიგებით აქტით დადგენილი გრაფიკის მიხედვით დარიცხული თანხის ბიუჯეტში საბოლოო ჩარიცხვა შპს «ყ-ის» მიერ დამთავრდა 2002წ. ნოემბერში. საბოლოოდ ჩათვლას დაექვემდებარა 2058056 აშშ დოლარი, შესაბამისი კურსით _ 4074950 ლარი, ხოლო საბაჟოO გადასახადების სახით _ 2006930 ლარი, ასევე‚ საგადასახადო კუთხით _ 121694 ლარი, სულ ბიუჯეტში ჩაირიცხა 6203574 ლარი, საიდანაც შემმოწმებლებზე გასაცემი 3%-იანი საპრემიო თანხა შეადგენდა 186107 ლარს.

მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ შპს «ყ-ის» მიერ შემოწმების აქტით დარიცხული თანხის ბიუჯეტში საბოლოო ჩარიცხვისთანავე შემმოწმებელთა ჯგუფმა საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლისა და «საქართველოს სახელმწიფო საგადასახადო დეპარტამენტის და მისიორგანოების მატერიალური წახალისებისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ფონდების შექმნისა და გამოყენების შესახებ» დებულების შესაბამისად, მოითხოვა საპრემიო თანხის გაცემა. ფინანსთა სამინისტრომ საგადასახადო და საბაჟო დეპარტამენტებს მოსთხოვა ოფიციალური დადასტურება შემოწმების აქტის მიხედვით, ბიუჯეტში თანხების ჩარიცხვისა და საპრემიო თანხების გაცემის კანონიერებასთან დაკავშირებით, საიდანაც მიღებულ იქნა დადებითი პასუხი. მიუხედავად საპრემიო თანხების მოთხოვნის კანონიერებისა, შემმოწმებლებს არც თავდაპირველ და არც განმეორებით მოთხოვნაზე პასუხი არ მიუღიათ, რის გამოც მიმართეს კონტროლის პალატას. ფინანსთა სამინისტროსადმი კონტროლის პალატის წერილობითი მოთხოვნისა და მათი განმეორებითი განცხადების საფუძველზე მიიღეს 2004წ. 9 ნოემბრის ¹13-02/1326/11910 წერილი, რომლითაც უარი ეთქვათ საპრემიო თანხის გაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ «საქართველოს საბიუჯეტო სისტემის შესახებ» კანონის თანახმად, 2004წ. 1 იანვრიდან გაუქმდა სპეციალური სახსრების ანგარიში და ასევე _ საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლიც. ამასთან, არ იყო ჩარიცხული ფინანსთა სამინისტროს სპეცსახსრების ანგარიშზე სამინისტროს კუთვნილი წილი.

მოსარჩელეთა აზრით, ფინანსთა სამინისტროს უარი იყო დაუსაბუთებელი, რადგან იგი ეწინააღმდეგებოდა საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლს.

მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 1 სექტემბრის ¹352 ბრძანებულებით და საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 1999წ. 8 სექტემბრის ¹225 ბრძანებით დამტკიცებული დებულებით დადგენილია თანხის სპეცანგარიშზე ჩარიცხვის წესი, რისი განხორციელებაც სწორედ ფინანსთა სამინისტროს ევალებოდა. ფინანსთა სამინისტრომ არ შეასრულა რა მასზე დაკისრებული ვალდებულება, უკანონოდ უთხრა მათ უარი. აღნიშნულიდან გამომდნარე, უკანონო იყო მოპასუხის 2004წ. 9 ნოემბრის წერილი და იგი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის «დ» პუნქტის თანახმად.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 29 ნოემბრის განჩინებით ფიზიკური პირების: ს. კ-ის, ზ. ა-ას, დ. ი-ის, თ. ჩ-ას, თ. ხ-ის, ბ. ა-ის და ო. ბ-ის სარჩელი ფინანსთა სამინისტროს მიმართ საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს განსჯადობისამებრ განსახილველად.

რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა ფინანსთა სამინისტროსათვის 144 798,88 ლარის გადახდის დაკისრება.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005წ. 5 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ფინანსთა სამინისტროს 2004წ. 9 ნოემბრის წერილი და მას მოსარჩელეთა სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 144 749,88 ლარი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრითგაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტრომ და მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 19 ივლისის განჩინებით ფინანსთა სამინისტროსსააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005წ. 5 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საგადასახადო სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 1999წლის 16 აპრილის ბრძანების საფუძველზე, საგადასახადო შემოწმების ჩატარების მიზნით, საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელთა ჯგუფს დაევალა საგადასახადო შემოწმების ჩატარება შპს «ყ-ში». შემოწმების ჩატარების შედეგად შედგა აქტი, რომელიც დათარიღებულია 1999წ. 7 ივნისით. აღნიშნული აქტით, შპს «ყ-ს» ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა: საბაჟო გადასახადები _ 3621805 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში და 3 716 ლარი; საგადასახადო გადასახადი _ 125410 ლარი. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2000წ. 26 დეკემბრის განჩინებით დამტკიცდა მხარეთა შორის მორიგება, რომლის თანახმად, განხორციელდა დარიცხული თანხის ნაწილის ჩათვლა, ხოლო ნაწილის _ პირდაპირ გადახდა. მორიგების აქტით დადგენილი გრაფიკის მიხედვით თანხების საბოლოო ჩარიცხვა დასრულდა 2002წ.ნოემბერში. საბოლოოდ, ჩათვლას დაექვემდებარა 2058056 აშშ დოლარი, შესაბამისი კურსით 4074950 ლარი, ხოლო საბაჟო გადასახადელების სახით _ 2006930 ლარი, საგადასახადო გადასახადების სახით _ 121694 ლარი, სულ ბიუჯეტში ჩარიცხულ იქნა 6203574 ლარი.

საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლით განისაზღვრა საგადასახადო ორგანოთა მატერიალური სტიმულირების უზრუნველყოფა, რაც საგადასახადო ორგანოების მიერ კონტროლირებადი შემოსავლების მიხედვით დარიცხული და ჩარიცხული თანხების გარკვეული პროპორციით საგადასახადო ორგანოს სპეცანგარიშზე ჩარიცხვას ითვალისწინებდა მისი შედგომი გამოყენების მიზნით. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, კანონის დასახელებულინორმა გარკვეულ ტრანსფორმაციას განიცდიდა საგადასახადო ორგანოს სტატუსის შეცვლასთან დაკავშირებით, მაგრამ მისი ძირითადი არსი და დანიშნულება არ შეცვლილა. ამასთან, თანხების განაწილების წესის შემუშავება საგადასახადო ორგანოს ევალებოდა.

საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 29 აგვისტოს ¹512 ბრძანებულებით ფინანსთა სამინისტროსა და სხვა სამინისტროების მატრიალურ-ტექნიკური ბაზის გაფართოებისა და თანამშრომელთა მატერიალური სტიმულირების უზრუნველყოფისმიზნით, საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლისა დასაბაჟო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით საგადასახადო და საბაჟო ორგანოების განკარგულებაში გადაცემული სახსრების 10 და 15 პროცენტი წარმართულ იქნა ფინანსთა სამინისტროს სპეციალურ ანგარიშზე.

სააპელაციო სასამართლო ასევე უთითებდა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 1 სექტემბრის ¹352 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად იქნა რა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის ¹512 ბრძანებულება, ამავე ბრძანებულების I პუნქტით დადგინდა, რომ საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს სპეციალურ ანგარიშზე რიცხული სახსრების 85,4% უნდა დარჩენილიყო ამავე სამინისტროს სპეციალურ ანგარიშზე, სამინისტროს მატერიალური სტიმულირებისათვის, ხოლო სახსრების ხარჯვის წესის შემუშავება დაევალა შესაბამის სამთავრობო დაწესებულებათა ხელმძღვანელობას.

საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 1999წ. 8 სექტემბრის ¹225 ბრძანებით დამტკიცებული «საქართველოს სახელმწიფო საგადასახადო დეპარტამენტისა და მისი ორგანოების მატერიალური წახალისებისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ფონდების შექმნისა და გამოყენების წესის შესახებ» დებულების 3.2. პუნქტის თანახმად, განისაზღვრა სპეცფონდების გამოყენების დანიშნულება, კერძოდ, დამატებით დარიცხული და ჩარიცხული თანხების (მათ შორის ოპერატიული სამსახურის მუშაკთა მიერ მოკვლეული მასალების საფუძველზე საგადასახადო ორგანოების მუშაკების მიერ დარიცხული და ჩარიცხული თანხების) 10%, 30% ნაწილდება შემოწმებაში მონაწილე მუშაკებზე დამატებითი გასამრჯელოს სახით.

სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაიზიარა ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ დასახელებული დებულება არ წარმოადგენს იურიდიული ძალის მქონე ნორმატიულ აქტს, რადგან იგი გატარებული არ იყო იუსტიციის სამინისტროს ნორმატიული აქტების რეესტრში და მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მოქმედების შესრულება «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 56-ე მუხლის თანახმად, ევალებოდა თავადნორმატიული აქტის მიმღებ ორგანოს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ბრძანების ნორმატიული აქტების რეესტრში არგატარება იმ პირობებში, როდესაც იგი აკმაყოფილებდა ნორმატიული აქტისათვის დადგენილ ყველა სხვა მოთხოვნას, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მისი იურიდიული ძალის გამაბათილებლად, მაშინ, როდესაც იგი წლების განმავლობაში გამოიყენებოდა და რასაც ვერც საგადასახადო ორგანო უარყოფს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელთა მიერ შესრულებულ იქნა მათი ვალდებულება, რაც თანხების დამატებით დარიცხვაში გამოიხატა, ხოლო, რაც შეეხება თანხების ჩარიცხვას, აღნიშნული წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებას, რომლის მხრიდან ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა არ შეიძლება ჩაითვალოს მოთხოვნაზე უარის თქმის მიზეზად.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეთა მოთხოვნაასევე ეფუძნება კანონმდებლობას, რომელიც ძალაში იყო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტისათვის და მნიშვნელობა არა აქვს იმ გარემოებას, ძალაშია თუ არა იგი დღეისათვის.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტრომ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება დასარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი აღნიშნავდა, რომ მოსარჩელეები მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად უთითებდნენ საქართველოს სახელმწიფო საგადასახადო დეპარტამენტის 1999წ. 8 სექტემბრის ¹225 ბრძანებას, რომლითაც დამტკიცდა «საქართველოს სახელმწიფო საგადასახადო დეპარტამენტისა და მისი ორგანოების მეტარიალური წახალისებისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის სპეციალური ფონდების შექმნისა და გამოყენების წესის შესახებ» დებულება. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ აღნიშნული ბრძანება არ არის რეგისტრირებული ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში. «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 44-ე მუხლის შესაბამისად, «ნორმატიული აქტი ძალაში შედის გამოქვეყნებისთანავე», ვინაიდან არ მომხდარა აღნიშნული ნორმატიული აქტის გამოქვეყნება, ამდენად, იგი კანონიერ ძალაში შესული არ არის, იურიდიული ძალა არ გააჩნია და, შესაბამისად, მოსარჩელეთა მოთხოვნას სამართლებრივი საფუძველი არ აქვს. ამასთან, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილიათუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ საქართველოს სახელმწიფო საგადასახადო დეპარტამენტის 1999წ. 8 სექტემბრის ¹225 ბრძანების მე-3 თავის 3.2 პუნქტის თანახმად, დავის განხილვასა და დავალიანების ამოღებაში მონაწილე საგადასახადო ორგანოების მუშაკებს შორის ნაწილდება სპეცფონდში ფაქტობრივად ჩარიცხული თანხები. რაცშეეხება მოსარჩელეთა მიერ შპს «ყ-ში» ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების შედეგად ბიუჯეტის სასარგებლოდ დარიცხულ თანხას, ამ თანხიდან არ მომხდარა შესაბამისი თანხების ჩარიცხვა სამინისტროს სპეცსახსრების ანგარიშზე.

კასატორი აღნიშნავდა, რომ «საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონის 127-ე მუხლის შესაბამისად, «მოხელეს უფლება აქვს, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ერთი თვის განმავლობაში გაასაჩივროს სასამართლოში სამსახურებრივ საკითხებზე გამოცემული ბრძანება, განკარგულება, გადაწყვეტილება, აგრეთვე _ მოქმედება». მოსარჩელეებმა კი, კასატორის განმარტებით, სასამართლოს სარჩელითY მიმართეს 2005 წელს, როდესაც გასული იყო გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ექვემდებარება ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მითითებული მუხლების საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

საგადასახადო სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 1999წ. 16 აპრილის ბრძანების საფუძველზე, საგადასახადო შემოწმების ჩატარების მიზნით, საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელთა ჯგუფს, მოსარჩელეთა (მოწინააღმდეგე მხარეთა) მონაწილეობით, დაევალა საგადასახადო შემოწმების ჩატარება შპს «ყ-ში”. შემოწმების საფუძველხე 1999წ. 7 ივნისს შედგა აქტი, რომლითაც შპს «ყ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა: საბაჟო გადასახადის კუთხით 3621805 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში და 3716 ლარი; საგადასახადო კუთხით 125410 ლარი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2000წ. 26 დეკემბრის განჩინებით დამტკიცდა მხარეთა შორის მორიგება, რომლის თანახმადაც, მოხდა დარიცხული თანხის ნაწილის ჩათვლა, ხოლო ნაწილის პირდაპირ გადახდა. მორიგების აქტით დადგენილი გრაფიკის შესაბამისად, თანხისჩარიცხვა დასრულდა 2002წ. ნოემბერში. საბოლოოდ ჩარიცხვას დაექვემდებარა 2058058 აშშ დოლარი შესაბამისი კურსით, ხოლო საბაჟო გადასახადის კუთხით ბიუჯეტში ჩაირიცხა 2006930 ლარი. საგადასახადო კუთხით ბიუჯეტში ჩაირიცხა 121694 ლარი.

საგადასახადო კოდექსის (1997წ. რედაქცია) 270-ე მუხლით განისაზღვრა, რომ საქარათველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფებისა და საგადასახადო ორგანოების მუშაკთა მატერიალური წახალისებისა და მატერიალურ ტექნიკური უზრუნველყოფისათვის საგადასახადო ორგანოების მიერ კონტროლირებადი შემოსავლების მიხედვით ბიუჯეტსა და სახელმწიფო სპეციალურ ფონდებში ფაქტობრივად ჩარიცხული თანხების 3 პროცენტი, აგრეთვე ბიუჯეტისა და სპეციალური ფონდების სასარგებლოდ დამატებით დარიცხული და ჩარიცხული თანხების 10 პროცენტი ჩარიცხული უნდა ყოფილიყო ხაზინაში, საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს სპეციალურ ანგარიშზე. ამ ანგარიშზე თანხების ჩარიცხვა უნდა მომხდარიყო ბიუჯეტისა და სახელმწიფო სპეციალურ ფონდებში ჩარიცხული თანხების პროპორციულად საბანკო დაწესებულების მიერ.

საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 29 აგვისტოს ¹512 ბრძანებულებით, ფინანსთა სამინისტროსა და რიგი სხვა სამინისტროების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაფართოებისა და თანამშრომელთა მატერიალური სტიმულირების უზრუნველყოფისათვის საგადასახადო კოდექსის ზემოაღნიშნული მუხლისა და საბაჟო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო და საბაჟო ორგანოების განკარგულებაში გადაცემული სახსრების 10 და 15 პროცენტი წარმართულ იქნა ფინანსთა სამინისტროს სპეციალურ ანგარიშზე. სახსრების ხარჯვის წესის შემუშავება დაევალა შესაბამის სამთავრობო დაწესებულებათა ხელმძღვანელებს.

მითითებულის საფუძველზე საგადასახადო დეპართამენტის თავმჯდომარემ 1999წ. 8 სექტემბერს ¹225 ბრძანებით დაამტკიცდა «საქართველოს სახელმწიფო საგადასახადო დეპარტამენტის და მისი ორგანოების მატერიალური წახალისებისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ფონდის შექმნისა და გამოყენების წესის შესახებ დებულება”, რომლის 3.2 პუნქტის შესაბამისად, დამატებით დარიცხული და ჩარიცხული თანხების 10%-ის 30% განაწილებული უნდა ყოფილიყო დამატებითი გასამრჯელოს მისაცემად შემოწმებაში მონაწილე მუშაკებზე თანაბარწილად.

ზემოაღნიშნული დებულების საფუძველზე მოსარჩელეებმა, როგორც შემოწმებაში მონაწილე პირებმა, მოითხოვეს საპრემიო თანხების გაცემა.

დადგენილია და აღნიშნულს ადასტურებენ მხარეებიც, რომ საგადასახადო დეპართამენტის თავმჯდომარის 1999წ. 8 სექტემბერის ¹225 ბრძანება, თავისი შინაარსით, წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტს. საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული აქტის გაცნობის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მითითებული აქტის იურიდიული ძალის განსაზღვრისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოკვლეული და დადგენილი არაა რიგი სამართლებრივი გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში გატარების სავალდებულობა მიზნად ისახავდა მხოლოდ ნორმატიული აქტების აღრიცხვასა და სისტემატიზაციას. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო დეპართამენტის თავმჯდომარის ¹225 ბრძანება მიღებულია 1999წ. 8 სექტემბერს. «ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 44-ე მუხლის შესაბამისად, საუბარია აქტის მიღების დროს მოქმედ რედაქციაზე, საქართველოს მინისტრის და აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვა სახელმწიფო უწყების ხელმძღვანელის მიერ გამოცემული ნორმატიული აქტი ძალაში შედის ნორმატიული ქტების სახელმწიფო რეესტრში შეტანიდან მე-10 დღეს, თუ იმავე ნორმატიული აქტით სხვა ვადა არ იქნა დადგენილი.

ხოლო იმავე კანონის 45-ე მუხლი, ნორმატიული აქტის ძალაში შესვლას უკავშირებს აქტის გამოქვეყნების მომენტს.

«ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 51-ე მუხლის 1 ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია ნორმატიული აქტის მიღება კანონმდებლობით დადგენილი წესის დარღვევით. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ დარღვეულია შესაბამისი ნორმატიული აქტის მიღების (გამოცემის) ან ამოქმედებისათვის დადგენილი პროცედურა, ნორმატიულ აქტს არა აქვს იურიდიული ძალა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არსებითად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ და გამოკვლეულ იქნეს, საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის ¹225 ბრძანების მიღებისას დაცულია თუ არა მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული პროცედურა.

იმ შემთხვევაში თუ სააპელაციო სასამართლო მივა დასკვნამდის, რომ აქტი მიღებულია შესაბამისი პროცედურის დაცვით, საკასაციო სასამართლო არსებითად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნაზე იმსჯელოს დებულების ნორმათა კომპლექსური ანალიზის საფუძველზე. კერძოდ, დებულების რიგი ნორმები გასაცემი საპრემიო თანხების პროცენტს უკავშირებენ ფაქტიურად დარიცხული და ჩარიცხული თანხის ოდენობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებით, რომ შპს «ყ-თან” მიმართებაში ადგილი ჰქონდა თანხის ნაწილის ჩათვლას, საკასაციო სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნევს განისაზღვროს, მითითებული თანხის გასაცემ საპრემიო თანხაში გათვალისწინების შესაძლებლობას.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმე საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას, რის გამოც აღნიშნული განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1 მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფინანსთა სამინისტროს საკააციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 19 ივლისის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა სააპელაციო პალატას;

3.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.