საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის
შემოწმების შესახებ
№960აპ-19 ქ. თბილისი
ჩ-ი ფ-ზ, 960აპ-19 15 ოქტომბერი, 2021 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
მერაბ გაბინაშვილი (თავმჯდომარე),
შალვა თადუმაძე, ლევან თევზაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2019 წლის 8 ოქტომბრის განაჩენზე თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული პროკურატურის პროკურორ ქეთევან გურაშვილის, ასევე – მსჯავრდებულ ფ. ჩ-ის ინტერესების დამცველი ადვოკატების – გ. მ-ისა და მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 27 დეკემბრის განაჩენით:
ფ. ჩ-ის ქმედება, დაკვალიფიცირებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 239-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილით, გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველ ნაწილზე.
ფ. ჩ-ი, – დაბადებული 19-- წელს, – ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და მიესაჯა 1 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რომლის მოხდა დაეწყო 2018 წლის 27 დეკემბრიდან.
შ. ჩ-ის ქმედება, დაკვალიფიცირებული საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველ ნაწილზე.
შ. ჩ-ი, – დაბადებული 19-- წელს, – ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და განესაზღვრა ჯარიმა – 5000 ლარი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.
2. აღნიშნული განაჩენი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2019 წლის 8 ოქტომბრის განაჩენით შეიცვალა: ფ. ჩ-ი და შ. ჩ-ი ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით და განესაზღვრათ ჯარიმა – 5000-5000 ლარი. განაჩენი დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად.
3. განაჩენით დადგენილადაა მიჩნეული, რომ ფ. ჩ-მა და შ. ჩ-მა ჩაიდინეს ხულიგნობა, ე.ი. ქმედება, რომელიც უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს და გამოხატავს საზოგადოებისადმი აშკარა უპატივცემულობას, ჩადენილი ძალადობით. აღნიშნული ქმედებები გამოიხატა შემდეგში:
· 2015 წლის 30 ივნისს ქ. თ-ში, ტ-ის ქ. №--ში მდებარე კაფე-ბარ „პ-ის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე, შ. ჩ-მა სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა ერაყელ მოქალაქეებს, რის შემდეგაც მან ძალის გამოყენებით დააზიანა კაფე-ბარ „პ-ის“ ინვენტარი, ემუქრებოდა და სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა იქ შეკრებილ საზოგადოებას. მისი ქმედება გაგრძელდა რამდენიმე წუთს, რის გამოც დაირღვა საზოგადოებრივი წესრიგი და კაფე-ბარმა შეწყვიტა ნორმალური ფუნქციონირება.
· 2015 წლის 30 ივნისს ფ. ჩ-მა ძალის გამოყენებით დააზიანა კაფე-ბარ „პ-ის“ კარი, იმუქრებოდა და სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა კაფეში შეკრებილ საზოგადოებას, რის გამოც დაირღვა საზოგადოებრივი წესრიგი და კაფე-ბარმა „პ-ამ“ შეწყვიტა ნორმალური ფუნქციონირება.
4. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით პროკურორი ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2019 წლის 8 ოქტომბრის განაჩენის გაუქმებას, შ. ჩ-ის – საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, ხოლო ფ. ჩ-ის – სსკ-ის 239-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით, ამავე მუხლის მესამე ნაწილით დამნაშავედ ცნობასა და მათთვის უფრო მკაცრი სასჯელების განსაზღვრას.
5. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მსჯავრდებულ ფ. ჩ-ის ინტერესების დამცველი ადვოკატები – გ. მ-ი და მ. ჩ-ი ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2019 წლის 8 ოქტომბრის განაჩენის გაუქმებასა და ფ. ჩ-ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანას საჩივარში მითითებული მოტივებით.
6. საკასაციო პალატამ შეისწავლა საკასაციო საჩივრები და დაასკვნა, რომ ისინი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად, კერძოდ: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ამომწურავად იძლევა იმ საფუძველთა ჩამონათვალს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ჩაითვლება, ასეთებია:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია.
7. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეში არ მოიპოვება არცერთი ზემოაღნიშნული საფუძველი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას და არ არის მოსალოდნელი მოცემულ საქმეზე პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება №261აპ-18).
8. საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ფ. ჩ-ის მიმართ საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილით, ხოლო შ. ჩ-ის მიმართ – საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით ბრალად შერაცხული ქმედებების საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველ ნაწილზე გადაკვალიფიცირების შესახებ. საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი და ზეპირი მტკიცებულებებით (მათ შორის: მოწმეების – რ. ა-ეს, მ. ჯ-ის, ვ. ნ. ს-ი ჰ-ის, მო. ა-ის, ნ. ლ-ის, ბ. ხ-სა და სხვათა ჩვენებებით, მოწმეების – უ. ჰ-სა და ხ. ა-ის დაკითხვის ოქმებით (რომლებიც გამოქვეყნდა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის დაცვით), ვიდეოჩანაწერების დათვალიერების ოქმით, ფოტოსურათით ამოცნობის ოქმებით, ექსპერტიზების დასკვნებითა და სხვა მტკიცებულებებით) გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით უტყუარადაა დადასტურებული, რომ ფ. ჩ-ი და შ. ჩ-ი მოქმედებდნენ დამოუკიდებლად, წინასწარი შეთანხმების გარეშე, ხოლო იმის დასადასტურებლად, რომ ფ. ჩ-ი საზოგადოებრივ წესრიგს დანის გამოყენებით არღვევდა, ბრალდების მხარეს არ წარმოუდგენია არანაირი მტკიცებულება.
9. რაც შეეხება დაცვის მხარის მოთხოვნას ფ. ჩ-ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანის თაობაზე, საკასაციო პალატა ამ ნაწილში ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას. გამოკვეული მტკიცებულებებით (მათ შორის: მოწმეების ჩვენებებით, ვიდეოჩანაწერებით) საკასაციო პალატა დადასტურებულად მიიჩნევს, რომ მსჯავრდებულმა ფ. ჩ-მა, მიუხედავად მცირე დროისა, ძალადობით უხეშად დაარღვია საზოგადოებრივი წესრიგი და გამოხატა საზოგადოებისადმი აშკარა უპატივცემულობა, რაც ხულიგნობის აუცილებელი ელემენტებია.
10. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები და წარმოდგენილი მტკიცებულებები სრულყოფილად, ობიექტურად და სამართლებრივად სწორად შეაფასა, რის შედეგადაც მსჯავრდებულებს, მათი პიროვნული მახასიათებლების, ასევე – პასუხისმგებლობის დამამძიმებელი და შემამსუბუქებელი გარემოებების მხედველობაში მიღებით, განუსაზღვრა სასჯელის ისეთი სახე და ზომა, რომელიც საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული სანქციის ფარგლებშია, შეესაბამება საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 39-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილ სასჯელის დანიშვნის ზოგადსავალდებულო მოთხოვნებსა და სასჯელის მიზნებს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა დანიშნული სასჯელების მიზანშეწონილობაზე.
11. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების ვალდებულება არ მოითხოვს მხარეების მიერ მითითებულ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემას. აღნიშნული ზედა ინსტანციის სასამართლოებს უფლებას აძლევს, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე (იხ., ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „ჰირვისაარი ფინეთის წინააღმდეგ“ (Hirvisaari v. Finland, ECtHR, N49684/99, §30, 25/12/2001)). მოკლე მსჯელობა საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ – ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (იხ.,ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „გოროუ საბერძნეთის წინააღმდეგ“ (Gorou v. Greece (No. 2) ECtHR, N 12686/03, §37, §41, 20/03/2009), „ქადაგიშვილი საქართველოს წინააღმდეგ“ (Kadagishvili v Georgia, no. 12391/06, §175, ECtHR, 14/05/2020)).
12. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს 2021 წლის 11 იანვრის კანონის 1-ლი მუხლის თანახმად, სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან თავისუფლდება პირი, რომელმაც ჩაიდინა საქართველოს სსკ-ის 239-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაული, თუმცა ამავე კანონის მე-11 მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან გათავისუფლება, ასევე სასჯელის შემცირება ვრცელდება თავისუფლების აღკვეთის სახით დანიშნულ რეალურ სასჯელზე, პირობით მსჯავრსა და გამოსაცდელ ვადაზე, აგრეთვე სხვა სასჯელზე, გარდა ჯარიმისა და ქონების ჩამორთმევისა და, ამდენად, „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს 2021 წლის 11 იანვრის კანონი არ ვრცელდება ფ. ჩ-ისა და შ. ჩ-ის მიმართ შეფარდებულ ჯარიმებზე.
13. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 და მე-31 ნაწილებით გათვალისწინებული გარემოებები, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.
14. საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილების შესაბამისად, საკასაციო პალატამ
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული პროკურატურის პროკურორ ქეთევან გურაშვილის, ასევე – მსჯავრდებულ ფ. ჩ-ის ინტერესების დამცველი ადვოკატების – გ. მ-ისა და მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები არ იქნეს დაშვებული განსახილველად;
2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. გაბინაშვილი
მოსამართლეები: შ. თადუმაძე
ლ. თევზაძე
