საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
განიხილა ვ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე.
საკასაციო პალატამ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :
2003წ. 12 აგვისტოს ვ. გ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე თბილისის მერიის საქალაქო მეურნეობის საქალაქო სამსახურისა და მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეებისათვის მის სასარგებლოდ ქონებრივი ზიანის სახით 10000 ლარის და მორალური ზიანის ანაზღაურება 5000 ლარის ოდენობით. აგრეთვე, თბილისში, … და … მდებარე სახლებს შორის არსებულ გზის მონაკვეთზე სანიაღვრის მოწყობა და მისი მიერთება ... ქუჩა ¹19 სახლის ქვეშ გამავალ კოლექტორთან, შემდეგი საფუძვლით:
მოსარჩელე ცხოვრობს თბილისში, ... მდებარე სახლში, რომელიც ოთხივე მხრიდან გზებითაა გარშემორტყმული და აღნიშნულის გამო მცირე და ძლიერი წვიმების დროს მუდმივად წარმოადგენს სხვადასხვა ქუჩებიდან ჩამოდინებული წყლით დატბორვის ობიექტს.
1997-1998 წლებში ეზოს წყალმიმღები ჭა შეიცვალა და მისი დიამეტრი 500.მმ-დე გაიზარდა, მაგრამ აღნიშნულის მიუხედავად ძლიერი წვიმების დროს მთაწმინდის, ყიფიანის, ვეძისის და სხვა ქუჩებიდან წამოსული წყლის მიღებას ეზოს წყალმიმღები ვერ ასწრებს, რის გამოც წყლის ნიაღვარი აზიანებს მოსარჩელის სახლს და მასში არსებულ სხვადასხვა ნივთებს, მათ შორის ძვირადღირებულ წიგნებს, საბნებსა და ლეიბებს.
მოსარჩელემ არაერთხელ მიმართა დახმარების მიზნით, თბილისის მერიას, საკრებულოს, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობას, პრეზიდენტსა და პარლამენტს, რომელითაც სთხოვდა ...-ისა და ...-ს ქუჩის გადაკვეთაზე ... ¹17 და ¹19 სახლებს შორის არსებულ გზის მონაკვეთზე სანიაღვროს მოწყობას და მის მიერთებას ... ¹19 სახლის ქვეშ გამავალი კოლექტორთან, რასაც არანაირი შედეგი არ მოჰყოლია.
ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ მოპასუხეთა უმოქმედობითა და უპასუხისმგებლობის შედეგად მას მიადგა მატერიალური და მორალური ზიანი, რომელიც მოსარჩელის მოსაზრებით, ექვემდებარება ანაზღაურებას.
მოპასუხე თბილისის მერიის საქალაქო მეურნეობის საქალაქო სამსახურმა სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ იგი მოცემულ სარჩელზე არასათანადო მოპასუხეა, რამდენადაც ეზოს წყალმიმღები წარმოადგენს მრავალბინიანი სახლის ინდივიდუალური ბინების მესაკუთრეთა საერთო საკუთრების და შესაბამისად, იგი არ ირიცხება თბილისის მერიის საქალაქო მეურნეობის საქალაქო სამსახურის ბალანსზე, უფრო მეტიც, თბილისის მერიის საქალაქო მეურნეობის საქაალქო სამსახური შეიქმნა 1999 წელს და მისთვის, როგორც თბილისის მთავრობის სტრუქტურულ ერთეულისათვის არასოდეს გადაურიცხავთ თანხა ბიუჯეტიდან სანიაღვრე ქსელების მოსაწყობად ან თბილისის მერიის საკუთრებაში არსებული სანიაღვრე ქსელების რეკონსტრუქციისა და კაპიტალური შეკეთებისთვის, რაც ქ. თბილისის მერიის კაპიტალური მეურნეობის საქალაქო სამსახურისა და ქ. თბილისის კეთილმოწყობის სამსახურის სპეციალურ უფლებამოსილებას წარმოადგენს.
თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 1 აპრილის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოპასუხე ქ. თბილისის მერიის საქალაქო მეურნეობის საქალაქო სამსახურის შუამდგომლობა და იგი შეიცვალა სათანადო მოპასუხით ქ. თბილისის მერიით.
2004წ. 18 მაისის გადაწყვეტილებით თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ვ. გ.-ის სარჩელი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები: მოსარჩელე ვ. გ.-ესა და მოპასუხეებს ქ. თბილისის მერიას და თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობას შორის არ არსებობდა ადმინისტრაციული გარიგება, რომლის საფუძველზეც ზაკ-ის 65-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელე შესძლებდა მოპასუხეთა მიერ ადმინისტრაციული გარიგებით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის დადასტურებას; მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოთა ბრალეული მოქმედება, რომლის არსებობა სკ-ის 18.6 მუხლის თანახმად, წარმოადგენს მორალური ზიანის ანაზღაურების ერთ-ერთ საფუძველს. სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემული საქმის მასალებში არსებული ვ. გ.-ისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ 2003წ. 31 დეკემბერს შედგენილი აქტი დაზიანებული ქონების განადგურების შესახებ, აგრეთვე, აუდიტორული დასკვნა არ წარმოადგენს სასარჩელო მოთხოვნის ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს, რამდენადაც, სკ-ის 1005-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, სახელმწფიო ვალდებულია, აუნაზღაუროს სხვა პირს მიყენებული ზიანი თუ სახელმწიფო ორგანოს (მისი მოსამსახურის) სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულება გამოწვეულია განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით, რასაც სასამართლოს მოსაზრებით, კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.
ზემომითითებულიდან გამომდინარე და სსკ-ის 102.1 მუხლის საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ შესძლო იმ მტკიცებულებათა წარდგენა და იმ გარემოებათა დადასტურება, რომლებზედაც იგი ამყარებდა სასარჩელო მოთხოვნებს.
თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 18 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ.-მ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და მოცემულ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:
აპელანტი თვლის, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 25-ე, 26-ე და 33-ე მუხლების თანახმად, გამგეობა და მერია ვალდებულია უზრუნველყოს გზების, წყალ-კანალიზაციის ქსელების მოწესრიგება ქალაქში, სანიაღვრეების გამართული მუშაობა და აუცილებლობიდან გამომდინარე მიიღოს ზომები ახალი წყალმიმღების მოწყობაზე, გზების განობის შეცვლაზე და სხვა სამუშაოების ჩატარებაზე, აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი თვლის, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა ზაკ-ის 65-ე მუხლი და შესაბამისად, აპელანტის მოსაზრებით, არამართებულია რაიონული სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში იმ გარემოების მითითება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოთა ვალდებულების არსებობის ფაქტი დასტურდება მხოლოდ ამა თუ იმ პირთან დადებული ადმინისტრაციული გარიგების საფუძველზე.
ასევე, აპელანტს მიაჩნია, რომ სასამართლოს არ გამოუკვლევია მოცემული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, მათ შორის იყო თუ არა აუცილებელი ... ქ. ¹7 და ¹9 სახლებს შორის სანიაღვრის მოწყობა, ეზოს განივი ქანობის განობის შეცვლა და წარმოადგენდა თუ არა მითითებული საკითხების მოგვარება უშუალოდ რაიონის გამგეობის და თბილისის მერიის კომპეტენციას.
აპელანტი ასევე არ დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს მოსაზრებას, იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ ვერ შესძლო იმ მტკიცებულებათა წარმოდგენა და იმ გარემოებების დადასტურება, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოთა ქმედებაში არსებული ბრალის დადასტურება, მაშინ, როცა აპელანტის მოსაზრებით, მან არაერთხელ მიმართა წერილობითი თხოვნით სხვადასხვა ადმინისტრაციულ ორგანოებს და მათ შორის მოპასუხეებსაც, სანიაღვრის მოწყობის თაობაზე, რომლის დამადასტურებელი საბუთები მის მიერ წარდგენილი იქნა სასამართლოში.
უფრო მეტიც, აპელანტი თვლის, რომ სწორედ მოპასუხეთა უმოქმედობით მიადგა მის ოჯახს ქონებრივი და მორალური ზიანი, რის გამოც მისი სასარჩელო მოთხოვნა ქონებრივი და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ, სკ-ის 463-ე, 464-ე, 465-ე, 998-ე, 413-ე მუხლების საფუძველზე, ექვემდებარება ანაზღაურებას.
აპელანტი თვლის, რომ რაიონულმა სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დაარღვია კანონის “სახელმწფიო ბაჟის შესახებ” მე-5 მუხლის მოთხოვნები და უკანონოდ დააკისრა მას, როგორც მეორე ჯგუფის ინვალიდს სახელმწფიო ბაჟის სახით 280 ლარისა და 125 აშშ დოლარის გადახდა, რაც აპელანტის მოსაზრებით გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთი საფუძველია.
თბილისის საოლქო სასამართლოში 2004წ. 8 დეკემბერს გამართულ მთავარ სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა სააპელაციო საჩივარს და მოითხოვა სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილება შემდეგი ცვლილებებით, იმ გარემოების გამო, რომ მოპასუხეთა მიერ საჩივრის განხილვის პერიოდში ... ქ. ¹7 და ¹9-1 შორის სანიაღვრის მოწყობის შედეგად დაკმაყოფილდა მისი ერთ-ერთი სასარჩელო მოთხოვნა, აპელანტმა მოითხოვა მოპასუხეთა მიერ მოწყობილი სანიაღვრეს ტექნიკურად გამართვა, ხოლო, პირვანდელი სასარჩელო მოთხოვნები ქონებრივი და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ უცვლელად დატოვა.
2004წ. 8 დეკემბერს თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ვ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილსიის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 18 მაისის გადაწყვეტილება ვ. გ.-ისათვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდევინების ნაწილში, ხოლო, დანარჩენ ნაწილში რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. გ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ მიყენებული ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ უსაფუძვლოა იმდენად, რამდენადაც სკ-ის 1005-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ მას ზიანი მიადგა სახელმწიფო (მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების) მოსამსახურის მიერ განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლო თვლის, რომ მოსარჩელემ სსკ-ის 102.1 მუხლის და 102.3 მუხლის თანახმად, ვერ შესძლო მის მიერ მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი ისეთი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომლებიც არ შეიძლება დადასტურებული იქნას სხვა სახის მტკიცებულებებით, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო თვლის, რომ მოსარჩელემ ვერ წარადგინა სასამართლოში მოპასუხეთა წარმომადგენლების მონაწილეობით შედგენილი აქტები იმის შესახებ, რომ ზიანის მიყენება სახლში ზედაპირული წყლების შესვლამ გამოიწვია, მით უფრო მაშინ, როდესაც აუდიტორული დასკვნიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელის სახლი მიწიდან იღებს ნესტს.
გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, უსაფუძვლოა ვ. გ.-ის მოთხოვნა, მოპასუხე ქ. თბილისის მერიისათვის სანიაღვრეს ტექნიკურად გამართვის დავალების შესახებ, იმდენად, რამდენადაც აღნიშნული სანიაღვრეს ტექნიკური გაუმართაობა აქტით არ არის დადასტურებული. ასევე, უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიაჩნია სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ.
ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, მაგრამ იმის გამო, რომ მოსარჩელე არის ინვალიდი და “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” კანონის 5.1 მუხლის საფუძველზე, ვ. გ.-ე უნდა განთავისუფლდეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, რის გამოც რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში, როგორც კანონსაწინააღმდეგო გაუქმდა.
თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ.-მ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული და მოცემული საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:
კასატორი თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონის ზოგიერთი მუხლი და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. აღნიშნული კი კასატორის მოსაზრებით, სსკ-ის 393-ე, 394-ე მუხლების თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.
კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არ მისცა სამართლებრივი შეფასება იმ გარემოებას, რომ მის მიერ არაერთხელ სხვადასხვა ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილ განცხადებებზე პასუხი არ მიუღია, მაშინ, როცა ზაკ-ის მე-12 მუხლით ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება განცხადებაზე პასუხის გაცემის თაობაზე, ცალსახად არის განსაზღვრული.
ასევე, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 102-ე და სკ-ის 317-ე მუხლები; სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება არ მისცა თბილისის მერიის კეთილმოწყობის სამსახურის 2004წ. 15 ნოემბრის წერილს, რომლის თანახმად, შპს “სანიაღვრე მეურნეობამ” ...-ს ქუჩის მხრიდან ...-ის ქუჩის გადაკვეთაზე სანიაღვრე ქსელის მოსაწყობად შეასრულა სამუშაოები 12 გრძ-მეტრზე 3 წვიმმიმღები ჭით. აღნიშნული წერილი კასატორის მტკიცებით, სასამართლოს არ გამოუქვეყნებია, უფრო მეტიც, იგი არ არსებობდა არც საქმის მასალებში, მაგრამ ასეთის არსებობის შემთხვევაში, კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოცემული საქმის განხილვაში მხარედ უნდა ჩაერთო შპს “ს.-ის” დირექტორი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სანიაღვრე ჭები მოეწყო ვ. გ.-სთან ყოველგვარი ხელშეკრულების გაფორმების გარეშე, რაც თავისთავად გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას სკ-ის 317-ე მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას.
კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ საოქმო განჩინებებით არასწორად უთხრა უარი მას შუამდგომლობების, კერძოდ, ექსპერტიზის დანიშვნის და მისი საცხოვრებელი სახლის, აგრეთვე გაფუჭებული წიგნების დათვალიერების შესახებ დაკმაყოფილებაზე, რის გამოც მითითებული განჩინებები ექვემდებარება გაუქმებას.
ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის მე-4, 102-ე, 103-ე, ზაკ-ის მე-12, სკ-ის 413-ე მუხლები.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, კასატორის განმარტებბის მოსმენის, საკასაციო საჩივრის მოტივების-საფუძვლიანობის და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება _ დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ვ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპეალციო პალატის 2004წ. 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაში, კასატორის მიერ მითითებულ კანონის დარღვევას ადგილი არა აქვს, სსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად რაიონული სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, ვინაიდან ვ. გ.-ის მიერ საკასაციო სასამართლოში დამატებითი და დასაბუთებული პრეტენზია წამოყენებული არ არის.
კერძოდ, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას სათანადო შეფასება არ მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს და არ იმსჯელა ზაკ-ის მე-12 მუხლით განსაზღვრული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის შესახებ, რამდენადაც საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოქალაქე ვ. გ.-ის განცხადება განხილული იქნა სხვადასხვა ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ. კერძოდ, საქმის ფურცელ 10-ზე არსებული მტკიცებულებით დასტურდება, რომ თბილისის მერიის საწარმო “სანიაღვრე მეურნეობის” დირექტორმა 2002წ. 14 თებერვალს ¹5 წერილით, ვ. გ.-ის განცხადების საფუძველზე, მიმართა კეთილმოწყობის მთავარ სამმართველოს, სანიაღვრე ქსელების კაპიტალური შეკეთებითი სამუშაოების ბიუჯეტის გეგმის ფორმირების დროს გათვალისწინების შესახებ და აღნიშნული წერილის ასლი გადაუგზავნა უშუალოდ მოსარჩელე ვ. გ.-ს, ამასვე ადასტურებს თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის კეთილმოწყობისა და კომუნალური მომსახურეობის ტერიტორიული გაერთიანების უფროსის ს. კ.-ის 1997წ. 31 იანვრის ¹კოლ-3კოლ-4 და 1998წ. 31 თებერვლის ¹მ-02 კოლ-23, კოლ-42, კოლ-30 წერილები, ასევე თბილისის კრაწნისი-მთაწმინდის რაიონის გამგებლის მოადგილის დ. ხუჯაძის 2003წ. 11 ივნისის ¹გ-225 მიმართვა თბილისის მთავრობის კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახურის, თბილისის საკრებულოს საქალაქო მეურნეობის კომისიის თავმჯდომარისადმი სადაო საკითხის მოწესრიგების თაობაზე, რომელთა ასლები ასევე გადაეგზავნა ვ. გ.-ს.
კონკრეტულ შემთხვევაში, ვ. გ.-ის თავდაპირველ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა თბილისში, ... ქ. ¹17 და ¹19-ში მდებარე სახლებს შორის არსებულ გზის მონაკვეთზე სანიაღვრის მოწყობა და მისი მიერთება ... ქუჩა ¹19 სახლის ქვეშ გამავალ კოლექტორთან. აგრეთვე, მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოთა უმოქმედობით მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოგვიანებით, სააპელაციო სასამართლოში ვ. გ.-მ შეცვალა სასარჩელო მოთხოვნა და მითითებულ გზის მონაკვეთზე სანიაღვრის მოწყობის ნაცვლად მოითხოვა თბილისის მერიის საწარმო შპს “ს.-ს” მიერ 2004 წელს ჩატარებული სამუშაოების შედეგად მოწყობილი სანიაღვრე ქსელის ტექნიკურად გამართვა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქმის ფურცელ 191-ზე წარმოდგენილია თბილისის მერიის კეთილმოწყობის სამსახურის უფროსის 2004წ. 15 ნოემბრის ¹651/7 წერილი, რომლითაც დასტურდება, რომ თბილისში ...-ს ქუჩის მხრიდან ...-ის ქუჩის გადაკვეთაზე სანიაღვრე ქსელი მოეწყო 12 გრძივ მეტრზე 3 წვიმმიმღები ჭით, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას მითითებული დოკუმენტის საქმის მასალებში არ არსებობის შესახებ. მით უფრო, ვერ იქნება გაზიარებული ვ. გ.-ის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო მოცემული საქმის განხილვაში მხარედ ჩაერთო შპს “ს.-ის” დირექტორი, რომლის ჩვენებაც კასატორის მოსაზრებით, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას სკ-ის 317-ე მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა სასკ-ის 16. მუხლის გამოყენების წინაპირობა, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შპს “ს.-ა” კონკრეტულ შემთხვევაში არ წარმოადგენს სადავო სამართალურთიერთობის მინაწილეს, მით უფრო მაშინ, როდესაც მოსარჩელე ვ. გ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა სანიაღვრე ქსელის ტექნიკურად გამართვისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ მიმართულია მოპასუხეების თბილისის მერიის და თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის მიმართ, ხოლო, მოთხოვნა შპს-ის მიმართ მოსარჩელის მიერ აღძრული არ ყოფილა.
სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას გამოიყენა სკ-ის 317-ე მუხლის I ნაწილი, რომლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის) უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ვალდებულებითი სამართალი აწესრიგებს ისეთ ვალდებულებებთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, რომელთა დარღვევისათვის დამრღვევს სასამართლოს მეშვეობით შეიძლება დაეკისროს შესრულება ან ზიანის ანაზღაურება. ვალდებულებითი ურთიერთობა კერძო სამართლის სუბიექტებს შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობაა, ამასთან, იგი განსხვავდება საჯარო სამართალში არსებული ვალდებულებისაგან, სკ-ის 317.1. მუხლი ვალდებულების წარმოშობის წინაპირობად მიიჩნევს როგორც ხელშეკრულებას, ასევე, დელიქტს, უსაფუძვლო გამდიდრებას ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა საფუძვლებს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ადგილობრივი მმართველობის ორგანოთა უფლება-მოვალეობები რეგლამენტირებულია რა სპეციალური კანონმდებლობით, კერძოდ, à”ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” კანონით, “საქართველოს დედაქალაქის _ ქ. თბილისის შესახებ” კანონით, რომელთა მიხედვითაც მმართველობის ორგანოებს ტერიტორიული იურისდიქციის შესაბამისი კომპეტენცია მმართველობის სფეროში, რომელიც რეალიზებულ უნდა იქნას, როგორც მოქალაქეთა განცხადებების, ასევე, საკუთარი ინიციატივის საფუძველზე, რამდენადაც ზაკ-ის 76-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება სწორედ მითითებულ საფუძველზეა დამყარებული.
სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ მიყენებული ზიანისათვის დადგენილია ზაკ-ის XIV თავის დებულებებით, იქედან გამომდინარე, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო-პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული, (მაგალითად, ზაკ-ის 47-ე მუხლი), ამდენად, ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის უსწორობაზე, მხარეებს შორის ხელშეკრულების არარსებობის გამო ზიანის ანაზღაურების მოვალეობის არარსებობასთან დაკავშირებით, რამდენადაც ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შესაძლებელია წარმოიშვას არა მხოლოდ ხელშკრულებიდან, არამედ, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლებითაც. ამასთან, თვლის, რომ მითითებული არ წარმოადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს, რამდენადაც დავა არსებითად სწორად იქნა გადაწყვეტილი, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაასაბუთა როგორც არსებითი ზიანის დადგომის ფაქტი, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ადმინისტრაციულ ორგანოთა უმოქმედობასა და მოსარჩელის მტკიცებით _ მიყენებულ ზიანს შორის, რაც აუცილებელი პირობაა ზიანის განსაზღვრისას.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შეცვლილი სასარჩელო მოთხოვნით მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო დასაბუთება იმ გარემოების, მიმართა თუ არა ადმინისტრაციულ ორგანოებს ქმედების განხორციელების მოთხოვნით, რაზეც მიიღო უარი, რამდენადაც სასკ-ის 24-ე მუხლი სარჩელის დასაშვებობის კრიტერიუმად სწორედ ქმედების განხორციელებაზე უარის თქმას მიიჩნევს, შესაბამისად, მოთხოვნა ამ ნაწილში სრულიად დაუსაბუთებელია როგორც ფორმალური (პროცესუალური), ისე _ ფაქტობრივი (მატერიალური) თვალსაზრისით, რაზეც იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ, რომლის დასკვნას სანიაღვრეს ტექნიკური გაუმართაობის შესაბამისი მტკიცებულებებით დაუდასტურებლობის თობაზე, სრულად იზიარებს საკასაციო სასამართლო.
გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე ვ. გ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა სანიაღვრე ქსელის ტექნიკურად გამართვის შესახებ უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, რამდენადაც მოსარჩელეს არ წარუდგენია არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მითითებული სანიაღვრე ქსელის ტექნიკური გაუმართაობის დამადასტურებელი რაიმე სახის მტკიცებულება. ასევე, მოასრჩელემ ვერ დაადასტურა დოკუმენტალურად და შესაბამისად, ვერ დაასაბუთა ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ მისთვის ქონებრივი ზიანის მიყენების ფაქტი, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა სკ-ის 1005-ე მუხლი, რომლის I ნაწილით ცალსახად არის განსაზღვრული, რომ სახელმწიფო მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად იმ შემთხვევაში აგებს პასუხს სხვა პირთა მიმართ მიყენებული ზიანისთვის თუ სახეზეა სახელმწიფო მოსამსახურის განზრახვა ან უხეში გაუფრთხილებლობა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ დასტურდება საქმის მასალებით. უფრო მეტიც, სკ-ის 997-ე მუხლის თანახმად, პირი ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა მესამე პირს მისი მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას და პასუხისმგებლობა არ დადგება, თუ მუშაკი მოქმედებდა ბრალის გარეშე, რომლის არ არსებობის შემთხვევაში სკ-ის 992-ე მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ გ.-მ ვერ შესძლო სათანადო წესით შედგენილი აქტების წარმოდგენა, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ მოსარჩელეს ზიანი მიადგა მის საცხოვრებელ სახლში ზედაპირული წყლების შესვლის შედეგად, მით უფრო მაშინ, როდესაც საქმეში არსებული აუდიტორული დასკვნიდან ირკვევა, რომ ვ. გ.-ის სახლი რეალურად ნესტს მიწიდან იღებს.
ასევე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა სკ-ის 413-ე მუხლი., რომლის თანახმად არაქონებრივი ზიანისთვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილი იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ შესძლო იმის განსაზღვრა თუ კონკრეტულად რა სახის და რა ოდენობით არაქონებრივი (მორალური) ზიანი განიცადა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოთა მხრიდან.
უფრო მეტიც, ვ. გ.-მ ვერ დაადასტურა ადმინისტრაციულ ორგანოთა ქმედებაში (უმოქმედობაში) ბრალის არსებობის ფაქტი, რომელიც არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მთავარი საფუძველია.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ სსკ-ის 102.1 და 102.3 მუხლის თანახმად ვერ შესძლო იმ მტკიცებულებათა წარმოდგენა, რომელზეც ამყარებდა იგი თავის სასარჩელო მოთხოვნებს.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა სასკ-ის 1-ლი, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 407.2-ე, 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ვ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება;
3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
