ას-803-1433-03 10 თებერვალი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: ბინიდან გამოსახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 24 აპრილს ვ. ს-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ., დ., რ. და ე. გ-ების მიმართ ბინიდან გამოსახლების შესახებ. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 2001 წლამდე იგი ცხოვრობდა უკრაინაში, ხოლო საქართველოში დაბრუნების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ მისი და - ლ. გ-ი, სიძე - დ. გ-ი და მათი შვილები, რ. და ე. გ-ები, ცხოვრობდნენ ქ. თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი ბინაში მის მშობლებთან – ა. და ნ. მ-ეებთან ერთად. დის ოჯახის მიერ შექმნილი გაუსაძლისი პირობების გამო ვ. ს-ა იძულებული გახდა, მშობლებთან ერთად საცხოვრებლად სხვა ადგილას გადასულიყო. მოსარჩელის განმარტებით, 2002წ. 29 მარტს ნ. მ-ის თანხმობით, ა. მ-ემ სადავო ბინა აჩუქა ვ. ს-ას. ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით და ზემოხსენებული ბინა საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოსარჩელის სახელზე. არაერთგზის მიმართვის მიუხედავად, მოპასუხეებმა სადავო ფართი არ დაცალეს, ამდენად, ვ. ს-ამ მოითხოვა მისი კუთვნილი ფართიდან მოპასუხეების გამოსალხება.

ლ., დ., რ. და ე. გ-ებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ აღნიშნულ ჩუქების ხელშეკრულებას იურიდიული ძალა არ გააჩნია, ვინაიდან საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის დადგენილების თანახმად, ა. მ-ე არ იყო უფლებამოსილი, ერთპიროვნულად გაეჩუქებინა მის სახელზე პრივატიზებული ბინა. აღნიშნული დადგენილების მიხედვით, პრივატიზებულ ბინაზე საკუთრების უფლება აქვს ყველა იმ პირს, რომელიც უფლებამოსილი იყო ბინის ფართზე პრივატიზაციის პერიოდში. მოპასუხეთა აზრით, ლ. გ-ი სწორედ ასეთ პიროვნებას წარმოადგენდა. ამასთან, ლ. გ-მა თავის შეპასუხებაში აღნიშნა, რომ მიცემულ შემთხვევაში დაირღვა სკ-ის 1336-ე მუხლის მოთხოვნები.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 31 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლო კოლეგიამ იხელმძღვანელა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის დადგენილებით და მიიჩნია, რომ მოპასუხეები, დ. გ-ის გარდა, სადავო ბინაში ცხოვრობდნენ ჯერ კიდევ მის პრივატიზებამდე, ხოლო პრივატიზებისას თავიანთი წილების ა. მ-ის სასარგებლოდ დათმობა მისი შვილისა და შვილიშვილების მიერ, ფართით სარგებლობის უფლების დაკარგვის საფუძველი ვერ გახდება.

რაიონული სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ს-ამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა, ხოლო სარჩელი დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 1992წ. 7 ივნისს პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ქ. თბილისში, ... მდებარე ბინა საკუთრების უფლებით აღირიცხა ა. მ-ის საკუთრებად. პრივატიზაციისას ზემოაღნიშნულ ბინაში რეგისტრირებული იყვნენ ნ. მ-ე, ლ., რ. და ე. გ-ები. 2002წ. 29 მარტს ა. მ-ემ, მეუღლის თანხმობით, სადავო ბინა აჩუქა ვ. ს-ას. ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა სანოტარო წესით, ხოლო ვ. ს-ა საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ბინის მესაკუთრედ. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სკ-ის 312-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობა დადგენილი არ არის. ამჟამად ზემოაღნიშნულ ბინაში ცხოვრობენ მოპასუხეები. საოლქო სასამართლომ მიუთითა სკ-ის 168-ე, 170-ე და 172-ე მუხლებზე და ჩათვალა, რომ ვ. ს-ას, როგორც სადავო ბინის მესაკუთრის მოთხოვნა მოპასუხეთა გამოსახელების შესახებ საფუძვლიანია და ლ., დ., რ. და კ. გ-ები დაკავებული ფართიდან უნდა გამოსახლდნენ.

სააპელაციო პალატის აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით. კასატორთა აზრით, საოლქო სასამართლომ არასრულად გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სადავო ბინა შედგებოდა არა ორი, არამედ სამი ოთახისაგან. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა და უგულვებელყო საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის დადგენილება, როდესაც არ გაითვალისწინა, რომ ლ. გ-ი 1970 წლიდან ცხოვრობდა და ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში. კასატორთა აზრით, მართალია, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის ¹520 დადგენილებით გაუქმდა ბინების პრივატიზებისას ოჯახის სრულწლოვანი წევრების თანხმობის აუცილებლობა, მაგრამ პრივატიზებულ ბინაზე საკუთრების უფლება დარჩა ყველა იმ პირს, რომელსაც საცხოვრებელ ფართზე მოპოვებული ჰქონდა უფლება ბინის პრივატიზებისას. მხარეს მიაჩნია, რომ ლ. გ-ს საცხოვრებელ ფართზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ 1994წ. 15 მაისს ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის მრავალშვილიანი ოჯახისათვის გამოყოფილი დამატებითი საცხოვრებელი ფართის ა. მ-ის მიერ ერთპიროვნულად პრივატიზებისას დაირღვა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის დადგენილების მოთხოვნები, რადგან არ არსებობდა ოჯახის სრულწლოვანი წევრების თანხმობა. მხარის განმარტებით, ბინის გაჩუქება მოსარჩელეზე მოხდა ლ. გ-ისაგან ფარულად, ხოლო რაც შეეხება ნ. მ-ეს, იგი ამ დროს ფსიქიკურად იყო დაავადებული და მისთვის ბინის გაჩუქების შესახებ თანხმობა არავის უკითხავს. კასატორთა აზრით, საქმის მასალების ერთობლივი ანალიზით დგინდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობა, რასაც სააპელაციო სასამართლომ შესაბამისი შეფასება არ მისცა. მხარემ აღნიშნა, რომ სასამართლო ინსტანციებში მოცემული საქმის განხილვისას დაირღვა მხარეთა თანასწორობის პრინციპი, ვინაიდან სახელმწიფო ბაჟის გადახდის მიუხედავად, არ განხილულა მათი შეგებებული სარჩელი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

ამ სახის პრეტენზია კასატორს არ წარმოუდგენია, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:

1992წ. 7 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინა საკუთრების უფლებით აღირიცხა ა. მ-ის სახელზე. პრივატიზაციის დროს აღნიშნულ ბინაში რეგისტრირებული იყვნენ ნ. მ-ე, ლ., ე. და რ. გ-ები.

ა. მ-ემ, მეუღლის თანხმობით, 2002წ. 29 მარტს სანოტარო წესით გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულებით ზემოხსენებული ბინა საკუთრებაში გადასცა ერთ-ერთ ქალიშვილს - ვ. ს-ას. 2002წ. 18 აპრილს ვ. ს-ა რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში ნაჩუქარი ბინის მესაკუთრედ. სასამართლომ ასევე დადგენილად ცნო, რომ ამჟამად ზემოაღნიშნულ ბინაში ცხოვრობენ ლ., დ., რ. და ე. გ-ები.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, დაასკვნა, რომ სადავო ბინის მესაკუთრე ვ. ს-ა უფლებამოსილია, უკანონო მფლობელობიდან გამოითხოვოს ნივთი.

დაუსაბუთებელია კასატორის წარმომადგენლის არგუმენტი შემდეგ გარემოებებზე: კასატორები ბინის პრივატიზაციამდე ცხოვრობდნენ რა სადავო ბინაში, საკუთრების უფლება გააჩნიათ სადავო ნივთზე, ა. მ-ემ არაკანონიერად გააჩუქა ბინა.

სკ-ის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით უტყუარად დგინდება, რომ სადავო ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენს ვ. ს-ა. ჩუქების ხელშეკრულება და მის საფუძველზე საჯარო რეესტრში შეტანილი მონაცემები სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით კასატორებს სადავოდ არ გაუხდიათ. აქედან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია მათი მტკიცება, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი არასწორია.

ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული კასატორთა მოსაზრება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა სადავო ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულებას. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ზემოხსენებულ ხელშეკრულებაზე პრეტენზია მხარეს კანონით დადგენილი წესით არ განუცხადებია და შესაბამისად, სასამართლომაც სავსებით სწორად არ იმსჯელა მის კანონიერებაზე. ასევე, უსაფუძვლოა კასატორთა მტკიცება იმის შესახებ, რომ მათ მიერ სასამართლოში შეტანილი შეგებებული სარჩელის შეუფასებლობით სასამართლომ დაარღვია მხარეთა თანასწორობის პრინციპი. მოცემულ საქმეში შეგებებული სარჩელი წარმოდგენილი არ არის და, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას არარსებულ მოთხოვნებზე ვერ მიიღებდა, ვინაიდან სსკ-ის 248-ე მუხლით სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი ვიდრე ის მოითხოვდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამოქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის მოთხოვნათა დაცვითაა გამოტანილი და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ლ., დ., რ. და ე. გ-ების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.