ას-826-1068-04 11 ნოემბერი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ს. გ.-ს საკუთრებაში ჰქონდა ავტომანქანა „მერსედეს ბენცი“ .... მან 2002წ. 4 დეკემბერს კუთვნილი ავტომანქანა მიიყვანა შპს „დ.-ის“ სამღებრო საამქროში დისკების შესაღებად. იმ დღეს ორჯერ დაზიანდა შპს „თ.-ის“ მაგისტრალური წყალსადენი, დაიტბორა შპს “დ.-ის” ტერიტორია და დაზიანდა ს.გ.-ის ავტომანქანა. რის გამოც ს.გ.-მ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა შპს „თ.-ის“ დირექციისაგან, რაზედაც უარი განუცხადეს. მან ამის შემდეგ, 2003წ. თებერვალში, სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს „თ.-ის“ მიმართ და მოითხოვა მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად მოპასუხისათვის 5800 აშშ დოლარის დაკისრება.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 23 მაისის გადაწყვეტილებით ს.გ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: მოპასუხე შპს „თ.-ს“ დაეკისრა ს. გ.-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების სახით 5800 აშშ დოლარის გადახდა, გადახდის დროისათვის არსებული კურსის მიხედვით ეროვნულ ვალუტაში. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ემყარება შემდეგ მოტივებს: სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება იმის შესახებ, რომ წყალსადენის ავარიის დროს მოსარჩელის ავტომანქანა არ იმყოფებოდა შპს „დ.-ის“ ტერიტორიაზე და იგი არ დაზიანებულა, რადგან შპს „დ.-ის“ მიერ გაცემული ცნობით დადგენილია, რომ 2002წ. 4 დეკემბერს, მოპასუხის წყალდენის დაზიანების დროს, მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა იმყოფებოდა შპს „დ.-ის“ სამღებრო საამქროში. მოპასუხე ორგანიზაციის წარმომადგენელმა ო. გ.-ემ განმარტა, რომ 2002წ. 8 ან 9 დეკემბერს მასთან სამსახურში მივიდა მოსარჩელის მამა, რომელიც მუშაობს მოპასუხე ორგანიზაციაში და მოითხოვა შვილის ავტომანქანის ზიანის ანაზღაურება, რაზედაც უარყოფითი პასუხი მიიღო იმის გამო, რომ შპს „დ.-ი“ იდგა სანიტარულ ზოლში. მოპასუხეს აღნიშნული საკითხი სადავოდ არ გაუხდია სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში და მოსარჩელისათვის მიცემულ წერილობით პასუხშიც.

მოსარჩელის ავტომანქანის დაზიანების ფაქტი დადასტურებულია, ასევე ის „ზ. ჯ.-ის“ მიერ 2002წ. 9 დეკემბერს გაცემული ცნობით და შპს „კ.-ის“ 2003წ. 3 იანვარს გაცემული ¹1-03 სპეციალისტის ცნობით, რომლის თანახმად, ს. გ.-ის ავტომანქანას სხვადასხვა სახის დაზიანებები ჰქონდა და მიყენებული ზიანი 5760-6682 აშშ დოლარს შეადგენდა. რაიონულმა სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად ჩათვალა, რომ მოსარჩელის ავტომანქანა დაზიანდა უშუალოდ მოპასუხის კუთვნილი დაზიანებული მაგისტრალური წყალმდენიდან გამონადენი წყლის გამო. სკ-ის მე-1000 მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების, ასევე, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე დააკისრა მოპასუხე ორგანიზაციას მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

შპს „თ.-ის“ წარმომადგენელმა სააპელაციო საჩივარი შეიტანა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „თ.-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 23 მაისის გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე გაუქმდა და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ს.გ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სკ-ის 1000-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოპასუხეს რომ დაეკისროს ს.გ.-ისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ამ ზიანის დადგომის ფაქტი და მოცულობა. საქმეში წარმოდგენილი მასალებიდან ირკვევა, რომ ავტომანქანა „მერსედეს ბენცი“ ..., ეკუთვნოდა ს. გ.-ეს. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2002წ. 4 დეკემბერს მოპასუხის კუთვნილი მაგისტრალური მილის დაზიანების შედეგად დაიტბორა შპს „დ.-ის“ ტერიტორია და დაზიანდა იქ არსებული ქონება. მოპასუხე სადავოდ ხდის იმ დროისათვის შპს „დ.-ის“ ტერიტორიაზე ს. გ.-ის ავტომანქანის ყოფნის ფაქტს სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით ეს ფაქტი არ არის დადასტურებული. საქმეში წარმოდგენილია 2002წ. 5 დეკემბერს შედგენილი შპს „დ.-ის“ დირექტორის, დირექტორის მოადგილის, მთავარი სპეციალისტის და მთავარი ინჟინრის მიერ შედგენილი და ხელმოწერილი აქტი, რომელშიც ჩამოთვლილია, შპს „დ.-ის“ ტერიტორიაზე არსებული რა ქონება და, მათ შორის ავტომანქანებიც დაიტბორა მილსადენის ავარიის შედეგად. ამ ჩამონათვალში ს. გ.-ის კუთვნილი ავტომანქანა არ ფიგურირებს.

სააპელაციო პალატამ მტკიცებულებად არ მიიჩნია შპს „დ.-ის“ დირექტორის მიერ ხელმოწერილი ცნობა იმის შესახებ, რომ გ.-ის მანქანა 2002წ. 4 დეკემბერს იმყოფებოდა შპს „დ.-ის“ სამღებრო ცეხში დისკების შესაღებად. პალატამ მიუთითა, რომ ეს ცნობა არ წარმოადგენს სსკ-ის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ მტკიცებულებას, რადგან იგი არ არის არც მხარის ახსნა-განმარტება, არც მოწმის ჩვენება, არც ექსპერტის დასკვნა და არც ნივთიერი მტკიცებულება, იგი არც წერილობითი მტკიცებულებაა სსკ-ის 134-ე მუხლის თანახმად.

პალატამ მიუთითა ასევე, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება როგორც ს.გ.-ისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, ისე ამ ზიანის მოცულობაც.

ს. გ.-მ საკასაციო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: საქმის მასალებით და მხარეთა განმარტებებითაც უდავოდაა დადგენილი, რომ 2002წ. 4 დეკემბერს მოხდა მოპასუხის მაგისტრალური მილის დაზიანება და დაიტბორა შპს „დ.-ის“ ტერიტორია. შპს „დ.-ის“ დირექტორის მიერ გაცემული ცნობა ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ 2002წ. 4 დეკემბერს, როცა დაიტბორა მისი ტეორიტორია, შპს „დ.-ის“ სამღებრო საამქროში იმყოფებოდა კასატორის ავტომანქანა. აღნიშნული ცნობა სსკ-ის 134-ე მუხლის თანახმად წარმოადგენს მტკიცებულებას.

საქმეში მოცემულია კრიმინალისტიკური ექსპერტიზის დასკვნა კასატორის ავტომანქანისათვის დაზიანებით მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობის შესახებ, რაც ასევე ზემოაღნიშნული მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს მტკიცებულებას.

მოპასუხეს საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე არ გაუხდია სადავოდ ის ფაქტი, რომ ს.გ.-ის ავტომანქანა 2002წ. 4 დეკემბერს იმყოფებოდა შპს „დ.-ის“ ტერიტორიაზე, არც ამ მანქანის დაზიანების და ზიანის ოდენობის საკითხი გაუხდიათ სადავოდ. მათ ეს საკითხი სადავოდ არ გახადეს მაშინაც, როცა კასატორმა განცხადებით მიმართა მოპასუხეს მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დროს.

მოპასუხე ორგანიზაციის წარმომადგენელმა ო.გ.-მ სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა, რომ 2002წ. 9 დეკემბერს მასთან მივიდა კასატორის მამა (რომელიც მუშაობს მოპასუხე ორგანიზაციაში) და სთხოვა ს.გ.-ის დაზიანებული ავტომანქანის ღირებულების ანაზღაურება, რაზედაც ო.გ.-მ უპასუხა, რომ, ვინაიდან შპს „დ.-ი“ იდგა სანიტარულ ზოლში, “ზიანის ანაზღაურებაზე არაფერი გამოვიდოდა; მოპასუხის განმარტებით, შპს „დ.-ი“ იყო ვალდებული, აენაზღაურებინა მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანი. არ უნდა იქნეს გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ, ვინაიდან შპს „დ.-ის“ ხელმძღვანელობის მიერ შედგენილ აქტში არ არის მოხსენიებული კასატორის ავტომანქანა იმ მანქანებს შორის, რომლებიც 2002წ. 4 დეკემბერს იმყოფებოდა მის ტერიტორიაზე და დაიტბორა, ამიტომ არ დასტურდება იქ ს.გ.-ის ავტომანქანის ყოფნის ფაქტი; რადგან ამ აქტში მითითებული ქონება ეკუთვნის შპს „დ.-ს“ და ამ ქონებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობას თავის თავზე ღებულობდა შპს „დ.-ი“.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების, მხარეთა განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ ს. გ.-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2002წ. 4 დეკემბერს მოპასუხის კუთვნილი მაგისტრალური მილის დაზიანების შედეგად დაიტბორა შპს „დ.-ის“ ტერიტორია და დაზიანდა იქ არსებული ქონება. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ არის დადასტურებული იმ დროისათვის შპს „დ.-ის“ ტერიტორიაზე ს.გ.-ის ავტომანქანის ყოფნის ფაქტი; სააპელაციო პალატამ მტკიცებულებად არ მიიჩნია შპს „დ.-ის“ დირექტორის მიერ ხელმოწერილი ცნობა იმის შესახებ, რომ გ.-ის მანქანა 2002წ. 4 დეკემბერს იმყოფებოდა შპს „დ.-ის“ სამღებრო ცეხში დისკების შესაღებად. სსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ს. გ.-მ წარმოადგინა ასეთი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია იმის შესახებ, რომ სასამართლომ საერთოდ არანაირი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა რაიონული სასამართლოს 2003წ. 10 აპრილის სხდომაზე მოპასუხე ორგანიზაციის წარმომადგენლის განმარტებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის ავტომანქანა, მათი მონაცემებით, იდგა ბოქსში, ე.ი. იდგა სანიტარულ ზოლში. პალატამ არ შეაფასა, ასევე, შპს „თ.-ის“ აღმასრულებელი დირექტორის 2003წ. 28 იანვრის პასუხი, რომელიც გაეგზავნა ს.გ.-ეს მისი განცხადების შემოწმების შედეგად. მასში მითითებულია, რომ „გაცნობებთ, რომ შპს „დ.-ი“, რომელიც ახორციელებს ავტომანქანების შეკეთებას და განთავსებულია აღნიშნული ინსტიტუტის ტერიტორიაზე, მოწყობილია დ-1000 გამ-იან წყალსადენის სანიტარულ ზოლში. თანახმად წყალსადენისა და კანალიზაციის ქსელებით სარგებლობის წესებისა, ყველა ორგანიზაციას ეკრძალება წყალსადენის სანიტარულ ზოლში ყოველგვარი ნაგებობის მშენებლობა და, აქედან გამომდინარე, სხვადასხვა წარმოების ფუნქციონირება, რასაც ადგილი ჰქონდა ამ შემთხვევაში. გამომდინარე აქედან, შპს „წ.-ი“ არავითარი ზარალის ანაზღაურებას არ მოახდენს”; საქმეში მოცემულია ის „ზ. ჯ.-ის“ დირექტორის 2002წ. 9 დეკემბერს გაცემული ცნობა იმის შესახებ, რომ ს. გ.-ის ავტომანქანა იმყოფებოდა ამ პროფილაქტიკაში და შემოწმების შედეგად დადგინდა ავტომანქანის სხვადასხვა სახის დაზიანებები. საქმეში კი მოცემულია შპს „კ.-ის“ სპეციალისტის 2003წ. 3 იანვარს გაცემული ცნობა, რომელშიც მითითებულია ს. გ.-ის ავტომანქანის დაზიანებების და მიყენებული ზიანის მოცულობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ ს. გ.-ის ავტომანქანის დაზიანების ფაქტის მტკიცებისას არ შეაფასა, ასევე, რაიონული სასამართლოს 2003წ. 24 აპრილის სხდომაზე მოპასუხე ორგანიზაციის წარმომადგენელ ო. გ.-ის განმარტება იმის შესახებ, რომ 2002წ. 8 და 9 დეკემბერს მოსარჩელის მამამ (რომელიც იმავე ორგანიზაციაში მუშაობდა) მიმართა აღნიშნული პრობლემის თაობაზე, მაგრამ მან უთხრა, რომ ზიანის ანაზღაურება შეუძლებელი იყო, რადგან შპს “დ.-ი” იდგა უნებართვოდ, სანიტარულ ზოლში.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხე ორგანიზაციის ბრალით ს. გ.-ის ავტომანქანის დაზიანების ფაქტის და ზიანის მოცულობის დასადგენად საქმეში არსებული მტკიცებულებები არ შეაფასა სსკ-ის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად. ამ ნორმის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

ყოველივე ზემოაღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, რის გამოც იგი, სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის შესაბამისად, კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ს. გ.-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს და ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.