ას-882-1505-03 5 მაისი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,

თ. კობახიძე

სარჩელის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 5 თებერვალს შპს «ა.» მოპასუხეების დ.შ-ასა და ო.მარ გ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართეს ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მოითხოვა ქ.თბილისში, ... მდებარე მიწის ნაკეთის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

2000წ. ოქტომბერში შპს «ა.» და მოპასუხეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მოპასუხეები, რომლებიც იყვნენ ქ.თბილისში ... მდებარე 876 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და 251 კვ.მ შენობა – ნაგებობების მესაკუთრეები, კუთვნილი მიიწს ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენების შემდეგ ახლად აშენებულ სახლში მიიღებდნენ ახალ საცხოვრებელ ბინებს.

მითითებულ ადგილზე ახალი საცხოვრებელი კორპუსის აშენების შემდეგ მოპასუხეებმა უარი განაცხადეს მიწის ნაკვეთის გადაცემაზე, რითაც დაარღვიეს ხელშეკრულების 2.1.1 მუხლის მოთხოვნა.

მოპასუხეე ო.გ-მა სარჩელი ცნო, ხოლო დ.შ-ამ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მიწის ნაკვეთი მისი პირადი საკუთრებაა. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ამორტიზირებული ბინისა და არა მიწის გადაცემას. ხელშეკრულება მას შესრულებული აქვს და მოსარჩელის მოთხოვნა მიწის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ უკანონოა.

ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალო რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელე შპს «ა.» ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ... ო.გ-ისა და დ.შ-ას საერთო საკუთრებაში არსებული 876 კვ.მ მიწის ნაკვეთში ო.გ-ის წილის მესაკუთრედ.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ ... ¹81-ში მდებარე 876 კვ.მ ნაკვეთი და 251 კვ.მ. შენობა-ნაგებობ 2000წ. 10 მაისის მდგომარეობით წარმოადგენდა ო.გ-ისა და დ.შ-ას საკუთრებას. 2000წ. ოქტომბერში შპს «ა.» და მოპასუხეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ო.გ-ი და დ.შ-ა შპს «ა.» დასანგრევდ გადასცემდნენ თავიანთ ამორტიზირებულ ბინებს, რის სანაცვლოდაც ამ ტერიტორიაზე აშენებულ სახლში მიიღებდნენ ახალ ბინას.

სახლის აშენების შემდეგ მოპასუხე დ.შ-ამ უარი განაცხადა მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემაზე, ხოლო მოპასუხე ო.გ-მა სარჩელი ცნო და დაეთანხმა მოთხოვნას მისი წილი ნაკვეთის მოსარჩელისათვის გადაცემის შესახებ.

საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ, ვინაიდან ო.გ-მა თანხმობა განაცხადა მიწის საკუთრებაში გადაცემაზე, სარჩელი ამ ნაწილში უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ხოლო დ.შ-ასთან მიმართებაში არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ვინაიდან ხელშეკრულება მიწის ანკვეთის საკუთრებაში გადაცემას არ ითვალისწინებდა.

სასამართლომ სარჩელზე უარის თქმის საფუძვლად გამოიყენა სსკ-ის 183-ე, 323-ე და 170-ე მუხლები.

2003წ. 8 დეკემბერს შპს «ა.» საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი საჩრელი დ.შ-ას კუთვნილ ნაკვეთზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ და ახალი გადაწყვეტილებით მოითხოვა ამ ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის მოსაზრებით, მხარეთა შორის 2000წ. 15 ოქტომბერს დადებული გარიგება წარმოადგენს ორმხრივ გარიგებას, რომლის თანახმადაც, მოპასუხე კასატორს გადასცემდა მის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთს მასზე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით, ხოლო შპს «ა.» აღნიშნულის სანაცვლოდ მოპასუხეს გადასცემდა 175² კვ.მ ბინას შეთანხმებულ მდგომარეობაში. დანარჩენი ბინის რეალიზაციით კასატორი მიიღებდა კორპუსის მშენებლობაზე გაწეული ხარჯების კომპენსაციასა და შესაბამის მოგებას. ამ მიზნის მიღწევა შესაძლებელი გახდებოდა, თუკი მითითებული მიწის ნაკვეთი გახდებოდა მხარეთა თანასაკუთრება შესაბამისი პროპორციებით. წინააღმდეგ შემთხვევაში შეუძლებელი იქნებოდა ხელშეკრულების მიზნის მიღწევა. ხელშკრულების 2.1.1 და 2.2.2 მუხლებში მითითებულ «გადაცემაში» ქვეშ მხარეებმა იგულისხმეს ნივთზე სსკ-ის 52-ე და 338-ე მუხლების შესაბამისად, საკუთრების უფლების გადაცემის ვალდებულება. ანუ წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე მხარეებს შორის წარმოიშვა ახალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება, სადავო მიწის ნაკვეთზე სკ-ის 327-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკუთრების უფლების კასატორისათვის გადაცემის ვალდებულების შესახებ. მითუმეტეს, ეს ხელშეკრულება დამოწმებულია ნოტარიული წესით.

აქედან გამომდინარე, კასატორს არასწორად მიაჩნია საოლქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ თითქოს 2000წ. 15 ოქტომბრის ხელშეკრულება, არ ითვალისწინებდა შპს «ა-ათვის» სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემის ვალდებულებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე მიღებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და აქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია.

სსკ-ის 394-ე მუხლის «ე» პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

მოცემული გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობა იმაში გამოიხატება, რომ იგი იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული.

დადგენილა, რომ ქ.თბილისში ... ¹81-ში მდებარე სახელთმფლობელობის თანამესაკუთრეები იყვნენ ო.გ-ი და დ.შ-ა. მიწა საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ო. გ-ის და დ.შ-ას საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა. შენობა ნაგებობის საერთო ფართის 105/213 ნაწილი წარმოადგენდა ო. გ-ნის, ხოლო 108/213 ნაწილი – დ. შ-ას საკუთრებას.

2000წ. 16 ოქტომბერს შპს «ა.» და ო. გ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ო.გ-ი თავის კუთვნილ ამორტიზირებულ ბინას დასანგრევად გადასცემდა შპს «ა.», ხოლო შპს «ა.» კისრულობდა ვალდებულებას ... აეშენებინა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი და აშენების შემდეგ გადაეცა მისთვის მე-5 სართულზე 138,0 მ² ბინა ერთი ავტოსადგომით. იმავე დღეს გაფორმებული მეორე ხელშეკრულებით ო.გ-ი იმავე პირობით იმავე სართულზე მიიღებდა 135,0 მ² ფართის ბინას.

2000წ. 15 ოქტომბერს დ. შ-ასა და მისი ოჯახის წევრებს შორის დაიდო ანალოგიური სახის სამი ხელშეკრულება სახლის მეორე სართულზე 175,0 მ², ხოლო მე-4 სართულზე – 135 და 138 მ² ბინების გადაცემის შესახებ.

შპს «ა.» ბინის აშენების შემდეგ სარჩელით მოითხოვა სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა. ვინაიდან დ.გ-მა სარჩელი ცნო, ქ.თბიილსის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სარჩელი, შპს «ა.» ცნო ქ.თბილისში ... ¹25-ში მდებარე ო.გ-ისა და დ.შ-ას საერთო საკუთრებაში არსებული 876 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთის ო.გ-ის წილის მესაკუთრედ (თუმცა დავა მიმდინარეობდა ... ¹81-ში მდებარე ნაკვეთზე).

რაიონულ სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არ მიუთითებია, შპს «ა.» სარჩელის დანარჩენი მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობაზე, კერძოდ, არ გადაუწყვეტია სადავო მიწის ნაკვეთში დ.შ-ას წილ ნაკვეთზე შპს «ა.» მესაკუთრედ ცნობის ან მესაკუთრედ ცნობაზე უარის თქმის საკითხი.

მხარეებს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში არ გაუსაჩივრებია, ამიტომ იგი შევიდა კანონიერ ძალაში.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შპს «ა.» და მოითხოვა გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი (თუმცა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ არ არსებობს. ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არაფერია მითითებული სარჩელის დანარჩენი ნაწილის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ). სააპელაციო სასამართლომ უცვლელად დატოვა რა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მიუთითა, რომ, ვინაიდან ხელშეკრულებიდან არ გამომდინარეობდა მიწის გადაცემა, შპს «ა.» მოთხოვნა, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ ვერ დაკმაყოფილდებოდა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია მოდავე მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების შინაარსი და ხელშეკრულების დამდებ მხარეთა ნება.

სკ-ის 52-ე მუხლის შესაბამისად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვა-სიტყვითი აზრიდან.

მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, სადავო ხელშეკრულებებში კონკრეტულად არ არის მითითებული მიწის გადაცემის შესახებ, მაგრამ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე დ.შ-ამ ხელშეკრულებაში აღნიშნული მისი ამორტიზირებული ბინის დანგრევის და ახალი 448 კვ.მ ბინის (ხელშეკრულებაში მითითებული დამხმარე სათავსებით) მიღების სანაცვლოდ შპს «ა.» გადასცა თუ არა მის წილ ნაკვეთში მრავალბინიანი, მრავალსართულიანი კორპუსის (კორპუსების) აშენების უფლება და მიწის ნაკვეთი. თანახმა იყო თუ არა იგი სადავო მიწის ნაკვეთზე აშენებულიყო კორპუსი და ხელშეკრულებაში მითითებული სამუშაოების შესრულების შემდეგ გამხდარიყო (სსკ-ის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად), იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, რომელზეც მისი ბინა იყო აგებული. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ვინ შეიძლება ჩაითვალოს მრავალბინიანი სახლის ნაწილის მესაკუთრედ და შესაბამისად, შპს «ა.» აქვს თუ არა უფლება, მოითხოვოს საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა მისი კუთვნილი ბინის ფართის შესაბამისად (ვინაიდან კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ... ¹81-ში მდებარე 876 კვ.მ მიწის ამჟამინდელი თანამესაკუთრეები არიან დ.შ-ა და შპს «ა.»). ამ საკითხის დადებითად გადაჭრის შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ სკ-ის 208-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით უნდა განსაზღვროს მოდავე მხარეთა წილი საერთო საკუთრების ნაკვეთში.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 23 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის ადუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.