¹ბს-1383-958(კ-05) 27 ივლისი, 2006წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე),

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები (მოსარჩელეები) _ თ., გ. და ნ. კ.-ების წარმომადგენელი ლ. კ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ 1. თ. მ.-ე; 2. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; 3. დ. ბ.-ე; 4. ლ. ი.-ი; 5. მ. ლ.-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 7 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა თ. მ.-ის განცხადება იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დადგენის შესახებ, თ. მ.-ი ცნობილ იქნა მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლის ლიტ «ბ»-ს 1/5 ნაწილზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში (ს.ფ. 23-24, ტომი 1).

2000 წლის ნოემბერში თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებით მიმართა თ. მ-ის რძალმა ლ. კ.-მ (ს.ფ. 2-13, ტომი 1).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 9 თებერვლის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ლ. კ.-ის მოთხოვნა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 6 ივნისისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 21 დეკემბრის განჩინებებით (ს.ფ. 160-161, 210-212, 272-275, ტომი 1).

1999 წლის 20 აგვისტოს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ლ. კ.-მ მოპასუხეების _ თ. მ.-ის, ლ. ი.-ის და მ. ლ.-იძის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლის საფუძველზე სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიოდ ჩათვლა, აღნიშნული ვადის გაგრძელება და ამავე კოდექსის 1336-ე მუხლის თანახმად, ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე, ა. ი.-ის სახელზე რიცხული სახლთმფლობელობის შესაბამისი ნაწილის მემკვიდრეებად და მესაკუთრეებად თ., გ. და ნ. კ.-ეების ცნობა (ს.ფ. 1-2, ტომი 2).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 31 აგვისტოს განჩინებით ლ. კ.-ის სარჩელი დარჩა განუხილველი (ს.ფ. 27, ტომი 2).

სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ლალი კ.-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე წარმოების განახლება (ს.ფ. 28-29, ტომი 2).

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 1999 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით ლ. კ.-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 31 აგვისტოს განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს (ს.ფ. 47-48, ტომი 2).

2002 წლის 22 ივლისს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ლ. კ.-ემ მოპასუხეების _ დ. ბ.-ისა და საჯარო რეესტრის სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესწორება, კერძოდ, მოპასუხე დ. ბ.-ის აღრიცხვა თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ლიტ «ბ»-ს 1/5-ის მესაკუთრედ, ნაცვლად საერთო საკუთრების 1/5 ნაწილის მესაკუთრისა.

მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

მოსარჩელე იყო დაბადებიდან ინვალიდი, ქმედუუნარო ძმების _ თ., გ. და ნ. კ.-ეების მეურვე. იგი უვლიდა და პატრონობდა ძმების ქონებას, მდებარე ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში. თანამემკვიდრე თ. მ.-მ დააკანონა სახლთმფლობელობა ა. ი.-ის სახელზე. ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. მ.-მ მემკვიდრეობით მიიღო თბილისში, ...-ის ¹17-ში არსებული ლიტერ «ბ-ს» 1/5 ნაწილი, რაც ტექბიუროში დარეგისტრირდა მის სახელზე. მემკვიდრეობის მიღებისთანავე ეს ქონება გასხვისდა. შემძენმა დ. ბ.-ემ ქონება დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში შეცდომით. მესაკუთრე დ. ბ.-ეზე ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ლიტერ «ბ-ს» 1/5-ის ნაცვლად აღირიცხა საერთო სახლთმფლობელობის 1/5, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა. სახლთმფლობელობის 1/5 მოიცავდა იმ ფართს, რომელშიც ისინი ცხოვრობდნენ. რეესტრის უზუსტო ჩანაწერის გამო უხეშად შეილახა მისი მეურვეობის ქვეშ მყოფი ქმედუუნარო ძმების უფლებები და კანონიერი ინტერესები, რადგან ისინი შეიძლებოდა დარჩენილიყვნენ მემკვიდრეობის გარეშე. მესაკუთრის დარეგისტრირებისას საჯარო რეესტრმა დაუშვა ტექნიკური შეცდომა, რაც საჭიროებდა შესწორებას (ს.ფ. 3, ტომი 3).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით აღნიშნულ საქმეზე შეჩერდა წარმოება (ს.ფ. 48, ტომი 3).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით საქმეზე წარმოება განახლდა (ს.ფ. 197, ტომი 5).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 14 აპრილის განჩინებით ლ. კ.-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობის საფუძველზე საქმეები ლ. კ.-ის სარჩელისა გამო მემკვიდრეობის ვადის აღდგენის თაობაზე და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესწორების თაობაზე გაერთიანდა ერთ წარმოებად (ს.ფ. 228, ტომი 5).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. კ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დაეფუძნა შემდეგ მოტივებს:

რაიონულმა სასამართლომ საქმეში არსებული, სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოების კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებების საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნია თ. მ.-ის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღების, ამ ქონების დ. ბ.-ეზე გასხვისებისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის კანონიერების ფაქტი. ამასთან, სასამართლოს მოსაზრებით, ამ გადაწყვეტილებებში მითითებული იყო იგივე ფართი, რაც აღნიშნული იყო ნასყიდობის ხელშეკრულებასა და შესაბამისად საჯარო რეესტრში დ. ბ.-ის სახელზე. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებოდნენ მტკიცებულებათა წარდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარებოდა მათი მოთხოვნები თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებდნენ. ასეთს წარმოადგენდა ფაქტები, რომლებიც დადგენილი იყო ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობდნენ. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტს მოცემულ შემთხვევაში პრეიუდიციული ძალა ჰქონდა. ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის 2000 წლის 1 ივნისის ¹404-2000 წერილით დასტურდებოდა, რომ თ. მ.-მა ა. ი.-ისგან მემკვიდრეობით მიიღო სადავო ბინიდან საცხოვრებელი ფართი _ 15,34კვ.მ, დამხმარე სათავსოები _ 6,95კვ.მ, 9,60კვ.მ, 36.93კვ.მ, 6.90კვ.მ, ხოლო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში თ. მ.-ი ცნობილ იქნა ლიტ «ბ»-ს 1/5 ნაწილის მესაკუთრედ. ამასთან, საჯარო რეესტრის სამსახურში წარდგენილი იყო ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილება სახლთმფლობელობის დაკანონების შესახებ, სადაც ¹4 ოთახი ფართით 36,93კვ.მ დაფიქსირებული იყო, როგორც სასტუმრო ოთახი, ხოლო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათების მიხედვით ზემოაღნიშნული ოთახი შეცდომით დაფიქსირდა, როგორც დამხმარე სათავსო. ამის გამო საჯარო რეესტრის სამსახურმა სამოქალაქო კოდექსის 21-ე მუხლით განსაზღვრული წესით მოახდინა აღრიცხვა და იქვე მიუთითა, რომ სადავო სახლთმფლობელობის ლიტ «ბ»-ს 1/5 ნაწილი შეადგენდა 31,96 კვ.მ, ხოლო სამკვიდრო ქონება, რომელიც მემკვიდრეობით გადაეცა თ. მ.-ს შეადგენდა შენობა-ნაგებობებს საერთო ფართით 76,22 კვ.მ და არ წარმოადგენდა ლიტ «ბ-ს» 1/5 ნაწილს. იმის გათვალისწინებით, რომ ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლთმფლობელობის საერთო ფართი შეადგენდა 322,19კვ.მ, ხოლო თ. მ.-ს გადაეცა შენობა-ნაგებობები საერთო ფართით 76,22 კვ.მ, იგი წარმოადგენდა სახლთმფლობელობის და არა ლიტ «ბ»-ს 1/5 ნაწილის მესაკუთრეს. რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი სწორი იყო და მასში ცვლილებების შეტანის საფუძველი არ არსებობდა, მით უფრო, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერში ა. ი.-სა და დ. ბ.-ეზე საკუთრება აღირიცხა «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ» კანონის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹19.23.456 დადგენილების, ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 13 იანვრის ¹1.4.4. გადაწყვეტილების და ქ. თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1999 წლის 4 აგვისტოს გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმის შესაბამისად (ს.ფ. 253-257, ტომი 5).

რაიონული სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივრები შეიტანა ლ. კ.-ემ თავისი და თ., ნ., გ., შ. კ.-ეების სახელით. აპელანტმა მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს სხვა მოსამართლისათვის დაბრუნება. მისი მითითებით, როგორც სასამართლომ დაადგინა, ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სამკვიდრო გაიხსნა 1997 წელს და მამკვიდრებელს დარჩა ოთხი მემკვიდრე _ თ., თ., გ. და შ. კ.-ეები. თ. მ.-მ მიიღო სამკვიდრო, რაც შეადგენდა სადავო ფართის 1/5-ს და თავისი წილი გაასხვისა დ. ბ.-ეზე. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 212-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრში დ. ბ.-ეზე აღირიცხა არა ლიტერ «ბ»-ს 1/5, არამედ მთლიანი ფართის 1/5 ნაწილი. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებული ნორმა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 21-ე მუხლი არეგულირებდა მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსებში არსებულ მობინადრეთა ურთიერთობას პირადი და საერთო საკუთრების განსაზღვრისათვის, რის გამოც ეს ნორმა არ უნდა გავრცელებულიყო კერძო სახლის მფლობელობიდან გამომდინარე ურთიერთობებზე. მათ მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლებოდა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე და უნდა მიჩნეულიყვნენ ლიტერ «ბ»-ს 1/5-ის გარდა დარჩენილი ქონების მესაკუთრეებად თანაბარი უფლებებით.

აპელანტის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს არ ჰქონდა გადაწყვეტილების გამოტანის უფლება. აღნიშნული საქმე შედგებოდა ორი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნისაგან: მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა და საჯარო რეესტრის არასწორი ჩანაწერის შესწორება. საქმის განხილვის დღე სასამართლომ არ აცნობა მოპასუხე საჯარო რეესტრს, არ გამოარკვია, ჩაბარდა თუ არა მას სასამართლო უწყება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. სასამართლომ პრეიუდიციული ძალა არასწორად მიანიჭა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებას, რომლითაც უარი ეთქვათ სარჩელზე _ ანდერძის, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ბათილად ცნობისა და თ. მ.-ის უღირს მემკვიდრედ ცნობის შესახებ. სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია მათ მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს და დადგენილად მიიჩნია, რომ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით თბილისში, ...-ის ¹17-ში არსებული სახლის 1/5 ეკუთვნოდა დ. ბ.-ეს, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა. 1999 წლის 14 ივნისის ხელშეკრულებას საფუძვლად დაედო 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება და ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათება. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. მ.-ი ცნობილ იქნა მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლის ლიტერ «ბ»-ს 1/5 ნაწილზე. ცნობა-დახასიათებით დგინდებოდა, რომ ლიტერ «ბ-ს» 1/5 ეკუთვნოდა თ. მ.-ს, ხოლო ლიტერ «ბ»-ს 4/5 და სხვა საცხოვრებელი სახლი რჩებოდა აწ გარდაცვლილი ანა ი.-ის სახელზე. ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით დ. ბ.-ემ შეიძინა საცხოვრებელი სახლის ლიტერ «ბ»-ს 1/5 და არა სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილი, სახლის 1/5, რასაც ადასტურებდა ტექბიუროს პასუხი სასამართლოსადმი. დ. ბ.-ის უძრავი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებას საფუძვლად დაედო 1999 წლის 4 აგვისტოს საინვენტარიზაციო გეგმა, რომლითაც დ. ბ.-ის ქონება შეადგენდა სახლის ლიტერ «ბ»-ს 1/5-ს. ამდენად, აპელანტმა მიიჩნია, რომ დ. ბ.-ე ფიქსირდებოდა ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლის ლიტერ «ბ»-ს 1/5-ის მესაკუთრედ, რის გამოც საჯარო რეესტრს უფლება არ ჰქონდა თავისი შეხედულებისამებრ განემარტა სასამართლო გადაწყვეტილება. სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის გასვლამდე თ. და გ. კ.-ეებს შეტანილი ჰქონდათ განცხადება სამკვიდროს მიღების შესახებ, ცხოვრობდნენ აღნიშნულ მისამართზე და ამ ქონების უშუალო მფლობელებს წარმოადგენდნენ (ს.ფ. 258-260, 266, ტომი 5).

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 16 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ლ. კ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა მოწინააღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობის გამო, გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ს.ფ. 287-288, ტომი 5).

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 16 აპრილის საოქმო განჩინებით გაუქმდა ამავე სასამართლოს 2004 წლის 16 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განახლდა საქმის წარმოება (ს.ფ. 309, ტომი 5).

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 16 აპრილის საოქმო განჩინებით საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატას (ს.ფ. 309, ტომი 5).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004 წლის 25 ნოემბრის საოქმო განჩინებით თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტი შეიცვალა უფლებამონაცვლე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოთი (ს.ფ. 331, ტომი 5).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 7 ივლისის განჩინებით თ., ნ. და გ. კ.-ეების მეურვე ლ. კ.-ისა და ლ. კ.-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების მოტივები მდგომარეობს შემდეგში:

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლთმფლობელობა ირიცხებოდა ა. ი.-ის სახელზე, როგორც უკანონო ნაგებობა, რაც თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹19.33.456 დადგენილებით და თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 13 იანვრის ¹1.4.4. გადაწყვეტილებით დაკანონდა აწ გარდაცვლილ ა. ი.-ის სახელზე, მათ შორის, ლიტერ «ბ»-ს (სადავო ფართის) საცხოვრებელი ოთახები ფართით ¹1-16,06კვ.მ; ¹2-12,21კვ.მ; ¹3-9,60კვ.მ; ¹4-36,93კვ.მ; ¹5-17,39კვ.მ; ¹6-18,67კვ.მ; ¹7-15,34კვ.მ; ¹8-6,95კვ.მ; ¹9-6,90კვ.მ; სამზარეულო ფართით 8,50კვ.მ, სააბაზანო ფართით 3,50კვ.მ; სამეურნეო სათავსო 7,25კვ.მ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი მასზედ, რომ თ. მ.-ს მიღებული ჰქონდა მემკვიდრეობა და ცნობილი იყო დედის _ ქ. ი.-ი (კ.-ის) მემკვიდრედ და მესაკუთრედ თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლის ნაწილზე, რაც შეადგენდა ლიტერ «ბ»-ს 1/5-ს და შედგებოდა 15,34 კვ.მ საცხოვრებელი ფართისაგან, დამხმარე სათავსოებით 6,95 კვ.მ, 36,93 კვ.მ და 6,90 კვ.მ, მთლიანობაში 66,12 კვ.მ ფართი. აღნიშნულის შესახებ ეცნობა ტექბიუროს შესაბამისი ცვლილებების შესატანად. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 9 თებერვლის, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 6 ივნისისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 21 დეკემბრის განჩინებებით უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული და არ დაკმაყოფილდა ლ. კ.-ის მოთხოვნა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა ლ. კ.-ის სარჩელს თ. მ.-ის მიმართ ანდერძის, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ბათილად ცნობის და თ. მ.-ის უღირს მემკვიდრედ ცნობის თაობაზე, რაც უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002 წლის 5 ივნისისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 10 თებერვლის განჩინებებით. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება აღნიშნულზე და ჩათვალა, რომ ზემომითითებულ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო აქტებით დადგინდა თ. მ.-ის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღებისა და დ. ბ.-ეზე გასხვისების, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის კანონიერების ფაქტი, რასაც, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის შესაბამისად, გააჩნდა პრეიუდიციული ძალა. საქმეში წარმოდგენილი, სანოტარო წესით დადასტურებული 1999 წლის 14 ივნისის საცხოვრებელი სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების თანახმად, ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე, თ. მ.-ის სახელზე რიცხული მთელი საცხოვრებელი სახლის ლიტ «ბ»-ს 1/5 იყიდა დ. ბ.-მ. საქმეში წარმოდგენილი 06.08.1999წ. საჯარო რეეტრის ამონაწერის თანახმად (რეგისტრაციის ¹...), ...-ს ¹17-ში მდებარე 577 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები ფართით 322,19 კვ.მ წარმოადგენდა აწ გარდაცვლილი ა. ი.-ისა და დ. ბ.-ის საერთო საკუთრებას, სადაც 1/5 ნაწილი ირიცხებოდა დ. ბ.-ის, ხოლო 4/5 _ აწ გარდაცვლილი ა. ი.-ის სახელზე. რიგისტრაციას საფუძვლად ედო: «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ» კანონი; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹19.33.456 დადგენილება; თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 13 იანვრის ¹1.4.4 გადაწყვეტილება; თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1999 წლის 4 აგვისტოს საინვენტარიზაციო გეგმა. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილების თანახმად, თ. მ.-მა მემკვიდრეობით მიიღო ქ. თბილისში, ...-ს ¹17-ში მდებარე შენობა-ნაგებობების (საცხოვრებელი ფართი და დამხმარე სათავსოები) 66,12 ფართი, რაც, თავის მხრივ, წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე 322,19 კვ.მ შენობა-ნაგებობების საერთო ფართის 1/5 ნაწილს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მემკვიდრეობით მიღებული ქონება თ. მ.-მ სანოტარო წესით დადასტურებული ხელშეკრულების საფუძველზე მთლიანად გაასხვისა დ. ბ.-ეზე, რის გამოც ეს უკანასკნელი წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე 322,19 კვ.მ საერთო ფართი შენობა-ნაგებობებისა და შესაბამისად, საერთო საკუთრების 1/5 ნაწილის მესაკუთრეს (ს.ფ. 387-394, ტომი 5).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ., გ. და ნ. კ.-ების წარმომადგენელმა ლ. კ.-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატას უფლება არ ჰქონდა განეხილა მისი სარჩელი თ., გ. და ნ. კ.-ეების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის შესახებ თ. მ.-ის იმ სამკვიდრო ქონების წილზე, რომელიც მათ მფლობელობაში იყო და რომლის მესაკუთრესაც ამჟამად დ. ბ.-ე წარმოადგენდა, რადგან აღნიშნული სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავას წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის მიერ განსახილველ დავას წარმოადგენდა ლ. მ.-ის სარჩელი მოპასუხეების თ. მ.-ის, საჯარო რეესტრის და მესამე პირის დ. ბ.-ის მიმართ საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში ცვლილებების შეტანის შესახებ, თუმცა აღნიშნული დავა განხილული და გადაწყვეტილ უნდა ყოფილიყო მას შემდეგ, რაც გადაწყდებოდა სადავო ქონებაზე თ., გ. და ნ. კ.-ეების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის საკითხი (ს.ფ. 406-409, ტომი 5).

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას თ., გ. და ნ. კ.-ეების წარმომადგენელმა ლ. კ.-მ წარმოადგინა დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, სადავო ქონებაზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, ხოლო თ. მ.-ის უღირს მემკვიდრედ და არაკეთილსინდისიერ შემძენად ცნობა (417-423, ტომი 5).

მოგვიანებით კასატორმა ისევ მომართა საკასაციო სასამართლოს დამატებითი საკასაციო საჩივრით, რომლითაც მოითხოვა: 1. საჯარო რეესტრის არასწორი ჩანაწერის გასწორება; 2. სადავო ქონებაზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობას; 3. სასამართლოთა ყველა გადაწყვეტილების გაუქმება; 4. თ. მ.-ის უღირს მემკვიდრედ და არაკეთილსინდისიერ შემძენად ცნობა; 5. ქ. კ.-ის ანდერძზე ხელმოწერის ნამდვილობის დასადგენად ექსპერტიზის ჩატარება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმომადგენელ ლალი კ.-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 7 ივლისის განჩინება, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას, საკასაციო საჩივარი დამატებით და დაზუსტებულ საკასაციო საჩივრებში მითითებული მოთხოვნების (საჯარო რეესტრის არასწორი ჩანაწერის გასწორება; სადავო ქონებაზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა; სასამართლოს ყველა გადაწყვეტილების გაუქმება; თ. მ.-ის უღირს მემკვიდრედ და არაკეთილსინდისიერ შემძენად ცნობა; ქ. კ.-ის ანდერძზე ხელმოწერის ნამდვილობის დასადგენად ექსპერტიზის ჩატარება) ნაწილში დატოვებულ იქნეს განუხილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ განიხილა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 14 აპრილის განჩინებით (ს.ფ. 228, ტომი 5) გაერთიანებული ორი საქმე, კერძოდ, ლ. კ.-ის სარჩელი საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში ცვლილებების შეტანის შესახებ და ამ უკანასკნელის სარჩელი ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლთმფლობელობის შესაბამისი ნაწილის მემკვიდრეებად და მესაკუთრეებად თ., გ. და ნ. კ.-ეების ცნობის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ლ. კ.-ის სარჩელი, რომლითაც, საქმის მასალების თანახმად, მოსარჩელე ითხოვს სადავო ქონებაზე თ., გ. და ნ. კ.-ეების მემკვიდრეებად და მესაკუთრეებად ცნობას, არ განეკუთვნება ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული წესით საქმის განსჯადობისათვის ამოსავალია, სადავო სამართალურთიერთობა გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ანუ დავა შინაარსობრივად ატარებდეს ადმინისტრაციულსამართლებრივ ხასიათს, რაც მოცემულ შემთხვევაში გამოირიცხება, რადგან სადავო ურთიერთობა კერძოსამართლებრივი შინაარსის მატარებელია და მისი ძირითადი სამართლებრივი საფუძველია სამოქალაქო კოდექსის ნორმები მემკვიდრეობისა და საკუთრების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-2 ნაწილით რეგლამენტირებული უფლება შესაბამისი იურისდიქციის მქონე სასამართლოზე სახელმწიფოსაგან მოითხოვს სასამართლო განსჯადობის ზუსტად განსაზღვრას და განხორციელებას, რაც თავის მხრივ წარმოადგენს სამართლიანი სასამართლოს თაობაზე პირის ძირითადი უფლების უზრუნველყოფის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გარანტიას.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმე ლ. კ.-ის სარჩელის ნაწილში თ. მ.-ის, ლ. ი.-ისა და მ. ლ.-ის მიმართ, თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლთმფლობელობის შესაბამისი ნაწილის მემკვიდრეებად და მესაკუთრეებად თ., გ. და ნ. კ.-ების ცნობის თაობაზე, განხილულია გვარეობითი განსჯადობის წესების დარღვევით, შესაბამისად, მართლმსაჯულება განხორციელებულია არაუფლებამოსილი სასამართლოს მიერ, რის გამოც დარღვეულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-5, 26-ე მუხლების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის, 394-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტის მოთხოვნები.

რაც შეეხება ლ. კ.-ის მეორე სარჩელს მოპასუხეების _ დ. ბ.-ისა და საჯარო რეესტრის მიმართ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესწორების თაობაზე, ამასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. მ.-მ მემკვიდრეობით მიიღო ქ. თბილისში, ...-ზე ¹17-ში მდებარე შენობა ნაგებობების 66,12კვ.მ, რაც წარმოადგენდა აღნიშნულ მისამართზე მდებარე შენობა-ნაგებობების 1/5 ნაწილს. სააპელაციო სასამართლომ არ დაასაბუთა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლებიდან გამომდინარე მიიჩნია თ. მ.-ის მიერ აღნიშნული ფართის მემკვიდრეობით მიღება, მაშინ როდესაც თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. მ.-ი ცნობილ იქნა მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლის მხოლოდ ლიტ «ბ»-ს 1/5 ნაწილზე. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ უდავო მტკიცებულებად მიიჩნია საქმეში წარმოდგენილი 06.08.1999წ. საჯარო რეეტრის ამონაწერი, მაშინ როდესაც საქმეში ასევე წარმოდგენილია ტექბიუროს 2000 წლის 20 მარტის წერილი (ს.ფ. 13, ტომი 3), რომელშიც მითითებულია, რომ თ. მ.-მ მემკვიდრეობით გადაიფორმა ქ. თბილისში, ...-ის ¹17-ში მდებარე სახლის ლიტ «ბ»-ს 1/5 ნაწილი, რომელიც შემდეგ გაასხვისა დ. ბ.-ეზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში არ არის სარწმუნოდ დასაბუთებული და საქმის გარემოებების ყოველმხრივი გამოკვლევის საფუძველზე მიღებული.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა იმსჯელოს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველი საქმის გამოყოფის (ლ. კ.-ის სარჩელი სადავო ქონებაზე თ., გ. და ნ. კ.-ეების მემკვიდრეებად და მესაკუთრეებად ცნობის ნაწილში) ან ერთ-ერთი საქმის შეჩერების მიზანშეწონილობაზე.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს წარმოდგენილი აქვს დაზუსტებული და დამატებითი საკასაციო საჩივრები, რომლებითაც იგი ზრდის დავის საგანს და მიუთითებს დამატებით მოთხოვნებზე, რომლებიც არ შეიძლება იყოს საკასაციო საჩივრით განხილვის საგანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლის თანახმად, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმზე, თუ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილების მხოლოდ იურიდიულ მხარეს, კანონი კრძალავს საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითებას, ახალი მტკიცებულებების წარდგენას ან ახალი მოთხოვნების წამოყენებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს ლ. კ.-ის მიერ დაზუსტებულ და დამატებით საკასაციო საჩივრებში არსებულ დამატებით მოთხოვნებზე, რაც არ ყოფილა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. კ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 7 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

3. საკასაციო საჩივარი დამატებით და დაზუსტებულ საკასაციო საჩივრებში მითითებული მოთხოვნების ნაწილში დატოვებულ იქნეს განუხილველად;

4. სასამართლო ხარჯების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.