საქმე # 330100115001028028
საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის
შემოწმების შესახებ
საქმე №514აპ-21 ქ. თბილისი
ზ–ე უ., 514აპ-21 9 დეკემბერი, 2021 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა
პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
ლალი ფაფიაშვილი (თავმჯდომარე),
მერაბ გაბინაშვილი, შალვა თადუმაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 15 აპრილის განაჩენზე ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის დეპარტამენტის უფროსი პროკურორის - ლევან მარშავას, ასევე მსჯავრდებულ უ. ზ–ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ ჯ. კ–ს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
1. პირის ბრალდების შესახებ დადგენილებით უ. ზ–ს, - ბრალად ედებოდა გადასახადისათვის თავის არიდება, ჩადენილი განსაკუთრებით დიდი ოდენობით, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, დანაშაული გათვალისწინებული - საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (შემდგომში - საქართველოს სსკ-ის) 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით;
ნ. ბ–ს, - ბრალად ედებოდა გადასახადისათვის თავის არიდება, ჩადენილი განსაკუთრებით დიდი ოდენობით, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, დანაშაული გათვალისწინებული - საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით;
ნ. კ–ს, - ბრალად ედებოდა გადასახადისათვის თავის არიდება, ჩადენილი განსაკუთრებით დიდი ოდენობით, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, დანაშაული გათვალისწინებული - საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით.
2. ბრალდებულების მიერ ჩადენილი ქმედება გამოიხატა შემდეგში: 2006 წლის 1 ივნისს რეგისტრირებულ იქნა შპს „......ი“, რომლის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენდა მშენებლობა და მასთან დაკავშირებული საკითხები. 2008 წლის 12 თებერვალს საზოგადოება რეგისტრირებულ იქნა დღგ-ს გადამხდელად.
შპს „............ს“ დამფუძნებლები, თანაბარი წილობრივი მონაწილეობით, არიან უ. ზ–ე და ნ. კ–ი. საზოგადოების დირექტორი დაფუძნების დღიდან 2010 წლის 5 ნოემბრამდე იყო ნ. კ–ი, 2011 წლის 4 აგვისტომდე - ნ. ბ–ი, ხოლო 2011 წლის 4 აგვისტოდან საზოგადოების დირექტორი არის უ. ზ–ე .
საზოგადოებას ფაქტობრივად მართავდა უ. ზ–ე, მის მიერვე დანიშნული დირექტორების მეშვეობით.
უ. ზ–ე მ, ნ. კ–მ და ნ. ბ–მ განიზრახეს სახელმწიფოს კუთვნილი გადასახადებისაგან თავის არიდება. განზრახვის სისრულეში მოყვანის მიზნით, ნ. კ–ი და ნ. ბ–ი, უ. ზ–სთან შეთანხმებით, სრულად არ ასახავდნენ საზოგადოების მიერ მიღებულ შემოსავალს და ყალბად უთითებდნენ მონაცემებს დეკლარაციებსა და ბალანსებში.
შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის შემოწმების მთავარი სამმართველოს თანამშრომლებმა ჩაატარეს შპს „............ს“ საქმიანობის კამერალური თემატური საგადასახადო შემოწმება, რამაც მოიცვა 2006 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 1 ივლისამდე პერიოდი. 2012 წლის 15 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით საწარმოს ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა 693 776 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადის სახით - 456 251 ლარი, ჯარიმა - 237 525 ლარი. ხსენებული აქტის საფუძველზე 2012 წლის 22 ოქტომბრის №.... საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად გადამხდელს დაერიცხა სულ 915 983,23 ლარი, საიდანაც ძირითადი გადასახადი არის 464 064 ლარი, ჯარიმა - 237 525 ლარი, საურავი 214 394,23 ლარი.
2010 წლის 11 ნოემბრამდე, ნ. კ–ის დირექტორობის პერიოდში საზოგადოებას შემოწმებით გადასახდელად დაეკისრა ძირითადი გადასახადი - 185 548 ლარის ოდენობით.
2010 წლის 11 ნოემბრიდან 2011 წლის 4 აგვისტომდე, ნ. ბ–ის დირექტორობის პერიოდში, საზოგადოებას შემოწმებით გადასახდელად დაეკისრა ძირითადი გადასახადი - 128 946 ლარი.
უ. ზ–ე მ, ნ. კ–მ და ნ. ბ–მ არ ისარგებლეს საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის შენიშვნით დადგენილი 45 სამუშაოდღიანი ვადით და არ გადაიხადეს შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახდელად დაკისრებული ძირითადი თანხა - 456 251 ლარი, ამასთანავე, ამავე ვადაში არ მომხდარა გადასახდელად დაკისრებული ზემოხსენებული ძირითადი თანხის გადავადება ან კორექტირება.
3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 დეკემბრის განაჩენით ნ. კ–ი საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილ ბრალდებაში გამართლდა;
ნ. ბ–ი საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილ ბრალდებაში გამართლდა;
უ. ზ–ე საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილ ბრალდებაში გამართლდა;
4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 დეკემბრის განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის დეპარტამენტის უფროსმა პროკურორმა ლევან მარშავამ, რომელმაც მოითხოვა განაჩენის გაუქმება და უ. ზ–ს, ნ. კ–ისა და ნ. ბ–ის საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით დამნაშავედ ცნობა.
5. პროკურორის სააპელაციო საჩივარზე შესაგებელი წარმოადგინა მსჯავრდებულ ნ. ბ–ის ადვოკატმა ვ. თ–მ, რომელმაც ითხოვა, რომ ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი საჩივარი არ იქნეს დაშვებული და ძალაში დარჩეს ნ. ბ–ის მიმართ გამოტანილი გამამართლებელი განაჩენი.
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 15 აპრილის განაჩენით საქართველოს გენერალური პროკურატურის ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის დეპარტამენტის უფროსი პროკურორის - ლევან მარშავას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 დეკემბრის განაჩენში უ. ზ–ს მიმართ შევიდა ცვლილება:
ნ. კ–ი ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილ ბრალდებაში;
ნ. ბ–ი ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით წარდგენილ ბრალდებაში;
უ. ზ–ე ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდეს საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში;
უ. ზ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 5 წლით, რაც „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს 2012 წლის 28 დეკემბრის კანონის მე-12 მუხლის თანახმად, გაუნახევრდა და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 2 წლითა და 6 თვით, რომლის მოხდის ვადის ათვლა დაეწყო განაჩენის აღსრულების მიზნით მისი დაპატიმრების მომენტიდან.
7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 15 აპრილის განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის დეპარტამენტის უფროსმა პროკურორმა ლევან მარშავამ და მსჯავრდებულ უ. ზ–ს ადვოკატმა ჯ. კ–სმა.
პროკურორი ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 15 აპრილის განაჩენში ცვლილების შეტანა, კერძოდ, ნ. კ–ისა და ნ. ბ–ის საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით, ხოლო საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით მსჯავრდებულ უ. ზ–ს ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ“ ქვეპუნქტით დამნაშავედ ცნობას, ამასთან, უ. ზ–სათვის ქმედების ხასიათისა და პიროვნების შესატყვისი კანონიერი და სამართლიანი სასჯელის განსაზღვრას.
მსჯავრდებულ უ. ზ–ს ადვოკატი ჯ. კ–სი ითხოვს უ. ზ–ს სრულად გამართლებას.
პროკურორის საკასაციო საჩივარზე შესაგებელი წარმოადგინა მსჯავრდებულ ნ. ბ–ის ადვოკატმა ვ. თ–მ, რომელიც ითხოვს ნ. ბ–ის მიმართ გამოტანილი გამამართლებელი განაჩენის უცვლელად დატოვებას.
8. სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივარები და მიაჩნია, რომ ისინი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - საქართველოს სსსკ-ის) 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
9. გასაჩივრებულ განაჩენში დეტალური მსჯელობაა წარმოდგენილი ბრალდების მხარის ყველა ძირითად არგუმენტზე, რასაც საკასაციო სასამართლო იზიარებს და მიუთითებს შემდეგს:
პირველი ინსტანციის სასამართლოში გამოკვლეული, ბრალდებისა და დაცვის მხარეების მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2012 წლის 15 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2012 წლის 22 ოქტომბრის №..-..... ბრძანება, შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 22 ოქტომბრის საგადასახადო მოთხოვნა №......., შპს „.............“ და შპს „..........ს“ შორის 2012 წლის 14 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, 2012 წლის 7 ნოემბერს გაცემული აუდიტორული დასკვნა, დამოუკიდებელი აუდიტორის, ნ. ქ–ს 2015 წლის 7 ივლისის დასკვნა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან ინფორმაცია, შემოსავლების სამსახურის დავების დეპარტამენტის 2013 წლის 17 ოქტომბრის წერილი, ........ის საქალაქო სასამართლოს კანცელარიის განყოფილების უფროსი კონსულტანტის შ. კ–ს 2015 წლის 27 იანვრის წერილი, ნ. ქ–ს, ნ. ფ–ს ჩვენებები) უტყუარად არ დასტურდება ნ. კ–ისა და ნ. ბ–ის მიერ საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით, ხოლო უ. ზ–ს - საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით დანაშაულის ჩადენა.
10. ქვემდგომი სასამართლოების მიერ დადგენილია ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც საფუძვლად დაედო ნ. კ–ისა და ნ. ბ–ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენას, ხოლო უ. ზ–ს შემთხვევაში - საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით მსჯავრდებას.
11. შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2012 წლის 6 ივლისის №...... ბრძანების თანახმად, დაინიშნა შპს „............ს“ საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება, გადამხდელის მიერ ხელფასის სახით განაცემების და დარიცხული ხელფასის ხარჯად აღიარების სისწორის მიზნით. საანგარიშო პერიოდად განისაზღვრა 2006 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 1 ივლისამდე პერიოდი.
12. შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2012 წლის 15 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის თანახმად, 2006 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 1 ივლისის პერიოდში საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში დაეკისრა ძირითადი გადასახადი - 456 251 ლარი, ჯარიმა - 237 525 ლარი.
13. შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2012 წლის 22 ოქტომბრის №........ ბრძანების თანახმად, შპს „..........ს“ ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 693 776 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 456 251 ლარი, ჯარიმა - 237 525 ლარი, შპს „......ს“ დაერიცხა მიმდინარე გადასახდელები 7813 ლარი და შეუმცირდა მიმდინარე გადასახადები 0 ლარით (დარიცხვის ბრძანება და აქტი ჩაჰბარდა ბუღალტერ ნ. ფ–ს 23.10.2012წ).
14. შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 22 ოქტომბრის საგადასახადო №..... მოთხოვნის თანახმად, შპს „.......ს“ ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 915 983.23 ლარი (მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 464 064 ლარი, ჯარიმა - 237 525 ლარი, საურავი - 214 394.23).
15. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, შპს „............ს“ დირექტორი 11.11.2010 წლამდე იყო ნ. კ–ი, 11.11.2010 წლიდან 04.08.2011 წლამდე - ნ. ბ–ი, ხოლო 04.08.2011 წლიდან შესამოწმებელი პერიოდის დასრულებამდე - უ. ზ–ე .
16. შემოსავლების სამსახურის დავების დეპარტამენტის 2013 წლის 17 ოქტომბრის წერილის თანახმად, შპს „............ს“ მიერ 2012 წლის 15 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები არ გასაჩივრებულა და არც საგადასახადო შეთანხმების აქტი გაფორმებულა.
17. შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 22 ოქტომბრის საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, მითითებული მოთხოვნა უ. ზ–ე მ ჩაიბარა 2013 წლის 15 ნოემბერს.
18. უ. ზ–ს 2013 წლის 13 დეკემბრის განცხადების თანახმად, 2012 წლის 22 ოქტომბრის N...... საგადასახადო მოთხოვნა ჩაიბარა 2013 წლის 15 ნოემბერს. განმცხადებელმა აღიარა არსებული დავალიანება და ითხოვა დარიცხული ჯარიმისა და საურავის მოხსნა. მანვე მიუთითა, რომ ძირითად თანხას გადაიხდის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე შედგენილი გრაფიკით.
19. შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის აუდიტორმა მ. რ–მ მთლიანი დამატებით დარიცხული თანხა გადაანაწილა შპს „............ს“ სამ დირექტორზე, თუმცა სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს, რომ მხოლოდ 2015 წლის 19 მაისს მოხდა მ. რ–ს მიერ დარიცხული დავალიანების გადანაწილება სამი დირექტორის პერიოდზე ცალ-ცალკე, კერძოდ, დაკითხვისას კითხვაზე: ,,გთხოვთ, გაგვიმიჯნოთ შპს ,,............ს“ მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის დამალული 456 251 ლარის ძირითადი გადასახადიდან რამდენი ლარი მოდის თითოეული დირექტორის (იგულისხმება - უ. ზ–ე , ნ. კ–ი და ნ. ბ–ი) საქმიანობის პერიოდზე, მოწმე პასუხობს: 11.11.2010 წლამდე, ანუ საწარმოში ნ. კ–ის დირექტორობის პერიოდში საზოგადოებას შემოწმებით გადასახდელად დაეკისრა 185 548 ლარი ძირითადი გადასახადის სახით საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში; 11.11.2010 წლიდან 04.08.2011 წლამდე, ანუ ნ. ბ–ის დირექტორობის პერიოდზე საზოგადოებას შემოწმებით გადასახდელად დაეკისრა დამატებით 128 946 ლარი ძირითადი გადასახადის სახით საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში, ხოლო 04.08.2011 წლიდან საწარმოს დირექტორი იყო უ. ზ–ე, რომლის დირექტორობის პერიოდშიც საზოგადოებას შემოწმებით გადასახდელად დაეკისრა დამატებით 141 757 ლარი ძირითადი გადასახადის სახით, მათ შორის - საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში დაერიცხა 133 944 ლარი, ხოლო მოგების გადასახადის ნაწილში - 7 813 ლარი (ტ. 1, ს.ფ.162).
20. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ ერთადერთი მტკიცებულება, რაც მიანიშნებს შპს „........ზე“ გადასახდელად დარიცხული, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით საშემოსავლო გადასახადის - 456 251 ლარის გადანაწილებაზე, შპს „............ს“ სამი დირექტორის პერიოდებზე, არის აუდიტორ მ. რ–ს ჩვენება. მითითებულ გადანაწილებას გამართლებულები და მსჯავრდებული არ ეთანხმებიან.
21. გარდა ამისა, დამოუკიდებელმა აუდიტორმა ნ. ქ–მ სასამართლო სხდომაზე ჩვენების მიცემისას ახსნა, რატომ არ შეიძლებოდა შპს „............სათვის“ გადასახდელად დარიცხული საშემოსავლო ძირითადი გადასახადის - 456 251 ლარის გადანაწილება შპს „............ს“ სამი დირექტორის (ნ. კ–ის, ნ. ბ–ისა და უ. ზ–ს) პერიოდებზე. კერძოდ, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის აუდიტორმა მ. რ–მ უსაფუძვლოდ გადაანაწილა მთლიანი დამატებით დარიცხული თანხა შპს „............ს“ სამ დირექტორზე, რადგან მან 2011 წლის ნოემბერში გაცემული ხელფასიდან მოხსნა 900 290 ლარი და უსაფუძვლოდ ჩათვალა 2009 წლის ნოემბერში გაცემულად, 2011 წლის ივნისში გაცემული ხელფასიდან მოხსნა 45 102 ლარი და უსაფუძვლოდ ჩათვალა 2010 წლის ივნისში გაცემულად, 2011 წლის დეკემბერში გაცემული ხელფასიდან მოხსნა 678 100 ლარი და უსაფუძვლოდ ჩათვალა 2010 წლის დეკემბერში გაცემულად, ე.ი. 2009 წელს ჩათვალა დამატებით გაცემულად 900 290 ლარი, ხოლო 2010 წელს - 723 202 ლარი (45 102+678 100=723 202). შესაბამისად, ნ. კ–ს დამატებით დაარიცხა ზედმეტად გადასახდელი ხელფასიდან საშემოსავლო გადასახადი - 185 548 ლარი, ნ. ბ–ს - 128 946 ლარი და უ. ზ–ს - 141 757 ლარი (მათ შორის, 133 944 ლარი საშემოსავლო, ხოლო 7813 ლარი - მოგების გადასახადის ნაწილში).
აღნიშნული გადანაწილების უსაფუძვლობა დადგენილია შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო შემოწმების აქტზე თანდართული, შპს „............ს“ მუშა-მოსამსახურეთა ხელფასების დარიცხვა-გაცემის ცნობებითაც, რომელთა მიხედვით ირკვევა, რომ 2009 წლის იანვრიდან დეკემბერის ჩათვლით ხელფასის სახით დაირიცხა სულ 900 290 ლარი, რაც ეტაპობრივად გაცემულია 2009 წლის ნოემბერში (17 650 ლარი) და 2011 წლის ნოემბერში და არა სრულად 2009 წლის ნოემბერში, 2010 წლის იანვრიდან დეკემბერის ჩათვლით ხელფასის სახით დაირიცხა სულ 723 202 ლარი (აქედან, დეკემბრის თვეში 8977+7025=16002 ლარი), რაც ეტაპობრივად გაიცა 2011 წლის ივნისსა და დეკემბერში. ამასთან, 2009 წლის ნოემბერში, ანუ ნ. კ–ს დირექტორიბის პერიოდში ხელფასის სახით გაცემულია მხოლოდ - 70 400 ლარი, ხოლო 2010 წლის ნოემბრიდან 2011 წლის 4 აგვისტომდე ნ. ბ–ს დირექტორიბის პერიოდში, კერძოდ, მხოლოდ ივნისის თვეში ხელფასის სახით ეტაპობრივად გაცემულია - 45 102 ლარი.
22. შესაბამისად, სასამართლო ვერ გაიზიარებს ბრალდების მხარის ვერსიას და მ. რ–ს ჩვენებას მითითებული თანხის შპს „............ს“ სამ დირექტორზე გადანაწილების შესახებ და იზიარებს გასაჩივრებული განაჩენის მოტივაციას, რომ მოცემულ შემთხვევაში 2006 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 1 ივლისამდე გადამხდელი იყო შპს „........“, რომლის დირექტორი 2011 წლის 4 აგვისტოდან და 50% წილის მფლობელი არის უ. ზ–ე , რომლის დირექტორობის პერიოდშიც საწარმოს საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში დაეკისრა ძირითადი გადასახადი - 456 251 ლარი, რასაც არც მსჯავრდებული უარყოფს. შესაბამისად, სწორედ უ. ზ–ს, როგორც შპს „............ს“ დირექტორს, გააჩნდა საგადასახადო ორგანოებთან ურთიერთობისა და კანონით დადგენილ ვადაში/ოდენობით გადასახადის გადახდის ვალდებულება. კანონით დადგენილ, 45 სამუშაო დღის ვადაში მან არ გადაიხადა შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახდელად დაკისრებული, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ძირითადი თანხა - 456 251 ლარი, ამასთანავე, ამავე ვადაში არ მომხდარა გადასახდელად დაკისრებული ზემოხსენებული ძირითადი თანხის გადავადება ან კორექტირება. ამდენად, მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში უ. ზ–ე ერთმნიშვნელოვნად წარმოადგენს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის სუბიექტს.
23. სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს ადვოკატ ჯ. კ–სის პოზიციას, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლემ არასრულყოფილად იმსჯელა მტკიცებულებების გამოკვლევის შედეგად დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რასთან დაკავშირებითაც, უთითებს აუდიტორ მ. რ–ს მიერ გაცემულ აქტში არსებულ ცდომილებებზე, ასევე ვერ გაიზიარებს უ. ზ–ს სრულად გამართლების შესახებ ადვოკატის მტკიცებას, იმაზე მინიშნებით, რომ საქართველოს სსკ-ის 78-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ არ უნდა გაიზიაროს დოკუმენტი, თუ მისი შემქმნელი, მოცემულ შემთხვევაში მარიამ რაზმაძე, განსხვავებულ - დოკუმენტის შინაარსის საწინააღმდეგო ჩვენებას იძლევა.
24. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ მ. რ–ს ჩვენება და მის მიერ შედგენილი საგადასახადო შემოწმების აქტი, საერთო დარიცხვასთან მიმართებით, არ არის ერთადერთი მტკიცებულება, რადგან შპს „..............ს“ აუდიტორული დასკვნით, დამოუკიდებელი აუდიტის - ნ. ქ–ს დასკვნითა და შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო შემოწმების აქტით შპს „............სათვის“ დამატებით დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის ოდენობა მთლიანობაში (2006-2012 წლებში) თითქმის იდენტურია. ამასთან, სამივე მტკიცებულება შემოწმებისას დაეყრდნო შპს-ს მიერ წარდგენილ, ერთსა და იმავე დეკლარაციებსა და საბუღალტრო დოკუმენტაციას, ხელფასის დარიცხვა-გაცემის უწყისებს, კერძოდ:
1. შპს „...............ის“ აუდიტორული დასკვნით შეადგენს 447 790.9 ლარს (მოგების გადასახადი - 2007 წელში დარიცხულია 33.0 ლარით ნაკლები მოგების გადასახადი, 2008 წელში - 854 ლარით ნაკლები, 2009 წელში - 1512 ლარით ნაკლები, 2010 წელში - 11 976.57 ლარით ნაკლები. საზოგადოების მიერ საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ 2011 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციის ფაქტობრივ მონაცემებთან შედარების შედეგად ნაკლებია დარიცხული მოგების გადასახადი 9281.83 ლარის ოდენობით. ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია, რომ 2011 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციაში შეტანილი ხელფასების საკითხი შესწავლილია შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ, რომლის შედეგებით დაერიცხათ გადასახდელად 7813 ლარი);
2. დამოუკიდებელი აუდიტის - ნ. ქ–ს დასკვნით შეადგენს 448 438 ლარს (მოგების გადასახადი 7813 ლარს);
3. საგადასახადო შემოწმების აქტით შეადგენს 456 251 ლარს (მოგების გადასახადი 7813 ლარს).
ამასთან, დამოუკიდებელი აუდიტის - ნ. ქ–ს დასკვნის თანახმად: ნ. კ–სა და ნ. ბ–ს დამატებითი გადასახდელი თანხა არ დაერიცხებათ, ხოლო უ. ზ–ს დაერიცხება 456 251 ლარი, მათ შორის, საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში - 448 438 ლარი, ხოლო მოგების გადასახადის ნაწილში - 7813 ლარი.
25. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 262-ე მუხლის თანახმად, კამერალური საგადასახადო შემოწმება ტარდება საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის ბრძანების საფუძველზე, ამ ბრძანებით განსაზღვრულ კონკრეტულ საკითხზე, 367-ე მუხლის საფუძველზე საგადასახადო შემოწმების შედეგების შესახებ დგება აქტი, ხოლო 268-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი იღებს საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადების ან/და სანქციების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას, რომლის ასლი წარედგინება გადასახადის გადამხდელს შესაბამის საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად.
26. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ საქართველოს საგადასახო კოდექსის 299-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილია შპს ,,............ს“ დირექტორის - უ. ზ–ს 2013 წლის 13 დეკემბრის განცხადება, რომლის თანახმად, 2012 წლის 22 ოქტომბრის N...... საგადასახადო მოთხოვნა ჩაიბარა 2013 წლის 15 ნოემბერს. განმცხადებელმა აღიარა არსებული დავალიანება და ითხოვა დარიცხული ჯარიმისა და საურავის მოხსნა. მანვე მიუთითა, რომ ძირითად თანხას გადაიხდის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე შედგენილი გრაფიკით.
27. საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის პირველი ნაწილით სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა დაწესებულია დიდი ოდენობით, ხოლო მე-2 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით განსაკუთრებით დიდი ოდენობით (დიდ ოდენობად ითვლება, როდესაც გადასახდელი გადასახადის თანხა აღემატება ასი ათას ლარს, ხოლო განსაკუთრებით დიდ ოდენობად – როდესაც თანხა აღემატება ას ორმოცდაათ ათას ლარს) გადასახადის გადაუხდელობისათვის. ამასთან, საქართველოს საგადასახო კოდექსის 275-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პირის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახადის თანხის 100 000 ლარზე მეტით შემცირება მიიჩნევა გადასახადისგან თავის არიდებად და იწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
28. საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის შენიშვნის თანახმად - ,,პირს ამ მუხლით გათვალისწინებული სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება, თუ საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე „საგადასახადო მოთხოვნის“ მიღებიდან 45 სამუშაო დღის ვადაში გადახდილი, გადავადებული ან კორექტირებული იქნება გადასახდელად დაკისრებული ძირითადი თანხა ან მისი გადახდის ვალდებულება შეჩერებულია კანონის საფუძველზე“.
29. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც აღინიშნა, შპს „.................ს“ აუდიტორული დასკვნით, დამოუკიდებელი აუდიტის - ნ. ქ–ს დასკვნითა და შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო შემოწმების აქტით შპს „............სათვის“ დამატებით დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის ოდენობა მთლიანობაში (2006-2012 წლებში) თითქმის იდენტურია, ხოლო საქმის მასალების თანახმად, შპს „............ს“ მიერ 2012 წლის 15 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები არ გასაჩივრებულა და არც საგადასახადო შეთანხმების აქტი გაფორმებულა, საპირისპიროდ, 2013 წლის 13 დეკემბრის განცხადებით უ. ზ–ე დაეთანხმა საგადასახადო შემოწმების აქტით მთლიანობაში დარიცხულ დავალიანებას.
30. ამასთან, სასამართლო ითვალისწინებს, რომ მსჯავრდებულს ჰქონდა შესაძლებლობა გაესაჩივრებინა აქტი დადგენილი წესით, თუ მის შინაარსს - დარიცხვას არ ეთანხმებოდა. საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს აქტის და შესაბამისი ბრძანების შინაარსსა და სისწორეზე, აღნიშნული საკითხი მიმდინარე განხილვის ფარგლებში არ არის სასამართლოს შესაფასებელი.
31. სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში, მე-6 ნაწილის თანახმად, 30-დღიანი ვადის გასვლის შემდეგ დავის დაწყება დასაშვებია ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებების ან მტკიცებულებების საფუძვლით, ხოლო მე-7 ნაწილის თანახმად, ახლად აღმოჩენილად ან ახლად გამოვლენილად ჩაითვლება ისეთი გარემოებები ან მტკიცებულებები, რომლებიც მომჩივანმა არ იცოდა და არ შეეძლო სცოდნოდა მისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღებამდე და რომელთა დროულად წარდგენა გამოიწვევდა მომჩივნისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას.
32. საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება კასატორის არგუმენტაციას და მიაჩნია, რომ მტკიცებულებათა ერთობლიობით გონივრულ ეჭვს მიღმა დასტურდება უ. ზ–ს მიერ მისთვის მსჯავრად შერაცხული ქმედების ჩადენა. ამასთან, ადვოკატის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული და საკონსულტაციო მომსახურების დამოუკიდებელი აუდიტორის - ნ. ქ–ს დასკვნის მხედველობაში მიღებით, დაცვის მხარეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა კამერალური აქტის შინაარსისა და შედეგების იმდაგვარი ცდომილება, რომელსაც შესაძლოა, გავლენა მოეხდინა სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობაზე (განსაკუთრებით დიდი ოდენობით კვალიფიკაციისათვის საჭიროა თანხა აღემატება ას ორმოცდაათ ათას ლარს) - არ არსებობს მისი არგაზიარების საფუძველი, მითუფრო იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ კამერალური აქტის დანართის თანახმად, შემოწმება ჩატარდა თავად გადამხდელის - უ. ზ–ს მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის მონაცემებზე დაყრდნობით.
33. საკასაციო სასამართლო ასევე ითვალისწინებს, რომ პროკურორმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 დეკემბრის განაჩენი იმავე არგუმენტებით გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. ვინაიდან კასატორის არგუმენტებს სააპელაციო სასამართლომ ამომწურავი პასუხები გასცა, რასაც საკასაციო სასამართლოც ეთანხმება, ხოლო წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში არ არის მითითებული რაიმე ახალი გარემოების ან ფაქტის შესახებ, რაც საჭიროებს სასამართლოს მხრიდან შეფასებას; საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის მნიშვნელოვანი სამართლებრივი და საპროცესო დარღვევებით განხილვის ფაქტი (რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე) და არ არსებობს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიც, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერ საფუძველს.
34. საკასაციო სასამართლო კვლავაც აღნიშნავს, რომ სასჯელი სამართლიანობის აღდგენის, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილებისა და დამნაშავის რესოციალიზაციის მიზნებს ემსახურება. ამიტომ „სასჯელი, ერთი მხრივ, უნდა იყოს ქმედებით გამოწვევად საფრთხეებთან გონივრულ პროპორციაში, ხოლო, მეორე მხრივ ....ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სასჯელის დაკისრება მოხდეს დანაშაულის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 24 ოქტომბრის№1/4/592 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე ბექა წიქარიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-38). შესაბამისად, სასჯელის მიზნის რეალიზაციას სასჯელის სიმკაცრე კი არა, მისი გარდაუვალობა განაპირობებს.
35. საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება პროკურორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი სასჯელის ნაწილში არის უკანონო და დაუსაბუთებელი. სააპელაციო სასამართლომ დეტალურად მიუთითა იმ არგუმენტებზე, რომლებზე დაყრდნობითაც განსაზღვრა კონკრეტული სასჯელი და საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე მსჯავრდებულს განუსაზღვრა სასჯელის ისეთი სახე და ზომა, რომელიც საქართველოს სსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სანქციის ფარგლებშია, არ ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას და შეესაბამება საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 39-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ სასჯელის დანიშვნის ზოგადსავალდებულო მოთხოვნებსა და სასჯელის მიზნებს (სამართლიანობის აღდგენა, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილება და დამნაშავის რესოციალიზაცია).
36. სასამართლო ითვალისწინებს ზედა ინსტანციის სასამართლოების უფლებას, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე (იხ., Hirvisaari v. Finland, ECtHR, no49684/99, §30, 25/12/2001). სასამართლო ასევე ითვალისწინებს, რომ „როდესაც საკასაციო სასამართლო უარს ამბობს საჩივრის დასაშვებობაზე, ვინაიდან საჩივარი არ აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამართლებრივი საფუძვლები, მცირე დასაბუთებამაც შეიძლება დააკმაყოფილოს კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები“ (Kadagishvili v Georgia, no. 12391/06, §175, ECtHR, 14/05/2020).
37. საკასაციო სასამართლომ საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილების საფუძველზე
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის დეპარტამენტის უფროსი პროკურორის - ლევან მარშავას, ასევე მსჯავრდებულ უ. ზ–ს ინტერესების დამცველის, ადვოკატ ჯ. კ–ს საკასაციო საჩივრები არ იქნეს დაშვებული განსახილველად;
2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ლ. ფაფიაშვილი
მოსამართლეები: მ. გაბინაშვილი
შ. თადუმაძე
