¹ბს-1398-973(კ-05) 15 თებერვალი, 2006

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე,

ლ. ლაზარაშვილი

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

2004წ. 8 ოქტომბერსკ/ს «გ-ის” დირექტორმა სარჩელი აღძრა რუსთავის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004წ.25 ივლისის ¹171 ოქმისდა კ/ს «გ-ის” მიმართ სალარო აპარატის ფუნქციონირებაზე დარღვევის დაფიქსირებისა და დაჯარიმების შესახებ 2004წ. 28 ივლისის¹143 დადგენილების, ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნებს ამყარებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

2004წ. 15 ივლისს კ/ს «გ-ის» კუთვნილ ობიექტში (აფთიაქში) რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა დააფიქსირეს დარღვევა, კერძოდ,სალარო აპარატის გარეშე ვაჭრობა, რაზედაც შეადგინეს ოქმი ¹171, რომელიც მოსარჩელემ გაასაჩივრა. მოგვიანებით, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004წ. 28 ივლისის ¹143 დადგენილებით მოსარჩელეს დაეკისრა ფინანსური ჯარიმის სახით 500 ლარის გადახდა.

ამავე დროს რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ შედგენილი იქნა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი ¹172, რომელიც რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 10 აგვისტოს დადგენილებით გაუქმდა.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის ¹171 ოქმი და ¹143 დადგენილება კ/ს «გ-ის” მიმართ დაჯარიმების შესახებ უკანონოა და ექვემდებარება ბათილად ცნობას, ვინაიდან ერთსა და იმავე დარღვევაზე შედგა ორი ოქმი, ამასთან‚ ¹171 ოქმის შედგენის თარიღად მითითებულია 2004წ. 25 ივლისი, რაც არ შეესაბამება სინამდვილეს, რადგან ოქმი რეალურად შედგა 15 ივლისს, რომელსაც მოსარჩელემ ხელი მოაწერა.

მოსარჩელე თვლის, რომ სადავო ოქმის შედგენისას მოპასუხემ დაარღვია საგადასახადო კოდექსის 265-ე მუხლის «ვ” ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, ოქმი დარღვევის ფაქტზე უნდა შედგეს კანონით დადგენილ შემთხვევაში და დადგენილებაგამოტანილ უნდა იქნეს ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით, საგადასახადო ორგანოების კომპეტენციის ფარგლებში და კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კერძოდ, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 242-ე მუხლის შესაბამისად, ოქმზე მითითებული უნდა იყოს თარიღი, რომელიც, მოსარჩელის აზრით, სადავოა და გადასწორებულია. ამასთან, ოქმში არ არის მითითებული ოქმის შედგენის ადგილი მისამართი და არ არის განმარტებული, დამრღვევის უფლებები.

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ სადავო ოქმის შედგენისას მოპასუხემ ასევე დაარღვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლით დადგენილი ადმინისტრაციული აქტისმიღების წესი, კერძოდ: ოქმზე არ არის გამოსახული სახელმწიფო გერბი, არ არის მითითებული მისი გამოცემის დრო, ადგილი დაორგანო, სადაც შეიძლება მისი გასაჩივრება.

მოსარჩელე თვლის, რომ მოპასუხემ 2004წ. 28 ივლისს ¹143 დადგენილების მიღებისას ასევე დაარღვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52.2. მუხლი, ვინაიდან ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაზე შედგენილი ¹171 ოქმი განიხილა ლ. კვეკვესკირმა ერთპიროვნულად, რომლის თანამდებობა გაურკვეველია, ამასთან, ოქმის განხილვისას არ მიუწვევიათ კ/ს «გ-ის” დირექტორი, რის გამოც რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ, როგორც მაკონტროლებელმა ორგანომ, დაარღვია მეწარმის უფლებები, სამეწარმეო კონტროლის შესახებ კანონის მე-2, 3.2. და 3.5. მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, კერძოდ, ინსპექციის უფროსის 2004წ. 15 ივლისს შემოწმების მიზნით საგადასახადოს წარმომადგენლები იმყოფებოდნენ ობიექტზე, დააფიქსირეს დარღვევა და 10 დღის შემდეგ შეადგინეს აქტი, მაშინ, როცა მაკონტროლებელი ორგანო უფლებამოსილია, კონტროლი გაუწიოს სამეწარმეო საქმიანობას მხოლოდ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე და აღნიშნული წესი არ ვრცელდება საგადასახადო ორგანოების მიერ მხოლოდ კანონმდებლობით დადგენილი წესით განხორციელებულ გეგმურ შემოწმებაზე, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა, რის გამოც მოპასუხე ვალდებული იყო სადავო ობიექტში ჩაეტარებინა შემოწმება მხოლოდ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე.

მოპასუხე ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის არგუმენტს, რომ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ კანონსაწინააღმდეგოდ შეადგინა ორი ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმი, ვინაიდან საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მიერ ორი ოქმის_ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა და საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმების შედგენა რეგულირებულია ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004წ. 1 აპრილის ¹4-03/2430 და 2004წ. 27 მაისის ¹1-09/4403 წერილობითი მითითებით, რომელთა შესრულება საგადასახადო ინსპექციისათვის საგადასახადო კოდექსის 228-ე მუხლის შესაბამისად სავალდებულოა. ამასთან, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი საქალაქო სასამართლოს განსჯადია, ხოლო საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი _ საგადასახადო ინსპექციის ქვემდებარეა.

მოპასუხეს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის არგუმენტი სადავო ოქმზე თარიღის გადასწორების თაობაზე უსაფუძვლოა, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 264.1. «კ» და 265. «გ» მუხლების მიხედვით, საგადასახადო ორგანოები ვალდებული არიან გამოავლინონ და აღკვეთონ სამართალდარღვევები, შესაბამისად 2004წ. 15 ივლისს რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორები იმყოფებოდნენ მოსარჩელის კუთვნილ ობიექტზე და მის დირექტორს მისცეს ვადა 3-5 დღე სალარო აპარატის დადგმისათვის, რაც მოსარჩელემ არ განახორციელა და 10 დღის შემდეგ შედგა სამართადარღვევის ოქმები.

მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის არგუმენტს, რომ მის მიმართ შედგენილი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ¹172 ოქმი მან გაასაჩივრა, რადგან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი ¹172რეალურად არ გასაჩივრებულა და იგი განიხილარუსთავის საქალაქო სასამართლომ, რომელმაც დადგენილად ცნო ი. გ-ას მიერ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი, მაგრამ სამართალდარღვევის მცირე მნიშვნელობის გამო გაათავისუფლა იგი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან, რაც რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ გაასაჩივრა ზემდგომ სასამართლოში.

მოპასუხეს მიაჩნია, რომ უსაფუძვლოა მოსარჩელის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ იგი სადავო ოქმისა და დადგენილების შედგენისას მოსახლეობასთან ფულად ანგარიშსწორებას აწარმოებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენებით, ვინაიდან მოსარჩელემ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში შეტანილი 2004წ. 3 აგვისტოს წერილით (საჩივრით) თვითონვე აღიარა, რომ შემოწმებისას მოსახლეობასთან ფულად ანგარიშსწორებას აწარმოებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე, რომელიც შეიძინა 2004წ. 16 ივლისს, რაც წარმოდგენილი უნომრო ქვითრითაც დასტურდება. ამასთან, მოსარჩელე უთითებს, რომ მას ტექნიკური მომსახურების ცენტრთან ¹117 ხელშეკრულება დადებული აქვს 2004წ. 22 ივლისს, ხოლო ფისკალური მეხსიერება აპარატზე ჩართულია 2004წ. 2 აგვისტოს. საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლების მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალიზაციის მოხეულ I საკონტროლო ჩეკზე დაფიქსირებულია შესაბამისი თარიღი 2004წ. 2 აგვისტო.

მოპასუხე თვლის, რომ მოსარჩელემ დაარღვია «მომხმარებელთან ფულადი ანგარიშსწორების განხორციელებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების შესახებ” კანონის მე-9 მუხლი, რომლის თანახმად, 2003წ. 1 ნოემბრამდე სახელმწიფო რეესტრში შეტანილი და საგადასახადო ორგანოებში რეგისტრირებული იმ საკონტროლო-სალარო აპარატების (ძველი ტიპის აპარატების) შეცვლა, რომლებიც ვერ აკმაყოფილებენ მოცემული კანონის მოთხოვნებს, უნდა განხორცილებულიყო 2004წ. 1 იანვრამდე, რაც მოსარჩელეს არ განუხორცილებია, რის გამოც ძველი ტიპის აპარატის არსებობა 2004წ. 1 იანვრიდან ითვლება საკონტროლო-სალარო აპარატის არქონად.

მოპასუხე თვლის, რომ სარჩელში საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მთელი რიგი მუხლების საგადასახადო ორგანოების მხრიდან დარღვევის ფაქტებზე აპელირება უსაფუძვლოა, ვინაიდან მოსარჩელის მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევა რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ, უწყებრივი ქვემდებარეობიდან გამომდინარე და საგადასახადო კოდექსის264.1. და 265. «ვ” მუხლების შესაბამისად, განიხილა როგორც საგადასახადო სამართალდარღვევა და არა როგორც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, რის გამოც მოსარჩელის დაჯარიმება 500 ლარით მოხდა საგადასახადო კოდექსის 255¹.1. «ა” მუხლისა და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წერილობითი მითითების მიხედვით (რომლითაც დელეგირებულია საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილეზე საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმზე, დადგენილებასა და შეტყობინებაზე ხელმოწერის უფლებამოსილება) საგადასახადო წარმოების გზით და არა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმისწარმოების გზით.

მოპასუხეს მიაჩნია, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95.1. მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო არ იყო ვალდებული, ჩაება მხარე ადმინისტრაციულ წარმოებაში, რადგან საგადასახადო კოდექსის არც ერთი ნორმა არ ითვალისწინებს სამართალდამრღვევის დასწრებას დაჯარიმების შესახებ დადგენილების გამოტანისას, ხოლო თვით სამართალდამრღვევს, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95.3 მუხლის შესაბამისად, წერილობით არ დაუფიქსირებია პოზიცია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვის შესახებ.

მოპასუხე თვლის, რომ ფინანსური სანქციის დადების შესახებ სადავო დადგენილებით გაუარესდა მოსარჩელის არა სამართლებრივი მდგომარეობა (რომლის არსებობის შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია მოიწვიოს პირი ადმინისტრაციულ წარმოებაში), არამედ _ მატერიალური მდგომარეობა, მით უფრო იმ პირობებში, რომ მოსარჩელეს სადავო ადმინისტრაციული აქტით არანაირი შეზღუდვა ან აკრძალვა არ დაწესებია.

მოპასუხე ასევე არ დაეთანხმა მოსარჩელის არგუმენტს, რომ სადავო ადმინისტრაციულ აქტში არ არის მითითებული გასაჩივრების წესი და ვადა, ვინაიდან მოპასუხემ ჩათვალა, რომ აღნიშნული დაჯარიმების შესახებ მხარეს განემარტა 2004წ. 28 ივლისის ¹158/3 შეტყობინებით, რომელიც მხარეს გაეგზავნა 28 ივლისს.

მოპასუხე საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის საფუძველზე თვლის, რომ გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილია საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა იქნეს განხილული როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი, თუ დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამება ამ კოდექსს და პირი, რომელსაც ერიცხება გადასახადი ან ეხება ეს დოკუმენტი, მასში მითითებულია ყველასათვის გასაგები სახით, ხოლო საგადასახადო კოდექსის 4.3. მუხლის შესაბამისად, გადასახადით დაბეგვრისას ამ კოდექსის დებულებებისა და კანონმდებლობის სხვა სფეროს ნორმატიული აქტების დებულებებს შორის კოლიზიის წარმოშობის დროს გამოიყენება საგადასახადო კოდექსის დებულებები (იხ.ს.ფ. 34-39).

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით კ/ს «გ-ის” დირექტორ ი. გ-ას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის ¹171 ოქმისა და ¹143 დადგენილების ბათილად ცნობის შესახებ, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ობიექტი ფუნქციონირებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე.

სასამართლომ «მომხმარებელთან ფულადი ანგარიშსწორების განხორციელებისას საკონტროლო სალარო-აპარატების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის, საგადასახადო კოდექსის 255¹-ე და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 153²-ე მუხლების საფუძველზე დაასკვნა, რომ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მიერ ოქმი ¹171 საგადასახადო დარღვევების შესახებ და ¹143 დადგენილება დაჯრიმების თაობაზე მიღებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 14 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კს «გ-ის” დირექტორმა ი. გ-ამ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდებოდა შემდეგი მოტივით:

აპელანტმა ჩათვალა, რომ სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უსაფუძვლოა, არ გამომდინარეობს კანონის მოთხოვნებიდან, ვინაიდან რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლების მხრიდან ადგილი ჰქონდა არა მხოლოდ «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” კანონის მოთხოვნათა დარღვევას, არამედ მათი მხრიდან დარღვეულია ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის «მეთოდური მითითებანი საგადასახადო კოდექსის 255¹ მუხლის გამოყენებასთან დაკავშირებით”, რომლის მიხედვით საგადასახადო კოდექსის 265-ე მუხლის «ვ” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ კანონით დადგენილ შემთხვევაში შეადგინონ ოქმები, რომლებიც მისი შედგენიდან არა უგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა, რეგისტრირებულ უნდა იქნეს სპეციალურად ზონარგაყრილ და დანომრილ წიგნში და სხვა მასალებთან ერთად უნდა გადაეცეს საგადასახადო ინსპექციის ხელმძღვანელობას, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა.

აპელანტმა ჩათვალა, რომ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლები ვალდებული იყვნენ, კონტროლი განეხორცილებინათ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე, დარღვევის აღმოჩენის შემთხვევაში ¹171 ოქმი უნდა შეედგინათ 15 ივლისს და არა 10 დღის შემდეგ _ 25 ივლისს, რაც, აპელანტის აზრით, ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ შემოწმება განხორციელდა კანონის დარღვევით, ამასთან, ოქმის ერთპიროვნულად განხილვისა და სადავო დადგენილების მიღებისას რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ დაარღვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52.2. მუხლი, რის გამოც სადავო ადმინისტრაციული აქტები ზოგადი ადემინისტრაციული კოდექსის 60.1 მუხლის «დ‚‚ ქვეპუნქტის შესაბამისად ექვემდებარება ბათილად ცნობას.

2005წ. 15 ივნისს სააპელაციო სასამართლოში გამართულ მთავარ სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარემ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილებით კს «გ-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი რუსთავისსაოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 25 ივლისის ¹171 ოქმი და 2004წ. 28 ივლისის ¹143 დადგენილება, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ ჩათვალა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერსაგადასახადო კოდექსის 255¹-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის არსებობისდამადასტურებელ დოკუმენტს, საგადასახადო სამართალდარღვევის თაობაზე შედგენილ ოქმს არ გააჩნია არსებითი ხასიათის სავალდებულო რეკვიზიტები, რაც არარეალურს, ფიქტიურს ხდის მას, კერძოდ, მისი შედგენის თარიღად მითითებულია 2004წ. 25 ივლისი, კვირა დღე. ამ დღეს ობიექტის შემოწმებას უარყოფს აპელანტი და მას ადასტურებს მოპასუხეც, რომლის განმარტებით, აფთიაქი შემოწმდა 2004წ. 15 ივლისს.

საქმეში არსებული მტკიცებულებების, კერძოდ, სასაქონლო სატრანსპორტო- ზედდებულის და აპარატისტექნიკური მომსახურების თაობაზე არსებული ხელშეკრულების საფუძველზე, სასამართლომ დაასკვნა, რომგასაჩივრებული ოქმი რეალურად არ ასახავს მასში დაფიქსირებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, 2004წ. 25 ივლისს კ/ს «გ-ა” ფუნქციონირებს საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე, ვინაიდან მეწარმემ საკონტროლო აპარატი შეიძინა 2004წ. 16 ივლისს, ხოლო 2004წ. 22 ივლისს მან გააფორმა ხელშეკრულება აპარატის ტექნიკური მომსახურების თაობაზე, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბათილია რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 25 ივლისის ¹171 ოქმი და 2004წ. 28 ივლისის ¹143 დადგენილება, რომლის საფუძვლად მითითებულია საგადასახადო ინსპექციის 25 ივლისის ოქმი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდება შემდეგი მოტივით:

კასატორს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევა რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ, უწყებრივი ქვემდებარეობიდან გამომდინარე და საგადასახადო კოდექსის 264.1. «ო” და 265. «ვ” მუხლების მიხედვით განიხილა როგორც საგადასახადო სამართალდარღვევა და არა, როგორც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, რის გამოც მოსარჩელის დაჯარიმება 500 ლარით მოხდა საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 255¹.1 «ა” მუხლის მიხედვით საგადასახადო წარმოების გზით და არა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმისწარმოების გზით.

კასატორს მიაჩნია, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95.1. მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო არ იყო ვალდებული, ჩაება მხარე ადმინისტრაციულ წარმოებაში, რადგან საგადასახადო კოდექსის არც ერთი ნორმა არ ითვალისწინებს სამართალდამრღვევის დასწრებას დაჯარიმების შესახებ დადგენილების გამოტანისას, ხოლო თვით სამართალდამრღვევს, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95.3 მუხლის შესაბამისად, წერილობით არ დაუფიქსირებია პოზიცია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვის შესახებ.

კასატორი თვლის, რომ ფინანსური სანქციის დადების შესახებ სადავო დადგენილებით გაუარესდა მოსარჩელის არა სამართლებრივი მდგომარეობა (რომლის არსებობის შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია მოიწვიოს პირი ადმინისტრაციულ წარმოებაში), არამედ _ მატერიალური მდგომარეობა, მით უფრო იმ პირობებში, რომ მოსარჩელეს სადავო ადმინისტრაციული აქტით არანაირი შეზღუდვა ან აკრძალვა არ დაწესებია, ხოლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95.2. და მე-13 მუხლები ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ადმინისტრაციული აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა ან თუ იზღუდება დაინტერესებული მხარის უფლება და კანონიერი ინტერესი.

კასატორი თვლის, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების კონტროლი საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან არ საჭიროებს მოსამართლის ბრძანებას, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, გადასახადებით დაბეგვრისას საგადასახადო კოდექსის დებულებებსა და კანონმდებლობის სხვა სფეროს ნორმატიული აქტების დებულებებს შორის კოლიზიის წარმოშობის დროს გამოიყენება საგადასახადო კოდექსის დებულებები, ხოლო, ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, აკრძალულია არასაგადასახადო კანონმდებლობით ისეთი საკითხების დარეგულირება, რომლებიც დაკავშირებულია გადასახადებით დაბეგვრასთან.

კასატორს მიაჩნია, რომ სპეციალური კანონი, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი და «მომხმარებელთან ფულადი ანგარიშსწორების განხორცილებისასსაკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების შესახებ” კანონი საგადასახადო ინსპექციას ანიჭებს კონტროლის განხორციელების უფლებამოსილებას, მოსამართლის ბრძანების გარეშე.

კასატორს საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის საფუძველზე მიაჩნია, რომ გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილია საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა იქნეს განხილული, როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი, თუ დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამება ამ კოდექსს და პირი, რომელსაც ერიცხება გადასახადი ან ეხება ეს დოკუმენტი, მასში მითითებულია ყველასათვის გასაგები სახით.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3 და 60.1., აგრეთვე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.1. მუხლებით გათვალისწინებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლები, მით უფრო მაშინ, როდესაც საქმის მასალებით ირკვევა, რომ საზოგადოების ხელმძღვანელმა მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორების კანონმდებლობით დაშვებული საკონტროლო-სალარო აპარატი შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში დაარეგისტრირა და ფისკალური მეხსიერება ჩართო საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენისა და შესაბამისი დადგენილებისგამოტანის შემდეგ.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეული არ არის მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის მასალებს და დავა არსებითად სწორად გადაწყვიტა.

სსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

კონკრეტულ შემთხვევაში საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივაციას იმის თაობაზე, რომ რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელის მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევა უწყებრივი ქვემდებარეობიდან გამომდინარე და საგადასახადო კოდექსის 264.1. «ო“ და 265 «ვ“ მუხლების შესაბამისად, განიხილა როგორც საგადასახადო სამართალდარღვევა და არა როგორც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ კანონმდებლობა შედგება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ ამ კოდექსისა დასაქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებისაგან, ამასთან, ამავე კოდექსის მე-10 მუხლით დეფინირებულია ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ცნება, რომლის მიხედვით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას წარმოადგენს სახელმწიფო და საზოგადოებრივი წესრიგის, საკუთრების, მოქალაქეთა უფლებებისა და თავისუფლებების, მმართველობის დადგენილი წესის ხელმყოფი მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული მოქმედება ან უმოქმედობა, რომლისთვისაც გათვალისწინებულია ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 153²-ე მუხლით იმპერატიულად განისაზღვრა მეურნე სუბიექტის პასუხისმგებლობა, მოსახლეობასთან სავაჭრო ოპერაციების წარმოებისა და მომსახურებისას ფულადი ანგარიშწორების შემთხვევაში საკონტროლო-საკასო აპარატების გარეშე, რაც ასევე აისახა საგადასახადო კოდექსის შესაბამის დებულებებში, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 255¹-ე მუხლით დადგენილია, რომ მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების მოთხოვნათა დარღვევის შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოები მეურნე-სუბიექტებს აკისრებენ ჯარიმებს და ამავე მუხლით განსაზღვრულია ჯარიმის ოდენობა.

კონკრეტულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ 2004წ. 25 ივლისს შედგა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმი ¹172, მითითებული ოქმი და რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მასალები ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ განიხილა რუსთავის საქალაქო სასამართლომ, რომელმაც 2004წ. 10 აგვისტოს დადგენილებით გაათავისუფლა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან ი. გ-ა მას გამოეცხადა სიტყვიერი შენიშვნა, აღნიშნული დადგენილება კანონიერ ძალაშია შესული და მასსასამართლოსათვის სსკ-ის 106-ე მუხლის თანახმად, პრეიუდიციული ძალა აქვს.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 264. «ო“ პუნქტის საფუძველზე განმარტავს, რომ საგადასახადო ორგანოები უფლებამოსილი არიან თავისი კომპეტენციის ფარგლებში განახორციელონ კონტროლი საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესების დაცვასა და მეწარმე სუბიექტების მიერ ამონაგები თანხების აღრიცხვაზე, ხოლო ამავე კოდექსის 265. «ვ“ მუხლის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით, საგადასახადო ორგანოებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად უფლება აქვთ კანონით დადგენილ შემთხვევაში შეადგინონ ოქმები საწარმოთა, თანამდებობის პირთა ან მოქალაქეთა მიერ საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევის ფაქტებზე და გამოიტანონ დადგენილება ფინანსური სანქციებისა და ადმინისტრაციული სასჯელის დადების შესახებ (რაც კონკრეტულ შემთხვევაში განხორციელდა), ამასთან, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 239-ე მუხლით ცალსახად განისაზღვრა, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ჩადენის შესახებ ოქმი დგება საამისოდ უფლებამოსილი პირის მიერ, კერძოდ, ამ კოდექსის 153²-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმს ადგენს სახელმწიფო საგადასახადო ორგანო. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ოქმის შედგენისა და შესაბამისი დადგენილების მიღების წესი განსაზღვრულია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შესაბამისი მუხლებით, ამავე კოდექსის 264-ე მუხლის მიხედვით ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმისგანხილვისას ვალდებულია, დაადგინოს ჩადენილი იყო თუ არა სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას და გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში უგულებელყოფილ იქნა საგადასახადო ინსპექციის მიერ, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქმის ფურცელ 6-ზე წარმოდგენილი სასაქონლო ზედდებულიდან ირკვევა, რომ კს «გ-ამ“ შეიძინა სალარო აპარატი 2004წ. 16 ივლისს, ხოლო კამერალური შემოწმებისას, 2004წ. 15 ივლისს რუსთავის საგადასახადო ინსპექციას ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი არ შეუდგენია, უფრო მეტიც, მანსაგადასახადო კოდექსისმუხლის შესაბამისად მოსარჩელეს მისცა ვადა საკონტროლო-სალარო აპარატის შესაძენად, რაც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში გამართულ მთავარ სხდომაზე ფინანსთა სამინისტროს რუსთავის საგადასახდო ინსპექციამ დაადასტურა. მითითებული საზოგადოების მიერ რეალურად განხორციელდა, რასაც ადასტურებს საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულება, კერძოდ, 2004წ. 22 ივლისს შპს «ა-თან“ გაფორმებული ხელშეკრულება ტექნიკური მომსახურების სამუშაოთა შესრულების შესახებ და საკონტროლო-სალარო აპარატის სარეგისტრაციო ბარათი ¹......., რომელიც მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ,საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ გასაჩივრებული ოქმი არ ასახავს რეალურად მასში დაფიქსირებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, შესაბამისად, იზირებს სასამართლოს დასკვნას მისი ბათილობის თაობაზე, როგორც საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში სწორ სამართლებრივ შეფასებას.

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 236-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე მტკიცებულებას წარმოადგენს ყველა ფაქტობრივი მონაცემი, რომელთა საფუძველზე, კანონით განსაზღვრული წესით ორგანო დაადგენს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის არსებობას ან არარსებობას, პირის ბრალეულობას და სხვა გარემოებებს, რომლებსაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის, კანონის მითითებული მოთხოვნები ასევე უგულებელყოფილ იქნა რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის მიერ, ვინაიდან მან ვერ შეძლო იმ ფაქტობრივ გარემოებათა და მტკიცებულებათა მითითება, რომელიც რეალურად დაადასტურებდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო ოქმისა და დადგენილების გამოტანისას კს «გ-ას“ მხრიდან სამართალდარღვევის ფაქტის ჩადენას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომწარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, შესაბამისად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, არ არსებობს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის1.2 მუხლით; სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.