ას-1013-1044-2011 03 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ მ. დ-ი, დ. კ-ა, მ. კ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. გ-ი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 13 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ნ. გ-მა მოპასუხე მ. (იგივე მ.) დ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისში, ა-ის ქ. 2 ¹10-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის (საერთო ფართი 75.78კვ.მ, საცხოვრებელი ფართი 44.62კვ.მ, საკადასტრო კოდი ...) 1/2 ნაწილის გამოთხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან, აგრეთვე, მოპასუხისათვის ამ უკანასკნელის მიერ მოხმარებული კომუნალური გადასახადების დაკისრება 6345.13 ლარის ოდენობით (მათ შორის, გაზის გადასახადი 1751.12 ლარი, ელექტროენერგიის _ 3973.01 ლარი, წყლის _ 612.60 ლარი, დასუფთავების _ 8.40 ლარი) (ტომი I, ს.ფ. 1-9).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში თანამოპასუხეებად ჩაებნენ: დ. კ-ა, მ. კ-ა, ე. კ-ა და ს. კ-ა (ტომი I, ს.ფ. 80-81).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, ა-ის ქ. 2 ¹10-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის (საერთო ფართი 75.78კვ.მ, საცხოვრებელი ფართი 44.62კვ.მ, საკადასტრო კოდი ...) 1/2 ნაწილი _ შენობა-ნაგებობა ¹1/1 გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების უკანონოდ მფლობელობიდან და გადაეცა მოსარჩელეს, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 144-148).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. დ-მა, ასევე, დ., მ. და ს. კ-ებმა, რომლებმაც მოითხოვეს ამ გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა (ტომი I, ს.ფ. 177-186).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 აპრილის განჩინებით მ. დ-ის, დ., მ., ე. და ს. კ-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი გარემოებები:

თბილისში, ა-ის ქუჩა II ¹10-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილზე (საცხოვრებელი ფართი 44.62კვ.მ, შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი 75.78კვ.მ) რეგისტრირებული იყო მ. დ-ის საკუთრების უფლება;

თბილისში, ა-ის ქუჩა ¹10-ში მდებარე მ. დ-ის კუთვნილი, კერძოდ, ა-ის ქუჩა II ¹10-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის აუქციონზე რეალიზაციის შედეგად მესაკუთრედ აღირიცხა შ. მ-ი. აღნიშნული ქონება რამდენჯერმე გასხვისდა. ბოლოს, ნ. გ-მა სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა ნინო ბერიშვილთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე და საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში;

ზემომითითებულ მისამართზე მდებარეობს ორი შენობა ნაგებობა, ¹1/1 და ¹2/1. 2011 წლის 20 აპრილის სასამართლო სხდომაზე, აპელანტების წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოპასუხეები, სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის დროიდან დღემდე ფლობენ აღნიშნულ მისამართზე მდებარე შენობა-ნაგებობას და იგი მათ არ შეუცვლიათ.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ თბილისში, ა-ის ქუჩა II ¹10-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი თანამესაკუთრეებს შორის ფაქტობრივად გამიჯნულია, მოპასუხეების მფლობელობაშია საცხოვრებელი სახლის საკადასტრო გეგმაზე მითითებული 1/1 შენობა-ნაგებობა, ხოლო 2/1 ნაგებობას ფლობს მეორე თანამესაკუთრე. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დასახელებული გარემოება საქალაქო სასამართლომ მართლზომიერად დაადგინა მოსარჩელის განმარტების საფუძველზე. ამასთან, მართალია მოპასუხეების მხრიდან მითითებული გარემოება სადავოდ იყო გამხდარი, მაგრამ აღნიშნული არ წარმოადგენდა მისი დადგენის ამ გზით _ მხარის განმარტებაზე დაყრდნობით შეუძლებლობის საფუძველს შედავების ხასიათიდან გამომდინარე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ისეთ პირობებში, როცა მესაკუთრე თავის უფლებას ადასტურებს კანონით განსაზღვრული სათანადო დოკუმენტით _ საჯარო რეესტრის ამონაწერით, მისი განმარტება საკადასტრო ნახაზთან დაკავშირებით ემსახურება არა სადავო უფლების საფუძვლიანობის დასაბუთებას, არამედ ადასტურებს ამ უფლების რეალიზაციის მიზნით გადაწყვეტილების მიღების მიზანშეწონილობას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხეები სადავოდ არ ხდიდნენ მოსარჩელის საკუთრების უფლებას თბილისში, ა-ის ქუჩა II ¹10-ში მდებარე ბინაზე, არამედ აცხადებდნენ, რომ არ ფლობდნენ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ფართს. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოების შედავების მიმართ მოპასუხეებს არ გააჩნდათ მართლზომიერი ინტერესი, ვინაიდან დადგენილ გარემოებებზე დაყრდნობით მესაკუთრის სასარგებლოდ მიღებული გადაწყვეტილება მიმართული იქნებოდა მის საკუთრებაში არსებული ფართის გამოთხოვისადმი და იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხეები ფლობდნენ სხვა ფართს, კონკრეტულ შემთხვევაში შენობა-ნაგებობა 2/1-ს, გამოტანილი გადაწყვეტილება არ შეეხებოდა მათ ინტერესებს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხეების მიერ გადაწყვეტილების გასაჩივრების ფაქტიც მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ისინი ფლობდნენ შენობა-ნაგებობა 1/1-ს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სრულიად მართებული იყო საქალაქო სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებზე დაყრდნობით. დასახელებული მუხლების თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების გარეშე. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს სადავო ნივთზე გააჩნდა საკუთრების უფლება და იგი არ იყო შეზღუდული მოპასუხეების მხრიდან ამ ნივთის ფლობით, რადგან მოპასუხეები არ წარმოადგენდნენ სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირებს _ მართლზომიერ მფლობელებს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, მფლობელობა წარმოადგენს ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებით მოპოვებას და იგი მხოლოდ იმ პირისათვის ჩაითვლება კანონით დაცვადი შესაბამისი უფლების ობიექტად, რომელსაც მფლობელობის უფლება მინიჭებული აქვს კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობით საამისოდ უფლებამოსილი პირის მიერ. კეთილსინდისიერი მფლობელობა, რომელიც არ ყოფილა წარმოშობილი სათანადო უფლების საფუძველზე ან ასეთი უფლება იქნა დაკარგული, არ წარმოადგენს საკუთრების უფლების შეზღუდვის საფუძველს, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლიდან. მესაკუთრის უფლება შეიძლება, შეიზღუდოს მხოლოდ მართლზომიერი მფლობელობით, ანუ მფლობელობით, რომელიც ხორციელდება საამისო უფლების მიმნიჭებელი სამართლებრივი საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ აპელანტების პრეტენზია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვის ნაწილში დაუსაბუთებელი იყო და ვერ იქნებოდა გაზიარებული, რამდენადაც მათ ვერ მიუთითეს ნივთის ფლობის უფლების რაიმე სახის კანონისმიერ საფუძველზე (ტომი II, ს.ფ. 111-118).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 20 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა: მ. დ-მა, დ. კ-ამ, მ. კ-ამ და ს. კ-ამ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

მოგვიანებით, ხარვეზის შევსების მიზნით, დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი წარმოადგინეს მ. დ-მა, დ. კ-ამ და მ. კ-ამ, რომლითაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება.

კასატორები მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად შემდეგ არგუმენტებზე მიუთითებენ:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ თითქოს თბილისში, ა-ის ქ. II ¹10-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი თანამესაკუთრეებს შორის ფაქტობრივად გამიჯნულია და რომ, თითქოს მოპასუხეების მფლობელობაშია საცხოვრებელი სახლის საკადასტრო გეგმაზე მითითებული 1/1 შენობა-ნაგებობა, ხოლო 2/1 ნაგებობას ფლობს მეორე თანამესაკუთრე. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა აღნიშნული გარემოება დაადგინეს მხოლოდ მოსარჩელის განმარტების საფუძველზე, რომლის მითითებით, მის საკუთრებაშია საკადასტრო გეგმაზე მითითებული 1/1 შენობა-ნაგებობა. ხსენებული საკადასტრო გეგმით დგინდება მხოლოდ ის გარემოება, რომ ¹... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, ფართით 269კვ.მ, განლაგებულია ერთსართულიანი შენობა (ოთხი ოთახით). არც აღნიშნული საკადასტრო გეგმით და არც საჯარო რეესტრის ამონაწერით არ დასტურდება, რომ ნაგებობა ¹1 არის ნ. გ-ის საკუთრებაში;

სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლები. მოცემულ შემთხვევაში აღნიშნული მუხლების გამოყენება დაუშვებელია, რადგან არც საჯარო რეესტრის ამონაწერით და არც საკადასტრო გეგმით არ დგინდება შენობა-ნაგებობა ¹1-ის ნანული გ-ის საკუთრებაში არსებობის ფაქტი. კასატორები მიიჩნევენ, რომ მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტება არ არის საკმარისი მტკიცებულება იმისა, რომ სწორედ შენობა ¹1-ის მესაკუთრეა მოსარჩელე ნ. გ-ი. სამოქალაქო კოდექსი ადგენს წესს, თუ როგორ უნდა დადგინდეს აღნიშნული გარემოება, კერძოდ, კანონით დადგენილია, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება უნდა დადასტურდეს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ამონაწერით. მოცემულ შემთხვევაში, არათუ საჯარო რეესტრის ამონაწერით, არამედ სხვა არანაირი წერილობითი დოკუმენტით არ დასტურდება, რომ შენობა ¹1 ნ. გ-ის საკუთრებაშია. აღნიშნული ასევე არ დასტურდება საკუთრების უფლების დამდგენი იმ ძირითადი დოკუმენტით (2010 წლის 11 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულება), რომლის საფუძველზეც ნ. გ-ი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მესაკუთრედ; ამდენად, შენობა ¹1-ის კუთვნილებასთან დაკავშირებით მტკიცების ტვირთი ეკუთვნოდა მოსარჩელე ნ. გ-ს, რაც მას უნდა დაედასტურებინა მხოლოდ საჯარო რეესტრის ამონაწერში შესაბამისი ჩანაწერით. იმ შემთხვევაში, თუ ნ. გ-ი მიიჩნევს, რომ მის საკუთრებაში არსებული ქონების 1/2 მოიცავს შენობა ¹1-ს, ეს უნდა განხორციელდეს საერთო საკუთრების ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების (ნატურით გამიჯვნა) ფორმით და არა თანამესაკუთრეთა ან სხვა პირთა გამოსახლებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივლისის განჩინებით ს. კ-ას საკასაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული ხარვეზის შეუვსებლობის გამო. ამავე განჩინებით საკასაციო სასამართლომ მ. დ-ის, დ. კ-ასა და მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. დ-ის, დ. კ-ასა და მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. დ-ის, დ. კ-ასა და მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. სულაქველიძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. დ-ის, დ. კ-ასა და მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს: მ. დ-ს, დ. კ-ასა და მ. კ-ას დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. სულაქველიძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.