ას-1023-1054-2011 03 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ მ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ს. ე-მა”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 19 ნოემბერს თელავის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა შპს “ს. ე-მამ” მოპასუხე მ. ა-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ასანაზღაურებლად მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ 13119.13 ლარის დაკისრება (ტომი I, ს.ფ. 3-9).

თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს “ს. ე-მის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, მ. ა-ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 13119.13 ლარის გადახდა (ტომი I, ს.ფ. 125-127).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ა-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 132-140)

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 აპრილის განჩინებით მ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მ. ა-ს 1992-1993 წლებში იჯარით ჰქონდა გადაცემული გურჯაანის ყოფილი ელექტროქსელის ავტომანქანა “კამაზი-5320”;

1998 წლიდან ხსენებული ავტომანქანა გადავიდა სახელმწიფო კომპანია “საქენერგოს” გურჯაანის ფილიალის, ხოლო შემდეგ შპს “ს. ე-მის” საკუთრებაში;

თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 10 მაისის განაჩენის თანახმად, გურჯაანის რაიონის სოფელ ვეჯინში მცხოვრებ მ. ა-ს 1992-93 წლებში იჯარით ჰქონდა გადაცემული გურჯაანის ყოფილი ელექტროქსელის ავტომანქანა “კამაზი-5320”, სახელმწიფო ნომრით ¹ღBჟ – 087, რომელიც ორგანიზაციას ბალანსზე ერიცხებოდა 1982 წლიდან. აღნიშნულთან დაკავშირებით საწარმოს ხელმძღვანელობას მასთან გაფორმებული ქონდა სათანადო საიჯარო ხელშეკრულებები. 1998 წლიდან ავტომანქანა გადავიდა სახელმწიფო სახელმწიფო კომპანია “საქენერგოს” გურჯაანის ფილიალის, ხოლო შემდეგ შპს “ს. ე-მის” საკუთრებაში;

მ. ა-ს საწარმოსაგან მინდობილი ჰქონდა და მართლზომიერ მფლობელობაში იმყოფებოდა რა ავტომანქანა “კამაზი 5320” სახელმწიფო ნომრით ¹ღBჟ – 087, განიზრახა მისი მართლსაწინაღმდეგოდ მითვისება. განზრახვის სისრულეში მოყვანის მიზნით მან არ შეასრულა “საქენერგოს” გურჯაანის ფილიალის ხელმძღვანელობის არაერთი კანონიერი მოთხოვნა ავტომანქანის გადაცემაზე, 2003 წლის მაისის თვეში გამოძიებით დაუდგენელ დღესა და რიცხვში აღარ დაუბრუნა ავტომანქანა კანონიერ მფლობელს და მართლსაწინაღმდეგოდ მიითვისა 7152 ლარის ღირებულების კამაზი “5320”, რასაც წლების განმავლობაში იყენებდა პირადი საჭიროებისათვის. აღნიშნულით დაზარალებულს მიადგა მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი;

თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 10 მაისის განაჩენით მ. ა-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ 2006 წლის 1 ივნისამდე მოქმედი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის;

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიაყენა მატერიალური ზიანი.

რაც შეეხებოდა მატერიალური ზიანის ოდენობას, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ. ა-ს მართებულად დაეკისრა მატერიალური ზიანის ანაზღაურება _ ავტომანქანა “კამაზი-5320-ის” აღდგენის ხარჯი 11200 ლარის ოდენობით, შემდეგი გარემოებების გამო:

შპს “ფ-ის” 2010 წლის 7 მაისის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, ჩატარებული ვიზუალური დათვალიერების და დამკვეთის ინფორმაციაზე დაყრდნობით დადგენილია ავტომანქანა “კამაზი 5320-ის” ფიზიკური მდგომარეობა და იმ დეტალების და დანახარჯების ჩამონათვალი, რომლებიც საჭიროა ავტომანქანის მუშა მდგომარეობაში მოსაყვანად. მონაცემების ექსპერტული ანალიზის და შესადარისი გაყიდვების მეთოდის გამოყენებით, შპს “ს. ე-მის” საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა “კამაზი 5320-ის” დღევანდელი მდგომარეობით სამართლიანი ღირებულება შეადგენს 4000 ლარს (დაშვება: ძრავა მუშა მდგომარეობაშია), ხოლო დეტალების და დანახარჯების ღირებულება, რომელიც საჭიროა ავტომანქანის მუშა მდგომარეობაში მოსაყვანად შეადგენს ჯამში 11200 ლარს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ავტომანქანის მუშა მდგომარეობაში მოსაყვანად გასაწევი ხარჯები ჩატარებული ვიზუალური დათვალიერების საფუძველზე შპს “ფ-ის” 2010 წლის 7 მაისის აუდიტორული დასკვნის თანახმად განისაზღვრა 11200 ლარით.

სააპელაციო საჩივარი ეყრდნობოდა იმ გარემოებას, რომ უშუალოდ მოპასუხის მიერ იქნა ავტომობილი მოყვანილი მუშა მდგომარეობაში და გაწეული შესაბამისი ხარჯი. რაიმე მტკიცებულება, რაც უტყუარად დაადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ შესაბამისი ხარჯები გაწეულ იქნა უშუალოდ მოპასუხის მიერ, საქმეში არ მოიპოვებოდა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გაამახვილა ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ აპელანტი სააპელაციო საჩივარში უთითებდა 1990 წელს სადავო ავტომანქანის გაძარცვის ფაქტსა და მის მიერ აღდგენაზე, მაშინ როდესაც საქმეში წარდგენილი 1992, 1993 წლების მიღება-ჩაბარების აქტებით დასტურდებოდა, რომ ავტომანქანა მოპასუხეს გადაეცა ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში და სათანადოდ დაკომპლექტებული.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანის ოდენობის გამოთვლისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად იმსჯელა მანქანის მუშა მდგომარეობაში მოყვანის ხარჯზე და გასაწევი ხარჯები მართებულად განსაზღვრა 11200 ლარით.

რაც შეეხებოდა შპს “ფ-ის” 2009 წლის 22 ოქტომბრის აუდიტორულ დასკვნას, რომლითაც ავტომანქანა “კამაზი 5320” (სახელმწიფო ¹ღBჟ – 087) მითვისებით მიყენებული ზარალი შეფასების მომენტისათვის განისაზღვრა 7152 ლარის ოდენობით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემული დასკვნა შედგენილ იქნა იმ პირობებში, როდესაც უცნობი იყო სადავო ავტომანქანის ადგილსამყოფელი და მისი შეფასება განხორციელდა მხოლოდ შესაფასებელი ავტომანქანის ექსპლუატაციაში შესვლის წლის, ფიზიკური მდგომარეობის ექსპერტული ანალიზის და დანახარჯების მეთოდების გამოყენებით. რაც შეეხებოდა 2010 წლის 7 მაისის აუდიტორული დასკვნას, რომელსაც ეყრდნობა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, იგი შედგენილ იქნა მოპასუხის მიერ ავტომანქანის დაბრუნების შემდეგ და ეყრდნობოდა უშუალოდ მითვისებული ავტომანქანის დათვალიერებას, შესაბამისად, თელავის რაიონული სასამართლო მას მართებულად დაეყრდნო მატერიალური ზიანის ოდენობის დადგენისას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტი ითხოვდა გადაწყვეტილების სრულად გაუქმებას. რაც შეეხებოდა მოპასუხისათვის დაკისრებულ აუდიტორული მოსახურების და სამივლინებო ხარჯებს, აპელანტი ვერ უთითებდა და ასაბუთებდა, თუ რაში მდგომარეობდა გადაწყვეტილების უსწორობა ამ ნაწილში. შესაბამისად, არ არსებობდა გადაწყვეტილების არც ამ ნაწილში გაუქმების საფუძველი (ტომი II, ს.ფ. 50-57).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 28 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ა-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორმა ზიანი მიაყენა მოწინააღმდეგე მხარეს მანქანის მითვისებით. სისხლის სამართლის საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ მანქანა დაბრუნებულია. ავტომანქანის გამოშვების თარიღია 1982 წელი. კასატორს ავტომანქანა ჩაბარდა 1991 წელს. მოწმე ბეჟან ყვირალაშვილის ჩვენებით დადასტურებულია, რომ იმ დროისათვის მანქანა ცუდად მუშაობდა. კასატორმა მანქანა განაახლა. მან ვერ დაადასტურა ავტომანქანის ნაწილების შესყიდვის ფაქტი იმის გამო, რომ იგი კერძო პირებისაგან ყიდულობდა მანქანის ნაწილებს; კასატორის მიერ წარდგენილი საბუთით დასტურდება, რომ მან ავტომანქანის ძარა მთლიანად თავისი ხარჯით შეაკეთა. სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილდა კასატორის შუამდგომლობა მანქანის რემონტისათვის გაწეული ხარჯების გამოთხოვის თაობაზე.

კასატორის მოსაზრებით, გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი არის ის გარემოება, რომ განაჩენი მის მიმართ დადგა 7152 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების თაობაზე. ეს დაზარალებულმა მხარემ სასამართლო სხდომაზე თავად განმარტა და თავად წარადგინა 2009 წლის 22 ოქტომბერს შედგენილი აუდიტის დასკვნა, ხოლო ზიანის ანაზღაურების საკითხის შეფასებისას სამოქალაქო საქმის განმხილველმა სასამართლომ სამართლიანად მიიჩნია 2010 წლის 7 მაისის აუდიტის დასკვნა. სისხლის სამართლის საქმეზე განაჩენი გამოტანილ იქნა 2010 წლის 10 მაისს. ამ დროს 2010 წლის 7 მაისის დასკვნა უკვე არსებობდა;

კასატორის მითითებით, მოსამართლეებმა ყურადღება არ გაამახვილეს იმ გარემოებაზე, რომ 30 წლის ავტომანქანა ცვეთას განიცდის. გარდა ამისა, მანქანის ღირებულება უნდა შეფასებულიყო იმ დროისათვის არსებული საბაზრო ღირებულების მიხედვით, რა დროსაც მან მიიღო მატერიალური სიკეთე, ანუ როგორც პროკურორის დადგენილებაშია აღნიშნული “მიითვისა“ ავტომანქანა (ტომი I, ს.ფ. 61-68).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 ივლისის განჩინებით მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.