ას-1034-1065-2011 03 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ზ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 2 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ზ. კ-ემ მოპასუხე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისაგან ერთი თვის საშუალო ხელფასის ოდენობით გასასვლელი დახმარების და შრომით მოწყობამდე ორი თვის საშუალო ხელფასის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით ზ. კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ერთი თვის შრომის ანაზღაურება 1350 ლარის ოდენობით, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 89-96).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. კ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 100-109).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 აპრილის განჩინებით ზ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ზ. კ-ე 2009 წლის 12 ივნისამდე მუშაობდა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის ექსპერტის (ჯგუფის უფროსის) თანამდებობაზე;

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 12 ივნისის ¹01-378/პ ბრძანებით ზ. კ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან იმჟამად მოქმედი საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტისა და 38-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილების საფუძველზე;

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარდგენილი 1999 წლის 9 ნოემბრის ¹95 ბრძანების, ასევე მოსარჩელის ახსნა-განმარტების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის (1973 წლის 28 ივნისი) მოქმედების პერიოდიდან.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტი მოითხოვდა შრომის კანონთა კოდექსის (1973 წლის 28 ივნისი) 42³-ე მუხლის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული სამართლებრივი მოწესრიგების გავრცელებას მხარეთა შორის შრომის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე სადავო საკითხის მიმართ, კერძოდ, აპელანტი მოითხოვდა, რომ მოპასუხეს (მოწინააღმდეგე მხარეს) მის სასარგებლოდ დაკისრებოდა ერთი თვის საშუალო ხელფასი და მის შრომით მოწყობამდე 2 თვის საშუალო ხელფასის თანხა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მხარეთა შორის დავის სწორად გადაწყვეტისათვის განმსაზღვრელი იყო კანონის დროში მოქმედების საკითხის სწორად შეფასება სადავო სამართლებრივ ურთიერთობასთან მიმართებაში. ამ მხრივ, მნიშვნელოვანი იყო მხარეთა შორის სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის მომენტის სწორად დადგენა, რამდენადაც სადავო საკითხის გადაწყვეტა, სწორედ სადავო ურთიერთობის წარმოშობის მომენტისათვის მოქმედი შრომითი სამართლებრივი ნორმების რეგულირების ფარგლებში ექცეოდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მართალია, მხარეთა შორის შრომის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის (1973 წლის 28 ივნისი) მოქმედების პერიოდიდან, თუმცა სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში გადამწყვეტი მნიშვნელობის იყო ის საკითხი, რომ მხარეთა შორის არსებული შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობასთან დაკავშირებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის და მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგის შესახებ კონკრეტული სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა მხარეთა შორის წარმოიშვა 2009 წლის 12 ივნისიდან, ანუ იმ მომენტიდან როდესაც დამსაქმებელმა გამოსცა ბრძანება ზ. კ-ის სამსახურიდან გათვისუფლების თაობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის 2009 წლის 12 ივნისამდე არსებული შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე კონკრეტული სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა უნდა მოწესრიგებულიყო სწორედ ამ კონკრეტული სადავო სამართლერივი ურთიერთობის წარმოშობის პერიოდისათვის მოქმედი შესაბამისი შრომითი სამართლებრივი ნორმებით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 2006 წლის 25 მაისს მიღებული შრომის კოდექსის 53-ე მუხლის მიხედვით, ეს კოდექსი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა. აღნიშნული დანაწესი ნათლად და ერთმნიშვნელოვნად განსაზღვრავს ამ კოდექსის ნორმების მოქმედების გავრცელების ფარგლებს. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის შრომის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშოიშვა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის (1973 წლის 28 ივნისი) მოქმედების პერიოდში, მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის და მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგის შესახებ კონკრეტული სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა ექცევა 2006 წლის 25 მაისს მიღებული შრომის კოდექსის რეგულირებაში, რამდენადაც მხარეთა შორის კონკრეტული სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილია 2009 წლის 12 ივნისიდან.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში და ზემომითითებული მსჯელობიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასებისას სწორად გამოიყენა შრომის კოდექსის (2006 წლის რედაქცია) 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტითა და 38-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილებით გათვალისწინებული ნორმები და შესაბამისად სწორად მიიჩნია შრომით მოწყობამდე 2 თვის საშუალო ხელფასის დაკისრების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლოდ (ტომი II, ს.ფ. 24-33).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 29 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. კ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორს მიაჩნია, რომ განჩინების გამოტანისას სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომლის გამოყენების უფლებაც არ ჰქონდა, მან იურიდიულად ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ გამოიყენა 2006 წლის 25 მაისის საქართველოს შრომის კოდექსი, მაშინ როდესაც შრომითი ურთიერთობა წარმოშობილი იყო ძველი შრომის კანონთა კოდექსის მოქმედების პერიოდში. არსებულ ვითარებაში, შრომითი სამართლებრივი ნორმების რეგულირების ფარგლები მოქცეულია და შეეხება ძველი შრომის კანონთა კოდექსის მოქმედების პერიოდს;

სასამართლომ საქმე განიხილა ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის გამოც აპელანტს არ მიეცა შესაძლებლობა გაეკეთებინა სათანადო განმარტებები სააპელაციო საჩივარში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე, მტკიცებულებებზე, ასევე, უზენაესი სასამართლოს შესაბამის გადაწყვეტილებებზე. საქმე არ უნდა განხილულიყო ზეპირი მოსმენის გარეშე, რადგან ამით დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული შეჯიბრებითობის პრინციპი. სასამართლომ ისე განიხილა სააპელაციო საჩივარი ზეპირი მოსმენის გარეშე, რომ უგულებელყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 202-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მოპასუხის წერილობითი პასუხის (შესაგებელი) და მათზე თანდართული საბუთების ასლები უნდა გადაეგზავნოს მოსარჩელეს, რომელსაც უფლება აქვს წარუდგინოს მოსამართლეს დამატებითი მტკიცებულებები, აგრეთვე წერილობით აცნობოს მას თავისი მოსაზრებები მოპასუხის წერილობითი პასუხის თაობაზე. მოპასუხემ 2011 წლის 18 აპრილის განჩინებაზე შესაგებლის წარდგენის შესახებ 2011 წლის 26 აპრილს სასამართლოს წარუდგინა შესაგებელი ორ ეგზემპლარად, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 202-ე მუხლიდან გამომდინარე, სასამართლოს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეგზავნა;

სასამართლომ არ გამოიყენა კანონები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-5 პუნქტი, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 და მე-5 ნაწილები, შრომის კანონთა კოდექსის 42³-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი. ამავდროულად, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, 2006 წლის შრომის კანონთა კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი, 38-ე მუხლის მე-2, მე-3 და მე-4 ნაწილები. სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა 2006 წლის შრომის კანონთა კოდექსის 53-ე მუხლს;

კასატორი მიიჩნევს, რომ 2006 წლის 25 მაისის შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზე სამუშაოდან მისი გათავისუფლება ადმინისტრაციის ინიციატივით უკანონოა, ამიტომ მის მიმართ უნდა გავრცელებულიყო ძველი შრომის კანონთა კოდექსი და შესაბამისად ერთთვიან გასასვლელ დახმარებასთან ერთად უნდა შენარჩუნებოდა ორი თვის ხელფასი შრომით მოწყობამდე (ტომი II, ს.ფ. 38-47).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 ივლისის განჩინებით ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.