ას-1035-1066-2011 3 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. კ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ თბილისის ¹140 საკარო სკოლა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სკოლის დირექტორის ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სსიპ თბილისის ¹140 საჯარო სკოლის მიმართ და სამოქალაქო კოდექსის 352-ე, 405-ე მუხლების, საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის, ევროპის სოციალური ქარტიის 4.4 მუხლის, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლისა და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის საფუძველზე მოითხოვა თბილისის ¹140 საჯარო სკოლის დირექტორის 2010 წლის 14 ივლისის ¹33/კ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება გათავისუფლების დღიდან ბრძანების ბათილად ცნობის მომენტამდე შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსიპ თბილისის ¹140 საჯარო სკოლის დირექტორმა 2010 წლის 14 ივლისის ¹33/კ ბრძანებით, ყოველგვარი მიზეზებისა და დასაბუთების გარეშე, პედაგოგიური საქმიანობა შეუწყვიტა და სამსახურიდან გაათავისუფლა ლ. კ-ი. დირექტორს გათავისუფლების ბრძანებაში საფუძვლად მითითებული აქვს საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი, რაც, მოსარჩელის განმარტებით, არ შეიძლება გახდეს დასაქმებულთან ხელშეკრულების მოშლის საფუძველი. მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებაში ასახულ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის განმარტებაზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ეროვნული სასწავლო გეგმის მიხედვით, 2010-2011 სასწავლო წლის საგაკვეთილო დატვირთვის განაწილების მიზნით, სკოლის დაწყებითი კათედრის მიერ კათედრის მასწავლებლებს შორის განაწილდა საათები, რაც დაფიქსირებულია 2010 წლის 20 ივნისის დაწყებითი კათედრის სხდომის ოქმით. მოსარჩელე თვითონ ესწრებოდა სხდომას და ცნობილი გახდა, რომ ის დარჩა საათობრივი დატვირთის გარეშე. რადგანაც მასწავლებლის შრომითი ანაზღაურება განისაზღვრება საგაკვეთილო დატვირთვის მიხედვით, საათების გარეშე დარჩენილი ლ. კ-ი მიმდინარე სასწავლო წლიდან იქნებოდა ანაზღაურების გარეშე. მოსარჩელე გათავისფლდა კანონის სრული დაცვით და მის მიმართ არ დარღვეულა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით, ევროპის სოციალური ქარტიითა და ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციით განსაზღვრული უფლებები, ამასთან, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტისა და ამავე კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დასაქმებულს მიეცა კომპენსაცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის განჩინებით ლ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბრძანების გამოცხადების პერიოდში ლ. კ-ი შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა მოპასუხესთან, სსიპ ქ.თბილისის 140-ე საჯარო სკოლის დირექტორმა 2010 წლის 14 ივლისს გამოსცა ¹33/კ ბრძანება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელე ლ. კ-თან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა. სსიპ ქ.თბილისის 140-ე საჯარო სკოლის დირექტორის 2010 წლის 14 ივლისის ¹33/კ ბრძანებით, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის მოშლის გზით, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე შეწყდა შრომითი ურთიერთობა. სასამართლომ მიუთითა ქ.თბილსის ¹140 საჯარო სკოლის დაწყებითი კათედრის სხდომის ¹6 ოქმზე, მოპასუხის ახსნა-განმარტებაზე და დაადგინა, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ეროვნული სასწავლო გეგმის მიხედვით, 2010-2011 სასწავლო წლის საგაკვეთილო დატვირთვის განაწილების მიზნით 2010 წლის 20 ივნისს შედგა დაწყებითი კათედრის კრება. კრების დღის წესრიგით გათვალისწინებულ იქნა კათედრის წევრებს შორის 2010-2011 სასწავლო წლის კვირეული საგაკვეთილო დატვირთვის განაწილება. სკოლის დაწყებითი კათედრის წევრების მიერ კათედრის მასწავლებლებს შორის განაწილდა საათები მასწავლებლის მაქსიმალური დატვირთვით და საათების გარეშე დარჩა ლ.კ-ი. აღნიშნულ სხდომას ესწრებოდა მოსარჩელე და მისთვის გახდა ცნობილი, რომ ის დარჩა საათობრივი დატვირთვის გარეშე.

სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველსა და მე-3 ნაწილებზე, პირველი მუხლის პირველ ნაწილზე და ჩათვალა, რომ მოცემულ დავაზე უნდა გავრცელდეს “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კნონის 43-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტი, ამასთან, მიუხედავად გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტისა და 38-ე მუხლის მესამე ნაწილის მითითებისა, ბრძანებაში სამართლებრივი ნორმების არასწორი მითითება თავისთავად არ შეიძლება გახდეს ბრძანების ბათილობის საფუძველი.

პალატამ დადგენილად ჩათვალა, რომ დირექტორის მიერ ბრძანების მიღებასა და, შესაბამისად, ლ.კ-თან შრომის სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტას, წინ უძღოდა ქ.თბილისის ¹140 საჯარო სკოლის დაწყებითი კათედრის მიერ 2010-2011 სასწავლო წლის კვირეული საგაკვეთილო დატვირთვის შესახებ საკითხის განხილვა. კათედრის წევრთა უმრავლესობის მიერ მხარდაჭერილ იქნა და საბოლოოდ დადგინდა მასწავლებლების მაქსიმალური დატვირთვის მიხედვით საათობრივი განაწილება და საათების გარეშე დარჩა ლ. კ-ი. სასამართლომ ჩათვალა, რომ სკოლის დაწყებითი კათედრის მიერ მასწავლებლების მაქსიმალური დატვირთვის პირობებში ლ. კ-ის საათების გარეშე დატოვება, თავისთავად მიანიშნებს სკოლის დაწყებითი კათედრის წევრთა მხრიდან ლ. კ-ის კვალიფიკაციის შესახებ საკითხის შეფასებასაც. ამგვარი გადაწყვეტიელბის მიღებით დადასტურდა, რომ სხვა მასწავლებლები (დაწყებითი კათედრის სხვა წევრები) მაქსიმალური დატვირთულობის პირობებში უკეთესად შეძლებდნენ კვალიფიციურად განეხორციელებინათ საქმიანობა, ვიდრე ლ. კ-ი და იგი დატოვეს საათების გარეშე. სასამართლომ მიუთითა იმ ფაქტზეც, რომ კათედრის მასწავლებელთა მიერ ამგვარი გადაწყვეტილების მიღების კანონიერების შესახებ საკითხი მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს არ წარმოადგენს.

პალატამ იხელმძღვანელა “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ა”, “დ” და “ზ” ქვეპუნქტებით, 35-ე მუხლის პირველი პუნქტით, 50-ე მუხლის პირველი პუნქტით და განმარტა შემდეგი: კანონით დადგნილი წესით ლ. კ-ის არაკვალიფიციურობის შესახებ რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება და არც რაიმე მტკიცება მოპასუხე მხარის მიერ სასამართლოსათვის არ ყოფილა წარმოდგენილი, თუმცა, ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით იკვეთება დამსაქმებლის უფლებამოსილება სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემის თაობაზე, რამდენადაც სკოლის დაწყებითი კათედრის გადაწყვეტილებით მასწავლებლების მაქსიმალური დატვირთვის გათვალისწინებით, ლ. კ-ის საათების გარეშე დატოვება, დირექტორს, ზემოთ მოხმობილი ნორმის (43-ე მუხლის “ზ” პუნქტი) ფარგლებში, უფლებამოსილს ხდიდა სხვა მასწავლებლებთან შედარებით ლ. კ-ი, როგორც ნაკლებად კვალიფიციური და საათების გარეშე დარჩენილი მასწავლებელი, გაეთავისუფლებინა სამსახურიდან.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. კაჯიშვილმა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოება სათანადოდ არ იქნა შეფასებული, რის გამოც გაკეთდა არასწორი სამართლებრივი შეფასება, ამასთან, სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, რაც მხარის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია. დაუსაბუთებელია ასევე სასამართლოს მითითება ბრძანების კანონიერების თაობაზე, რადგანაც მოცემულ შემთხვევაში სკოლის დირექტორს უნდა ეხელმძღვანელა სპეციალური კანონით _ “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტით, რომელიც ადგენს, თუ რა შემთხვევაში შეიძლება მასწავლებლის ვადამდე გათავისუფლება. კასატორმა “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ჭ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, განმარტა, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო ამტკიცებს საჯარო სკოლის მიერ მასწავლებელთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების სავალდებულო პირობებს. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მიერ 2007 წლის 11 ოქტომბრის ¹959 ბრძანებით დამტკიცებულ იქნა “საჯარო სკოლის მასწავლებელსა და დირექტორს შორის დადებული შრომის ხელშეკრულების სავალდებულო პირობები”. როდესაც დამსაქმებელი შრომითი ხელშეკრულების მოშლით წყვეტს შრომით ურთიერთობას მასწავლებელთან, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, მოშლამდე მას ევალება განახორციელოს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ¹959 ბრძანებით დამტკიცებული “საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების სავალდებულო პირობების” მე-10 მუხლის მე-2, მე-5 და მე-7 პუნქტებით გათვალისწინებული ღონისძიებები, რომლებიც ძალაში იყო მისი გათავისუფლების დროს. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ, რადგანაც საჯარო სკოლასა და მასწავლებელს შორის წარმოშობილი შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ საკითხი განსხვავებულად არის მოწესრიგებული “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტით, უნდა დადგინდეს მითითებული ნორმის შესაბამისი საფუძვლის არსებობა, თუმცა სასამართლომ არასწორად აღნიშნა, რომ ბრძანებაში სამართლის ნორმების არასწორი მითითება თავისთავად არ შეიძლება გახდეს ბრძანების ბათილობის საფუძველი. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლში იმიტომაა ჩამოთვლილი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლები, რომ შრომითი ურთიერთობის სუბიექტებმა იხელმძღვანელონ აღნიშნულით, ხოლო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანებაში სამართლებრივი საფუძვლების მითითება აუცილებელია, რადგანაც დავის შემთხვევაში სასამართლომ შეძლოს აღნიშნული ბრძანების კანონიერების შეფასება.

ის ფაქტი, რომ დაწყებითი კლასების კათედრის სხდომას ესწრებოდა ლ.კ-ი, არ გულისხმობს, რომ საათების გარეშე დარჩენილი მასწავლებელი დაეთანხმა კათედრის გადაწყვეტილებას. არც ოქმში და არც გასაჩივრებულ ბრძანებაში მითითებული არ არის, რატომ დარჩა მაინცდამაინც ლ. კ-ი საათების გარეშე. კათედრის გადაწყვეტილება იყო ერთპიროვნული და განპირობებული დირექტორის სურვილით.

სინამდვილეს არ შეესაბამება, რომ ლ.კ-ი წინასწარ წერილობით იყო გაფრთხილებული მოსალოდნელი გათავისუფლების თაობაზე, რადგანაც გაფრთხილების თაობაზე ცნობილი მხოლოდ სასამართლოში გახდა, როცა სკოლამ იგი მტკიცებულების სახით წარადგინა. განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 11 ნოემბრის ¹959 ბრძანების მე-10 მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად გათავისუფლების შესახებ მასწავლებელს უნდა ეცნობოს ერთი კვირით ადრე მაინც.

სასამართლო გასცდა მოთხოვნის ფარგლებს და არასწორად დაადგინა, რომ სკოლის დაწყებითი კათედრის მიერ მასწავლებლების მაქსიმალურად დატვირთვის პირობებში ლ.კ-ის საათების გარეშე დატოვება მიანიშნებს სკოლის კათედრის წევრთა მხრიდან მისი კვალიფიციურობის საკითხის შეფასებასაც, კერძოდ, რომ სხვა მასწავლებლები მაქსიმალური დატვირთვის პირობებში უკეთესად შეძლებდნენ საქმიანობის განხორციელებას. თბილისის 140-ე საჯარო სკოლის დაწყებითი კათედრის სხდომის ¹2 ოქმით დასტურდება, რომ არც ერთ კათედრის წევრს არ გამოუთქვამს აზრი ლ. კ-ის კვალიფიციურობასთან დაკავშირებით და ეს საკითხი არც იყო გათვალისწინებული დღის წესრიგით, ამასთან, კათედრის კომპეტენცია არ არის პედაგოგთა კვალიფიციურობის საკითხზე მსჯელობა, რასაც ადასტურებს ისიც, რომ საჯარო სკოლებში პედაგოგთა შრომის ანაზღაურება დამოკიდებულია საგაკვეთილო საათების რაოდენობაზე, რომელიც რეგულირდება განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2005 წლის 21 ოქტომბრის ¹576 ბრძანებით.

კასატორმა დამატებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლო პრაქტიკაზე, სადაც შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი განმარტებულია იმგვარად, რომ ეს ნორმა არ არის დამქირავებლის ცალმხრივი უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაათავისუფლოს დასაქმებული. კასატორის მითითებით, პედაგოგთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლისას ამ ნორმასთან ერთად გამოყენებულ უნდა იქნას “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტი, და საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ¹959 ბრძანების მე-10 მუხლის მოთხოვნები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ივლისის განჩინებით ლ. კ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის “მ¹” ქვეპუნქტით, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.