ას-1042-1073-2011 6 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ტ. ჩ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ს-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 აპრილის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობიდან გამომდინარე, თანხის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ტ. ჩ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა მოპასუხისათვის სადგომის საბაზრო ღირებულების 25 %-ის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე სახლზე, რომელიც ეკუთვნოდათ ბ-ებს, რეგისტრირებულია ტ. ჩ-ის საკუთრების უფლება. მოსარჩელე აღნიშნულ სახლში ცხოვრობს სერგო ს-თან ქორწინების რეგისტრაციის შემდეგ 1952 წლიდან. მათ სარგებლობაში იყო ერთი ოთახი საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით ¹5, ფართით 31,6 კვ.მ და მის წინ არსებული შემინული აივანი ,,ა”, ფართით 14,63 კვ.მ. აღნიშნულ ბინაში ცხოვრობს მეუღლის გარდაცვალების შემდგომაც. რეგისტრირებულია და იხდის კომუნალურ გადასახადებს. 2009 წელს ივნისის თვეში დაზიანდა ოთახის ჭერი და დროებით სარემონტო სამუშაოების დამთავრებამდე საცხოვრებლად გადავიდა შვილთან. სასამართლო ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად უძრავი ქონების 1 კვ.მ-ის ფასია 800 აშშ დოლარი, საიდანაც მოსარჩელის სარგებლობაში არსებული სადგომის საბაზრო ღირებულებაა 37000 აშშ დოლარი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელე მოითხოვს ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე 31,6 კვ.მ ოთახის და 14,63 კვ.მ შემინული აივნის მესაკუთრედ ცნობას სადგომის საბაზრო ღირებულების 25 %-ის გადახდის სანაცვლოდ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განარტა, რომ იმისათვის, რომ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების” შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად პირი ჩაითვალოს მოსარგებლედ და მასზე გავრცელდეს მოცემული კანონის დეფინიცია, აუცილებელია არსებობდეს გარიგება საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის. განსახილველ შემთხვევაში 2009 წლამდე სადავო ფართს არ ჰყავდა მესაკუთრე სახელმწიფოს გარდა, ამდენად შეუძლებელია, რომ მოსარჩელეს საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ გარიგება ეწარმოებინა მესაკუთრე ფიზიკურ პირთან. აღნიშნულის გამო, მოცემული დავის გადაწყვეტისას არ შეიძლება დაყრდნობა მოსარჩელის მიერ დასახელებულ კანონზე. მართალია ეს მოსარჩელე რეგისტრირებული იყო ფართში და იხდიდა გადასახადებს, მაგრამ ვერ ასახელებს რის საფუძველზე და ვისთან შეთახმებით ცხოვრობდა იგი სადავო ბინაში. საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ გარიგება მას არ დაუდია ტ. ჩ-თან, შესაბამისად ტ. ჩ-ი არასათანადო მოპასუხეა. ასევე არარეალურია სადავო ფართის საბაზრო ღირებულების თაობაზე ექსპერტიზის დასკვნა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა. ს-ი ცნობილი იქნა ტ. ჩ-ის საკუთრებაში არსებული, ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე 31,6 კვ.მ ოთახის და 14,63 კვ.მ შემინული აივნის მესაკუთრედ, ა. ს-ს ტ. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 9250 (ცხრაათას ორას ორმოცდაათი) აშშ დოლარის ექვივალენტის გადახდა ეროვნულ ლარში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ჩ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპლაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 აპრილის განჩინებით ტ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის მიხედვით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულია მოპასუხე ტ. ჩ-ის საკუთრების უფლება (ტ. I ს.ფ. 11).

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, თითქოს იგი არ არის შენობა-ნაგებობის მესაკუთრე, რადგან, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერში, კონკრეტულად კი საკუთრების განყოფილების შესაბამის გრაფაში, მითითებულია ტ. ჩ-ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე არსებული ¹1 შენობა-ნაგებობა. ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული ფართი არის აღნიშნული შენობის ნაწილი, სააპელაციო პალატის სხდომაზე დაადასტურა აპელანტის წარმომადგენელმაც.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ისანი-სამგორის ბიუროს ცნობის თანახმად, სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ ა. ს-ი სადავო სადგომში ჩაწერილია იყო 1952 წლიდან (ტ.I, ს.ფ. 74). მოსარჩელის მეუღლე სერგო ს-ი კი საცხოვრებელ სადგომში ჩაწერილი იყო 1952 წლიდან (ტ.I, 19), აღნიშნული გარემოება მხარეებს შორის სადავო არ გამხდარა;

სერგო ს-ი გარდაიცვალა 2001 წლის 06 ივნისს (ტ.I, ს.ფ.32);

მოსარჩელე წარმოადგენს დამოუკიდებელ აბონენტს და კომუნალური გადასახადების გადამხდელ სუბიექტს.

საქმეში წარმოდგენილი სს ,,თ-ი”-ს 09.09.2010წ. წერილის ტანახმად, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მონაცემთა ბაზაში ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში 1996 წლიდან აბონენტად რეგისტრირდება ს-ი სააბონენტო ნომრით 0879482. 1996 წლამდე ინფორმაცია ხანდაზმულობის გამო კომპანიაში არ ინახება (იხ. კომუნალური მომსახურების გადახდის ქვითრები: ტ.I, ს.ფ. 25-31, სს “თ-ი”-ს წერილი ტ.I, ს.ფ. 83).

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მიღების დროისათვის (1998 წლის 25 ივლისი) მოსარჩელე ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში ფლობდა ოთახს ფართობით 31,6 კვ.მ. და მისი წინ მდებარე შემინულ აივანს ფართობით 14,63 კვ.მ.

მოპასუხის განმარტებით, ა. ს-მა ორი წლის წინ დატოვა საცხოვრებელი სადგომი (იხ. სხდომის ოქმი: ტ.I, ს.ფ. 107). აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მოსარჩელე განმარტავდა, რომ მან სადგომი დატოვა დროებით, სარემონტო სამუშაოების ჩატარებამდე, რითაც ისარგებლა მოპასუხემ, მოანგრია საერთო სარგებლობაში არსებული სათავსო და პოლიციის ძალით აიძულებს მოსარჩელეს გაიტანოს სახლიდან ნივთები, მოსარჩელის აღნიშნული განმარტება დაადასტურა თავად მოპასუხემაც, პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში, სადაც აღნიშნა, რომ პოლიციაში შეტანილი აქვს განცხადება სადავო ფართიდან მოსარჩელის გამოსახლების თაობაზე (ტ.I, ს.ფ. 42, 58).

ამდენად, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია დადგენილად რომ მოსარჩელე თბილისი, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში ფლობს ოთახს ფართობით 31,6 კვ.მ. და მისი წინ მდებარე შემინულ აივანს ფართობით 14,63 კვ.მ. ამასთან, პალატამ ყურადღებას გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მიზნებისათვის მნიშვნელოვანია სადგომის მფლობელობა კანონის ამოქმედების მომენტისათვის, რაც მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არ არის, ხოლო ის ფაქტი, ფაქტობრივად ფლობს თუ არა 2009 წლის შემდეგ მოსარჩელე სადავო ფართს, დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად უმნიშვნელოა.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 37000 აშშ დოლარის ექვივალენტს ეროვნულ ლარში (ტ.I, ს.ფ 15-16). აღნიშნული მტკიცებულების გამაქარწყლებელი რაიმე დოკუმენტი საქმეში წარმოდგენილი არ არის. აღნიშნული ღირებულება სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გაუხდია აპელანტს.

სააპელაციო პალატა ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ სწორად გამოიყენა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის “ა” ქვეპუნქტი, ამაევ კანონის კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტი და აღნიშნა, რომ ვინაიდან, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრემ არ გამოიყენა კანონით მისთვის მინიჭებული უფლება, შესაბამისი კომპენსაციის გადახდის პირობით მოეთხოვა მოსარგებლის მლობელობიდან ნივთის განთვისუფლება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ მოსარჩელე ა. ს-ი მართებულად იქნა ცნობილი ტ. ჩ-ის საკუთრებაში არსებული, ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე 31,6 კვ.მ ოთახის და 14,63 კვ.მ შემინული აივნის მესაკუთრედ ტ. ჩ-ისათვის სადავო საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 %-ის გადახდის სანაცვლოდ.

სააპელაციო პალატის მითითებით, აპელანტი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებას, რომ ტ. ჩ-ი, როგორც მხოლოდ მიწის ნაკვეთის და არა შენობის მესაკუთრე, არ წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობის მხარეს და სასამართლომ არასწორად გაავრცელა საქართველოს კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”. აღნიშნულთან მიმართებაში, სააპელაციო პალატამ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის პირველი ნაწილზე მითითებით აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო იყო აპელანტის მითითება, რომ იგი არის მხოლოდ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე და არ წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადომით წარმოშობილი ურთიერთობის მხარეს. ამასთან, სააპელაციო პალატამ წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, დადგენილად მიიჩნია, რომ ტ. ჩ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულია თბილისი, ა-ის ქ. ¹7-ში მდებარე 499.00 კვ.მ ფართობის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია ¹1 შენობა-ნაგებობა (ტ.I, ს.ფ. 11).

ყოველივე აღნიშნულზე დაყრდნობით, სააპელაციო პალატა, მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ჩ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ განჩინების მიღებისას არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად ჩათვალა, რომ ტ. ჩ-ი არის უძრავი ნივთის მესაკუთრე, რომელიც ნაწილობრვ შეესებამება სიმართლეს, ვინაიდან ტ. ჩ-ი მხოლოდ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეა და არა შენობა-ნაგებობების.

კასატორის აზრით, არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ მოსარჩელე ახალ უბნის ქ.¹7-ში ფლობს საცხოვრებელი სახლის ოთახს და შემინულ აივანს, რაც არ შეეფერება სინამდვილეს, ვინაიდან თავად მოსარჩელემ განაცხადა სხდომაზე, რომ 2009 წლიდან არ ცხოვრობს მითითებულ მისამართზე, თითქოს და სახლის დაზიანების გამო.

კასატორის მოსაზრებით, ასევე არასწორია დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ მოსარჩელემ 2002 წლის მარტში ჯემალ ჩირკინოვისაგან შეიძინა საცხოვრებელი ფართი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებით ტ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ტ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ტ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ტ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.