ას-1074-1104-2011 3 ოქტომბერი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. ფ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ს. გ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი –უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, კომპენსაცია თმენის ვალდებულებისათვის, საკადასტრო ნახაზის ბათილად აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ფ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. გ-ის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის, თმენის ვალდებულებისათვის, კომპენსაციის დაკისრებისა და საკადასტრო ნახაზის ბათილად აღიარების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: 2009 წლის აპრილში სს „ქ. ფ-ისაგან“ შეიძინა კინოთეატრ „ბ-ის“ შენობა, რომლის მიმდებარედ მდებარეობს ორსართულიანი ნაგებობა, რომელზედაც არ არსებობს უფლების დამდგენი დოკუმენტაცია, ხოლო მის ქვეშ მდებარე მიწის მესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე ს. გ-ე. მოსარჩელის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე შემოჭრილია მოპასუხე და უკანონოდ სარგებლობს ა. ფ-ის საკუთრებით 2009 წლის აპრილიდან და არ აძლევს საკუთრების თავისუფლად განკარგვის საშუალებას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა: მოსარჩელის მოთხოვნა როგორც ფაქტობრივი, ასევე სამართლებრივი თვალსაზრისით უსაფუძვლო და უკანონოა შემდეგ გარემოებათა გამო. სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე გახდა 2005 წლის აგვისტოში, მოსარჩელე კი _ 2009 წლის იანვარში. ამ დროისთვის მოპასუხე უკვე იყო კანონიერი მესაკუთრე და სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის საფუძველზე მოქმედებს საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სიზუსტის პრეზუმფცია. ვინაიდან 2005 წელს არ არსებობდა საჯარო რეესტრის ელექტრონული ვერსია, ამიტომ ვერ მოხერხდა ს. გ-ის კანონიერი საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის დარეგისტრირება. გამომდინარე ზემოთ აღნიშნულიდან, მოსარჩელემ დაარღვია მოპასუხის კანონიერი უფლებები.

ს. გ-ემ შეგებებული სარჩელი აღძრა ა. ფ-ის მიმართ სასაზღვრო ზოლის დადგენის, საკადასტრო აზომვითი ნახაზების ბათილად ცნობისა და საჯარო რეესტრში ცვლილებების შეტანის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ს. გ-ის მოსაზღვრედ არსებობდა კინოთეატრი „ბ-ი“, რომელსაც 2007 წელს შპს „მ-მა“ ყოველგვარი საზღვრების არსებობისა და დოკუმენტების გარეშე დაუმზადა აზომვითი ნახაზი, რომლითაც დაირღვა ს. გ-ის - როგორც კანონიერი მესაკუთრის უფლება. აღნიშნული შეცდომა განმეორებულ იქნა 2009 წელში ავთანდილ ფურცელაძის მიერ შესრულებულ საკადასტრო ნახაზში, რადგან მან იხელმძღვანელა 2007 წლის აპრილში დარეგისტრირებული ა. ფ-ის საკუთრების დოკუმენტით. ს. გ-ემ მოითხოვა, რომ ბათილად იქნას ცნობილი 2007 წლის შპს „მ-ის“ მიერ შედგენილი კინოთეატრ „ბ-ის“ და 2009 წლის ი/მ ავთანდილ ფურცელაძის მიერ შედგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზები გადაფარვის ნაწილში; ცვლილება იქნას შეტანილი საჯარო რეესტრის მონაცემებში ქ. ბაღდათში, ...ის ქ.¹4-ში მდებარე ა. ფ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გეგმა-ნახაზსა და ელექტრონულ ვერსიაში, მის მიერ გაწეული ხარჯების 400 ლარის ოდენობით ანაზღაურება დაეკისროს მოპასუხეს.

მოპასუხე ა. ფ-მა არ ცნო სარჩელი შესაგებელში მითითებული გარემოებების გამო: სადავოდ გამხდარი ორივე ნახაზი კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით არის შესრულებული, ამასთან მოსარჩელეს გაშვებული აქვს კანონით დაშვებული ერთთვიანი ვადა, რაც გათვალისწინებულია საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილების გასაჩივრებისათვის. საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილებების შეტანა უნდა მომხდარიყო რეესტრის გადაწყვეტილების გასაჩივრების გზით. მოპასუხის განმარტებით, ორივე მოთხოვნა ხანდაზმულია.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ფ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ს. გ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ფ-მა. ქუთაისის საააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 მაისის განჩინებით ა. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ბაღდათში, ...ის ქ.¹4-ში მდებარე უძრავი ქონების 661,6 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე არის ა. ფ-ი, ხოლო ბაღდათში, ...ის ქ.¹1-ში მდებარე 90 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე არის ს. გ-ე. ამ ნაკვეთზე შესაბამისი პროექტისა და ნებართვის საფუძველზე, ააგო შენობა. ა. ფ-ისა და ს. გ-ის კუთვნილი ნაკვეთები მდებარეობს ერთმანეთის მეზობლად. ა. ფ-მა კუთვნილი მიწის ნაკვეთი შეიძინა 2009 წლის 15 მარტს სს “ქ- ფ-თან” დადებული გარიგების საფუძველზე, ს. გ-ემ კი კუთვნილი ნაკვეთი შეიძინა 2005 წლის 21 აგვისტოს, გ. შ-თან დადებული ხელშეკრულებით. არსებული მდგომარეობით, სადავო მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო-აზომვითი ნახაზების მიხედვით შედის როგორც აპელანტის, ასევე მოწინაამდეგე მხარის კუთვნილი მიწის ნაკვეთების ფარგლებში. საქმის მასალებით დგინდება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი შედიოდა 1997 წლის 17 მარტის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტსა და 2005 წლის 6 სექტემბრის საკადასტრო რუკაზე არსებული ნაკვეთის, ე.ი გ. შ-სათვის გამოყოფილი ნაკვეთისა და ს. გ-ის მიერ შეძენილი ნაკვეთის ფარგლებში. აპელანტის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით კი არ დასტურდება, რომ 2007 წლის 11 მაისამდე სადავო ნაკვეთი რეგისტრირებული იყო სს “ქ. ფ-ის” სახელზე. პალატამ ჩათვლა, რომ საქალაქო სასამართლომ სავსებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტებს და მართებულად მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა ა. ფ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრვი საფუძვლები.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები პალატამ სამართლებრივად შემდეგნაირად შეაფასა: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. აპელანტს არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც მოწინააღმდეგე მხარემ ააგო შენობა, ეკუთვნოდა სს “ქ ფ-ს”. როგორც აღინიშნა, საქმის მასალების თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი, 1997 წლის 17 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა გ. შ-ს, შემდგომში ეს ნაკვეთი აღირიცხა მის საკუთრებად და 2005 წლის 21 აგვისტოს იგი შეიძინა ს. გ-ემ. ის, რომ 2007 წლის 11 მაისის აზომვითი ნახაზით, სხვისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთი მოექცა სს “ქ. ფ-ის” ნაკვეთის ფარგლებში, არ ნიშნავს, რომ სს “ქ. ფ-ი” გახდა სადავო ქონების მესაკუთრე. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი, ამ გზით, უძრავ ნივთზე საკუთრების წარმოშობის შესაძლებლობას არ იძლევა, თუმცა, რომც მივიჩნიოთ სადავო ნაკვეთზე უფლება გააჩნდა სს “ქ. ფ-ს”, მეზობელ ნაკვეთებს შორის ზუსტი საზღვრის დადგენა მაინც შეუძლებელი იქნება,K ჯერ ერთი,M იმიტომ, რომ ამ ქონებაზე უფლება უდავოდ ეკუთვნის ს. გ-ესაც და, მეორეც, ექსპერტის დასკვნის მიხედვით, ვერ დგინდება გადაფარვის ზუსტი ფარგლები – ექსპერტმა განმარტა, რომ სხვადასხვა ნახაზის მიხედვით, გადაფარვა შეადგენს 27,9; 13,2 და 26,62 კვ.მ. სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ შეუძლებელია, მეზობელ ნაკვეთებს შორის, ზუსტი საზღვრის დადგენა, მაშინ გასამიჯნავად გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მეზობლების ფაქტობრივ მფლობელობას. შესაბამისად, ამ შემთხვევაშიც, თითოეულ მხარეს ეკუთვნის ის ნაკვეთი, რომელიც უკავია, სადავო ნაკვეთს კი, ამჟამად, ფლობს ს. გ-ე. ამის გამო, სადავო ნაკვეთი ეკუთვნის ს. გ-ეს და სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, იგი უფლებამოსილია ამ ნაკვეთით ისარგებლოს საკუთარი შეხედულებისამებრ. სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. ს. გ-ეს ა. ფ-ის მიმართ კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია კანონით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლიდან და ამიტომ აპელანტის მოთხოვნა უსაფუძვლოა. აქედან გამომდინარე, პალატის აზრით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა ა. ფ-ის სარჩელი. როგორც აღინიშნა, 2007 წლის 11 მაისს შპს “მ-ის” მიერ შედგენილ აზომვით ნახაზში, გარდა სს “ქ. ფ-ის” ქონებისა, მოიცავს ს. გ-ის საკუთრებასაც და, ამიტომ, ამ ნაწილში, ნახაზი ნამდვილი არ არის, ე.ი ბათილია. სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სააჯარო რეესტრში აღირიცხება ქონებაზე არსებული ნამდვილი უფლებები. რადგან საჯარო რეესტრის მონაცემებში ა. ფ-ის სახელზე გადარიცხული არის ის უფლება, რომელიც, სინამდვილეში, ეკუთვნის ს. გ-ეს, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ მონაცემებში ცვლილების შეტანის თაობაზე კანონიერია. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ფ-მა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის სამართლებრივ საფუძვლად პალატამ მიუთითა შემდეგი, რომ ზუსტი საზღვრის დადგენა შეუძლებელია. სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი დასაბუთებისას დაადასტურა, რომ „ექსპერტის დასკვნის მიხედვით ვერ დგინდება გადაფარვის ზუსტი ფარგლები“. ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები პალატამ საკმარისად მიიჩნია იმისათვის, რომ, ექსპერტის დასკვნის მიუხედავად, გადაფარვის ზუსტი ფარგლების დაუდგენლად უკანონოდ მიეკუთვნებინა ფართი ს. გ-ისათვის, როგორც ფაქტობრივი მფლობელისთვის. პალატამ არ მიაქცია ყურადღება გადაწყვეტილებაში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებას და არ გაითვალისწინა, რომ კასატორმა თავდაპირველად მიმართა საჯარო რეესტრს, რომელმაც გადაფარვა დაადგინა მხოლოდ საზოგადოებრივი ტუალეტის ნაწილში, სწორედ აღნიშნულის გამო შედგა 2009 წლის 16 მარტს განმეორებითი საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და მხოლოდ ამის შემდეგ დაარეგისტრირეს კასატორის საკუთრებად კინოთეატრის კუთვნილი მიწა. არც საქალაქო და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო არ დაინტერესდა და არ გამოარკვია, თუ რატომ დაარეგისტრირა რეესტრმა ნივთი საკუთრებაში თუკი, მისი ნაწილი კასატორს არ ეკუთვნოდა. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ საკუთარი ვალდებულება საქმის ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად გამოკვლევის შესახებ უხეშად დაარღვია, სწორედ ამიტომ არის აღნიშნული საქმე მნიშვნელოვანი სასამართლო პრაქტიკის განვითარებისათვის და მისი ობიექტურად განხილვა დაამკვიდრებს სამართლიანი გადაწყვეტილების გამოტანის სამართლებრივ პრაქტიკას. აღნიშნულის გამო, ვინაიდან სასამართლომ არ გამოიკვლია სადავო ნაკვეთის რეგისტრაციისას დაშვებული უხეში შეცდომები, დაუსაბუთებლად ჩათვალა ს. გ-ის საკუთრებად სადავო მიწა, ასევე დაუსაბუთებლად, ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე დაადგინა ის ფაქტი, რომ კასატორს იმაზე მეტი მიწა დაურეგისტრირდა, ვიდრე იყიდა, შესაბამისად, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები. კასატორის აზრით, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით, რომლის თანახმადაც შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ თუკი იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

კასატორი სადავოდ ხდის სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 181-ე, 170-ე 311-ე და 317-ე მუხლების გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ა. ფ-ს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70 % _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ფ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ა. ფ-ს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70 % _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.