ას-1096-1125-2011 6 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ დ. ფ-ე (მოპასუხე)

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი _ კ. ფ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ფ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. ფ-ის მიმართ და მოითხოვა მკურნალობისათვის გაწეული ხარჯების _ 12000 ლარის, ოპერაციის ხარჯის _ 1923.20 ლარის, ზიანის _ 12000 ლარის, მიუღებული შემოსავლის სახით 12000 ლარის, კლასის მიუნიჭებლობით მიყენებული ზიანის _ 8000 ლარის, ინფლაციის თანხისა და მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 25 000 ლარის გადახდა.

მოპასუხემ სარჩელი 2400 ლარის დაკისრების ნაწილში ცნო, დანარჩენ ნაწილში კი მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. ფ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გაუქმდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით დ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და დ. ფ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კ. ფ-ს დაეკისრა დ. ფ-ის სასარგებლოდ 11 323 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

2004 წლის 5 აგვისტოს კ. ფ-ი მართავდა მისი დეიდაშვილის _ ზ. ს-ის კუთვნილ ავტომანქანას «BMჭ” სახელმწიფო ¹ ... და მოძრაობდა დაახლოებით 120 კმ.სთ სიჩქარით კახეთის გზატკეცილზე აეროპორტის მხრიდან ავლაბრის მიმართულებით, რა დროსაც მეტროსადგურ «სამგორთან” მიახლოებისას მან დაარღვია «საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ” კანონის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნები. საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის გამო ვერ შეარჩია სათანადო სიჩქარე საგზაო პირობების გათვალისწინებით, ვერ უზრუნველყო ავტომობილის უსაფრთხო მართვა, არ მიიღო ზომები ავტოსაგზაო შემთხვევის თავიდან ასაცილებლად, გადავიდა სავალი გზიდან მარცხენა მხარეს ბორდიურზე და ამობრუნდა, რის შემდეგაც ამობრუნებულ მდგომარეობაში დაეჯახა საავტომობილო გზაზე მარჯვენა ტროტუარიდან ორი მეტრის მოშორებით მდგომ დ. ფ-ეს. აღნიშნულის შედეგად დ. ფ-ემ მიიღო სხეულის მძიმე ხარისხის დაზიანება. მიუხედავად იმისა, რომ მძღოლ კ. ფ-ს ევალებოდა დაზარალებულზე ზრუნვა, მან ავტოსაგზაო შემთხვევის შემდეგ მიატოვა შემთხვევის ადგილი და მიიმალა, ხოლო დაზარალებული დატოვა სიცოცხლისთვის საშიშ მდგომარეობაში, როდესაც მას შესაძლებლობა არ ჰქონდა, მიეღო ზომები თავის დასაცავად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 დეკემბრის განაჩენით კ. ფ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლი კოდექსის 276-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და 128-ე მუხლის შესაბამისად. ამავე განაჩენით დ. ფ-ის სამოქალაქო სარჩელი დარჩა განუხილველად და დაზარალებულს განემარტა, რომ შეეძლო მიემართა სასამართლოსათვის სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

პალატამ დაადგინა, რომ 2004 წლის 1 ნოემბერს დ. ფ-ე ცნობილ იქნა სამოქალაქო მოსარჩელედ. 2007 წლის 28 დეკემბრის განაჩენით მისი სამოქალაქო სარჩელი დარჩა განუხილველად. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ სამოქალაქო სარჩელის განუხილველად დატოვებიდან _ 2007 წლის 28 დეკემბრიდან ექვსი თვის ვადაში მოსარჩელეს სარჩელი არ აღუძრავს. დ. ფ-ემ სარჩელი აღძრა 2010 წლის 11 თებერვალს. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე, 138-ე, 139-ე და 140-ე მუხლების, 140-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ დ. ფ-ის სასარჩელო მოთხოვნა 2007 წლის თებერვლამდე გაწეული ხარჯის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე, ხანდაზმულობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ დაუსაბუთებელია დ. ფ-ის მოთხოვნა სამოქალაქო მოსარჩელედ ცნობის შესახებ 2004 წლის 1 ნოემბრის დადგენილებაზე მითითებით, მოპასუხისათვის ზიანის ასანაზღაურებლად 12 000 ლარის დაკისრების თაობაზე. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და მიიჩნია, რომ ამავე კოდექსის 106-ე მუხლში განხორციელდა ცვლილება, რომლის შესაბამისად, ამ მუხლიდან ამოღებული იქნა «გ” პუნქტი. ამასთან, ზემოაღნიშნული ნორმის ძველი რედაქციის მიხედვით, პრეიუდიციული მნიშვნელობა ენიჭებოდა ფაქტებს, რომლებიც დადგენილი იყო სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით. დადგენილება სამოქალაქო საქმეზე მოსარჩელედ ცნობის შესახებ, არ წარმოადგენს სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო შემაჯამებელ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, დასაბუთებულია საქმის განმხილველი სასამართლოს დასკვნა, რომ ნორმის მოქმედების შემთხვევაშიც მას პრეიუდიციული მნიშვნელობა არ მიენიჭებოდა.

პალატამ არ გაიზიარა მოთხოვნა მოპასუხისათვის მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისა და ინფლაციის გათვალისწინებით ლარის გაუფასურებიდან გამომდინარე დამატებითი თანხის ანაზღაურების შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო კოედქსის 102-ე მუხლით დადგენილი წესის დაცვით, ვერ დაადასტურა მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საფუძვლები. საქმის მასალებით, მათ შორის 2008 წლის 24 დეკემბრის ცნობის მიხედვით, დ. ფ-ის საფრენოსნო სამუშაოებისთვის უვარგისად ცნობა უკავშირდებოდა არა მხოლოდ მოპასუხის ქმედების გამო ჯანმრთელობის მოშლას, არამედ სხვა დაავადებებსაც. გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელე ვერ ასაბუთებს მოთხოვნილი თანხის ოდენობასაც.

ინფლაციის გამო ლარის გაუფასურებიდან გამომდინარე დამატებითი თანხის ანაზღაურების მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობები და, შესაბამისად, ამ ნაწილში მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 412-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, წერილობითი მტკიცებულების სახით საქმის მასალებში წარმოდგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენით დადასტურებულია კ. ფ-ის მიერ მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების ჩადენის და ამ ქმედებით დ. ფ-ის სხეულის დაზიანების ფაქტი. ამ ფაქტორებთან ერთად ზიანის ანაზღაურების დაკისრების აუცილებელი პირობაა მიზეზობრივი კავშირი დაზარალებულის მიერ განცდილ ზიანსა და ზიანის მიმყენებლის მიერ ჩადენილ ქმედებას შორის. ამ შემთხვევაში, ზემოაღნიშნულ მტკიცებულებებზე მითითებით მოსარჩელე მოითხოვს მისთვის ჩასატარებული ქირურგიული ოპერაციის ხარჯის ანაზღაურებას, აღნიშნული მტკიცებულებების და საქმის მასალების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად დგინდება, რომ ის დაზიანებები, რომელთა მკურნალობის მიზნითაც უნდა განხორციელდეს ქირურგიული ჩარევა მარცხენა წვივის არეში, მოპასუხე კ. ფ-ის ბრალეული ქმედებით არის გამოწვეული. შესაბამისად, რადგან დადასტურებულია კ. ფ-ის მიერ ჩადენილ დანაშაულებრივ მოქმედებასა და დ. ფ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გართულებას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მატერიალური პასუხისმგებლობა მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურების სახით, კერძოდ, კ. ფ-ს უნდა გადახდეს დ. ფ-ის სასარგებლოდ მკურნალობისათვის (ოპერაციის ჩათვლით) საჭირო ხარჯები, რაც შეადგენს 1923.2 ლარს.

სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის შინაარსის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას გაითვალისწინა მოპასუხის მიერ ჩადენილი ქმედების ხასიათი, აღნიშნულის შედეგად დამდგარი შედეგი _ მოსარჩელის ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობა და ჩათვალა, რომ უდავოდ არსებობს ფიზიკური ტკივილით გამოწვეული ფსიქიკური განცდის, მორალური ტრავმის მიყენების გამომწვევი ქმედება, შესაბამისად, გონივრული და სამართლიანი ოდენობით მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად მიზანშეწონილად მიიჩნია მოპასუხისათვის დ. ფ-ის სასარგებლოდ 6 500 ლარის დაკისრება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში დ. ფ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა ამ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე მუხლის «ბ» პუნქტი, როდესაც საქმე განიხილეს მოსამზადებელი სხდომის ჩატარების გარეშე და მოსარჩელეს შესაძლებლობა არ მიეცა, წარედგინა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროდან მისი ხელფასის დაანგარიშების თაობაზე დაგვიანებით მიღებული მტკიცებულება.

სააპელაციო პალატამ არასაწორად ჩათვალა კასატორის მოთხოვნები ხანდაზმულად, რა დროსაც არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლი და არ გაითვალისწინა, რომ გამოძიების მიმდინარეობისას მოპასუხემ აღიარა მის სასარგებლოდ 2400 ლარის გადახდის ვალდებულება. სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა სამედიცინო დასკვნა, რომლითაც დასტურდება, რომ დ.ფ-ე ფრენებს ვეღარ ახორციელებდა მიღებული ტრავმის გამო.

დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარზე შეგებებული საკასაციო საჩივარი შეიტანა კ. ფ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხეს დაეკისრა მორალური ზიანის _ 6500 ლარის ანაზღაურება შემდეგი მოტივებით:

სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მორალური ზიანი ანაზღაურდება გონივრული და სამართლიანი ოდენობით, შესაბამისად, გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ხასიათი, დაზარალებულისა და ბრალეული პირის ქონებრივი მდგომარეობა. მორალური ზიანის კომპენსაციამ არ უნდა გამოიწვიოს დაზარალებულის გამდიდრება ან ბრალეული პირისათვის ჩადენილ ქმედებასთან შედარებით შეუსაბამოდ დიდი ოდენობის თანხის დაკისრება. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ ისე დააკისრა კ. ფ-ს 6500 ლარის გადახდა, რომ მისი ქონებრივი მდგომარეობა არ გაუთვალისწინებია. მით უფრო, სასამართლოსათვისათვის ცნობილი იყო, რომ მოპასუხე და მისი მეუღლე არსად უმუშევრები არიან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ივლისისა და 28 სექტემბრის განჩინებებით დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი და კ. ფ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. დ. ფ-ე გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა დ. ფ-ის საკასაციო საჩივრისა და კ. ფ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი ისევე, როგორს შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვას მათ განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორ კ. ფ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 27 სექტემბერს მის მიერ გადახდილი 325 ლარის 70% _ 227,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი და კ. ფ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ კ. ფ-ს (პირადი ¹....) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 227,5 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.