ას-1107-1134-2011 3 ოქტომბერი, 2011 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატამ
შემადგენლობა:
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ ი. ა-ა, კ. ს-ი
მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ჯ-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი – ძირითადი სარჩელში: საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა;
შეგებებული სარჩელში: კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ჯ-ემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ი. ა-ასა და კ. ს-ის მიმართ საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობების შეწყვეტის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: მ. ჯ-ემ 1970 წელს იმდროინდელი მესაკუთრისგან შეიძინა ქ.თბილისში, ა-ის ქ. ¹4-ში მდებარე სახლის პირველ სართულზე არსებული ერთი ოთახი და დამხმარე ფართი, რომელიც მთლიანად შეადგენს 22,93 კვ.მ-ს. იგი აღნიშნულ ფართს დღემდე ფლობს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე. აღნიშნული სახლის თანამესაკუთრეები არიან მოპასუხეები: ი. ა-ა 1/2 წილით და კ. ს-ი 1/2 წილით. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მის მიერ აღნიშნული მოთხოვნით სასამართლოსადმი მიმართვის აუცილებლობა გამოიწვია იმან, რომ მოპასუხეებს არ სურთ მოსარჩელეს საცხოვრებელი სადგომის განთავისუფლების სანაცვლოდ გადაუხადონ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით დადგენილი საფასური, ამასთანავე ისინი არ თანხმდებიან მოსარჩელის არც ერთ წინადადებას არსებულთან დაკავშირებით. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვს საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების - 23 000 აშშ დოლარის 25%-ის – 5 750 აშშ დოლარის მოპასუხეებისთვის გადახდის სანაცვლოდ სადავო საცხოვრებელ სადგომზე გადაეცეს საკუთრების უფლება.
მოპასუხეებმა - ი. ა-ამ და კ. ს-მა სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ არარეალურია ქონების შეფასების თანხა, ამასთანავე, აღძრეს შეგებებული სარჩელი, რომლითაც მოითხოვეს სადავო საცხოვრებელი სადგომის მ. ჯ-ის მფლობელობიდან გამოთხოვა 12 000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.
მოპასუხე მ. ჯ-ემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ი. ა-ასა და კ. ს-ის მიერ შეთავაზებული 12 000 აშშ დოლარი საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების მხოლოდ ნახევარს წარმოადგენს. ამასთანავე, წინააღმდეგობრივია შეგებებულ სარჩელში წარმოდგენილი მსჯელობა სადავო საცხოვრებელი სადგომის შეფასებასთან დაკავშირებით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით მ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე მ. ჯ-ეს მოპასუხეების - ი. ა-ასა და კ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 5750 აშშ დოლარის გადახდა, მის საკუთრებაში ქ.თბილისში, ა-ის ქ. ¹4-ში მდებარე, მოპასუხეების კუთვნილი შენობა-ნაგებობების აღრიცხვის სანაცვლოდ; ი. ა-ასა და კ. ს-ს უარი ეთქვათ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი. ა-ამ და კ. ს-მა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი. ა-ასა და კ. ს-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე მ. ჯ-ეს შეუწყდა მფლობელობა ქ.თბლისში, ა-ის ქ.¹4-ში მდებარე ი. ა-ასა და კ. ს-ის საკუთრებაში არსებულ მის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საერთო ფართით 22,93 კვ.მეტრი, მესაკუთრეების მიერ მ. ჯ-ისათვის საცხოვრებელი სადგომის ღირებულებიდან (23000 აშშ დოლარიდან) 75%-ის -17250 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ; მ. ჯ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მ. ჯ-ე წარმოადგენს ი. ა-ასა და კ. ს-ის თანასაკუთრებაში არსებულ, სადავო ფართის მფლობელს; სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფართი 22,93 მ2-ია, ამასთან იგი მოიცავს 16,32 მ2 ფართის ოთახს და 6,61 მ2 ფართის დერეფანს; ი. ა-ა და კ. ს-ი არიან ქ. თბილისში, ა-ის ქ. ¹4-ში მდებარე შენობის პირველ და მე-2 სართულებზე განთავსებული 356,69 მ2 ფართის თანამესაკუთრეები. პალატა სრულად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრასთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ სადავო სადგომის საბაზრო ღირებულებად უნდა განისაზღვროს 23000 აშშ დოლარი, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ 2009 წლის 18 ივნისს გაცემული ¹კ-1339/18/19 სპეციალისტის ცნობიდან გამომდინარე, ვინაიდან იგი შეიცავს უფრო სრულყოფილ დასაბუთებას დადგენილი საბაზრო ღირებულების შესახებ და ასახავს იმ მეთოდებსა და გარემოებებს, რომელთა გამოყენება-გათვალისწინებითაც სპეციალისტებმა განსაზღვრეს სადგომის საბაზრო ღირებულების ოდენობა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით გაიზიარა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებები, განმარტა: საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა რეგულირდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტებით დადგენილი წესით. მოცემული კანონის მიზანია მოაწესრიგოს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის წარმოშობილი ურთიერთობა იმ სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენებით, რომლებიც იცავენ როგორც საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის, ასევე მოსარგებლის უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს. უპირველეს ყოვლისა, სამართლებრივი დაცვის აღნიშნული მექანიზმი ვლინდება საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტის შესახებ მესაკუთრისა და მფლობელის უფლებების რეალიზაციის თავისებურებებში.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ მესაკუთრეების შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა არ შეესაბამება ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის დანაწესს, ვინაიდან მათი შეთავაზება მოსარგებლის მიმართ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ მხოლოდ 14000 აშშ დოლარია, რაც მნიშვნელოვნად ნაკლებია კანონით გათვალისწინებულ კომპენსაციაზე. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული მესაკუთრის სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები არსებობს ყველა შემთხვევაში, როდესაც ერთმნიშვნელოვნად დადგენილია მესაკუთრის ნება სადგომზე მოსარგებლის მფლობელობის შესაწყვეტად საკომპენსაციო თანხის - სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის - გადახდის თაობაზე. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მესაკუთრეები სადავოდ ხდიდნენ მოსარგებლის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებას სადგომის საბაზრო ღირებულების შეფასების შესახებ და შეგებებულ სარჩელში მათი მოთხოვნა კომპენსაციის გადახდის თაობაზე გამომდინარეობდა სადგომის სხვა საბაზრო ღირებულებიდან, რაც არ ცვლის მათ ნებას კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ მ. ჯ-ის მფლობელობისაგან სადავო ფართის გამოთხოვის შესახებ. ამასთან, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ, თუ მესაკუთრის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილია ერთმნიშვნელოვანი პოზიცია, იმის თაობაზე, რომ მისი ნება მოსარგებლისათვის კომპენსაციის გადახდაზე დამოკიდებულია კომპენსაციის ოდენობაზე, ეს ნიშნავს, რომ კონკრეტული კომპენსაციის ოდენობა განსაზღვრავს მესაკუთრის ნებას კომპენსაციის გადახდა-არგადახდის შესახებ. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ასეთი პოზიცია ვერ იქნება განხილული კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ მესაკუთრის თანხმობად კომპენსაციის გადახდაზე და, შესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში არ არსებობს პროცესუალური შესაძლებლობა იმისა, რომ მესაკუთრეს დაეკისროს გადასახდელად განსხვავებული, იმაზე მეტი, საკომპენსაციო თანხა, ვიდრე ის სარჩელში სთავაზობდა მოსარგებლეს. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადასტურებულია მესაკუთრეთა ნება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული უფლებით ერთმნიშვნელოვნად სარგებლობის თაობაზე, რის გამოც მათი შეგებებული სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და მოპასუხეს უნდა შეუწყდეს მფლობელობა დაკავებულ სადგომზე, მესაკუთრეთა მიერ მისთვის 23000 აშშ დოლარის 75%-ის -17250 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, ხოლო ძირითად სარჩელს უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული ფაქტობრივი საფუძვლის არარსებობის გამო.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი. ა-ამ და კ. ს-მა და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს ექსპერტების მიერ შენობის საბაზრო ღირებულებად მითითებული თანხა არის საორიენტაციო. სასამართლომ კი ეს თანხა დადასტურებულად მიიჩნია მაშინ, როცა უძრავი ქონების ბაზარზე შეინიშნება ფასთა კლება, შესაბამისად, საბაზრო ღირებულება უნდა იყოს მითითებულზე ნაკლები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. ა-ასა და კ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
მოცემული დავის საგანია თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა (ძირითად სარჩელში) და თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მოსარგებლის მფლობელობის უფლების შეწყვეტა (შეგებებულ სარჩელში) „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტების საფუძველზე. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ი. ა-ასა და კ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ი. ა-ასა და კ. ს-ს უნდა დაუბრუნდეს 2011 წლის 5 აგვისტოს თ. ტ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ი. ა-ასა და კ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
ი. ა-ასა და კ. ს-ს დაუბრუნდეს 2011 წლის 5 აგვისტოს თ. ტ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
