ას-1117-1144-2011 13 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. ქ-ე (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ა-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ა-იმ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ქ-ის მიმართ ვალდებულების შესრულების _ 26 420 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს ა. ა-ის წინააღმდეგ 15000 ლარის გადახდის მოთხოვნით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. ქ-ეს მის სასარგებლოდ დაეკისრა 26 420 აშშ დოლარის, ასევე სარჩელის განსახილველად მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 1427 ლარის ანაზღაურება, ნ. ქ-ეს უარი ეთქვა შეგებებული სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებაზე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ა. ა-ი და მოპასუხე ნ. ქ-ე საქმიან ურთიერთობაში იმყოფებიან ერთმანეთთან.

2010 წლის 6 ივლისს მოწმეთა თანდასწრებით მხარეებმა შეადგინეს წერილობითი დოკუმენტი ე.წ შეთანხმება, რომლითაც დაიანგარიშეს რა ურთიერთვალდებულებები, შეთანხმების გაფორმების დღისათვის ა. ა-ის ნ. ქ-ისათვის მიწოდებული ჰქონდა 216 627, 97 დოლარის პროდუქცია (კაფელ-მეტლახი), ხოლო ნ. ქ-ეს მიღებული აქვს და გადახდილი პროდუქციაში 144 382 აშშ დოლარი. მხარეებმა შეთანხმებაში დააფიქსირეს, რომ ზემოაღნიშნულის შემდგომ ნ. ქ-ეს ა. ა-ისათვის გადასახდელი დარჩა 72 245,97 აშშ დოლარი.

სასამართლოს მითითებით, საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოპასუხეს ნამდვილად ჰქონდა სხვადასხვა დროს ურთიერთობა მოსარჩელე ა. ა-ისთან. ეს ურთიერთობა მოიცავდა სხვადასხვა სამშენებლო მასალათა მიწოდება-რეალიზაციას.

ა. ა-იმ დააჯამა მიღებული შესრულება და გაარკვია, რომ მოპასუხის დავალიანება დღეის მდგომარეობით (ანუ შემცირებული სარჩელის შეტანის დროისათვის შეადგენს 26 420 აშშ დოლარს. ამდენად, პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ სარჩელი 26 420 აშშ დოლარამდე შეამცირა არა იმიტომ, რომ ამ დროისათვის სწორედ ამ თანხას სთხოვდა მოპასუხეს და მეტს არა, არამედ იმის გამო, რომ მისი პოზიციით სარჩელის აღძვრის დროისათვის მოპასუხეს სწორედ ამ ოდენობის დავალიანება გააჩნია მის მიმართ.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენელთა მოსაზრება, რომ საქმეში მითითებული მტკიცებულებებით დასტურდება სარჩელით მოთხოვნილი ვალდებულების მოპასუხის მიერ შესრულება.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე.წ. «სალაროს შემოსავლის ორდერებით” (რომელთა თანახმადაც თანხის როგორც შემომტანი, ისე მიმღები მოდავე მხარეები ნ. ქ-ე და ა. ა-ი არიან) დასტურდება მხოლოდ და მხოლოდ ის ფაქტი, რომ 2010 წლის 16 ივლისს, სარჩელის აღძვრამდე პერიოდში, ნ. ქ-ემ ა. ა-ის გადაუხადა 3600+3100 ანუ 6700 აშშ დოლარი და ინდივიდუალურმა მეწარმე ნ. ქ-ემ შპს «ს-დს” მიაწოდა 52 296,80 ლარის საქონელი.

პალატის მოსაზრებით, ინდივიდუალურ მეწარმე ნ. ქ-ის მიერ შპს «ს-დისათვის” 52 296 ლარის საქონლის მიწოდება ვერ ჩაითვლება ა. ა-ის მიმართ ვალდებულების შესრულებად, რადგან მოსარჩელე, ფიზიკური პირი ა. ა-ი და იურიდიული პირი _ შპს «ს-დი” ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი სამართალსუბიექტები არიან, ისინი სრულიად დამოუკიდებლად არსებობენ სამართლებრივ სივრცეში და იმისდა მიუხედავად, დააფუძნა თუ არა ფიზიკურმა პირმა იურიდიული პირი, მათი ვალდებულებები მესამე პირთა მიმართ ვერ გაიგივდება. ამასთან, საქმის მასალებიდან არ დასტურდება მხარეთა შეთანხმება აღიარებული ვალის სანაცვლოდ ნ. ქ-ის მხრიდან ა. ა-ის მიერ დაფუძნებულ ფირმა «ს-დისათვის” პროდუქციის მიწოდების თაობაზე.

სამოქალაქო კოდექსის 378-ე მუხლის თანახმად პალატამ ჩათვალა, რომ ურთიერთშორის ზეპირი ხელშეკრულების არსებობას დადასტურებით ნ. ქ-ე და ა. ა-ი არ უთითებენ, რომ მათი შეთანხმება მოიცავდა შეთანხმებას სხვა შესრულების მიღებაზეც. ამავე კოდექსის 373-ე მუხლის სამართლებრივი ანალიზი კი ცხადყოფს, რომ მოვალემ ვალდებულება კრედიტორს უნდა შეუსრულოს, ანუ ვალდებულება ნ. ქ-ეს უშუალოდ მისი კრედიტორის, ა. ა-ისათვის უნდა შეესრულებინა.

საქმის მასალებიდან გამომდინარე პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში კრედიტორის თანხმობა სხვა შესრულებაზე და ამ შესრულებაზე ა. ა-ის მიერ საიმე სარგებლის მიღება არ დასტურდება.

რაც შეეხება 2010 წლის 12 და 14 ივლისს ნ. ქ-ის მიერ ა. ა-ისათვის გადახდილ თანხებს 3100 + 3600 ლარს ანუ 6700 ლარს, პალატამ აღნიშნული სადავოდ არ მიიჩნია, მაგრამ რადგან სარჩელი ამ შესრულებაზე უფრო გვიან, 2010 წლის სექტემბერში არის აღძრული (ამასთან, საყურადღებოა, რომ 2010 წლის ივლისის შემდგომ მხარეთა შორის ურთიერთობები კვლავაც გრძელდებოდა), სასამართლომ სარწმუნოდ ჩათვალა მოსარჩელის განმარტება, რომ მისი თავდაპირველად აღძრული მოთხოვნის შემცირება გამოიწვია მის მიერ სარჩელის აღძვრის დროისათვის (და არა 2010 წლის 6 ივლისისათვის) არსებული მდგომარეობისა და თანხების დაჯამებამ.

სააპელაციო პალატამ ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია შეგებებული სარჩელი, ვინიადან საქმის მასალებით არ დასტურდება ა. ა-ის ვალდებულება ნ. ქ-ის მიმართ.

სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 361-ე მუხლების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე მუხლების თანახმად, სწორედ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი სრული და ობიექტური შეფასებით პალატამ ჩათვალა, რომ სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. ქ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 379-ე (განჩინებაში, სავარაუდოდ მექანიკური შეცდომის გამო, მითითებულია 378-ე მუხლი) და 373-ე მუხლებით, თუმცა არასწორად განმარტა მათი მოთხოვნები, გააკეთა მცდარი სამართლებრივი დასკვნა იმის თაობაზე, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ დასტურდება კრედიტორის თანხმობა სხვა შესრულებაზე, ანუ არ დასტურდება ა. ა-ის თანხმობა შპს „ს-დისათვის“ რაიმე საქონლის მიწოდებაზე, რომლითაც გამოიქვითებოდა მის მიმართ ნ. ქ-ის დავალიანება და ასევე დაუსაბუთებელია ამ შესრულებაზე ა. ა-ის მიერ რაიმე სარგებლის მიღება.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ფიზიკური პირი ა. ა-ი შპს „ს-დის“ წილის 100%-ის მესაკუთრე და დირექტორია. უდავოა, რომ ინდივიდუალურ მეწარმე «ნ. ქ-ისაგან» შპს „ს-ისათვის» 52296,80 ლარის ღირებულების საქონლის მიწოდება, მიყიდვა და მიღება მოხდა ა. ა-ის თანხმობით. სხვაგვარად ნასყიდობის გარიგება აღნიშნულ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს შორის ვერ დაიდებოდა.

სააპელაციო პალატას არ შეუფასებია ის ფაქტი, რომ ა. ა-ის ნასყიდობის საგნის ღირებულება არ გადაუხდია, რაც ნიშნავს, რომ მან მისცა თანხმობა სხვა შესრულების მიღებაზე და, სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულებები უნდა გაიქვითოს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ინდივიდუალურ მეწარმე „ნ. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დატოვა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, თუმცა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არსებითად განსხვავდება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი იმავე ფაქტობრივი გარემოებისაგან. ინდივიდუალურ მეწარმე «ნ. ქ-ის» მიერ 2010 წლის 4 აგვისტოს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით და 4 სასაქონლო ზედნადებით შპს „ს-დისათვის“ მიწოდებული საქონლის ღირებულება 52296,80 ლარი ბათუმის საქალაქო სასამართლომ მცდარად მიიჩნია ა. ა-ის მიერ ნ. ქ-ისათვის 2010 წლის 6 ივლისის შეთანხმებით ჩაბარებული საქონლის ღირებულებად და არ გაითვალისწინა მხარეთა ანგარიშსწორების რეალური ფაქტის დადგენისას. სააპელაციო პალატამ კი აღნიშნული საქონლის შპს „ს-დისათვის“ მიწოდება მხედველობაში არ მიიღო მხოლოდ იმის გამო, რომ ფიზიკური პირი ა. ა-ი და იურიდიული პირი შპს „ს-დი“ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი სამართალსუბიექტები არიან.

ამდენად, სააპელაციო პალატას უნდა დაეფიქსირებინა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოების არასწორად დადგენა და გამოეთქვა თავისი მოსაზრება, თუ რატომ არ მოახდინა აღნიშნულმა გავლენა მიღებული გადაწყვეტილების კანონერებასა და დასაბუთებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. ქ-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 2 აგვისტოსა და 22 სექტემბერს მის მიერ გადახდილი 2903,23 ლარის 70% _ 2032,26 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ნ. ქ-ეს (პირადი ¹ ....) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 2032,26 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.