ას-1122-1149-2011 6 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. ჩ-ი-ე-ე, ე. ჩ-ი, ს. ა-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ე-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ გარიგებების ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ქონების მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ე-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. და ე. ჩ-ების, ს. ა-ის მიმართ გარიგებების ბათილად ცნობის, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისა და ქონების მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

ბოლნისის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. ე-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2010 წლის 25 მაისს ლ. ჩ-სა და ე. ჩ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების და 2010 წლის 31 მაისს ე. ჩ-სა და ს. ა-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები მარნეულში, ... ჩიხის I შესახვევის ¹2-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, სადავო უძრავი ქონება დაბრუნდა პირვანდელ მდგომარეობაში, მოსარჩელე ცნობილ იქნა, მარნეულში, ... ჩიხის I შესახვევის ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი ¹...) 1/2-ის, ასევე შპს “გ-ის” პარტნიორის (საიდენტიფიკაციო კოდი ... რეგისტრირებული ... წელს მარნეულის სასამართლოს მიერ, სახ. რეგისტრაციის ¹43/4-11) ლ. ჩ-ი-ე-ის წილის 25%-ის მესაკუთრედ.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ივნისის განჩინებით ლ. ჩ-ი-ე-ის, ე. ჩ-ის, ს. ა-ის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 2010 წლის 25 მაისს ლ. ჩ-სა და ე. ჩ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების, ასევე 2010 წლის 31 მაისს ე. ჩ-სა და ს. ა-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები, მარნეულში, ... ჩიხის I შესახვევის ¹2-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, სადავო უძრავი ქონება დაბრუნდა პირვანდელ მდგომარეობაში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, მ. ე-ის სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2010 წლის 25 მაისს ლ. ჩ-სა და ე. ჩ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება, მარნეულში, ... ჩიხის I შესახვევის ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილზე, სადავო უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი დაბრუნდა პირვანდელ მდგომარეობაში, გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

1996 წლის 27 იანვრიდან მ. ე-ე და ლ. ჩ-ი იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. ქორწინების პერიოდში, 2003 წლის 15 სექტემბრის ¹1-1897 ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მათ შეიძინეს საცხოვრებელი სახლი და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება “გ-ის” 50%-იანი წილი. ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა ლ. ჩ-ის სახელზე.

მ. ე-ე და ლ. ჩ-ი განქორწინდნენ 2010 წლის 8 თებერვლის სასამართლოს გადაწყვეტილებით. 2010 წლის 25 მაისს ლ. ჩ-მა დედას _ ე. ჩ-ს აჩუქა მარნეულში, ... ¹1 ჩიხის მე-2 შესახვევში მდებარე სადავო უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი ¹...). 2010 წლის 31 მაისს ე. ჩ-მა იგივე საცხოვრებელი სახლი 2000 ლარად მიჰყიდა ლ. ჩ-ის ადვოკატ ნ. ა-ის დას _ ს. ა-ს. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ მოპასუხე ს. ა-ის და ნ. ა-ი იყო ლ. ჩ-ის ადვოკატი მოსარჩელესა და მას შორის თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონების გაყოფასთან დაკავშირებულ დავაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მ. ე-ეს სადავო საცხოვრებელი სახლისა და შპს “გ-ის” 50% წილის შეძენაში მონაწილეობა არ მიუღია, ქონება შეძენილ იქნა მხოლოდ ლ. ჩ-ის სახსრებით და აღირიცხა მისი საკუთრების უფლებით, ამიტომ იგი მიჩნეული არ უნდა იქნეს მეუღლეთა თანასაკუთრებად.

პალატამ აღნიშნა, რომ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებას მათ საერთო ქონებად, თანასაკუთრებად მიიჩნევს. სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველია მეუღლეთა მიერ ამ ქონების შეძენა ქორწინების განმავლობაში. არ არის აუცილებელი შეძენაში მეორე მეუღლის დამოუკიდებელი შემოსავლით მონაწილეობა და ორივე მეუღლის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხვა. მოცემულ შემთხვევაში, დგინდება, რომ სადავო სახლი და საზოგადოების წილი შეძენილია მ. ე-ისა და ლ. ჩ-ის ქორწინების პერიოდში და წარმოადგენს მათ თანასაკუთრებას. მითითებული გარემოება, რომ მ. ე-ეს მის შეძენაში მონაწილეობა არ მიუღია და ამასთან, თავისი წილი საჯარო და სამეწარმეო რეესტრში არ დაურეგისტრირებია, არ ნიშნავს იმას, რომ მან თანასაკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე ვერ მოიპოვა.

პალატის განმარტებით, მ. ე-ის საკუთრებას შეადგენს მთლიანი ქონების 1/2, ამდენად, ლ. ჩ-ი არ იყო უფლებამოსილი, 2010 წლის 13 მაისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე განეკარგა უძრავი ქონების 1/2 და მითითებულ ნაწილში ჩუქების ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს.

მართალია, აპელანტები მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების ამჟამინდელი მესაკუთრე _ ს. ა-ი წარმოადგენს ქონების კეთილსინდისიერ შემძენს, მაგრამ აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, სამოქალაქო კოდექსის 102-ე-103-ე მუხლების შესაბამისად, აპელანტებს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენიათ, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარემ უარყო მითითებული გარემოების არსებობა.

ამასთან საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ ს. ა-ის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეძენილ ბინაში, დავის განხილვის პერიოდშიც ცხოვრობდა ლ. ჩ-ი.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, ნასყიდობის ხელშეკრულების ერთ-ერთი პირობაა ფასი, რომელიც მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრება. სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის გათვალისწინებით სადავო უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემა 2000 ლარად არ შეესაბამება საცხოვრებელი სახლის რეალურ ნასყიდობის ფასს. ამავე კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსაჩვენებლად დადებულ გარიგებას არ მოჰყვება შესაბამისი იურიდიული შედეგი, რადგან ამ გარიგების მხარეებს არ გააჩნიათ იმის განზრახვა, რომ გარიგების შედეგად იურიდიული შედეგი დადგეს. საცხოვრებელი სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულება არის თვალთმაქცური, რადგან საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება თვალთმაქცური გარიგების დადების დროს გამოვლენილი ნების თავისებურებები, რაც, უპირველეს ყოვლისა, გამოიხატება სხვა გარიგების დაფარვის მიზნის არსებობაში. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც მხარეებს სურთ, მიაღწიონ სხვა შედეგს და არა იმ შედეგს, რაც მოჰყვება მათ მიერ გარეგნულად გამოხატული ნება.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2010 წლის 8 თებერვალს მხარეთა განქორწინება, 2010 წლის 25 მაისს თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაჩუქება, თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაყოფასთან დაკავშირებული სასამართლო დავა, 2010 წლის 31 მაისს ე. ჩ-სა და ს. ა-ს შორის არარეალური ანგარიშსწორება, წარმოადგენს იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელიც იძლევა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის გამოყენების საფუძველს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული მოსაზრება, რომ შპს “გ-ის” ერთ-ერთი დამფუძნებელია ლ. ჩ-ი და მოსარჩელეს არანაირი უფლება არ შეიძლება წამოეშვას ამ იურიდიული პირის მიმართ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 147-ე, 1158-ე მუხლებზე და მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიიჩნია თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონება, რომელიც, თავის მხრივ, შეიძლება იყოს როგორც მატერიალური ქონებრივი სიკეთე, ისე არამატერიალური ქონებრვი სიკეთე, როგორიცაა კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს “გ-ის” სადავო წილი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ. ჩ-ი-ე-ემ, ე. ჩ-მა და ს. ა-მა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ კასატორის მიერ მითითებული სადავო გარემოებანი სათანადოდ არ გამოიკვლია. სასამართლოს საერთოდ არ განუხილავს სარჩელი ჩუქების ხელშეკრულების თაობაზე და არ შეუფასებია ე. ჩ-სა და ს. ა-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.

სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია სააპელაციო საჩივარში მითითებულ გარემოებებზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო მოცემული სარჩელის დაკმაყოფილებისას გასცდა მ. ე-ის სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, ასევე უკანონო იყო ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 16 ნოემბრის განჩინება მოსარჩელე მხარის სასარგებლოდ შპს “ჯენერალ აუდიტისათვის” აუდიტის დასკვნის წარდგენის დავალების შესახებ.

სასამართლოს არ გამოუკვლევია კასატორის არგუმენტი, რომ საქმეში მხარედ არ ჩაბმულა შპს “გ-ი”, რის შედეგადაც საზოგადოების წილის 25% მ. ე-ეს საკუთრებაში გადაეცა შპს-ს მიმართ სარჩელის აღძვრის გარეშე.

სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მეუღლეებმა შპს “გ-ის” 50%-იანი წილი შეიძინეს ერთობლივად. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება და ვერ იარსებობს, რადგან აღნიშნული საზოგადოება დაარსდა ლ. ჩ-ი-ე-ისა და ე. ჩ-ის მიერ. სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 147-ე და 1158-ე მუხლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით ლ. ჩ-ი-ე-ის, ე. ჩ-ისა და ს. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. ჩ-ი-ე-ის, ე. ჩ-ისა და ს. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს _ ლ. ჩ-ი-ე-ეს, ე. ჩ-სა და ს. ა-ს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 8 აგვისტოს ლ. ჩ-ი-ე-ის მიერ გადახდილი 500 ლარის 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. ჩ-ი-ე-ის, ე. ჩ-ისა და ს. ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ლ. ჩ-ი-ე-ის (პირადი ¹...), ე. ჩ-ისა (პირადი ¹...) და ს. ა-ის (პირადი ¹...) დაუბრუნდეთ შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” ლ. ჩ-ი-ე-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 350 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.