ას-1135-1161-2011 12 ოქტომბერი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. ზ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თელავის სარეგისტრაციო სამსახური, დ. ს-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 მაისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინება გაუქმება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა, ცვლილების განხორციელება საჯარო რეესტრის ჩანაწერში

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ზ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და ლ.ნა ს-ის მიმართ და მოითხოვა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა და ქმედების განხორციელება შემდეგი დასაბუთებით: 1965 წელს თელავის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტმა დააკმაყოფილა მოსარჩელეების საცხოვრებელი ბინის მომიჯნავედ მცხოვრები ვასილ ს-ის განცხადება და თ. ზ-ის ოჯახის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთიდან ვ.ს-ის მიწის ნაკვეთს დაემატა 308 კვ.მ. გადაწყვეტილების აღსრულების შემდეგ მოსარჩელის მამის და ვასილ ს-ის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე დაახლოებით 45 წლის წინ მხარეების ეზოებს შორის აშენდა ბეტონის ბორდიური და მავთულბადის ღობე. მიწის ნაკვეთის ჩამოჭრამდე, საბუთების მიხედვით, თ. ზ-ის მამას ერიცხებოდა არა 908 კვ.მ ფართობი, არამედ 918 კვ.მ, რეალურად კი 947 კვ.მ იყო. 1986 წელს შედგენილი ტექნიკური პასპორტის მიხედვით, მოსარჩელეთა საკუთრებაში 600 კვ.მ ირიცხებოდა, რეალურად 639 კვ.მ იყო. 2010 წლის 19 ივლისს შპს «ნ-ოს» მიერ შედგენილ იქნა იმ ნაკვეთის ნახაზი, რომელიც დარჩა მოსარჩელეს ლ. ს-ის მიერ ნაკვეთის მიტაცების შემდეგ და აღმოჩნდა, რომ მიწის ნაკვეთის ფართობი 550 კვ.მ, ე.ი 50 კვ.მ-ით ნაკლებია, ვიდრე თ. ზ-ის ბინის ტექპასპორტშია დაფიქსირებული. 2008 წლის 4 დეკემბერს აწ გარდაცვლილ ვასილ ს-ის მეუღლე ლიანა ს-მა თვითნებურად, მის მიერ დაქირავებული მუშების დახმარებით, დაანგრია სამეზობლო ღობე იმ მოტივით, რომ თითქოს მოსარჩელეს დაკავებული ჰქონდა მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთი და თ. ზ-მა ნგრევის დაწყებისთანავე დახმარებისთვის მიმართა საპატრულო პოლიციას, რომელმაც განუმარტა, რომ მიჯნის დანგრევაზე უნდა ედავა სამოქალაქო წესით. ლ.ს-მა მიიტაცა 89 კვ.მ მოსარჩელის კუთვნილი მიწა. მოპასუხემ კუთვნილი მიწის ფართობის მიტაცების შემდეგ გააკეთებინა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელშიც ძალით მიტაცებული მიწის ნაკვეთიც შეტანილი აქვს, როგორც თავისი საკუთარი. ეს მაშინ, როცა კანონით ნახაზი უნდა შემდგარიყო მოსაზღვრე ნაკვეთის მესაკუთრეთა დასწრებით. საჯარო რეესტრმა ყოველგვარი პრობლემების გარეშე დაარეგისტრირა მოსარჩელის კუთვნილი მიწა ლ.ს-ის სახელზე.

2011 წლის 2 თებერვალს გამართულ სასამართლო სხდომაზე, მოსარჩელე თ. ზ-მა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და შესაბამისი ცვლილების შეტანა საჯარო რეესტრში.

მოპასუხე ლ. ს-მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა რომ, მას არ მიუტაცია სხვისი მიწა, გაასწორა მიჯნა და შეღობა მისი ოჯახის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი. საჯარო რეესტრის მიერ მოპასუხის კუთვნილი ფართი აღირიცხა კანონის ზუსტი დაცვით: შპს „ნ-ომ“ მეზობლების დასწრების გარეშე შეადგინა მოსარჩელის მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელიც საეჭვოა, ვინაიდან მისი ავტორი როსტომაშვილი არის თ. ზ-ის ახლო მეგობარი. მიუხედავად იმისა, რომ თელავის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ¹160 გადაწყვეტილებით ლ. ს-ის ოჯახს გადმოეცა 308 კვ.მ ზ-ების ნაკვეთიდან, მას გადაუხადეს 1500 საბჭოთა მანეთი. მის სახელზე საკუთრება დარეგისტრირდა 1964 წლის 15 ივლისის თელავის რაიაღმასკომის ¹160 გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომელიც არ არის გაუქმებული და არც მოსარჩელეს წარმოუდგენია აღნიშნული გადაწყვეტილების ბათილობის მტკიცებულება. 1964 წლის რაიაღმასკომის ¹160 გადაწყვეტილება კანონიერია, შესაბამისად, იმავე პარამეტრებით საკუთრების დადასტურება დ. ს-ის სახელზე კანონიერი და უტყუარია. მოსარჩელე ვერ ადასტურებს, თუ მისი კუთვნილი რამდენი მეტრი მიწა მიიტაცეს ს-ებმა. 1986 წლის 23 ოქტომბრის ტექნიკური ბიუროს ნახაზი შედგენილია იმ დროს, როდესაც თ. ზ-ს თავის სასარგებლოდ ჰქონდა შეღობილი ს-ების ფართი და ტექნიკურ ბიუროსაც ნახაზი გააკეთებინა ფაქტობრივად ფლობის მიხედვით, რაც არ წარმოადგენს მტკიცებულებას, რადგან მას წინ უსწრებს 1964 წლის 15 ივლისის რაიაღმასკომის გადაწყვეტილება, რომელიც არ არის გაუქმებული. ლ. ს-ს რომ დანაშაული არ ჩაუდენია და არ მიუტაცია თ.ზ-ის მიწა, ადასტურებს თელავის პროკურატურის მიერ ჩატარებული გამოძიებაც.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ. ზ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 11 მაისის განჩინებით უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, პალატამ სრულად გაიზიარა თელავის რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ თ. ზ-ი საკუთრების უფლებით ფლობს ქ.თელავში, ...ის გამზირ ¹49-ში მდებარე 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთს დაუზუსტებელი ფართით. საჯარო რეესტრის ამონაწერით ასევე დადგენილ., რომ დ. ს-ი საკუთრების უფლებით ფლობს ქ.თელავში, ზ-ის ქ.¹3-ში მდებარე 494 კვ.მ მიწის ნაკვეთს დაზუსტებული ფართით. მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ დ. ს-ის საკუთრებად აღრიცხულია დაზუსტებული ფართობი და მას უძრავი ქონება ფაქტობრივი ფლობით დაკავებული აქვს დარეგისტრირებული ფართობის მიხედვით.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ დ. ს-ს, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, დარეგისტრირებული ფართობის გარდა, სხვა უძრავი ქონება მათ შორის თ. ზ-ის კუთვნილი 89 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ფაქტობრივი ფლობით დაკავებული არ აქვს. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვინდიკაციური მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად უნდა არსებობდეს შემდეგ წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე ბ) მოპასუხე უნდა ფლობდეს სადავო ნივთს და გ) მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ დ. ს-ს ფაქტობრივი ფლობით დაკავებული აქვს ქ.თელავში, ... ქ.¹33-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი 494 კვ.მ დაზუსტებული ფართით, ხოლო აღნიშნულ ფართზე მისი საკუთრების უფლება დადასტურებულია საჯარო რეესტრის ამონაწერით. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა, რომ მოსარჩელე იყოს ნივთის მესაკუთრე, რაც მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება იმის თაობაზე, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერით მის სახელზე რეგისტრირებული 89 კვ.მ მიწის ნაკვეთი არასწორად აღირიცხა დ. ს-ის საკუთრებად.

სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია თავისი ბუნებით წარმოადგენს იურიდიულ ფიქციას, რომლის თანახმად, ივარაუდება, რომ რეესტრის უფლების რეგისტრაციის ფაქტი სრულად და სწორად არის განხორციელებული. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ დ. ს-ის საკუთრებასთან მიმართებაში საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობა სათანადო წესით დადასტურებული არ არის. ამასთან, სააპელაციო პალატა ვერ მიიღებს საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობასთან დაკავშირებით აპელანტის მიერ მითითებულ ფაქტებს, ვინაიდან სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით აღნიშნული ფაქტების შემოწმების კომპეტენცია სასამართლოს არ გააჩნია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის და 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ თ. ზ-ის სარჩელი უსაფუძვლო, დაუსაბუთებელია და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ზ-მა შემდეგი დასაბუთებით: დავა შედგება ორი კატეგორიის – ადმინისტრაციული და სამოქალაქო ნაწილებისაგან, კერძოდ, ადმინისტრაციული დავის საგანს წარმოადგენს მოთხოვნები, ბათილად ყოფილიყო ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თელავის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ 2010 წლის 12 დეკემბერს დ. ს-ის საკუთრებაში, ქ.თელავში, ... ქ.¹3-ში არსებული 494 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ჩანაწერის ნაწილი სადავო მონაკვეთზე და დავალებოდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს თელავის სარეგისტრაციო სამსახურს მოსარჩელის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი აღერიცხათ იმ პარამეტრებით, რომლითაც აღრიცხული იყო მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტით.

მესამე მოთხოვნა დ. ს-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილიყო მის მიერ უკანონოდ მიტაცებული სადავო მიწის ნაკვეთი, წარმოადგენდა სამოქალაქო სამართლებრივი დავის საგანს, რაც უნდა გადაწყვეტილიყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ადმინისტრაციული დავის მოთხოვნები გადაიჭრებოდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ უსაფუძვლოდ და არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი რამდენიმე ფაქტობრივი გარემოება დ. ს-ის საკუთრებასთან დაკავშირებით სადავო მიწის ნაკვეთზე და არ შეაფასება ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომ ს-ების მიერ მიტაცებული მიწის ნაკვეთი 2008 წლის 4 დეკემბრამდე თ. ზ-ის საკუთრებაში იმყოფებოდა, დოკუმენტების მიხედვით, დღესაც ეკუთვნის და მოპასუხის მფლობელობაში არასოდეს ყოფილა. მიუხედავად მოსარჩელის მითითებისა, სასამართლომ საერთოდ არ გაითვალისწინა საჯარო რეესტრის მიერ წარმოდგენილი ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხის დამ მოპასუხეს აჩუქა თავისი წილი. ამ ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ საკუთრება განლაგებულია 461 კვ.მ-ზე, არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის საგნად არ გაუხდია და თავისთავად არ შეუფასებია ვასილ ს-ის სახლის ტექნიკური პასპორტი, სადაც მიწის ნაკვეთის ფართობად მითითებულია 315 კვ.მ, ასევე არ შეუფასებია 1997 წლის 24 დეკემბრით დათარიღებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ზინა ს-მა გაყიდა, ხოლო ვაჟა ფილიპაშვილმა იყიდა ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის ნაწილი და მთელი საცხოვრებელი ფართი განლაგებული ყოფილა 315 კვ.მ-ზე. ვასილ და ზინა ს-ების სახელზე არსებული, 1986 წლს 23 ოქტომბრით დათარიღებული ტექნიკური პასპორტის თანახმად, მთელ საცხოვრებელ სახლს ერიცხებოდა 315 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. სასამართლოს არ შეუფასებია 1999 წლის 9 სექტემბრით დათარიღებული საცხოვრებელი სახლის ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ვასილ ს-მა მოპასუხე დ. ს-ს აჩუქა კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის ნაწილი, რომელიც მდებარეობდა 315 კვ.მ-ზე. თელავის რაიონულ სასამართლოს არც უცდია გარკვევა, თუ რატომ იყო ამ დოკუმენტებს შორის ასეთი სხვაობა და, თუ ისინი არაზუსტ მონაცემებს შეიცავდა, სასამართლოს დანიშნულებაც სწორედ ისაა, რომ გაერკვია, რომელ მხარეს აქვს უპირატესი უფლება და რის საფუძველზე. ფაქტია, რომ საქმეში არსებული ყველა ტექნიკური დოკუმენტით და ამ საფუძველზე განხორციელებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერით მოსარჩელეს მინიმუმ 600 კვ.მ უნდა ჰქონდეს, მაგრამ აქვს 550 კვ.მ, ვინაიდან, მოპასუხემ არასწორად აღრიცხა თავისი ნაკვეთი და შეცდომაში შეიყვანა მარეგისტრირებელი ორგანოები. სასამართლოს სამართლებრივი დასაბუთება ემყარება მხოლოდ იმ ფაქტს, რომ მოპასუხეს თავისი საკუთრება აღრიცხული აქვს საჯარო რეესტრში და სანამ მათი უსწორობა არ დამტკიცდება, მათი უტყუარობა დადასტურებულია, რაც არასწორია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა და შესაბამისი ცვლილების განხორციელება საჯარო რეესტრის ჩანაწერში. კასატორი სადავოდ ხდის სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის გამოყენების კანონიერებას და დავის განსჯადობას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, თ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თ. ზ-ს დაუბრუნდეს 2011 წლის 8 აგვისტოს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. ზ-ს დაუბრუნდეს 2011 წლის 8 აგვისტოს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.