ას-1153-1173-2011 31 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს “კ. მ. თბილისი”

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი _ სს “ლ-ო 1”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

შეგებებული საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 3 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა სს “ლ-ო 1-მა” მოპასუხე შპს “კ. მ. თბილისის” მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა, რომ მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაკისრებოდა:

ა. ხელშეკრულების მოშლის შედეგად ზიანის სახით 144599.04 ლარის ანაზღაურება;

ბ. საურავის გადახდა 90.37 ლარის ოდენობით;

გ. სატერმინალო მომსახურების გადასახადის, 40800 ლარის გადახდა;

დ. პროცენტის სახით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 14%-ის გადახდა.

ამავდროულად, მოსარჩელემ ითხოვა სასამართლოს მიერ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება, კერძოდ, ყადაღის დადება მოპასუხის საბანკო ანგარიშებზე, რომლებიც მას გააჩნდა სს “ბანკ ...ში”, სს “... ბანკსა” და სს “... ბანკში” (ტომი I, ს.ფ. 2-15).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით სს “ლ-ო 1-ის” შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ დაკმაყოფილდა, ყადაღა დაედო შპს “კ. მ. თბილისის” კუთვნილ ანგარიშებზე არსებულ ფულად სახსრებს, რომლებიც მას გააჩნდა სს “... ბანკში”, სს “ბანკ ...სა” და სს “... ბანკში” (ტომი I, ს.ფ. 129-131).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით, შპს “კ. მ. თბილისის” საჩივრის განხილვის შედეგად, ნაწილობრივ გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 3 ნოემბრის განჩინება და ყადაღა მოეხსნა შპს “კ. მ. თბილისის” კუთვნილ ანგარიშებზე არსებულ ფულად სახსრებს საერთო ჯამში 185489.41 ლარის ფარგლებში _ სს “... ბანკის” და სს “ბანკი ...ის” ცენტრალურ ფილიალში. ამავე განჩინებით შპს “კ. მ. თბილისის” საჩივარი გასაჩივრებული განჩინებით მის კუთვნილ ანგარიშზე სს “... ბანკში” არსებულ ფულად სახსრებზე ყადაღის მოხსნის ნაწილში დაუსაბუთებლობის გამო საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას (ტომი I, ს.ფ. 166-169).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით შპს “კ. მ. თბილისის” საჩივრის მოთხოვნა სს “... ბანკში” მოპასუხის ანგარიშზე არსებულ ფულად სახსრებზე ყადაღის გამოყენების შესახებ ამავე სასამართლოს 2010 წლის 3 ნოემბრის განჩინების გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 177-182).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სს “ლ-ო 1-ის” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 144599.04 ლარის, პროცენტის _ 90.37 ლარისა და სატერმინალო მომსახურების გადასახადის _ 40800 ლარის ანაზღაურება; მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის პროცენტის სახით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 14%-ის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით შპს “კ. მ. თბილისს” მოსარჩელის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 5000 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 1 იანვარს სს “ლ-ო 1-სა” (მეიჯარე) და შპს “კ. მ. თბილისს” (მოიჯარე) შორის გაფორმდა სასაქონლო საწყობის იჯარის ხელშეკრულება 5 წლის ვადით 2012 წლის 1 იანვრამდე. საიჯარო ქირად ყოველთვიურად განისაზღვრა 9037.44 ლარით, საიჯარო ქირის გადახდის ვადად _ ყოველი თვის გასვლიდან არაუგვიანეს მეათე დღე;

ხელშეკრულების 13.2.1 პუნქტის თანახმად საიჯარო გადასახადის გადახდის დადგენილი ვადის ხუთი დღის დაგვიანების შემდეგ (მეექვსე დღიდან) მეიჯარე უფლებამოსილია 10 დღის განმავლობაში მოიჯარეს პირგასამტეხლოს სახით დაარიცხოს გადასახდელი თანხის 0.1%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

ხელშეკრულების მოშლამდე შპს “კ. მ. თბილისმა” სს “ლ-ო 1-ს” გაუგზავნა წერილი, ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური კრიზისა და შპს “კ. მ. თბილისის” შემდგომი განვითარების გეგმიდან გამომდინარე ხელშეკრულების მე-11 მუხლის 1.2 პუნქტის თანახმად 2010 წლის 1 ივლისიდან ხელშეკრულების მოშლის (შეწყვეტის) შესახებ, მოლაპარაკებების დაწყების თაობაზე;

მოსარჩელე სს “ლ-ო 1-ის” მხრიდან ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების დარღვევის ფაქტს ადგილი არ ჰქონია.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის თანახმად, თუ ის გარემოებები, რომლებიც ხელშეკრულების დადების საფუძველი გახდა, ხელშეკრულების დადების შემდეგ აშკარად შეიცვალა და მხარეები არ დადებდნენ ამ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ სხვა შინაარსით ეს ცვლილებები რომ გაეთვალისწინებინათ, მაშინ შეიძლება მოთხოვილ იქნეს ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი. ხსენებული მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარეები ჯერ უნდა შეეცადონ, რომ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი, ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ იმ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე. აღნიშნული მუხლი გავრცელდება მხარეთა ურთიერთობაზე თუ არსებობს კონკრეტული გარემოება, რომელიც წარმოადგენს ხელშეკრულების შეცვლის საფუძველს. მოცემულ შემთხვევაში ასეთ გარემოებად მოპასუხემ მიიჩნია შპს “კ. მ. თბილისში” შექმნილი მძიმე ფინანსური პრობლემები, რაც გამოწვეულია მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისა და რუსეთ-საქართველოს ომის შედეგად.

საქალაქო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ შეცვლილ გარემოებასთან ხელშეკრულების მისადაგების თაობაზე მხარეთა მოლაპარაკება უნდა დაემყაროს კეთილსინდისიერების პრინციპს. მხარეს რომელიც ითხოვს ხელშეკრულების პირობათა გადასინჯვას კეთილსინდისიერად უნდა სჯეროდეს გადასინჯვის საჭიროება. სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად მითითებული ფაქტი არ წარმოადგენდა ისეთ გარემოებას, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო მხარის სახელშეკრულებო ვალდებულებისაგან გათავისუფლების საფუძველი. შპს “კ. მ. თბილისმა” ვერ დაასაბუთა ის გარემოება, რომ მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი და რუსეთ-საქართველოს ომი იყო მის მიერ კონტრაჰენტთან დათქმული პირობებით ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობის უშუალო მიზეზი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე შპს „კ. მ. თბილისის“ მიერ მითითებული საფუძვლი არ წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმით კვალიფიკაციისათვის აუცილებელ წინაპირობას და შესაბამისად იგი არ იყო უფლებამოსილი უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე.

სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე უარი თქვას გრძელვადიან ვალდებულებით ურთიერთობაზე ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაუცველად.Pპატივსადებია საფუძველი, როცა ხელშეკრულების მომშლელ მხარეს კონკრეტული ვითარების, მათ შორის დაუძლეველი ძალისა და ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, არ შეიძლება მოეთხოვოს სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება შეთანხმებული ვადის ან ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის გასვლამდე, რასაც საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმა ეწინააღმდეგებოდა საამისოდ საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ (დადგენილ) მოთხოვნებს.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ დარღვეულია ხელშეკრულების პირობა, რაც გამოიხატა ყოველთვიური საიჯარო ქირისა და სატერმინალო მომსახურების გადასახადის გადაუხდელობაში 16 თვის მანძილზე, დაწყებული 2010 წლის 1 სექტემბრიდან 2012 წლის 1 იანვრამდე ანუ ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე, რაც ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის შესაბამისად.

სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე შპს “ლ-ო 1” უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა მოპასუხე შპს “კ. მ. თბილისისათვის” 16 თვის მიუღებელი საიჯარო ქირა, რაც შეადგენდა 144599.04 ლარს (16 თვე X 9 037.44 ლარი) და 16 თვის მიუღებელი სატერმინალო მომსახურების გადასახადი, რაც საშუალო წლიური გადახდის 3400 ლარის 16 თვეზე გამრავლებით შეადგენდა 40800 ლარს.

რაც შეეხებოდა პირგასამტეხლოს, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, პირგასამტეხლო არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის. საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 13.2.1 პუნქტის თანახმად, საიჯარო გადასახადის გადახდის დადგენილი ვადის ხუთი დღის დაგვიანების შემდეგ (მეექვსე დღიდან) მეიჯარე უფლებამოსილი იყო 10 დღის განმავლობაში მოიჯარისათვის პირგასამტეხლოს სახით დაერიცხა გადასახდელი თანხის 0.1%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ მოსარჩელისათვის გადასახდელი საურავი შეადგენს 90.37 ლარს (9037.44 ლარი X 0.1% X 10 დღეზე).

სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მოვალე, რომელიც ფულადი თანხის გადახდის ვადას გადააცილებს ვალდებულია, გადაცილებული დროისათვის გადაიხადოს მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პროცენტი, თუ კრედიტორს სხვა საფუძვლებიდან გამომდინარე უფრო მეტის მოთხოვნა არ შეუძლია. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია ფულადი თანხის გადახდის ვადის გადაცილებისათვის მხარეთა შორის განსაზღვრულ პროცენტზე შეთანხმების არსებობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რის გამოც შპს “ლ-ო 1-ის” მოთხოვნა შპს “კ. მ. თბილისისათვის” პროცენტის სახით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 14%-ის დაკისრების თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო (ტომი I, ს.ფ. 345-352).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “კ. მ. თბილისმა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 355-370).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “კ. მ. თბილისის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება სატერმინალო მომსახურების გადასახადის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სს “ლ-ო 1-ის” სარჩელი სატერმინალო მომსახურების მისაღები თანხის 29376 ლარის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. გარდა ამისა, აღნიშნული გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება: სს “... ბანკში” შპს “კ. მ. თბილისის” კუთვნილ ანგარიშზე არსებულ ფულად სახსრებზე ყადაღა შენარჩუნდა 149689.41 ლარის ნაწილში, ხოლო დარჩენილი 35800 ლარი გათავისუფლდა ყადაღისაგან.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

2007 წლის 1 იანვარს სს “ლ-ო 1-სა” (მეიჯარე) და შპს “კ. მ. თბილისს” (მოიჯარე) შორის გაფორმდა სასაქონლო საწყობის იჯარის ხელშეკრულება 5 წლის ვადით 2012 წლის 1 იანვრამდე. საიჯარო ქირად განისაზღვრა ყოველთვიურად 9037.44 ლარით, მისი გადახდის ვადად _ ყოველი თვის გასვლიდან არაუგვიანეს მეათე დღე;

ხელშეკრულების 13.2.1 პუნქტის თანახმად, საიჯარო გადასახადის გადახდის დადგენილი ვადის ხუთი დღის დაგვიანების შემდეგ (მეექვსე დღიდან) მეიჯარე უფლებამოსილია 10 დღის განმავლობაში მოიჯარეს პირგასამტეხლოს სახით დაარიცხოს გადასახდელი თანხის 0.1%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

ხელშეკრულების 7.2 პუნქტის თანახმად, მოიჯარეს უფლება მიენიჭა ისარგებლოს მეიჯარის სხვა მომსახურებით (ჩატვირთვა-გადმოტვირთვის სამუშაოები, აწონვა, სასაწყობო-დაცულ ტერიტორიაზე ავტომანქანის დგომა და ა.შ.), რაც დამატებით ანაზღაურდებოდა მხარეთა მიერ შეთანხმებული ტარიფებით. 7.3 პუნქტით დადგინდა, რომ დამატებითი მომსახურების ტარიფების ოდენობის გაანგარიშება მოხდება დანართი ¹1-ის მიხედვით, მითითებული შეღავათების გათვალისწინებით;

ხელშეკრულების მოშლამდე შპს “კ. მ. თბილისმა” სს “ლ-ო 1-ს” გაუგზავნა წერილი, ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური კრიზისა და შპს “კ. მ. თბილისის” შემდგომი განვითარების გეგმიდან გამომდინარე ხელშეკრულების მე-11 მუხლის 1.2 პუნქტის თანახმად 2010 წლის 1 ივლისიდან ხელშეკრულების მოშლის (შეწყვეტის) შესახებ მოლაპარაკებების დაწყების თაობაზე;

2010 წლის 30 ივნისის წერილით შპს “კ. მ. თბილისის” გენერალურმა დირექტორმა აცნობა შპს “ლ-ო 1-ს” 2010 წლის 1 ივლისიდან მათ მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლისა და 1 სექტემბრამდე გადახდილი საიჯარო ქირის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტისათვის კომპენსაციის სახით ჩათვლის თაობაზე;

საქმეში წარმოდგენილი მხარეთა შორის განხორციელებული მიმოწერების საფუძველზე დასტურდება, რომ შპს “ლ-ო 1-ის“ მხრიდან შეთავაზებულ იქნა წინადადება, მხოლოდ შესაბამისი კომპენსაციის გადახდის საფუძველზე 2010 წლის 1 იანვრიდან ხელშეკრულების შეწყვეტის შესაძლებლობის თაობაზე, რაზეც შეთანხმება ვერ იქნა მიღწეული;

მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა, რომ მოსარჩელე სს “ლ-ო 1-ის” მხრიდან ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების დარღვევის ფაქტს ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ არ არსებობდა შპს “კ. მ. თბილისისათვის” სს “ლ-ო 1-ის” სასარგებლოდ ზიანის სახით 144599.04 ლარისა და პირგასამტეხლოს 90.37 ლარის დაკისრების ნაწილში მისი გაუქმების საფუძველი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მხარეთა შორის არსებულ სადავო ურთიერთობას და მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა ხელშეკრულების ვადამდე მოშლისათვის კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის გამოყენება დასაშვებია ამავე მუხლით გათვალისწინებული შემდეგი აუცილებელი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში: 1. შეცვლილმა გარემოებებმა უნდა გამოიწვიოს ვალდებულების შესრულების უკიდურესი დამძიმება; 2. გარემოება აშკარად უნდა შეიცვალოს ხელშეკრულების დადების შემდეგ; 3. გარემოებების შეცვლის გონივრულად გათვალისწინება ხელშეკრულების დადების დროს შესაძლებელი არ უნდა იყოს, ანუ შეცვლილი გარემოებები არ უნდა შედიოდეს დაზარალებული მხარის კონტროლის სფეროში; 4. ხელშეკრულებით არ უნდა იყოს გათვალისწინებული გარემოებების შეცვლის რისკის დაზარალებული მხარისათვის დაკისრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახელშეკრულებო პირობა მოქმედებს და 398-ე მუხლის გამოყენება დაუშვებელია; 5. ხელშეკრულების შესრულების გართულება გამოწვეული უნდა იყოს სწორედ აშკარად შეცვლილ გარემოებათა გამო, ანუ არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი. მითითებული ნორმა განსაზღვრავს შესრულების გართულების შედეგების თავიდან აცილების მიზნით კონტრაჰენტთა ხელახალ შეთანხმებას ხელშეკრულების შექმნილი ვითარებისადმი მისადაგებული პირობებით. ამასთან, მხარეთა ამგვარი შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში დაზარალებული მხარის უფლების დაცვა უზრუნველყოფილია სასამართლო წესით.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად მის მიერ მითითებული ფაქტი არ წარმოადგენდა ისეთ გარემოებას, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო მხარის სახელშეკრულებო ვალდებულებისაგან გათავისუფლების საფუძველი. შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ წარდგენილი საქართველოს ეროვნული სტატისტიკის სამსახურის ცნობა საქართველოში იმპორტირებული ქაღალდით ან მუყაოთი დაფარული თაბაშირის ნაწარმის ფასების ცვლილების შესახებ (ტომი I, ს.ფ. 262), საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ გაცემული ინფორმაცია საქართველოს ეკონომიკის ზრდის, ინფლაციის, უცხოური ინვესტიციების და სხვ. შესახებ (ტომი II, ს.ფ. 37-39), არ ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი და რუსეთ-საქართველოს ომი იყო უშუალო მიზეზი აპელანტის მიერ კონტრაჰენტთან დათქმული პირობებით ვალდებულების შესრულებისა და სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელების შეუძლებლობისა. შპს „კ. მ. თბილისის“ მიერ მითითებული საფუძველი არ წარმოადგენდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმით კვალიფიკაციისათვის აუცილებელ წინაპირობას.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის მე-3 ნაწილით ხელშეკრულებაზე უარი დასაშვებია მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ხელშეკრულების ერთი მხარის მცდელობის მიუხედავად, ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს, მეორე მხარე აღნიშნულის წინააღმდეგია. მოცემულ შემთხვევაში, მოიჯარის მიერ მეიჯარისთვის გაგზავნილ წერილებში საუბარი იყო ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის და არა შეცვლილი გარემოებებისათვის ხელშეკრულების მისადაგებაზე.

რაც შეეხებოდა აპელანტის მიერ მითითებულ სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლს, რომლის თანახმად ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე უარი თქვას გრძელვადიან ვალდებულებით ურთიერთობაზე ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაუცველად. პატივსადებია საფუძველი, როცა ხელშეკრულების მომშლელ მხარეს კონკრეტული ვითარების, მათ შორის დაუძლეველი ძალისა და ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, არ შეიძლება მოეთხოვოს სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება შეთანხმებული ვადის ან ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის გასვლამდე. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონდა სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლით გათვალისწინებულ წინაპირობებს. აქედან გამომდინარე, მოპასუხე შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმა ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

სამოქალაქო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულებიდან გასვლისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც მას მიადგა ხელშეკრულების შეუსრულებობით. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. აღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით შპს “კ. მ. თბილისს” მართებულად დაეკისრა ხელშეკრულების მოშლის შედეგად სს “ლ-ო 1-სათვის” მიყენებული ზიანის სახით საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში მისაღები ქირის ოდენობის შესაბამისი თანხა 144599.04 ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის საფუძველზე, ასევე არ არსებობდა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი პირგასამტეხლოს სახით 90.37 ლარის დაკისრების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთებას მხოლოდ მოპასუხისათვის სატერმინალო მომსახურების გადასახადის დაკისრების ნაწილში. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სატერმინალო მომსახურების ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. 2007 წლის 1 იანვარს სს “ლ-ო 1-სა” (მეიჯარე) და შპს “კ. მ. თბილისს” (მოიჯარე) შორის გაფორმებული სასაქონლო საწყობის იჯარის ხელშეკრულების 7.2 მუხლის თანახმად, მოიჯარეს უფლება აქვს ისარგებლოს მეიჯარის სხვა მომსახურებებით (ჩატვირთვა-გადმოტვირთვის სამუშაობი, აწონვა, სასაწყობო-დაცულ ტერიტორიაზე ავტომანქანების დგომა და ა.შ), რაც დამატებით ანაზღაურდება მხარეთა მიერ შეთანხმებული ტარიფებით. ამავე ხელშეკრულების 7.3 მუხლის თანახმად, დამატებითი მომსახურების ტარიფების ოდენობის გაანგარიშება მოხდება დანართი ¹1-ის მიხედვით, მითითებული შეღავათების გათვალისწინებით. ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული პუნქტებიდან ცალსახად ირკვეოდა, რომ ხელშეკრულების მხარეებმა გამოავლინეს ნება ზოგადად დამატებითი მომსახურებით სარგებლობის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ ანაზღაურების სანაცვლოდ დამატებითი მომსახურებით სარგებლობა მოიჯარის უფლებას წარმოადგენდა და არა ვალდებულებას. ანუ, მოიჯარეს შეეძლო საიჯარო ხელშეკრულების პერიოდში არ ესარგებლა ამ უფლებით, ან ესარგებლა საკუთარი შეხედულებით ნებისმიერ დროს, საიჯარო ხელშეკრულების ნებისმიერ ეტაპზე და ამ უფლების მინიჭება/გამოყენება ხელშეკრულების მოქმედების აუცილებელ პირობას არ წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მხარეთა წარმომადგენლების მიერ მიცემული განმარტებებიც მიუთითებდა იმაზე, რომ წინასწარ განსაზღვრა იმისა, თუ რა მოცულობით, რა სიხშირით და პერიოდულობით უნდა ესარგებლა შპს “კ. მ. თბილისს” დამატებითი მომსახურებით, შეუძლებელი იყო და აღნიშნულით სარგებლობა დამოკიდებული იყო მოიჯარის ნებაზე. შესაბამისად, თავის მხრივ, დამატებითი ანაზღაურების ოდენობაც დაკავშირებული იყო იმასთან, გამოიყენებდა თუ არა მოიჯარე მეიჯარის სხვა მომსახურებით სარგებლობის უფლებას, დადებით შემთხვევაში, კონკრეტულად რა სახისა და ღირებულების მომსახურეობით ისარგებლებდა იგი (ჩატვირთვა-გადმოტვირთვის სამუშაოები, აწონვა, სასაწყობო დაცულ ტერიტორიაზე ავტომანქანის დგომა და სხვა).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მეიჯარის მიერ სატერმინალო მომსახურების გადასახადის მიუღებლობა არ იყო დაკავშირებული მოიჯარის მიერ ხელშეკრულების ვადამდე მოშლასთან და იგი არ წარმოადგენდა მეიჯარისათვის მიყენებულ, მოპასუხისათვის წინასწარ სავარაუდო ზიანს, რაც ამ ნაწილში სარჩელის საფუძვლიანობას გამორიცხავდა.

ამრიგად, შპს “კ. მ. თბილისს” არ გააჩნდა შპს “ლ-ო 1-ის” სასარგებლოდ სატერმინალო გადასახადის გადახდის ვალდებულება. შესაბამისად, არ არსებობდა ამ ნაწილში შპს “კ. მ. თბილისის” სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტომი II, ს.ფ. 77-92).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “კ. მ. თბილისმა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი მოტივირებულია შემდეგი არგუმენტებით:

კასატორი მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსი 398-ე, 399-ე მუხლების, ამავე კოდექსის 106-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტის შინაარსზე. იგი განმარტავს, რომ საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტებს განეკუთვნება: მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი და მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისის შედეგები საქართველო ეკონომიკაზე; 2008 წლის აგვისტოს თვეში რუსეთის მხრიდან საქართველოზე განხორციელებული სამხედრო აგრესია და მისი თანამდევი მძიმე ეკონომიკური შედეგები. ამ ფაქტებმა განაპირობეს: შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ იმპორტირებულ საქონელზე მოთხოვნის შემცირება და გრძელვადიანი საიჯარო ვალდებულების ეკონომიკური შეუძლებლობა. საქართველოს ეროვნული სტატისტიკის სამსახურის 2011 წლის 11 იანვრის 4-06/02 ცნობის მიხედვით, 2006 წლიდან 2010 წლის იანვარ-ნოემბრის ჩათვლით საქართველოში იმპორტირებული ქაღალდით ან მუყაოთი დაფარული თაბაშირის ნაწარმის (საგარეო ეკონომიკური საქმიანობის სასაქონლო ნომენკლატურის კოდი ...) რეგრესული დინამიკის დამატებითი მტკიცებულებას წარმოადგენს კავკასიის ეკონომიკური და სოციალური კვლევითი ინსტიტუტის (აღმასრულებელი დირექტორი დავიტ ნარმანია) გაცემული საექსპერტო დასკვნა მსოფლიო ეკონომიკურ კრიზისისა და მისი გავლენის შესახებ საქართველოზე;

2010 წლის 16 ივნისს შპს “კ. მ. თბილისმა” შეატყობინა სს “ლ-ო 1-ს” ხელშეკრულების მოშლის განზრახვის შესახებ 2010 წლის 01 ივლისიდან და შესთავაზა დაეწყოთ მოლაპარაკებები აღნიშნულის შესახებ, რაც თავისთავად არ გამორიცხავდა და მოიცავდა მოლაპარაკების პროცესში ხელშეკრულების ცვლილებას ობიექტური გარემოებების და ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით. 2010 წლის 1 სექტემბრამდე მხარეთა შორის მიმდინარეობდა აქტიური მიმოწერა და შეხვედრები შეთანხმების მისაღწევად, რომლის ფარგლებშიც მეიჯარისათვის შეთავაზებული იქნა სხვადასხა კომპრომისული წინადადება, თუმცა უშედეგოდ. შეთანხმების მიუღწევლობის გამო, მოიჯარის მიერ ხელშეკრულების ფაქტობრივი შეწყვეტა მოხდა 2010 წლის 1 სექტემბერს. სასამართლო დავის პროცესში მოიჯარის მიერ კვლავ იქნა შეთავაზებული რამდენიმე კომპრომისული წინადადება, მათ შორის კომპენსაციაზე მორიგების მიზნით, ასევე საიჯარო ხელშეკრულებაში დაბრუნების შესახებ, თუმცა უშედეგოდ;

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის საფუძველი არ შეესაბამებოდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 398-ე, 399-ე მუხლების მოთხოვნებს. როგორც მხარეთა შორის გამართული მოლაპარაკებებისას, ისე წარმოდგენილ სასარჩელო განცხადებაში, სს “ლ-ო 1” სადავოდ ხდის ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური კრიზისის შედეგებს, რაც საფუძველი გახდა მოიჯარის მიერ ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის ან შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგების მოთხოვნისათვის;

მხარეთა შორის 2007 წლის 1 იანვრის საიჯარო ხელშეკრულების მე-11 მუხლის 1.2. პუნქტი ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის პირობად მიუთითებს ხელშეკრულებითა და კანონმდებლობით დადგენილ სხვა საფუძვლებს. ამავე ხელშეკრულების მე-14 მუხლი განმარტავს ფორს-მაჟორული გარემოებების ცნებებს მხარეთათვის, მათ შორის 14.2 პუნქტის შესაბამისად, ისეთი გარემოებები, რომლებიც ხელს უშლიან მხარეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებაში. ამავე ხელშეკრულების 14.6 პუნქტის თანახმად, თუ დაუძლეველი ძალის მოქმედება გრძელდება 30 დღეზე მეტ ხანს, მხარეებმა უნდა გადაწყვიტონ წინამდებარე ხელშეკრულების ბედი. ამგვარი შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში მხარეები უფლებამოსილნი არიან ცალმხრივად შეწყვიტონ ხელშეკრულება, არანაკლებ 1 (ერთი) კვირით ადრე მეორე მხარის წერილობითი შეტყობინების მეშვეობით. თუ რა გარემოება შეიძლება იქცეს ასეთ საფუძვლად ცალსახად სასამართლო შეფასების საგანია;

სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის პოზიცია იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი და რუსეთ-საქართველოს ომის უარყოფითი შედეგები პირდაპირ კავშირში იყო მოიჯარის მიერ საიჯარო ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის კანონისმიერ უფლებასთან. აღნიშნული, მნიშვნელოვანია მოცემული დავის განხილვისას, ვინაიდან იგი ეფუძნება საყოველთაოდ აღიარებული მოვლენების შედეგად კონტრაქტორი მხარის უფლებას, სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის თანახმად მოეთხოვა ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი, ხოლო უარის მიღებისას ამ მუხლის და ამავე კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად შეეწყვიტა საიჯარო ხელშეკრულება. ის უდავო გარემოება, რომ ზემოაღნიშნულმა ფაქტორებმა პირდაპირი ნეგატიური ზეგავლენა იქონიეს შპს “კ. მ. თბილისის” ბიზნეს ინტერესებზე, რომელთა გათვალისწინებაც მას ცხადია არ შეეძლო გრძელვადიანი საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმებისას, გარდა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი წერილობითი დოკუმენტისა დასტურდება, ასევე საქმეში არსებული სხვადასხვა მტკიცებულებებით, მათ შორის: შპს “კ. მ. თბილისის” 2006, 2007, 2008, 2009 წლების საბიუჯეტო დეკლარაციებით; ბაზარზე მოთხოვნის შემცირების გამო შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ იმპორტირებული და დასაწყობებული პროდუქციის ჩამოწერის აქტით; სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნებით.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორი ითხოვს აღნიშნულ საქმეზე მიღებული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 3 ნოემბრის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც სს “კორს სტანდარტ ბანკში” არსებულ შპს “კ. მ. თბილისის” ფულად სახსრებს დაედო ყადაღა 185489.41 ლარის ფარგლებში და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 196-ე მუხლის თანახმად მის შეცვლას უზრუნველყოფის სხვა ღონისძიებით, კერძოდ, ყადაღის დადებას შპს “კ. მ. თბილისის” საკუთრებაში არსებულ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე (ტომი II, ს.ფ. 95-109).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სატერმინალო მომსახურების ანაზღაურების (მისაღები მოგების) მოთხოვნაზე უარის თქმის ნაწილში შეგებებული საკასაციო საჩივარი წარმოადგინა სს “ლ-ო 1-მა”, რომელმაც მოითხოვა აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ სატერმინალო მომსახურებაზე უარი დააფუძნა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლზე. კასატორის მოსაზრებით, დასახელებული ნორმა ადგენს ორ წინაპირობას, რომელიც უნდა არსებობდეს იმისათვის, რომ მხარეს დაეკისროს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, კერძოდ: ა. ზიანი უნდა იყოს განჭვრეტადი; ბ. მოვალის მოქმედება უშუალოდ უნდა იწვევდეს ზიანს. მოცემულ დავაში სახეზეა ორივე წინაპირობა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სატერმინალო მომსახურების გადასახადის მიუღებლობა არ იყო დაკავშირებული მოიჯარის მიერ ხელშეკრულების მოშლასთან და შესაბამისად, არ იყო წინასწარ სავარაუდო მოვალისათვის. შეგებებულ კასატორს მიაჩნია, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ასეთი შეფასება არ არის მართებული, ვინაიდან იჯარის ხელშეკრულების მოშლა ავტომატურად ნიშნავდა სატერმინალო მომსახურების გადაუხდელობას, რაც წინასწარ იყო სავარაუდო მოვალისათვის. შპს “კ. მ. თბილისის” მიერ იჯარის ხელშეკრულების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულების შემთხვევაში, იგი გააგრძელებდა სატერმინალო მომსახურების გადახდას. შესაბამისად, “ლ-ო 1” მიიღებდა შემოსავალს სატერმინალო მომსახურებიდან, ხოლო ძირითადი ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში მოვალე ითვალისწინებდა, რომ მას აღარ მოუწევდა სატერმინალო მომსახურების გადახდა, რაც “ლ-ო 1-ს” დააკარგვინებდა აღნიშნული საქმიანობიდან მისაღებ მოგებას;

ზემოაღნიშნული საკითხის ერთ-ერთ საკვანძო საკითხს წარმოადგენდა სატერმინალო მომსახურების სამართლებრივი ბუნება, კერძოდ, საკითხი იმის შესახებ, იყო ეს უფლება თუ ვალდებულება. იჯარის ხელშეკრულების 7.2 მუხლის მიხედვით, სატერმინალო მომსახურებით სარგებლობა წარმოადგენდა მოპასუხის უფლებამოსილებას, თუმცა ამ მომსახურების გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა მოიჯარისათვის საწყობებით სარგებლობა. უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე, “ლ-ო 1-ის” საწყობების ტერიტორიაზე არ დაიშვება ტვირთის არმქონე ტრანსპორტი და ტექნიკა. ტექნიკით სრულ მომსახურებას უზრუნველყოფს თავად “ლ-ო 1”. შესაბამისად, ეს უკანასკნელი იყო ერთადერთი კომპანია, რომელსაც შეეძლო სატერმინალო მომსახურების გაწევა მოპასუხისათვის. სხვა შემთხვევაში დამქირავებელი ვერ შეძლებდა საიჯარო ფართით სარგებლობას. შესაბამისად, სატერმინალო მომსახურებით სარგელობა წარმოადგენდა იჯარის ხელშეკრულების განხორციელების ერთადერთ საშუალებას, რომლის გარეშეც აზრს კარგავდა ძირითადი ხელშეკრულების არსებობა;

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეგებებული კასატორი მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლების საფუძველზე მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მის სასარგებლოდ 2007 წლის ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე დარჩენილი პერიოდისათვის (16 თვე) სატერმინალო მომსახურების გადახდით “ლ-ო 1-სათვის” მისაღები მოგება, იმისათვის რომ აღდგეს მდგომარეობა, რაც იარსებებდა ხელშეკრულება ვადამდე რომ არ მოშლილიყო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 სექტემბრისა და 20 ოქტომბრის განჩინებებით შპს “კ. მ. თბილისისა” და სს “ლ-ო 1-ის” საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “კ. მ. თბილისის” საკასაციო საჩივარი და სს “ლ-ო 1-ის” შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნენ დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “კ. მ. თბილისის” საკასაციო საჩივარი და სს “ლ-ო 1-ის” შეგებებული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

რაც შეეხება კასატორის შუამდგომლობას სარჩელის უზრუნველყოფის ერთი სახის მეორეთი შეცვლის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან შპს “კ. მ. თბილისის” საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული და მოცემულ საქმეზე წარმოება დასრულდა, განუხილველად უნდა დარჩეს ასევე ზემოხსენებული შუამდგომლობაც.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს _ შპს “კ. მ. თბილისს” უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (7485 ლარი) 70% _ 5239.5 ლარი, ხოლო სს “ლ-ო 1-ს” უნდა დაუბრუნდეს შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1469 ლარი) 70% _ 1028.30 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “კ. მ. თბილისის” საკასაციო საჩივარი და სს “ლ-ო 1-ის” შეგებებული საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს “კ. მ. თბილისის” შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების ერთი სახის მეორეთი შეცვლის თაობაზე დარჩეს განუხილველად;

3. კასატორ შპს “კ. მ. თბილისს” დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (7485 ლარი) 70% _ 5239.5 ლარი.

4. სს “ლ-ო 1-ს” დაუბრუნდეს შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1469 ლარი) 70% _ 1028.30 ლარი.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.