ბს-142-134(კ-06) 3 ოქტომბერი, 2006წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: ბინის პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; ბინის საკუთრებაში აღრიცხვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2004წ. 29 ოქტომბერს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ნ. ჩ-მ მოპასუხეების _ ქ. ქუთაისის მერიისა და კ. რ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ქ. ქუთაისში, ... მდებარე სახლის ნაწილის მისი, როგორც ანდერძისმიერი მემკვიდრის საკუთრებაში აღრიცხვა.

მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

ქალაქ ქუთაისის სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილებით ქალაქ ქუთაისში, ... მდებარე სახლის გამოყოფილი ნაწილი _ 23 კვ.მ და საცხოვრებელი 30,05 კვ.მ და დამხმარე 8,51 კვ.მ და 4,84 კვ.მ აღირიცხა პირვანდელ მესაკუთრეებზე _ პ., ა. და გ. ს-ის ძე ა-ებზე, რომელთა ერთადერთ მემკვიდრესაც მოსარჩელე წარმოადგენდა. აღნიშნული დასტურდებოდა მემკვიდრეობის მოწმობით. 1993 წელს ხსენებული ფართი პრივატიზაციის გზით გაფორმდა კ. რ-ის სახელზე. იმ დროს მოსარჩელე იმყოფებოდა ოჩამჩირის რაიონში და ბინის პრივატიზების თაობაზე არ იცოდა. მოსარჩელის მოსაზრებით, 1993წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულება დადებული იყო კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-4 მუხლის თანახმად, საპრივატიზებო საცხოვრებელი სახლი აღრიცხული უნდა ყოფილიყო ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების ბალანსზე. სადავო ფართი 1992წ. 28 აპრილის აქტის თანახმად მოხსნილ იქნა საბინაო სამმართველოს ბალანსიდან და სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილებით დაუბრუნდა მის პირვანდელ მფლობელებს. მოსარჩელემ მიუთითა იმავე დადგენილების მე-8 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლის საკუთრებაში გადაცემისას მოქალაქეს უნდა გადაეხადა სახელმწიფო ბაჟი, რომელიც განისაზღვრებოდა საცხოვრებელი სახლის ქირისა და კომუნალური გადასახადების ორიწ. ოდენობით 1992წ. 1 იანვრის მდგომარეობით. 1992წ. 28 აპრილის აქტით კი დასტურდებოდა, რომ მითითებულ ფართზე საბინაო ქირის გადახდა წლების განმავლობაში არ ხდებოდა. მოკვლეულ ვერ იქნა ბინის პრივატიზებისათვის საჭირო ისეთი დოკუმენტები, როგორიც იყო ბინის ორდერი, ცნობა-დახასიათება ტექაღრიცხვის ბიუროდან და ძირითადი დამქირავებლის განმსაზღვრელი საბუთები. მოსარჩელის მოსაზრებით, აღნიშნული დოკუმენტები შეგნებულად არ იქნა წარდგენილი პრივატიზაციის დროს, რადგან მათი მეშვეობით ნათელი გახდებოდა, რომ სადავო ფართი არ ირიცხებოდა საბინაო სამმართველოს სახელზე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 2 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოსა და კ. რ-ს შორის 1993წ. 15 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, ქ. ქუთაისში ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის ნაწილი, რომელიც ერიცხებოდა კ. რ-ს, საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. ჩ-ის სახელზე.

2005წ. 6 მაისს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს განცხადებით მიმართეს ლელა გ-მ და ნათია ფ-ემ, რომლებმაც მოითხოვეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 2 მარტის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, საქმეზე წარმოების განახლება და ახალი გადაწყვეტილდებით ნ. ჩ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

განმცხადებლებისათვის ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 2 მარტის გადაწყვეტილების შესახებ ცნობილი გახდა 2005წ. 4 მაისს. 2003წ. 21 ნოემბერს ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულებით კ. რ-მ თავისი სახლთმფლობლობა მიყიდა განმცხადებლებს, რასაც ადასტურებდა ქუთაისის საჯარო რეესტრის 2004წ. 12 ოქტომბერს გაცემული ამონაწერი. შესაბამისად, 2005წ. 2 მარტის გადაწყვეტილებით დაირღვა მათი, როგორც მესაკუთრეების უფლებები და არ მიეცათ საშუალება დაეცვათ თავიანთი საკუთრება. მოცემულ შემთხვევაში საქმის განმხილველ სასამართლოს, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, განმცხადებლები საქმეში უნდა ჩაერთო მესამე პირებად. ამასთან, სახლის კუთვნილების შესახებ სასამართლო დაეყრდნო ქუთაისის მერიის ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ გაცემულ ცნობას, რომელიც არ ასახავდა საქმის განხილვის დროს არსებულ მდგომარეობას. გარდა ამისა, განმცხადებლებმა დაუშვებლად მიიჩნიეს 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 12წ. გასვლის შემდეგ.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 30 მაისის განჩინებით ლ. გ-სა და ნ. ფ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 2 მარტის გადაწყვეტილება და განახლდა საქმის წარმოება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 30 მაისის განჩინებით ადმინსტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ ლ. გ-ა და ნ. ფ-ე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 27 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობისა და უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაეფუძნა შემდეგ მოტივებს:

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 1993წ. 15 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე ქუთაისის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს მიერ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. ¹107 დადგენილების შესაბამისად, კ. რ-ს უსასყიდლოდ გადაეცა ადგილობრივი მმართველობის კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა, მდებარე ქ. ქუთაისში, ... ქ. ¹2-ში. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 2 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებისას მოსარჩელის მოთხოვნა არ ჩაითვალა ხანდაზმულად, რადგან სასამართლო დაეყრდნო ნ. ჩ-ის განმარტებას იმის შესახებ, რომ ბინის პრივატიზაციის დროიდან, ანუ 1993 წლიდან 2004წ. 1 იანვრამდე, მოსარჩელე არ იმყოფებოდა ქუთაისში და ცხოვრობდა აფხაზეთში, ქალაქ ტყვარჩელში, რის დასადასტურებლადაც სარჩელს თან ერთვოდა შესაბამისი ცნობა. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების საფუძველზე სასამართლომ გამოითხოვა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიერ განხილული ერთ-ერთი სამოქალაქო საქმის სხდომის ოქმის იმ ნაწილის ასლი, რომელიც შეეხებოდა სამოქალაქო საქმეზე ნ. ჩ-ის მიერ მოწმის სახით მიცემულ ჩვენებას, რა დროსაც ნ. ჩ-ს ჩვენებაში აღნიშნული ჰქონდა, რომ 1994 წელს იგი იმყოფებოდა ქალაქ ქუთაისში.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რომელიც 1993 წელს წარმოშობილი ურთიერთობის დასარეგულირებლად გამოიყენებოდა სკ-ის 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა 6 წელს. როგორც 1964წ. რედაქციის სკ-ის მე-80, ისე ახალი სკ-ის 130-ე მუხლები ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისად განსაზღვრავდნენ იმ დროს, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ვინაიდან დასტურდებოდა, რომ ნ. ჩ-ე 1994 წელს იმყოფებოდა ქ. ქუთაისში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ თავისი უფლების დარღვევის შესახებ ნ. ჩ-ს შეეძლო შეეტყო ჯერ კიდევ 1994 წელს, რის გამოც მისი მოთხოვნა 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე ხანდაზმული იყო. რაც შეეხებოდა ნ. ჩ-ის მოთხოვნას სადავო საცხოვრებელი ფართის მის საკუთრებად აღრიცხვის თაობაზე, ხანდაზმულობის გარდა, იგი უსაფუძვლოც იყო, რადგან მესამე პირების მიერ წარდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებით და საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდებოდა, რომ სადავო ფართი ე. რ-ისაგან შეიძინეს ლ. გ-მ და ნ. ფ-მ, რის შედეგადაც ზემოხსენებულ მისამართზე მდებარე სახლის გამოყოფილი ნაწილი საკუთრების უფლებით აღირიცხა მათ სახელზე

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ შემთხვევაშიც კი, სადავო სახლი ე. რ-ის სახელზე უკანონოდ რომ ყოფილიყო პრივატიზებული, ლ. გ-სა და ნ. ფ-ის, როგორც კეთილსინდისიერ შემძენთა საკუთრება ვერ გაუქმდებოდა, რადგან სკ-ის 187-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, შემძენი ხდებოდა ნივთის მესაკუთრე მაშინაც, როცა გამსხვისებელი არ წარმოადგენდა ნივთის მესაკუთრეს, მაგრამ ამ ფაქტის მიმართ შემძენი კეთილსინდისიერი იყო. კეთილსინდისიერად არ ჩაითვლებოდა შემძენი, თუ მან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. 2003წ. 21 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული იყო, რომ ნასყიდობის საგანზე ე. რ-ის საკუთრება დასტურდებოდა 1993წ. 15 სექტემბრის ხელშეკრულებით და 2003წ. 19 ნოემბერს გაცემული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან. მოსარჩელის მიერ სასამართლოში ვერ იქნა წარდგენილი ვერანაირი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ე. რ-ე არ იყო გასხვისებული სახლის ნაწილის მესაკუთრე და ამის შესახებ იცოდა ლ. გ-მ ან ნ. ფ-მ. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა 1993წ. 15 სექტემბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და სადავო საცხოვრებელი ფართის მის საკუთრებად აღრიცხვის თაობაზე იყო ხანდაზმული და უსაფუძვლო, რის გამოც სარჩელი არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

საქალაქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჩ-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელანტის მითითებით, საქალაქო სასამართლო სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევისას არასწორად დაეყრდნო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში განხილული ერთ-ერთი სამოქალაქო საქმის სდომის ოქმის ნაწილს, რომელიც შეეხებოდა სამოქალაქო საქმეზე ნ. ჩ-ის მიერ მოწმის სახით მიცემულ ჩვენებას. სასამართლოს არ გამოურკვევია, ნ. ჩ-ის მიერ სასამართლოსათვის მიცემული რომელი ჩვენება შეიძლებოდა ყოფილიყო სწორი. საქალაქო სასამართლომ ასევე არასწორად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ნ. ჩ-ს თავისი უფლებების დარღვევის შესახებ შეიძლებოდა შეეტყო ჯერ კიდევ 1994 წელს. ამ ლოგიკით ნ. ფ-სა და ლ. გ-საც შეიძლებოდა სცოდნოდათ იმის შესახებ, რომ ე. რ-ე არ წარმოადგენდა სადავო ფართის მესაკუთრეს. გარდა ამისა, აპელანტის მოსაზრებით, 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულება დადებული იყო საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2, მე-4 და მე-5 პუნქტების მოთხოვნათა დარღვევით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005წ. 20 დეკემბრის განჩინებით ნ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 27 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების მოტივები მდგომარეობს შემდეგში:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1993წ. 15 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე ქუთაისის ადგილობრივი მმართველობის ორგანომ, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. ¹107 დადგენილების შესაბამისად, კ. რ-ს უსასყიდლოდ გადასცა ადგილობრივი მმართველობის კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა, მდებარე ქ. ქუთაისში, ... სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რომელიც 1993 წელს წარმოშობილი ურთიერთობის მიმართ გამოიყენებოდა სკ-ის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა ექვს წელს. როგორც 1964წ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მე-80, ისე ახალი სკ-ის 130-ე მუხლები ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისად განსაზღვრავდნენ იმ დროს, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ვინაიდან დასტურდებოდა, რომ ნ. ჩ-ე 1994 წელს იმყოფებოდა ქ. ქუთაისში და სიმართლეს არ შეეფერებოდა სარჩელში მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ იგი პრივატიზაციის დროისათვის ქუთაისში არ იმყოფებოდა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თავისი უფლების დარღვევის შესახებ ნ. ჩ-ს შეეძლო შეეტყო ჯერ კიდევ 1994 წელს. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მოთხოვნა 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე ხანდაზმული იყო.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 1978წ. დეკემბრის ანდერძით მერი ა-მ, მცხოვრებმა ... ქუჩის პირველი ჩიხის ¹3-ში, მისი ქონება, რომელიც გარდაცვალების დროისათვის ეკუთვნოდა, უანდერძა მის ქალიშვილს _ ნ. ჩ-ს; ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის 1985წ. მოწმობით ნ. ჩ-მ მიიღო ... მდებარე სახლი; ე. რ-ის მიერ კი პრივატიზებული იყო ... მდებარე სახლი. ქუთაისის სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილებით ყოფილი მიასნიკოვის ქუჩის, ამჟამად ... მდებარე სახლის გამოყოფილი ნაწილი, რაც შედგებოდა ორი საცხოვრებელი ოთახისაგან _ 23 კვ.მ, 30,05 კვ.მ და 2 დამხმარე სათავსისაგან, ფართით _ 8,51 კვ.მ და 4,84 კვ.მ, აღირიცხა პირვანდელი მესაკუთრეების _ პ., ა. და გ. ა-ების სახელზე. სადავო სახლი შედგებოდა 3 ოთახისაგან, ფართით 56 კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სკ-ის 170-ე მუხლის მიხედვით, მესაკუთრეს ჰქონდა უფლება ესარგებლა თავისი საკუთრებით, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს ასევე შეეძლო მოეთხოვა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. ნ. ჩ-ე არ წარმოადგენდა სადავო სახლის მესაკუთრეს. ნ. ჩ-ის განმარტებით, ქუთაისის სამოქალაქო სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილებით საკუთრების უფლება აღუდგათ მის წინაპრებს, რაც ტექბიუროში იყო აღრიცხული, მაგრამ მათი გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობა _ 1992წ. 5 იანვრის გადაწყვეტილებაში მითითებული ფართი მემკვიდრეობით არ მიუღია. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ნ. ჩ-ის სარჩელი ასევე მიიჩნია უსაფუძვლოდ.

სააპელაციო სასამართლომ განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჩ-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნა მტკიცებულებათა ყოველმხრივი შეფასების შესახებ და სახეზეა სსკ-ის 393-2 მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების კანონის დარღვევით მიღებულად ჩათვლის საფუძველი.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა მისი შუამდგომლობა სასამართლოს სხდომაზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის ტერიტორიული სამსახურის სპეციალისტის მიწვევის თაობაზე, რაც დაადასტურებდა მხარეთა შორის ყალბი პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადების შემდეგ სადავო სახლის ორჯერ დაყადაღების ფაქტს. ამით გამოვლინდებოდა ის გარემოება. რომ მოცემულ შემთხვევაში მესამე პირები არ იყვნენ კეთილსინდისიერი მყიდველები და საჯარო რეესტრი ვერ მოახდენდა დაყადაღებულ ქონებაზე რეგისტრაციას.

კასატორისათვის გაუგებარია, თუ რატომ მიიჩნია სასამართლომ ლ. გ-ა და ნ. ფ-ე კეთილსინდისიერ მყიდველებად, მაშინ როდესაც ადგილობრივი თვითმმართველობის მართვის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის 2004წ. 12 ნოემბრის წერილით დასტურდება, რომ სამსახურის მიერ პრივატიზაციისათვის საჭირო დოკუმენტები (მაგ. ბინის ორდერი, ცნობა-დახასიათება) ტექბიუროდან ვერ იქნა მოპოვებული.

კასატორის მოსაზრებით, გაურკვეველია, თუ რა გარემოებების საფუძველზე, რა მტკიცებულებების გამოყენების შედეგად მიიჩნია სასამართლომ მესამე პირები კეთილსინდისიერ მყიდველებად, მაშინ როდესაც ადგილობრივი თვითმმართველობის მართვის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის 2004წ. 12 ნოემბრის წერილით დასტურდებოდა, რომ სამსახურის მიერ პრივატიზაციისათვის საჭირო იყო რიგი დოკუმენტები (ბინის ორდერი, ცნობა-დახასიათება ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროდან და სხვა), რაც ამ შემთხვევაში არ წარმოდგენილა.

კასატორის მითითებით, ქ. ქუთაისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის ტერიტორიული სამსახურის მიერ გაცემული ცნობით დასტურდებოდა, რომ ქუთაისში, ... მდებარე სახლის ნაწილი ქუთაისის სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილების საფუძველზე თანაბარ უფლებებში ეკუთვნოდათ პ., ა. და გ. ა-ებს. აქედან გამომდინარე, გაურკვეველი იყო სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითება, რომ 1978წ. დეკემბრის ანდერძით მ. ა-მ, მცხოვრებმა ..., მისი ქონება, რომელიც გარდაცვალების დღისთვის აღმოჩნდებოდა მისი კუთვნილი, უანდერძა მის ქალიშვილს ნ. ჩ-ს, ხოლო დავა მიმდინარეობდა ... მდებარე საცხოვრებელ ფართზე.

კასატორი ასევე არ დაეთანხმა სასამართლოს მსჯელობას ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მიმდინარე ერთ-ერთ სამოქალაქო საქმეზე მოწმის სახით ჩვენება ჩამოერთვა 2005წ. 26 აპრილს. სასამართლომ არასწორად მიუთითა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ნ. ჩ-ე 1994წ. წელს იმყოფებოდა ქ. ქუთაისში (ს.ფ. 157-159).

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005წ. 20 დეკემბრის განჩინება, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სრულიად დაუსაბუთებელია და არ შეიცავს გამოტანილი გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლიანობის დამასაბუთებელ არგუმენტებს, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არ ემყარება საქმის მასალებს და საქმის გარემოებების სრულყოფილ გამოკვლევას.

საქმის მასალებით დადგენილია:

1971წ. 3 დეკემბერს შედგენილი ანდერძით მ. გ-ს ასულმა ა-მ ნ. გ-ს ასულ ჩ-ს უანდერძა მთელი ქონება, რომელიც მისი კუთვნილი აღმოჩნდებოდა მისი გარდაცვალების დღისათვის;

ქუთაისის ნოტარიუსის მიერ 1985წ. 29 ივლისს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით ნ. გ. ასული ჩ-ე ცნობილ იქნა მ. გ-ს ასული ა-ის ანდერძისმიერ მემკვიდრედ ქონებაზე: ქუთაისში, ... მდებარე სახლის გამოყოფილ _ 8/24-ზე, ფართით 99,24 კვ.მ, განლაგებული 786 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე; მიეთითა, რომ გარდაცვლილ მ. ა-ს აღნიშნული საცხოვრებელი სახლის გამოყოფილი 8/24 ნაწილი ეკუთვნოდა ქუთაისის სახალხო სასამართლოს 1957წ. 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილების თანახმად;

ქალაქ ქუთაისის სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ნ. ჩ-ის სარჩელი, აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა და ქუთაისში, ... მდებარე სახლის გამოყოფილი ნაწილი, შემდგარი ორი საცხოვრებელი ოთახისაგან ფართით 23,00 კვ.მ, 30,05 კვ.მ და ორი დამხმარე სათავსისაგან, ფართით 8,51 კვ.მ და 4,84 კვ.მ, რომელიც ირიცხებოდა ქუთაისის საბინაო სამმართველოზე, აღირიცხა პირვანდელი მესაკუთრეების _ პ., ა. და გ. ს-ის ძე ა-ების სახელზე. ამავე გადაწყვეტილებაში მიეთითა, რომ ა. ა-ა გარდაიცვალა 1971 წელს, პ. ა-ა _ 1959 წელს, გ. ა-ა 1949 წელს და მას დარჩა მემკვიდრე მ. ა-ა, რომელმაც სახლი ანდერძით დაუტოვა მოსარჩელე ნ. ჩ-ს;

ე. რ-ესა და ქუთაისის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ¹2 საბინაო-საექსპლოატაციო უბანს შორის დადებული 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზების ხელშეკრულებით ე. რ-ს უსასყიდლოდ გადაეცა ადგილობრივი მმართველობის კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა, საცხოვრებელი ფართით 56 კვ.მ, მდებარე ქ. ქუთაისში, ..., საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. ¹107 დადგენილების საფუძველზე;

2003წ. 21 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ე. რ-მ ქ. ქუთაისში, ... ¹19-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის გამოყოფილი ნაწილი, 2 ოთახი საცხოვრებელი ფართით 38,93კვ.მ, დამხმარე ფართი 13,77კვ.მ, სასარგებლო ფართი 52,70 კვ.მ, საერთო საკუთრებაში არსებული 786კვ.მ მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში გადასცა ლ. გ-ს და ნ. ფ-ს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის შედეგად გამოიტანა დასკვნა, რომ ე. რ-ის მიერ სადავო პრივატიზაციის განხორციელების შედეგად თავისი უფლების დარღვევის შესახებ ნ. ჩ-ეს შეეძლო შეეტყო ჯერ კიდევ 1994 წელს, რამდენადაც ამ დროს ნ. ჩ-ე ქუთაისში იმყოფებოდა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის მოთხოვნა 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე ხანდაზმული იყო სკ-ის 129-ე და 1507-ე მუხლების საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა სამართლებრივად შეუსაბამოა. სკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყებას უკავშირებს მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს ანუ დროს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. აღნიშნული მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა არ უკავშირდება მომენტს, როდესაც პირს შეეძლო შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. თავისთავად, ნ. ჩ-ის ქ. ქუთაისში ყოფნა არ ნიშნავს იმას, რომ მას უნდა სცოდნოდა პრივატიზების ხელშეკრულების არსებობისა და ე. რ-ის მიერ ბინის პრივატიზების თაობაზე. იმისათვის, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლის მომენტი განისაზღვროს, საჭიროა ზუსტად და სარწმუნოდ დადგინდეს, თუ როდის გახდა ცნობილი ნ. ჩ-ისათვის ე. რ-ის მიერ ბინის პრივატიზების თაობაზე ან როდის უნდა სცოდნოდა მას ამის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ, ფაქტობრივად, გამოარკვია ნ. ჩ-ის ქუთაისში ყოფნის საკითხი და არა მის მიერ სადავო პრივატიზების ხელშეკრულების შესახებ სარწმუნოდ შეტყობის საკითხი, რაც სრულიად არ გულისხმობს ერთმანეთს. ნ. ჩ-ე შეიძლებოდა არც ყოფილიყო ქუთაისში, ისე სცოდნოდა სადავო პრივატიზების ხელშეკრულების არსებობის თაობაზე და პირიქით, იგი შეიძლება ქუთაისში ყოფილიყო და აღნიშნული ხელშეკრულების შესახებ არ სცოდნოდა.

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის 1985წ. მოწმობით ნ. ჩ-მ, როგორც მ. ა-ის მემკვიდრემ, მიიღო ... მდებარე სახლი და არა ... მდებარე სახლი, რომელიც ე. რ-ის მიერ იყო პრივატიზებული. საქმეში არსებული ქუთაისის ნოტარიუსის მიერ 1985წ. 29 ივლისს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის ასლში სრულიად გარკვევითაა მითითებული, რომ ნ. გ. ასული ჩ-ე ცნობილ იქნა მერი გ.ს ასული ბ-ის ანდერძისმიერ მემკვიდრედ ქონებაზე: ქუთაისში, ... მდებარე სახლის გამოყოფილ 8/24 ნაწილზე. ამდენად, გაურკვეველია, საქმეში არსებული რომელი დოკუმენტის საფუძველზე გამოიტანა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული დასკვნა.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-4 მუხლის თანახმად, საპრივატიზებო საცხოვრებელი სახლი აღრიცხული უნდა ყოფილიყო ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების ბალანსზე. საქმეში არსებობს ქუთაისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის ტერიტორიული სამსახურის მიერ 2004წ. თებერვალში გაცემული ცნობის ასლი, რომელშიც მითითებულია, რომ ქუთაისში, ... მითითებული სახლის ნაწილი ეკუთვნის მოქალაქე პ., ა., გ. ა-ებს თანაბარ უფლებებში. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია აღნიშნული დოკუმენტი და აღნიშნული ბინის კუთვნილების საკითხი ბინის პრივატიზაციის მომენტისათვის. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოარკვია, ე. რ-ის მიერ ბინის პრივატიზების მომენტისთვის აღსრულებული იყო თუ არა ქალაქ ქუთაისის სასამართლოს 1992წ. 3 იანვრის გადაწყვეტილება და ამ დროისათვის, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით, ვის სახელზე ირიცხებოდა აღნიშნული ბინა, იგი აღრიცხული იყო ქუთაისის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ბალანსზე თუ პ., ა. და გ. ა-ების სახელზე. აღნიშნული საკითხი საჭიროებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამორკვევას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა გამოარკვიოს, თუკი სადავო ბინა პ., ა. და გ. ა-ების საკუთრებას შეადგენდა და მათ სახელზე იყო აღრიცხული, მიიღო თუ არა მათი ქონება მემკვიდრეობით მ. ა-მ, რამდენადაც, 1964წ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლის თანახმად, პირთან მხოლოდ ნათესაური კავშირი ავტომატურად არ წარმოშობდა მემკვიდრეობაზე უფლებას, აუცილებელი იყო სამკვიდროს მიღება აღნიშნული კოდექსით დადგენილი წესით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა გამოიკვლიოს 1985წ. ანდერძისმიერი მოწმობის დედანი, გამოითხოვოს 1985წ. ანდერძისმიერი მოწმობის გაცემის სანოტარო საქმე და გამოარკვიოს, თუკი მოსარჩელე ნ. ჩ-ე უკვე 1985 წლისათვის ითვლებოდა ანდერძისმიერი მოწმობის საფუძველზე მ. ა-ის მემკვიდრედ, რის საფუძველზე შედიოდა სადავო სახლის ნაწილი მ. ა-ის ქონების სამკვიდრო მასაში და რის საფუძველზე ჰქონდა მ. ა-ს საკუთრების უფლება შეძენილი აღნიშნულ ქონებაზე, რამდენადაც, 1964წ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 546-ე მუხლის თანახმად, ანდერძით გადაცემას ექვემდებარებოდა მხოლოდ მოქალაქის კუთვნილი ქონება, ანუ მამკვიდრებლის გარდაცვალების მომენტისათვის მის საკუთრებაში არსებული ქონება. სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა გამოარკვიოს, აღსრულდა თუ არა 1985წ. სამკვიდრო მოწმობა და აღირიცხა თუ არა სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე ნ. ჩ-მ მემკვიდრეობით მიღებული ქონება მის საკუთრებად, რატომ დასჭირდა მას 1992 წელს სარჩელის აღძვრა სადავო ბინის პ., ა. და გ. ა-ების საკუთრებად ცნობის თაობაზე, თუკი 1985წ.ათვის აღნიშნული ბინა მისი მამკვიდრებლის _ მ. ა-ის საკუთრებას შეადგენდა და სამკვიდრო მასაში შედიოდა.

1985წ. 29 ივლისის მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით ნ. ჩ-ე ცნობილ იქნა მ. ა-ის ანდერძისმიერ მემკვიდრედ ქუთაისში, ... მდებარე სახლის გამოყოფილ _ 8/24-ზე, ფართით _ 99,24 კვ.მ, განლაგებული 786 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. სადავო 1993წ. 15 სექტემბრის პრივატიზების ხელშეკრულებით ე. რ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ. ქუთაისში, ... მდებარე საცხოვრებელი ფართით 56 კვ.მ. სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა გამოარკვიოს, შედის თუ არა ე. რ-ისათვის პრივატიზების ხელშეკრულებით გადაცემული ფართი ნ. ჩ-ისათვის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე გადაცემულ ფართში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილია სსკ-ის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის «ე1» ქვეპუნქტისა და 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხალახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას შესაბამის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით სწორად უნდა დაადგინოს საკასაციო სასამართლოს მიერ ზემომითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მათი საქმის სხვა გარემოებებთან ერთობლიობაში შეფასების გზით უნდა გამოიტანოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005წ. 20 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.