ას-1234-1254-2011 17 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. კ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს «ზ-ა» (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ საზიარო უფლების გაუქმება, წილის ნატურით გამოყოფა, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «ზ-ას» მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების, წილის ნატურით გამოყოფისა და ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

მოსარჩელემ 1998 წელს ზ-ა ბ-თან, ტ. ბ-თან და მ. ა-თან ერთად დაარსა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება შპს «ზ-ა», რომლის საქმიანობაც ქალთა საპარიკმახერო მომსახურება იყო, 2011 წელს საზოგადოების პარტნიორებმა შეისყიდეს 66 კვ.მ უძრავი ქონება და თითოეული დამფუძნებელი პარტნიორის წილი განსაზღვრა 25%-ითა და უძრავი ქონების 16 კვ. მეტრით.

შპს «ზ-აში» მომუშავე პერსონალს ასევე ჰქონდათ გადახდილი თანხა უძრავი ქონების შესაძენად და მოითხოვდნენ საზოგადოების პარტნიორად აღრიცხვას, აღნიშნულის შედეგად, შპს «ზ-ას» დირექტორს მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის გამო. ზ.ბ-მა მოგვიანებით შეისყიდა მ.ა-ის წილი, აპირებს მისი გარდაცვლილი დის _ თ.ბ-ის წილის შესყიდვას და სურს, მიითვისოს მოსარჩელის წილიც, შესაბამისად, ნ.კ-ს არ აძლევს არც მუშაობის და არც ქონების გამიჯვნის შესაძლებლობას.

მოპასუხემ სასამართლო სხდომაზე სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის მოტივით და განმარტა, რომ ქონება საზოგადოების საკუთრებაა.

გორის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივლისის განჩინებით ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გორის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ,,ზ-ა» დაფუძნდა და სახელმწიფო რეგისტრაციაში გატარდა 1998 წლის 27 ნოემბერს. იგი დაფუძნდა ოთხი პარტნიორის მიერ თანაბარი 25%-იანი წილით მონაწილეობის უფლებით: ზ-ა ბ-ი _ 25%, ნ. კ-ი _ 25%, მ. ა-ი _ 25%, თ. ბ-ი _ 25%. დაფუძნებისას საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი განისაზღვრა 2 000 (ორი ათასი) ლარით. იგი განხორციელდა არაფულადი შენატანის სახით მოძრავი ქონებით (საოფისე ავეჯი _ 700 ლარი, სარკიანი მაგიდა-სავარძლები _ 900 ლარი, მაცივარი ,,ორსკი» _ 300 ლარი, ტელევიზორი ,,რუბინი» _ 100 ლარი). სადავო 66 კვ.მ ფართის უძრავი ქონება, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია საკუთრების უფლებით შპს ,,ზ-ას» სახელზე. რეგისტრაციის საფუძველია 2003 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულება. დაფუძნების შემდეგ შპს ,,ზ-ას» პარტნიორთა წილობრივმა მონაწილეობამ განიცადა ცვლილებები. სარჩელის აღძვრის დროისათვის შპს ,,ზ-ას» პარტნიორებს წარმოადგენდნენ შემდეგი წილობრივი მონაწილეობით: ზ-ა ბ-ი _ 75%, ნ. კ-ი _ 25%. საზოგადოების წარმომადგენლობაზე და ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირია ზ-ა ბ-ი. სადავო ქონება არ ყოფილა შეძენილი პარტნიორთა მიერ საკუთარი ინდივიდუალური სახსრებით. მოსარჩელეს საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე ან მის ნაწილზე არა აქვს.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 312-ე მუხლებით და განმარტა, რომAაპელანტს, როგორც ფიზიკური პირის მიერ, უძრავი ქონების საკუთარი სახსრებით შეძენის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია და მხოლოდ ის ფაქტი, რომ საზოგადოების მიერ საკუთრების შეძენისას მოსარჩელე წარმოადგენდა საზოგადოების პარტნიორს, არ გულისხმობს, რომ თავად პარტნიორია გარიგების მხარე და მას უშუალოდ წარმოეშვა საკუთრების უფლება იმ ქონებაზე, რომელიც შეძენილია საზოგადოების მიერ საზოგადოების სახელითვე.

პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის, სამოქალაქო კოდექსის მე-8 და 24-ე მუხლების, «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის, სამოქალაქო კოდექსის 961-ე და 963-ე მუხლების თანახმად, ვინაიდან სადავო უძრავი ქონება შპს ,,ზ-ას» საკუთრებაა, ხოლო მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომელიც სადავო ქონებაზე მის საკუთრებას დაადასტურებდა, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს არ წარმოადგენდა, ამასთან, სასამართლოს განმარტებით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე საზოგადოების 25%-ის მქონე პარტნიორია, არ გულისხმობს მას, რომ იგი არის ყველა იმ ნივთის ერთი მეოთხედი წილის მესაკუთრე, რომელიც ირიცხება საზოგადოების სახელზე. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, როგორც იურიდიული პირის ქონებრივი დამოუკიდებლობის პრინციპიდან გამომდინარე, საზოგადოების დაფუძნებისას განხორციელებული შესატანის განკარგვის უფლება შესატანის განხორციელების შემდეგ, ასევე საზოგადოების მიერ შეძენილი ქონებისა, აქვს მხოლოდ საზოგადოებას. ეს უკანასკნელი ხდება რა ამ ქონების მესაკუთრე, პარტნიორს აქვს მხოლოდ წილზე საკუთრების უფლება და არა იმ ქონებაზე წილობრივი საკუთრების უფლება, რომელიც საზოგადოებას გადაეცა. წილი წარმოადგენს არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეს. იგი პარტნიორს აქვს წევრობიდან გამომდინარე და არ გულისხმობს საზოგადოების ქონებაზე საკუთრების უფლებას შესაბამისი წილობრივი მონაწილეობით.

სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი, რომ შპს «ზ-ა» 2005 წლიდან დაკეტილია და მოპასუხე არ აძლევს მას მუშაობის უფლებას, რადგანაც საქმის მასალებით დადგინდა, რომ სადავო ფართში 2001-2005 წლებში შპს ,,ზ-ა» ახორციელებდა სამეწარმეო საქმიანობას მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურეობის სფეროში, კერძოდ, სადავო ფართში ფუნქციონირებდა სილამაზის სალონი, სადაც დასაქმებული იყვნენ საზოგადოების პარტნიორები, მათ შორის მოსარჩელე. იგი ახორციელებდა დალაქის საქმიანობას. 2005 წლიდან სადავო ფართზე სილამაზის სალონი აღარ ფუნქციონირებს და ამჟამად საზოგადოება ფართს რაიმე სახის სამეწარმეო საქმიანობისათვის არ იყენებს, დადგენილად იქნა მიჩნეული ისიც, რომ მოსარჩელეს პარტნიორთა კრების ჩატარების მოთხოვნით საზოგადოების დირექტორისათვის არ მიუმართავს. მას ასევე არ გაუკეთებია განაცხადი საზოგადოებიდან გასვლისა და წილის კომპენსაციის მოთხოვნის ან საზოგადოების რეორგანიზაციის შესახებ. სასამართლომ მიუთითა გორის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 25 ივნისის განაჩენზე, რომლითაც შპს ,,ზ-ას» დირექტორი ზ-ა ბ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საზოგადოების პარტნიორებად დარეგისტრირების პირობით ფიზიკური პირებისათვის თანხის გამორთმევის ფაქტის გამო. საზოგადოების წესდების მე-2 მუხლის მიხედვით, შპს «ზ-ას» საქმიანობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურებით, მისი საქმიანობის სახეს შეიძლება წარმოადგენდეს სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოება და რეალიზაცია, საშუამავლო საქმიანობა და სხვა. «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონისა და საზოგადოების წესდების მე-5 მუხლის თანახმად, თავად საზოგადოების უფლებამოსილებას განეკუთვნება ის საკითხი, თუ რა მიზნისათვის გამოიყენებს იგი თავის ქონებას, რა სამეურნეო პოლიტიკას გაატარებს და წარმოების რა სახეს აირჩევს. დადგენილია, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დაადასტურებდა მასა და საზოგადოებას შორის შრომითსამართლებრივი ხასიათის ან სხვა სახის ვალდებულების არსებობას სადავო ფართის სარგებლობასთან მიმართებით (რაც მოსარჩელეს სადავო ქონებით სარგებლობის უფლებას მიანიჭებდა), შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტის მიერ არ ყოფილა მითითებული იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, თუ რაში გამოიხატებოდა უკანონო ხელშეშლა, რის გამოც მისი მოთხოვნა აღნიშნულ ნაწილშიც მართებულად არ დაკმაყოფილდა, ამასთან, არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მოსაზრება, რომ სასამართლომ დავის გადაწყვეტისათვის არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდესის 953-ე, 961 და 963-ე მუხლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები და არასწორად ჩათვალა, რომ სადავო ფართი შეძენილია შპს «ზ-ას» მიერ. ფართის შეძენა მოხდა სწორედ დამფუძნებელთა პირადი ქონებიდან და ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე აღირიცხა შპს «ზ-ას» საკუთრებად საჯარო რეესტრში. სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია 2009 წლის 18 თებერვლის განჩინებით დადგენილ გარემეოებს, სადაც სწორედ ამ გარემოებაზეა საუბარი. პარტნიორთა ინდივიდუალური სახსრებით ქონების შეძენის გამო მათ წარმოეშვათ თანასაკუთრება, შესაბამისად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად არ გამოიყენეს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე, 961-ე და 963-ე მუხლები.

სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სადავო ფართი საზოგადოების დირექტორს დაკეტილი აქვს და ნ.კ-ს არ აძლევს შესაძლებლობას განახორციელოს, სამეწარმეო საქმიანობა, ამ კუთხით დაუსაბუთებელია სასამართლოს მითითება შრომითი ხასიათის დოკუმენტის წარდგენის თაობაზე.

სასამართლომ არასწორად არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის მე-5 მუხლით, ამასთან გააკეთა არასწორი დასკვნა კრების მოწვევის თაობაზე, ვინაიდან კასატორი არის საზოგადოების 25% წილის მფლობელი, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარე _ 75%-ის, შესაბამისად, ამ პირობებში კრების მოწვევა და საკითხის სამართლიანი გადაწყვეტა შეუძლებელია, ამასთან, მსგავს ურთიერთოებებს «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონი არ არეგულირებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით ნ. კ-ი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ» ქვეპუნქტის საფუძველზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.