ას-1302-1322-2011 27 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – დ. გ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. გ-ა

დავის საგანი – თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა (ძირითად სარჩელში), ავტომანქანების ნაწილის მიკუთვნება (შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. გ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. გ-ას წინააღმდეგ და მოითხოვა მეუღლესთან თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი უძრავი ქონების, ქ. თბილისში, თ-ის შესახვევის ¹3-ში მდებარე ბინის, დამახმარე სათავსოსა და სარდაფის, ასევე საგარეჯოს რაიონის, სოფელ ...ში ლ. გ-ას სახელზე რიცხული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა.

ლ. გ-ამ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო, კერძოდ, თანხმობა განაცხადა თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი პრივატიზებული ბინიდან დ. გ-ასათვის 1/3-ს მიკუთვნების, დამხმარე სათავსოსა და სარდაფის 1/2 ნაწილისა და სოფელ ...ში მდებარე აგარაკის 1/2 ნაწილის მიკუთვნებაზე. ამასთან, შეგებებული სარჩელით მოითხოვა თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ავტომანქანების 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა.

ლ. გ-ას შეგებებული სარჩელი დ. გ-ამ არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დ. გ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, დ. გ-ა ცნობილ იქნა ქ.თბილისში თ-ის შესახვევი ¹3-ში მდებარე უძრავი ქონების ბინის 1/3 წილის (საკადასტრო კოდი ¹...) მესაკუთრედ, ამავე მისამართზე მდებერე 12 კვ.მ დამხმარე სათავსოს (საკადასტრო კოდი ¹ ...) და 5,85 კვ.მ სარდაფის (საკადასტრო კოდი ...) 1/2 წილის მესაკუთრედ, ასევე საგარეჯოს რაიონი სოფ. ...ში მდებარე 600 კვ. მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული 40 კვ. მ საცხოვრებელი შენობა-ნაგებობის (საკადასტრო კოდი ¹ ...) 1/2 წილის მესაკუთრედ; ლ. გ-ას შეგებებული სარჩელი დ. გ-ას მიმართ დაკმაყოფილდა; ლ. გ-ა ცნობილ იქნა ავტომანქანა ფიატ ჩინკუეცენტოს (სახელმწიფო ნომრით ..., საიდენტიფიკაციო ნომრით ..., სარეგისტრაციო მოწმობა A ...) და ა/მანქანა ვაზ 2103 (სახელმწიფო ნომრით ..., სარეგისტრაციო მოწმობა ...) 1/2 წილის მესაკუთრედ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. გ-ამ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით თავისი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის განჩინებით დ. გ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო საჩივრით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებული იყო მხოლოდ ქ.თბილისში თ-ის შესახვევი ¹3-ში მდებარე ბინაზე საკუთრების უფლების დადგენის ნაწილში და აპელანტი ამ ნაწილში მოითხოვდა სარჩელის მთლიანად დაკმაყოფილებასა და დასახელებულ უძრავი ნივთის 1/2 წილზე საკუთრების უფლების დადგენას, შესაბამისად სააპელაციო პალატამ სადავო საკითხთან და სააპელაციო საჩივრით განსაზღვრული დავის საგანთან დაკავშირებით დადგენილად მიიჩნია, შემდეგ ფაქტობრივი გარემოებები:

დ. გ-ა ლ. გ-ასთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა 1980 წლის 25 იანვრიდან 2010 წლის 12 ივლისამდე;

ტ. ბ-ო იყო ლ. გ-ას დედა, რომელიც გარდაიცვალა 1993 წლის 26 იანვარს;

საქმეში წარმოდგენილი საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის მონაცემების, (იხ. ტ. I ს.ფ. 134, ასევე თავად დ. გ-ას ახსნა-განმარტების (იხ. ტ. I ს.ფ. 99-100; 2011 წლის 25 მაისის სხდომის ოქმის ჩანაწერი) საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინის ძირითად დამქირავებელს წარმოადგენდა ლ. გ-ას დედა - ტ. ბ-ო, რომელიც სადავო ბინაში ჩაწერილი იყო 1942 წლიდან და ბინაზე უფლებამოსილ პირიც სწორედ იგი მიიჩნეოდა. მოგვიანებით – 1962 წელს დასახელებულ ბინაში ჩაეწერა ტ. ბ-ოს შვილი – ლ. გ-ა, ხოლო ლ. გ-ას მეუღლე - დ. გ-ა დასახელებულ ბინაში ჩაეწერა 1981 წლიდან.

სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი 1992 წლის 3 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინის პრივატიზაცია განხორციელდა 1992 წელს და სადავო ბინა მთლიანად აღირიცხა ლ. გ-ას სახელზე. სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის (იხ. ტ. I ს.ფ. 138) მონაცემებით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, თ-ის შესახვევ (ყოფილი ...), ¹3/-ში მდებარე ბინაზე (72.47 კვ.მ. ფართით) საკუთრების უფლება 1992 წლის 3 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებულია ლ. გ-ას სახელზე.

სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა ახსნა-განმარტებების (იხ. ტ. I ს.ფ. 99-100; ტ II, 2011 წლის 25 მაისის საოქმო ჩანაწერი), ასევე საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის მონაცემების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ბინის პრივატიზაციის დროისათვის ე.ი. 1992 წლის 3 სექტემბრისათვის სადავო ბინაში ჩაწერილები იყვნენ დამქირავებელი - ტ. ბ-ო, მისი შვილი - ლ. გ-ა და სიძე - დ. გ-ა.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დანაწესის გათვალისწინებით მტკიცების ტვირთთან დაკავშირებით, აღნიშნა, რომ აპელანტის მიერ იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ პრივატიზაცია სადავო ბინაზე არ განხორციელებულა 1992 წლის 3 სექტემბერს და რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულება გაყალბებულია, რაიმე მტკიცებულება არ ყოფილა წარმოდგენილი. აპელანტი აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად ძირითადად უთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების და პრივატიზაციასთან დაკავშირებული დოკუმენტების გაყალბებასთან დაკავშირებით მიმდინარე სისიხლის სამართლის საქმის წარმოების დროს გაირკვეოდა მის მიერ მითითებული გარემოებები. ამასთან, მხარე მოითხოვდა განსახილველი საქმის წარმოების შეჩერებას სისიხლის სამართლის საქმის დამთავრებამდე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საააპელაციო პალატის 2011 წლის 25 მაისის საოქმო განჩინებით აპელანტს უარი ეთქვა საქმის წარმოების შეჩერებაზე.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, სააპელაციო პალატამ პირველ რიგში ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოთხოვნა - სადავო ბინის 1/2 წილზე თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში გამომდინარეობდა, პრივატიზებისას სადავო ბინის ფართზე უფლებამოპოვებული პირის უფლებებიდან. ამასთან პალატის განმარტებით, სადავო ბინა არ წარმოადგენდა და ვერ განიხილებოდა, როგორც ლ. გ-ასა და დ. გ-ას ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონების თანასაკუთრება, რამდენადაც დასახელებული ბინა იმყოფებოდა ლ. გ-ას დედის – ტ. ბ-ოს კანონიერ მფლობელობაში და იგი წარმოადგენდა ამ ბინის დამქირავებელს 1942 წლიდან. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა დ.გ-ას მოსაზრება იმის შესახებ, რომ იგი 1982-83 წლებში თავისი ხარჯებით ჩატარებული ბინის რეკონსტრუქციის გამო უნდა ჩათვლილიყო ბინის 1/2 წილის მესაკუთრედ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამგვარი დასაბუთება მისაღები იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი სადავო ბინაზე იარსებებდა მეუღლეთა თანასაკუთრება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის მიერ სადავოდ გახდილი საკითხის სწორი გადაწყვეტისათვის გათვალისწინებული და შეფასებული უნდა ყოფილიყო სადავო ბინის პრივატიზების სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, ფართზე უფლებამოპოვებულ პირთა უფლებები და დასახელებული ბინის პრივატიზაციის დროს ამ ბინაზე უფლებამოსილ პირთა წრე.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობა საკუთრების უფლების წარმოშობას უკავშირებს კანონით ან გარიგებით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობას. სასამართლო აღნიშნავს, რომ პრივატიზაცია წარმოადგენს საკუთრების უფლების წარმოშობის ერთ-ერთ საფუძველს. სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ფონდში არსებულ და მოქალაქეთა მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სახლებზე პრივატიზაციის საფუძველზე საკუთრების უფლების წარმოშობის მომწესრიგებელი ნორმები გათვალისწინებულია საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1-ლი თებერვლის ¹107-ე დადგენილებით. 1-ლი პუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობით შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას.

დასახელებული დედგენილების შინაარსიდან გამომდინარე პირისათვის საკუთრებაში ბინის გადაცემა გარკვეული წინაპირობების არსებობასთან არის დაკავშირებული. კერძოდ საკუთრებაში გადაცემა ამ დადგენილების შინაარსიდან გამომდინარე გათვალისწინებულია არა ნებისმიერი პირისათვის, არამედ ბინის დამქირავებლისათვის და მისი ოჯახის წევრებისათვის.

დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან მისი ოჯახის წევრები არიან.

იმ დროისათვის - 1992წ., მოქმედი საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის (საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი, 1983 წ. რედაქცია), 62-ე მუხლის პირველი აბზაცით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად - დამქირავებლის ოჯახის წევრები, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ, დამქირავებლის თანაბრად სარგებლობენ ყველა უფლებით და ეკისრებათ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ყველა მოვალეობა..., ამავე მუხლის მე-2 აბზაცით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად დამქირავებლის ოჯახის წევრებს განეკუთვნებიან მასთან მუდმივად მცხოვრები დამქირავებლის მეუღლე, მათი შვილები და მშობლები. დამქირავებლის ოჯახის წევრებად შიძლება ცნობილი ინქნენ აგრეთვე სხვა ნათესავები და შრომისუუნარო კმაყოფაზე მყოფნი, თუ ისინი მუდმივად ცხოვრობენ დამქირავებელთან და ეწევიან საერთო მეურნეობას მასთან ერთად.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ პრივატიზაციის დროისათვის (1992 წელი) სადავო ბინაში დამქირავებელთან – ტ. ბ-ოსთან ერთად ჩაწერილები იყვნენ მისი შვილი – ლ. გ-ა და სიძე დ. გ-ა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ბინის მიმართ უფლებამოპოვებულ პირებს წარმოადგენდნენ: ტ. ბ-ო, ლ. გ-ა და დ. გ-ა.

სასამართლომ ზემოთ დასახელებულ (დადგენილების მე-5 პუნქტი) ნორმათა ანალიზიდან გამომდინარე მიიჩნია, რომ ბინის პრივატიზაციის დროს დამქირავებელს და მისი ოჯახის წევრებს გააჩნდათ თანაბარი მდგომარეობა და რაიმე უპირატესობა დამქირავებელს არ ენიჭება. როგორც დამქირავებელი, ასევე ბინით სარგებლობაზე უფლებამოპოვებული ოჯახის წევრები თანაბრად უფლებამოსილნი არიან განახორციელონ დასახელებული დადგენილებით მათთვის მინიჭებული უფლების რეალიზაცია. მოცემულ შემთხვევაში დ. გ-ას ასევე ლ. გ-ას, როგორც ტატიან ბ-ოს ოჯახის წევრებს და ფართზე უფლებამოპოვებულ პირებს ტ. ბ-ოსთან ერთად წარმოეშვათ უფლება დასახელებული ბინის მიმართ. ამდენად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ დ. გ-ას, როგორც პრივატიზაციის სამათლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე - უფლებამოპოვებული პირის, მოთხოვნა დასახელებული ბინის მიმართ მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე საფუძვლიანი იყო მხოლოდ ნაწილობრივ, კერძოდ, სადავო ბინის მიმართ უფლებამოპოვებულ პირთა წრის გათვალისწინებით – სამი პირი და, შესაბამისად, მისი მოთხოვნა მხოლოდ 1/3 წილის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1328.1-ე, 1433-ე მუხლებზე და იმის გათვლისწინებით, რომ ტ. ბ-ო გარდაიცვალა სადავო ბინის პრივატიზაციის შემდგომ, კერძოდ 1993 წლის 26 იანვარს და ბინაში ცხოვრებას განაგრძობდა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე (შვილი) - ლ. გ-ა, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია ლ. გ-ა სადავო ბინის 2/3 წილის კანონიერ მფლობელად, ხოლო დ. გ-ა მხოლოდ 1/3 წილის მფლობელად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. გ-ამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ გასაჩივრებული განჩინება მთლიანად ემყარებოდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ გაყალბებული დოკუმენტების ერთობლიობას, კერძოდ, ვითომდა სანოტარო კანტორაში მის მიერ წარდგენილი 1992 წლით დათარიღებული, მაგრამ 2003-2005 წლებში შედგენილი განცხადება, ასევე გაყალბებულია, ვითომდა ტ.ბეზშურენკოს მიერ მისი გარდაცვალების შემდეგ შედგენილი განცხადება, ყალბია აგრეთვე 1992 წლის 21 ივლისით დათარიღებული ცნობა ¹1241, აგრეთვე პრივატიზაციის 1992 წლის 3 სექტემბრის ხელშეკრულება და ბინათმესაკუთრეთა კრების ვითომდა 2010 წლის 18 მარტს ჩატარებული კრების ოქმი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (312.5 ლარი) 70% _ 218.75 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (312.5 ლარი) 70% _ 218.75 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.