ას-1316-1336-2011 13 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ე. ლ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ვ. ლ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. ლ-ლმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. ლ-ის მიმართ 2006 წლის 9 თებერვლისა და 2006 წლის 16 მაისის სამკვიდრო მოწმობებში ცვლილების შეტანისა და სამკვიდრო ქონების 1/2 წილის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით ე. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ დაადგინა, რომ ე. ლ-ისა და ვ. ლ-ის დიდი ბაბუა _ ი. ლ-ი გარდაიცვალა 1966 წლის 28 ივლისს, ხოლო დიდი ბებია თ. ლ-ი _ 1963 წლის 25 ივლისს. მათი პირველი რიგის მემკვიდრეს წარმოადგენდა შვილი _ მ. ლ-ი. გარდაცვალების მომენტისათვის თ. ლ-ის სახელზე ირიცხებოდა რ-ის ქუჩა ¹42-ში მდებარე ლიტ «ა-ს» 1/2 წილი, ხოლო ი. ლ-ის სახელზე _ იმავე ქონების 1/4 წილი. აღნიშნული დასტურდება გარდაცვალების მოწმობებით, კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობებით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 11 მაისის წერილითა და ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათებებით.

1989 წლის 19 იანვარს გარდაიცვალა მ. ლ-ი, რომლის პირველი რიგის მემკვიდრე _ შვილი კ. ლ-ი გარდაიცვალა მასზე ადრე, 1985 წლის 18 აგვისტოს.

ე. და ვ. ლ-ლები არიან კ. ლ-ის შვილები და მ. ლ-ლის პირველი რიგის მემკვიდრეები.

2006 წლის 16 მაისს გაცემული და 2006 წლის 9 თებერვალს გაცემული კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობების თანახმად, ვ. ლ-ლს მიღებული აქვს მამკვიდრებელ მ. ლ-ის სამკვიდრო ქონება და საჯარო რეესტრში მის სახელზე ირიცხება ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹42-ში მდებარე 3/4.

სააპელაციო პალატა არ იზიარებს აპელანტის მტკიცებას, რომ მან ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამკვიდრებლის – მიხეილ ლ-ის დანაშთი სამკვიდრო ქონება.

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილის, 1424-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ სამკვიდროს მიღება უკავშირდება მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს დაუფლების სურვილს, რისი ერთ-ერთი გამოხატულებაცაა დანაშთი ქონების ფაქტობრივად მიღება და მართვა. ამდენად, სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ელემენტები: სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა გზით, კერძოდ, მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება სამკვიდრო სახლში ყოველთვის განიხილება, როგორც სამკვიდროს მიღება გარდაცვლილის ნივთის ფლობით.

პალატის მითითებით, რადგან სამკვიდროს მიღება არის ცალმხრივი გარიგება და დამოკიდებულია სამკვიდროს მიმღების ნება-სურვილზე, უნდა გაირკვეს, აპელანტმა სამკვიდროს შეძენის დროს გამოხატა თუ არა ეს ნება და რა გზით მოხდა მისი განხორციელება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების თანახმად, ე. ლ-ის მიერ ბაბუის დანაშთი სამკვიდრო ქონების მიღების ფაქტის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რაც მან ვერ დაამტკიცა.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად სააპელაციო პალატამ არ მიიჩნია მოწმე ე. კ-ის ჩვენება, რომელიც არათანმიმდევრული და არადამაჯერებელია. მოწმე უთითებს, რომ ე. ლ-ლს გათხოვებამდე ხშირად სტუმრობდა სადავო ბინაში. 1987 წელს, როდესაც ე. ლ-ი გათხოვდა, წავიდა სუფსაში საცხოვრებლად, რის შემდეგაც იშვიათად სატელეფონო კონტაქტი ჰქონდათ ერთმანეთთან. ჩვენების სხვა ნაწილში კი, მოწმე აღნიშნავს, რომ ე. ლ-ი 1989 წელს სადავო ბინაში ცხოვრობდა და მასთან სტუმრად მისვლისას სულ იქ ხვდებოდა. ამავე მოწმის ჩვენებით, ე. ლ-ი 1987 წლიდან ცხოვრობდა მეუღლესთან ერთად სუფსაში, ხოლო სადავო ბინას პერიოდულად აკითხავდა.

პალატის მოსაზრებით, ე. ლ-ისა და მისი შვილების სადავო ბინაში რეგისტრაცია და დროგამოშვებით სტუმრობა არ ქმნის იმ ფაქტობრივი გარემოების ერთობლიობას, რაც სამკვიდროს მიღების მიზნით მემკვიდრის ნებას ან ამ მიზნით განხორციელებულ მოქმედებას დაადასტურებდა.

სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის თანახმად, მითითებული მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ე. ლ-ი და ვ. ლ-ი წარმოადგენენ ბაბუის _ მ. ლ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეებს, რადგან მ. ლ-ის გარდაცვალების დროისათვის მამკვიდრებლის შვილი -_ კ. ლ-ი ცოცხალი აღარ იყო.

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებისა და 1424-ე მუხლის მიხედვით, მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაციისათვის აუცილებელია ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება _ სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლება (მართვა) ან სანოტარო ორგანოში განცხადების წარდგენა. ამასთან, აღნიშნული მოქმედება განხორციელებულ უნდა იქნეს სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის ვადაში. კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ე. ლ-ლს სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის ვადაში სამკვიდროს მიღების თაობაზე სანოტარო ორგანოსთვის განცხადებით არ მიუმართავს და სამკვიდრო ქონებას არც ფაქტობრივად დაუფლებია. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ე. ლ-ლმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ ე. ლ-ლს სადავო სამკვიდრო ქონება არ მიუღია. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი პალატამ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად უკანონოდ ჩათვალა.

სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე _ ე. ლ-ის შვილების დაბადების მოწმობებზე, რომლითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელე ცხოვრობდა ქ.თბილისში, ... ქ.¹42-ში, რადგან ორივე შვილი დაბადებულია ქ.თბილისში, ორჯონიკიძის რაიონში, მამკვიდრებლის გარდაცვალების პერიოდში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით ე. ლ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ე. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.