ას-1340-1358-2011 27 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს “ჯ.მ-ი” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. წ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. წ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ჯ.მ-ის” მიმართ ¹პ3469 პატენტის უკანონო გამოყენების გამო 2007 წლის იანვრიდან სარჩელის აღძვრამდე 42452 აშშ დოლარის, ხოლო სარჩელის აღძვრიდან ამ საქმეზე გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 8490 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლით: ნ. წ-სა და სს “ჭ-ს” შორის არსებული ხელშეკრულების თანახმად, გარკვეული საფასურის სანაცვლოდ, საზოგადოება სარგებლობდა მოსარჩელის კუთვნილი ¹პ3469 პატენტით. ამჟამად მოპასუხე აგრძელებს პატენტით სარგებლობას, თუმცა შესაბამისი ღირებულების გადახდაზე უარს აცხადებს იმ მოტივით, რომ სს “ჭ-ის” უფლებამონაცვლეს არ წარმოადგენს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ნ. წ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს “ჯ.მ-ს” ნ. წ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 104 312, 84 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ინტელექტუქლური საკუთრების ეროვნული ცენტრის “საქპატენტის” მიერ გაცემული P3469 პატენტმფლობელია ნ. წ-ი გამოგონებაზე _ მანგანუმის ჟანგეულ კარბონატული მადნის გამდიდრების ხერხი. P3370 პატენტმფლობელი სხვა პირებთან წ-თან, ნ-თან, გ-თან ერთად არის ნ. წ-ი გამოგონებაზე _ კაზმი სილიკომანგანუმის მისაღებად. P3469 მანგანუმის მადნის გამდიდრების პროცესში მაღალკაჟმიწაშემცველი ნაჭროვანი პროდუქტის (სპეცპროდუქტის) მიღებას ითვალისწინებს, ხოლო P3370 ამ ახალი პროდუქტის სილიკომანგანუმის კაზმში გამოყენებას ეხება.

P3370 იყენებს შპს “ჯ.მ-ი”, რომელთანაც მოსარჩელეს 2007 წლის 1 მაისიდან დადებული აქვს სალიცენზიო ხელშეკრულება ¹83/67 გამოგონების გამოყენების შესახებ. მოსარჩელე არ ხდის სადავოდ, რომ მოპასუხე დღემდე კეთილსინდისიერად ასრულებს ამ პატენტისPP3370-ის გამოყენებისათვის დადებული ხელშეკრულების პირობებს. P3469-ს გამოყენებისათვის, მოსარჩელემ 2006 წლის აპრილში ხელშეკრულება გააფორმა “ჭ-თან”. ხელშეკრულება იყო 5-წლიანი.

ხელშეკრულების პირობებს შპს “ჭ-ი” კეთილსინდისიერად ასრულებდა მანამ, სანამ საწარმო მოპასუხე შპს “ჯ.მ-ის” საკუთრებაში გადავიდოდა. მოპასუხე “შპს ჯ.მ-ი” 2007 წლის იანვრიდან დღემდე Aაგრძელებს და იყენებს 3369 პატენტს და აწარმოებს ე.წ. “სპეცპროდუქტს”, თუმცა სანაცვლოდ მოსარჩელეს ანაზღაურებას არ უხდის.

შპს “ჭ-თან” დადებული ხელშეკრულების თანახმად, ერთ ტონა რეალიზებულ სპეცპროდუქტში თითოეულ პატენტ მანგანუმზე ჭ-ი მოსარჩელეს უხდიდა 0,1 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს.

შპს “ჯ.მ-ი” არ არის შპს “ჭ-ის” სამართალმემკვიდრე.

2010 წლის 5 ივლისს, 10 სექტემბერსა და 11 ოქტომბერს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა შპს “ჯ.მ-ის” ხელმძღვენელობას, რომლითაც სთხოვდა, მისთვის, როგორც პატენტმფლობელისათვის, გადაეხადა P 3469-ს გამოყენების საზღაური. მოსარჩელე ითხოვდა, შპს “ჯ.მ-ს” ანგარიშსწორება მოეხდინა ისეთივე წესით, როგორითაც იგი ანგარიშსწორებას ახდენდა შპს “ჭ-თან”, წინააღმდეგ შემთხვევაში შეცვლილი ანგარიშსწორების წესის გამოყენების მოთხოვნით მიმართავდა სასამართლოს.

2010 წლის ივნისის თვისათვის შპს “ჯ.მ-ის” ჭიათურის სამთო გამამდიდრებელი კომბინატის მიერ 2007-2010 წლებში წარმოებულია 202390, ხოლო რეალიზებულია 60647 ტონა სპეცპროდუქტი.

საქართველოს “საპატენტო კანონის” პირველი მუხლის, მეორე მუხლის “ვ” პუნქტის, 68¹-ე მუხლის პირველი პუნქტის, 48-ე მუხლის, სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე შპს “ჯ.მ-ი”, მოსარჩელის თანხმობის გარეშე, სარგებლობდა მოსარჩელის ინტელექტუალური სიკეთით _ პატენტმფლობელის გამოგონებით, ¹3469 პატენტით, შესაბამისად იგი მოვალეა, აუნაზღაუროს მას ამ სიკეთით (პატენტით) სარგებლობით მიყენებული ზიანი.

პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ განცდილი ზიანი უნდა გამოვიანგარიშოთ არა რეალიზებული, არამედ წარმოებული სპეცპროდუქტის ოდენობით.

სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ იმ წერილების შინაარსიდან გამომდინარე, რომლითაც მოსარჩელე მოპასუხეს მიმართავდა 2010 წელს, ასევე 2006 წელს შპს “ჭ-თან” დადებული ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე მოვალე შპს “ჯ.მ-ისათვის” მაღალი ალბათობით სავარაუდო უნდა ყოფილიყო, რომ იგი ზიანს აყენებდა მოსარჩელის ქონებრივ ინტერესს თითოეულ ტონა რეალიზებულ სპეცპროდუქტზე შესაბამისი თანხის გადაუხდელობით.

სასამართლომ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელეს ¹3469 პატენტით სარგებლობაზე ხელშეკრულება 2006 წელს გაფორმებული ჰქონდა შპს “ჭ-თან” იმ პირობით, რომ იგი შესაბამის ანაზღაურებას მიიღებდა ყოველი ტონა რეალიზებული (რეალიზებული და არა წარმოებული სპეცპროდუქტიდან). ამასთან, იგივე პირობებს ის 2010 წელს მოპასუხესაც სთავაზობდა. ამდენად, პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 325-ე მუხლის საფუძველზე მიიჩნია, რომ სამართლიანი იქნება შპს “ჯ.მ-ის” ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ განისაზღვროს ყოველი რეალიზებული ტონა სპეცპროდუქტიდან შესაბამისი თანხის გადახდით.

პალატამ ჩათვალა, რომ 2007 წლიდან 2010 წლამდე პერიოდში შპს “ჯ.მ-მა” აწარმოა 202390 ტონა სპეცპროდუქტი, საიდანაც რეალიზება გაუკეთა მხოლოდ 60647 ტონა სპეცპროდუქტს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 60647 უნდა გამრავლდეს 17,2-ზე (მანგანუმის შემადგენლობა პროცენტებში თითოეულ ტონაზე), ხოლო მიღებული ციფრი _ 0,1 აშშ დოლარის შესაბამის ლარზე, რაც შეადგენს 104 312,84 ლარს.

რაც შეეხება 2010 წლის მარტიდან 2010 წლის ნოემბრამდე (ანუ სარჩელის შეტანამდე) პერიოდს და სარჩელის შეტანიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თანხის დაკისრებას, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ამ ნაწილში მოთხოვნა დაუსაბუთებელია, რადგან მოსარჩელემ ვერ წარადგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა თუ რამდენი ტონა სპეცპროდუქტის რეალიზება მოხდა 2010 წლის მარტიდან ნოემბრამდე პერიოდში, ან რამდენი ტონა სპეცპროდუქტი იქნება რეალიზებული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. საგულისხმოა, რომ 2007-2010 წლამდე პერიოდის მტკიცებულებები (რეალიზებული თუ წარმოებული სპეცპროდუქტის ოდენობასთან დაკავშირებით), მოსარჩელემ სწორედ მოპასუხისაგან მოიპოვა და წარუდგინა სასამართლოს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-103-ე მუხლების თანახმად, პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოპასუხემ მას ხელი შეუშალა საჭირო მტკიცებულებათა მოპოვებაში, ამასთან გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელეს არც შუამდგომლობით მიუმართავს სასამართლოსათვის დახმარებოდა მტკიცებულების მოპოვებაში.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით. მართალია, საქართველოს “საპატენტო კანონის” 68² მუხლი აწესებს ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადას, მაგრამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის დანაწესთა თანახმად, პალატა სააპელაციო სასამართლოში ხანდაზმულობის ფაქტზე მითითებას დაუშვებლად მიიჩნევს. მხარემ ვერ დაადასტურა ვერანაირი საპატიო მიზეზის არსებობა, თუ რატომ არ მიუთითა მხარემ ხანდაზმულობის ფაქტზე საქმის განხილვის მოსამზადებელ ეტაპზე ან თუნდაც პირველ ინსტანციაში საქმის არსებითად განხილვისას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს “ჯ.მ-მა” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა ამ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია “საპატენტო კანონის” მე-18 მუხლის მეხუთე პუნქტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 86-87-ე მუხლები და არ გაითვალისწინა, რომ სადავო პატენტის მფლობელია არა მარტო მოსარჩელე, არამედ სხვა თანაგამომგონებლებიც. აღნიშნული საკითხი პალატას არ გამოუკვლევია.

პალატამ დაადგინა და მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის ფაქტი, რომ ნ. წ-სა და სს “ჭ-ს” შორის სალიცენზიო ხელშეკრულება გაფორმდა 2006 წლის 5 აპრილს მაშინ, როცა საზოგადოება უკვე ლიკვიდირებული იყო. სს “ჭ-ის” ლიკვიდაცია მოხდა საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 4 ივლისის განჩინებით.

სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის დანაწესი, როდესაც ამორიცხა “სპეცპროდუქტის” საკითხი 2007 წლის 1 მაისის ხელშეკრულებიდან.

პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 982-ე და 412-ე მუხლები. სადავო პატენტით სარგებლობა შეთანხმებული იყო ნ. წ-თან, რისთვისაც იგი იღებდა ანაზღაურებას. ამდენად, მოსარჩელეს ზიანი არ განუცდია, რაც გამორიცხავს მის უსაფუძვლოდ გამდიდრებას.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ხანდაზმულობის ფაქტი საპატიო მიზეზის არარსებობის მოტივით, გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად არ იხელმძღვანელა ამავე კოდექსის 380-ე მუხლითა და “საპატენტი კანონის” 68² მუხლით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით შპს “ჯ.მ-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს “ჯ.მ-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს “ჯ.მ-ს” უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2011 წლის 6 ოქტომბერს გადახდილი 8000 ლარის 70% _ 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “ჯ.მ-ის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ შპს “ჯ.მ-ს” (საიდენტიფიკაციო კოდი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 5600 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.