¹ას-672-633-2011 03 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ სს “ბ-ი”

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ქ. გ-ი, ა. შ-ე, შპს “... უნივერსიტეტი”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება

დავის საგანი _ საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 13 მაისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა სს “ბ-მა” მოპასუხეების: ქ. გ-ის, ა. შ-ისა და შპს “... უნივერსიტეტის” მიმართ ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის შესახებ (ტომი I, ს.ფ. 1-15, ტომი II, 26-34, 35-38).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სს “ბ-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი II, ს.ფ. 43-51).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს “ბ-მა” (ტომი II, ს.ფ. 59-70).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის განჩინებით სს “ბ-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1993 წლის 29 ნოემბრის ¹58 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობით შპს “ბ-ს” საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისის ტრიკოტაჟის ს/გ “ბ-ის” ბალანსზე რიცხული ქონება: ფირმის სათაო ორგანიზაცია, რომელიც მდებარეობდა ქ.თბილისში, ს-ს ქ.38-ში; საქსოვი წარმოება ქ. თბილისში, სმ-ს ქ.¹33-ში, ო-ის ქ.¹73-ში და ტრიკოტაჟის სამკერვალო ფაბრიკა ქ.ნინოწმინდაში;

ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 13 ივლისის ¹14.59.683 დადგენილებით, შპს ფირმა “ბ-ს” დაუმაგრდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.¹38-ში მის მიერ ფაქტიურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული ნაკვეთი შეადგენდა 9935 კვ.მ-ს;

შპს “ბ-ის” დამფუძნებელთა 22.11.1995წ. კრების გადაწყვეტილებით საზოგადოების ბაზაზე შეიქმნა სს “ბ-ი”, რომელიც რეგისტრაციაში გატარდა ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 15 დეკემბრის დადგენილებით, მისამართზე ქ.თბილისი, ს-ს ქ.¹38;

1996 წლის 9 დეკემბერს სს “ბ-მა” მიმართა ქ.თბილისის მერიის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს საზოგადოებაზე რიცხული ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38-ში მდებარე ტერიტორიის აღრიცხვაზე აყვანის და ობიექტის გეგმის გაცემის მოთხოვნით, რაც დაკმაყოფილდა და სს “ბ-ზე” გაიცა ტექნიკური პასპორტის სააღრიცხვო ბარათი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ს-ს ქ.¹38-ში სს “ბ-ზე” აღრიცხულია მთლიანი ნაკვეთი 9935კვ.მ., განაშენიანების ფართი 5398.2კვ.მ.;

სს “ბ-ის” გენერალურმა დირექტორმა გ.ზაკალაშვილმა 1998 წლის 16 დეკემბერს განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტს ქ.თბილისში ს-ს ქ.¹38-ში და სმ-ს ქ.¹33-ში მდებარე მათ სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე კერძო საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით;

საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ, 1993 წლის 20 დეკემბერს, ფირმა “მ- 1991-ს” საკუთრებაში გადასცა სსრკ მსუბუქი მრეწველობის კომიტეტის სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის ¹1 კომპლექსური პროექტირების და ძიების თბილისის განყოფილების ქონება _ მიწის ფართობი 700კვ.მ., რომელიც მდებარეობდა _ ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38ა-ში. აღნიშნულზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹68;

“მ--1991-ს” (გამყიდველი) და სს “ბ-ს” (მყიდველი) შორის, 1998 წლის 3 თებერვალს, სანოტარო ფორმით დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე 7 სართულიანი ლიტ. “ა” შენობის 3537კვ.მ.-დან 1548კვ.მ ფართის ნასყიდობაზე;

ქ.თბილისის მერიის ტექაღრიცხვის სამსახურის 2002 წლის 29 მაისის ცნობის თანახმად, ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე ლიტ “ა” 7-სართულიანი შენობის 1548/3537 წილი წარმოადგენს შენობის I, II და III სართულების ფართს, რაც, 1998 წლის 3 თებერვკუს ¹1-ნ-10 ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე აღრიცხულია სს “ბ-ის” სახელზე;

1999 წლის 25 მაისს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება “მ--1991-ს” (გამყიდველი) და შპს “პ-ისს” (მყიდველი) შორის. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი ლიტ. “ა” 1989/3537-დან 994/3537 იდეალური წილი;

ხელშეკრულების მიხედვით, მთელი არასაცხოვრებელი ფართი ლიტ. “ა” 1989/3537 შვიდსართულიანი არასაცხოვრებელი ფართი, სასარგებლო ფართი 3537 კვ.მ., განლაგებულია 700კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე;

1999 წლის 29 ივნისს შპს “პ-ისს” (გამყიდველი) და ა. შ-ეს (მყიდველი) შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი ლიტ. “ა” 994/3537-დან 497/3537 იდეალური წილი;

ხელშეკრულების მიხედვით, მთელი არასაცხოვრებელი ფართი ლიტ. “ა” 994/3537 შვიდსართულიანი არასაცხოვრებელი ფართი, სასარგებლო ფართი 3537კვ.მ., განლაგებულია 700კვ.მ მიწის ნაკვეთზე;

2000 წლის 19 ივლისს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება “მ--1991-ს” (გამყიდველი) და “... ინსტიტუტს” (მყიდველი) შორის. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38-38ა-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის ლიტ. “ა” 995/3537-დან 523/3537 წილი, კერძოდ, მე-5 სართული;

ხელშეკრულების მიხედვით, მთელი არასაცხოვრებელი სახლი ლიტ. “ა” შეადგენს: შვიდსართულიან არასაცხოვრებელ სახლს, სასარგებლო ფართით 3537კვ.მ., განლაგებულია 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე;

2003 წლის 27 ივნისს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება “მ--1991-ს” (გამყიდველი) და ქ. გ-ს (მყიდველი) შორის. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი, კერძოდ, მე-4 სართული 472 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართის წილობრივი მონაცემებია 472/3537; მთელი შენობის მახასიათებლებია: ლიტერ “ა”, სართულების რაოდენობა: 7, სასარგებლო ფართი: 3537 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობი: 700 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ფართი შენობის ქვეშ: 700 კვ.მ.;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ.თბილისში, ს-ს ქ.¹38-ში, საკადასტრო კოდი ¹... უძრავი ქონება ნაკვეთის საკუთრების ტიპი – თანასაკუთრება; დაზუსტებული ფართობი _ 9910კვ.მ.; შენობა ნაგებობების ჩამონათვალი _ ¹1-დან ¹20-ის ჩათვლით; შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი _ 11949 კვ.მ, თანასაკუთების უფლება აღრიცხულია შემდეგნაირად:

ქ. გ-ი _ შენობა-ნაგებობა ¹3-დან IV სართულზე 472/3537 ნაწილი;

ა. შ-ე _ შენობა-ნაგებობა ¹3-დან VI-VII სართულებზე 994/3537 ნაწილი;

სს “ბ-ი” _ 8469.58კვ.მ და შენობა-ნაგებობა ¹3-ში I სართულზე _ 488.52კვ.მ., II სართულზე - 513.92კვ.მ., III სართულზე _ 527.98კვ.მ;

შპს “... ინსტიტუტი” _ შენობა-ნაგებობა ¹3-დან V სართულზე 523/3537 ნაწილი;

2008 წლის 3 ნოემბერს სს “ბ-მა” განცხადებით მიმართა თბილისის არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების დეპარტამენტის მიერ 1997 წლის 24 თებერვალს გაცემულ ქ.თბილისში ს-ს ქ.¹38-ში სს “ბ-ის” მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთის გეგმაში ცვლილების შეტანა. კერძოდ, განმცხადებლის მითითებით, სს “ბ-ის” საკუთრებაში იყო 9210კვ.მ მიწის ნაკვეთი, შპს “... უნივერსიტეტის” საკუთრებაში კი – 700კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 1997 წელს დადგენილი მიწის ნაკვეთის საზღვრები არ უნდა დამზადებულიყო ს-ს ქ.¹38-38ა-ზე;

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის საფუძველზე, თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა, 2009 წლის 3 თებერვლის ¹116 ბრძანებით სს “ბ-ის” მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა ხანდაზმულობის ვადის გაშვების გამო და მიუთითა, რომ 16.04.2008წ. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის მიხედვით (საკადასტრო კოდი ¹...), უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი იყო არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის მიერ 1997 წლის 24 თებერვალს გაცემული მიწის ნაკვეთის გეგმა;

სს “ბ-ის” წარმომადგენელის განმარტებით დადგენილია, რომ სს “ბ-ს” აღძრული ჰქონდა სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში ე.წ. წითელი ხაზების შეცვლის მოთხოვნით, რაც არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქალაქო სასამართლოს მიერ არ იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, თუ რა წარმოადგენდა თითოეული თანამესაკუთრის წილს მიწის ნაკვეთზე, არასწორად იქნა გაგებული სარჩელის მოთხოვნა და შესაბამისად, არასწორად იქნა გამოყენებული და Aშეფასებული სარჩელის უარყოფის საფუძვლად დამატებითი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საჯარო რეესტრში მოსარჩელის სახელზე აღრიცხული წილობრივი მონაცემები, რომლის შესაბამის გაყოფაზე იმსჯელა ექსპერტმა, მოიცავდა მოსარჩელის წილსაც იმ შვიდსართულიან შენობა-ნაგებობის ფართზეც, რომელიც გამოყოფილი იქნა საკუთრების მოწმობა ¹68-ი-ს საფუძველზე შპს “მ- 1991-თვის” და რომელზეც ვრცელდებოდა ასევე მოპასუხეთა თანასაკუთრების უფლება. საზიარო უფლების გაუქმება არ ყოფილა მოთხოვნილი ამ შენობა-ნაგებობასა და მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე. სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა სს “ბ-ს” და მოპასუხეებს შორის არსებული საზიარო უფლების გაუქმება უძრავი ქონების ნაწილზე, კერძოდ, საჯარო რეესტრში ერთი უფლების ობიექტად რეგისტრირებულ 9910კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 9192კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობებზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დამატებითი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის მიერ გამოკვლეული იყო საკითხი, შესაძლებელი იყო თუ არა საჯარო რეესტრში ერთი უფლების ობიექტად რეგისტრირებულ 9910კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობებზე საერთო ფართით 11949კვ.მ, მხარეთა საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გამიჯვნით მათი წილების შესაბამისად.

ზემომითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით სასამართლომ დაასკვნა, რომ თავიდანვე 1993 წლის ნოემბერში, სს “ბ-ს” სახელმწიფოს მიერ სარგებლობაში გადაეცა ს-ს ქ.¹38-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი რაც შეადგენდა 9935 კვ.მ.-ს. 1993 წლის დეკემბერში საკუთრების მოწმობის ¹68-ის საფუძველზე, ამავე საკადასტრო ერთეულიდან 700კვ.მ მიწის ნაკვეთი გადაეცა შპს “მ- 1991-ს”, რომლის მისამართიც მიეთითა როგორც ს-ს 38ა. 1993 წელსვე ამავე აქტებით იქნა დადგენილი ერთის მხრივ სს “ბ-ის” საკუთრების უფლება ამავე მისამართზე მდებარე შენობა-ნაგებობებზე (საწარმოო გაერთიანება “ბ-ის” ქონება), ხოლო მეორეს მხრივ შპს “მ- 1991-ის” საკუთრება მსუბუქი მრეწველობის კომიტეტის სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის ¹1 კომპლექსური პროექტირების და ძიების თბილისის განყოფილების ქონებაზე, რომლის ბაზაზეც იყო რეგისტრირებული შპს “მ- 1991”.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მიწაზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველი გახდა საქართველოს კანონი “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ”. აღნიშნული კანონის მე-3 მუხლის 1-ლი ნაწილით, კერძო საკუთრების უფლება ენიჭებათ საქართველოს მოქალაქეს და საქართვეოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებულ კერძო სამართლის იურიდიულ პირს იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც ამ კანონის ამოქმედებამდე მათ მიწით სარგებლობის დამადასტურებელი საბუთით აქვთ გამოყოფილი. შესაბამისად, თითოეული ორგანიზაციის საკუთრების უფლება ვრცელდებოდა მხოლოდ იმ მიწის ნაკვეთზე, რაც კანონის ამოქმედების დროისთვის (1998 წლის ნოემბერი) მათ ქონდათ გამოყოფილი შესაბამისი აქტით. კერძოდ, შპს “მ- 1991-ს” _ 700კვ.მ-ზე, ხოლო სს “ბ-ს” _ 9135კვ.მ-ზე, რამდენადაც ¹68 საკუთრების მოწმობის გაცემით, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ, მითითებული კანონის ამოქმედებამდე შეცვალა 9935კვ.მ მიწის ნაკვეთის სარგებლობის წესი და მისი ნაწილი _ 700კვ.მ სარგებლობაში გადასცა შპს “მ- 1991-ს”.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერით, უძრავ ქონებაზე საკადასტრო კოდით ¹... აღიცხული წილობრივი საკუთრების უფლება (ქ. გ-ი _ შენობა-ნაგებობა ¹3-დან IV სართულზე 472/3537 ნაწილი, ა. შ-ე _ შენობა-ნაგებობა ¹3-დან VI-VII სართულებზე 994/3537 ნაწილი, შპს “... ინსტიტუტი” _ შენობა-ნაგებობა ¹3-დან V სართულზე 523/3537 ნაწილი, სს “ბ-ი” _ 8469.58კვ.მ და შენობა-ნაგებობა ¹3-ში I სართულზე _ 488.52კვ.მ., II სართულზე _ 513.92კვ.მ., III სართულზე _ 527.98კვ.მ) შეეხებოდა მხოლოდ შენობა-ნაგებობების საკუთრებაში წილობრივ მონაწილეობას და იმავე წილობრივი მონაწილეობა მიწის ნაკვეთზე არ დასტურდებოდა შესაბამისი უფლების დამდგენი დოკუმენტებით. შესაბამისად, არასწორად იქნა დაყენებული საკითხი დამატებითი ექსპერტიზის წინაშე (ტომი II, ს.ფ. 4), რასაც დაეყრდნო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. რაც შეეხებოდა მიწის ნაკვეთს, მასზე საკუთრების უფლებაში მხარეთა წილობრივ მონაწილეობას ამონაწერი არ შეიცავდა. ამასთან, მხარეთა წილები დადგენილი იყო შემდეგი პროპორციით სს “ბ-ი” _ 9235კვ.მ., ხოლო ა. შ-ე, ქ. გ-ი, შპს “... ინსტიტუტი” და სს “ბ-ი” _ 700კვ.მ, როგორც უფლების დამდგენი დოკუმენტებით, ისე მოსარჩელესა და მოპასუხე შპს-ს შორის დადგენილი სარგებლობის წესითაც. ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზე იყო არა თანაბარი წილობრივი მონაწილეობა, არამედ თანასაკუთრების უფლება თანამესაკუთრეთა წილთა განსაზღვრით.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში საზიარო უფლების გაუქმების საკითხის განხილვისას, დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის საჭიროების შემთხვევაში, სასამართლოს უნდა დაესვა შეკითხვა, შესაძლებელი იყო თუ არა 9935კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან სს “ბ-ის” 8469.92კვ.მ შენობა-ნაგებობისა და 9135კვ.მ ნიწის ნაკვეთის გამოყოფა, სს “ბ-ის” ა. შ-ის, ქ. გ-ის და შპს “... ინსტიტუტის” საკუთრებად აღრიცხულ 700კვ.მ-ზე განლაგებული 3537კვ.მ შენობა-ნაგებობისაგან იმგვარად, რომ არ დარღვეულიყო თითოეული მათგანის ღირებულება (სამეურნეო დანიშნულება).

მიუხედავად საზიარო უფლებაზე წილობრივი მონაწილეობის ფარგლების დადგენისა და კონკრეტულ კითხვაზე ექსპერტიზის დასკვნის არარსებობისა, სააპელაციო სასამართლომ შესაძლებლად მიიჩნია საკითხის არსებითი გადაწყვეტა საქმის მასალებში წარდგენილი სპეციალური ცოდნის მქონე პირების დასკვნებისა და ახსნა-განმარტებების გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 1999 წლის 14 სექტემბრის ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლის შესაბამისად, თბილისში ს-ს ქ.38-ში მდებარე ფართიდან ს-ს ქ.¹38-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის იზოლირებულად გამოყოფა ტექნიკურად შესაძლებელია დასკვნაზე თანდართული ნახაზის შესაბამისად. აღნიშნული წესით გაყოფის შემთხვევაში მცირდებოდა მოსარჩელის წილი როგორც მიწის ნაკვეთზე, ასევე შენობა-ნაგებობებზე, და იგი არც ითხოვდა ამ სახით საზიარო უფლების გაყოფას. რაც შეეხებოდა პროფესიონალ კონსულტანტთა ჯგუფის მიერ წარდგენილი ნახაზის შესაბამის გამიჯვნას, აღნიშნული მტკიცებულებით არ ირკვეოდა მხარეთა წილების ღირებულების, ფუნქციონალური დანიშნულების შენარჩუნების საკითხი ამ სახით ნატურით გაყოფის შემთხვევაში. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, შვიდსართულიან შენობას ეზოს მხრიდან გააჩნია ფანჯრის ღიობები შვიდივე სართულზე, ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის ბრძანებით დამტკიცებული დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულების მოთხოვნათა დაცვით, შენობიდან სამეზობლო საზღვრის მხარეს დასაშვები დაშორების გათვალისწინებით შესაძლებელია ნატურით გაყოფა მხოლოდ დასკვნაზე თანდართული ნახაზის მიხედვით. საქალაქო სასამართლოს მიერ დაკითხულმა ექსპერტმა მ.კ-ემ დაადასტურა, რომ ტექნიკური ნორმების დაცვით შესაძლებელია მხოლოდ იმ სახით გაყოფა როგორც ეს მის დაკვნაზე (14.09.2009) თანდართულ ნახაზზეა ნაჩვენები. მანვე განმარტა, რომ შვიდსართულიან შენობას მიშენებები აქვს ეზოს მხრიდან, სამი სართულის დონეზე არის კიბის უჯრედი, საიდანაც ცალკე შესასვლელი აქვს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, პროფესიონალ კონსულტანტთა ჯგუფის მიერ წარმოდგენილი ნახაზის მიხედვით გაყოფა, სადაც შვიდსართულიან შენობის კედელზეა გავლებული გამყოფი ხაზი, არ იქნებოდა ტექნიკური თვალსაზრისით და სამეურნეო დანიშნულების შენარჩუნების კუთხით შესაძლებელი.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლის მიხედვით, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მონაწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი. საჯარო რეეტრის ამონაწერის მხედვით, მთლიანი უძრავი ნივთი აღრიცხული იყო თანასაკუთრებად, თუმცა მხარეთა წილობრივი მონაწილეობა განსაზღვრული იყო მხოლოდ შენობა-ნაგებობებზე, რაც არ იწვევდა მიწის ნაკვეთზე იმავე წილობრივ მონაწილეობას. ამ საკითხის გარკვევისას უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა უფლების დამდგენ დოკუმენტებს. ამასთან, იმ შემთხვევაში, როდესაც საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით არ არის მითითებული მიწის ნაკვეთზე თანამესაკუთრეთა წილები, ავტომატურად არ იგულისხმება, რომ ადგილი აქვს სამოქალაქო კოდექსის 944-ე მუხლით დადგენილ შემთხვევას, როდესაც “სხვა რამ არ არის დადგენილი” და სახეზეა წილთა თანაბრობა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა განმარტებული სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი, საჯარო რეესტრის ამონაწერის უტყუარობის პრეზუმფციის შესახებ და აღნიშნულზე და აღრიცხულ მონაცემებზე დაყრდნობით დადგენილი, რომ დავა უნდა გადაწყვეტილიყო მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შეცილების გზით. მიწის საკუთრებად გამოცხადების დროისთვის მოქმედი კანონი “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” და მის საფუძველზე გამოცემული ინსტრუქციები არეგულირებდნენ მიწის მართვის დეპარტამენტის მიერ მიწის საკუთრებად რეგისტრაციის წესს. კანონის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ყოველი დოკუმენტი, რომელიც წარმოადგენს მიწაზე და მასთან დაკავშირებულ სხვა უძრავ ქონებაზე ორი ან მეტი პირის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ საბუთს, სარეგისტრაციო ბარათში იდენტურად ასახული უნდა იქნეს თითოეული თანამესაკუთრის წილი. თუ თითოეული მესაკუთრის წილის ოდენობა ცნობილი არ არის, მაშინ ყოველ თანამესაკუთრეზე აღირიცხება ქონების თანაბარი წილი, სანამ საწინააღმდეგო არ იქნება დამტკიცებული. ამავე მუხლის მიხედვით, სარეგისტრაციო ბარათზე ქონების ასეთი ასახვა ტექნიკური ხასიათისაა და არ ზღუდავს რომელიმე თანამფლობელის კანონიერ უფლებებს. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილითაც რეესტრის ჩანაწერები სწორად ითვლება, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. აღნიშნული ნორმების ანალიზით სასამართლომ განმარტა, რომ იმ ვითარებაში, როდესაც საჯარო რეესტრის ამონაწერში არ არის მითითებული მხარეთა წილები მიწის ნაკვეთზე, მათი განსაზღვრისას, შეფასებული უნდა იქნეს ის უფლების დამდგენი დოკუმენტები, რომელიც მიწით სარგებლობის წესს განსაზღვრავენ, ვინაიდან “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის მიხედვით, საკუთრებად გამოცხადდა მხოლოდ დადგენილი წესით სარგებლობაში გადაცემული მიწის ნაკვეთები.

რაც შეეხებოდა, სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლზე მითითებას, რომლის მიხედვითაც ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი, რაც გამორიცხავს ერთ ერთეულად რეგისტრირებული უძრავი ნივთის ნაწილზე საზიარო უფლების გაუქმებას, სასამართლომ განმარტა, რომ როგორც მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული შენობები, ასევე თანასაკუთრებაში მყოფი შვიდსართულიანი შენობა არა ერთ საკადასტრო ერთეულად რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენდა, არამედ იმ კონკრეტული მონაკვეთების არსებითი შემადგენელი ნაწილი იყო, რომლებზეც საკუთრების დამდგენი დოკუმენტების მიხედვით იყო ისინი განლაგებული. საზიარო უფლების გაუქმება შესაძლებელია არა აუცილებლად ერთ ერთეულად რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე, არამედ მის ნაწილზეც. შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა, გაუქმებულიყო საზიარო უფლება 9235კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობებზე არ იყო მოკლებული სამართლებრივ საფუძველს და მისი განხილვისას სასამართლოს უნდა ემსჯელა ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, თუ რამდენად იყო შესაძლებელი მისი დაკმაყოფილება სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლით გათვალისიწნებული დანაწესის დაცვით, რომლის მიხედვითაც ნატურით გაყოფა შესაძლებელია, თუ საზიარო საგანი დაყოფადია ერთგვაროვან ნაწილებად.

სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის, რომლის მიხედვით, ნატურით გაყოფა შესაძლებელია, თუ საზიარო საგანი დაყოფადია ერთგვაროვან ნაწილებად.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძვლები არ არსებობდა. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ერთგვაროვან დაყოფაში მოიაზრებს ნატურით გაყოფის შედეგად უძრავი ქონების ფუნქციონალური დანიშნულების შენარჩუნებას, მასთან საკომუნიკაციო გზების არსებობის გათვალისწინებას, ასევე საჯარო-სამართლებრივი ნორმებით განსაზღვრული საჯარო წესრიგის დაცვას, რაც კონკრეტული მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში არ იქნებოდა უზრუნველყოფილი (ტომი III, ს.ფ. 60-80).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 31 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს “ბ-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება.

საკასაციო საჩივარი დაფუძნებულია შემდეგ არგუმენტებზე:

სარჩელი ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ მოდავე მხარეებს შორის არსებული სამართალურთიერთობა წარმოშობილი იყო სხვადასხვა სახის სამართალურთიერთობიდან და ეს ურთიერთობები ექვემდებარებოდა გაუქმებას. სასამართლომ საერთოდ შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, თუ როგორ შეიძლება ორი სხვადასხვა საფუძვლით და სხვადასხვა ერთეულზე წარმოშობილი სხვადასხვა სუბიექტების საკუთრების უფლება წარმოადგენდეს თანაზიარ საკუთრებას. სასამართლომ შეფასება არ მისცა არც იმ გარემოებას, რომ საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლად არსებულ დოკუმენტებში – ნასყოდიბის ხელშეკრულებებში, მოპასუხეებს შეძენილი აქვთ საკუთრების უფლება ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, რომელიც განთავსებულია 700კვ.მ-ზე. აღნიშნული მით უფრო ყურადსაღებია იმ ვითარებაში, როდესაც მოპასუხეები არ უარყოფენ იმ გარემოებას, რომ მათ შეიძინეს ფართი ს-ს ქ.¹38ა-ში და არა ს-ს ქ.38-ში. საკუთრების უფლების წარმომშობ დოკუმენტშიც ნათლად ჩანს, რომ ეს ორი ობიექტი იმთავითვე წარმოადგენდა სხვადასხვა ერთეულს. ერთადერთი არგუმენტი, რომელიც გააჩნიათ მოპასუხეებს, იმაში მდგომარეობს, რომ ისინი ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე უძრავი ქონების შეძენისას ვარაუდობდნენ, რომ ყიდულობდნენ ასევე ს-ს ქ.38-ში მდებარე უძრავ ქონებას, რაც თავისთავად არ შეიძლება განხილულ იქნეს რაიმე მნიშვნელობის მქონე გარემოებად, მით უმეტეს იმ შემთხვევაში, როდესაც თავად ს-ს ქ.38-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრესთან, სს “ბ-თან” მათ არ ჰქონიათ რაიმე ტიპის სამართლებრივი ურთიერთობა. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ თავი შეიკავა აღნიშნული გარემოების შეფასებისაგან;

კასატორისათვის გაუგებარია სასამართლოს არგუმენტაცია იმასთან დაკავშირებით, შესაძლებელია თუ არა მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა, ვინაიდან საქმეზე ჩატარებული ორი ექსპერტიზიდან პირველმა გასცა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც სადავო ნაკვეთის გამიჯვნა არის შესაძლებელი, ხოლო დამატებითმა ექსპერტიზამ მიუთითა, რომ გამიჯვნა შეუძლებელია. კასატორისათვის ასევე გაურკვეველია, თუ რატომ დაეყრდნო სასამართლო სწორედ მეორე დასკვნას;

საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებას წარმოადგენს ასევე ის ფაქტი, რომ სს “ბ-ს” მოპოვებული აქვს საკუთრების უფლება ს-ს ქ.38-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე და მიწის ნაკვეთზე, რაც დასტურდება შესაბამისი მტკიცებულებებით, ხოლო “მ- 1991-ს” მოპოვებული აქვს საკუთრების უფლება ს-ს ქ.¹38ა-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე და შემდგომში გასხვისებული აქვს შესაბამისი წილები. შესაბამისად, მას შესაძლებლობა ჰქონდა გაესხვისებოინა მხოლოდ მის საკუთრებაში არსებული, ს-ს ქ.¹38-ში მდებარე უძრავი ქონება. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სასამართლომ მიიჩნია დადასტურებულად, თუმცა მას არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა, უფრო ზუსტად, საერთოდ არ შეაფასა ეს ფაქტი. მოცემული გარემოების სამართლებრივ შეფასებას აქვს არსებითი მნიშვნელობა;

ყურადსაღებია ის გარემოება, რომ თანასაკუთრებად რეგისტრირებული უძრავი ქონების გამიჯვნა შესაძლებელია თუნდაც იმ ელემენტარული მიზეზიდან გამომდინარე, რომ რეალურად ეს ორი ობიექტი არის სხვადასხვა და მინიჭებული აქვს სხვადასხვა მისამართი. შესაბამისად, მათი ცალ-ცალკე არსებობა ფაქტობრივად არის შესაძლებელი. აქედან გამომდინარე, სრულიად დაუსაბუთებელია მტკიცება იმისა, რომ ამ უძრავი ქონების გამიჯვნა შეუძლებელია სამეურნეო ღირებულების შემცირების გარეშე, ვინაიდან თავიდანვე ეს ორი ობიექტი წარმოადგენდა სხვადასხვა ერთეულს და გაუგებარია, თუ რატომ არის მათი გამიჯვნა შეუძლებელი. განსაკუთრებით საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ სასამართლოში საქმის განხილვისას მითითებული გარემოება არ გამხდარა სადავო. შესაბამისად, იგი სასამართლომაც დადგენილად მიიჩნია, მაგრამ საწინააღმდეგო დასკვნა გამოიტანა;

სასამართლომ ასევე არ მისცა შეფასება იმ გარემოებას, რომ არ არსებობს ს-ს ქ.38-ის თანამოპასუხეების საკუთრებაში ან მფლობელობაში არსებობის იურიდიული საფუძვლის წინაპირობები და დაეყრდნო მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნას, რომელიც ერთ შემთხვევაში ადასტურებს ნაკვეთების გამიჯვნის შესაძლებლობას, ხოლო მეორე შემთხვევაში კი მიიჩნევს, რომ გამიჯვნა არის შეუძლებელი. კასატორის განმარტებით, მოცემული დავის გადაწყვეტა მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით არის შეუძლებელი, ვინაიდან არსებობს მთელი რიგი სამართლებრივი წინაპირობები, რომლებიც გამორიცხავს სადავო ტერიტორიის თანასაკუთრებაში არსებობის შესაძლებლობას, ხოლო სასამართლოსათვის არც ერთ მტკიცებულებას არ გააჩნია წინასწარ დადგენილი სავალდებულო ძალა და მტკიცებულებათა შეფასება უნდა განხორციელდეს ერთობლიობაში. ასეთს სასამართლოს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია;

ამდენად, სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარენოებებს და არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 956-964-ე მუხლები, რაც წარმოადგენს სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს (ტომი III, ს.ფ. 82-92).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 ივნისის განჩინებით სს “ბ-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს “ბ-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს “ბ-ის” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს “ბ-ის” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს “ბ-ს” დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.