ას-725-783-2011 12 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ვ. მ-ე, მ. ჯ-ე, გ. კ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ა. დ-ის” გენერალური დირექტორი თ. შ-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “ა. დ-ის” გენერალურმა დირექტორმა თ. შ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ჯ-ის, გ. კ-ისა და ვ. მ-ის მიმართ დანაშაულით მიყენებული ზიანის _ 48 404 ლარისა და 93 თეთრის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 ივლისის განაჩენით დამტკიცდა 2009 წლის 21 ივლისს პროკურატურასა და განსასჯელებს: მ. ჯ-ეს, გ. კ-ესა და ვ. მ-ეს შორის დადებული საპროცესო შეთანხმება და მოპასუხეები ცნობილ იქნენ დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწნებული დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენაში.

აღნიშნული საპროცესო შეთანხმებისას განსასჯელებმა აღიარეს ჩადენილი დანაშაული, ამასთან განაჩენით დადგინდა, რომ მ. ჯ-ე და გ. კ-ე, მიუხედავად იმისა, რომ შპს “ა. დ-ს” ჰყავდა სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული დირექტორი, ფაქტობრივად ახორციელებდნენ საზოგადოების მართვას, ვ.მ-ესთან დანაშაულებრივი კავშირის შედეგად მ.ჯ-ემ და გ.კ-ემ მიითვისეს და გაფლანგეს საზოგადოების კუთვნილი 48 404.93 ლარის ღირებულების ქონება, რომელიც გაიტანეს დალუქული საწყობიდან და მოახდინეს მისი რეალიზაცია.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

ვ.მ-ის განმარტებით, მხარეთა შორის მიმდინარეობდა სხვა დავა იმავე მოთხოვნით. სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოპასუხეები შპს “ა.-დ-ის” მიერ სარჩელის გაზრდას არ დაეთანხმნენ, მოსარჩელეს მოთხოვნა არ შეუმცირებია, ხოლო საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ არ უნდა განიხილოს სარჩელი და შეწყვიტოს საქმის წარმოება. მოპასუხეებმა: გ. კ-ემ და მ. ჯ-ემ კი განმარტეს, რომ განაჩენს სადავოდ არ ხდიან, მაგრამ საგულისხმოა ის გარემოება, რომ სასამართლომ ერთხელ უკვე უარი უთხრა მოსარჩელეს იმავე მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და შპს “ა.-დ-ს” უფლება არ ჰქონდა, კვლავ აღეძრა სარჩელი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “ა. დ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს: ვ. მ-ეს, მ. ჯ-ესა და გ. კ-ეს დაეკისრათ 48 404,93 ლარის გადახდა შპს “ა. დ-ის” სასარგებლოდ, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 მარტის განჩინებით ვ. მ-ის, მ. ჯ-ისა და გ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ მხარეებს ზიანის ოდენობა და თითოეული მოპასუხის წილი აღნიშნული ზიანის ოდენობაში სადავო არ გაუხდიათ. ვ. მ-ემ, გ. კ-ემ, მ. ჯ-ემ, ჩაიდინეს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25-ე მუხლით, 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედება _ სხვისი მოძრავი ნივთის დიდი ოდენობით მართლსაწინააღმდეგო მითვისება. სადავო ქონება იმყოფებოდა მოპასუხეთა მართლზომიერ მფლობელობასა და სარგებლობაში. ქმედება ჩადენილ იქნა წინასწარ შეთანხმებით, პირთა ჯგუფის მიერ დიდი ოდენობით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია. დანაშაულის შედეგად შპს “ა. დ-ს” მიადგა ზიანი 48 404 ლარისა და 93 თეთრის ოდენობით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, რომლითაც კანონმდებელი უშვებს, რომ ზოგიერთი ფაქტი, რომელიც უკვე დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, სასამართლომ თავის მიერ განსახილველ საქმეზე მიიღოს, როგორც უტყუარი და უდავო, როგორც წინასწარ დადგენილი სავალდებულო ძალის, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონე და აღარ შეამოწმოს იგი. ამ შემთხვევაში მოქმედებს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის კანონიერების, ჭეშმარიტებისა და უტყუარობის პრეზუმფცია, რომელიც გამორიცხავს განაჩენით დადგენილი ფაქტების საეჭვოობას და ხელახლა დამტკიცების საჭიროებასაც. რიგი ფაქტების შემთხვევაში იმავე ფაქტების სისწორის სასამართლოს მიერ განმეორებით შემოწმებას კანონმდებელი საჭიროდ აღარ მიიჩნევს. გამოძიების დროს დადგენილი ფაქტები, რომლებიც საბოლოო შემაჯამებელ გადაწყვეტილებაში აისახა, ასევე გასათვალისწინებელია სამოქალაქო საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ასევე დადგენილად იქნა მიჩნეული განაჩენის პრეიუდიციული ძალის სუბიექტური მოქმედების ფარგლები: განაჩენის პრეიუდიციულობის საკითხი დგება მხოლოდ იმ საქმეზე, რომლის დავის საგანია იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგები, ვის მიმართაც გამოტანილია განაჩენი. ამდენად, სამოქალაქო სამართალწარმოებით საქმის განმხილველი სასამართლოსათვის განაჩენი სავალდებულოა მხოლოდ იმ პირის მიმართ, ვის შესახებაც გამოტანილია იგი. სასამართლომ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე, რომელსაც პრეიუდიციული ძალა აქვს როგორც ობიექტური, ისე სუბიექტური მოქმედების ფარგლების გათვალისწინებით და დადგენილია, რომ მოპასუხეებმა წინასწარ შეთანხმებით მიითვისეს და გაფლანგეს შპს “ა. დ-ის” კუთვნილი დიდი ოდენობით ფულადი თანხა, მიყენებული ზიანის ოდენობამ შეადგინა 48 404.93 ლარი. მითვისებითა და გაფლანგვით მიყენებული ზიანის ოდენობა – 48 404.93 ლარი მაკვალიფიცირებელი ნიშანია, რამდენადაც ოდენობა სისხლისამართლებრივი პასუხისმგებლობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს, მის გარეშე სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დიდი ოდენობით დანაშაულის შემადგენლობა არ იქნებოდა. სასამართლომ კანონიერ ძალაში შესულ გამამტყუნებელ განაჩენზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეების მიერ შპს “ა. დ-ისათვის” 48 404,93 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზარა აპელანტთა არგუმენტი, კერძოდ, მათ მიერ სარჩელის არცნობის გამო, სასამართლოს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად არ უნდა მიეჩნია, ის რომ მხარეებს ზიანის ოდენობა სადავოდ არ გაუხდიათ, ასევე არ დაეთანხმა იმ არგუმენტს, რომ თითოეულ მოპასუხეს ცალ-ცალკე “ა. დ-ისათვის” მითითებული ოდენობით ზიანი არ მიუყენებია, 2009 წლის 22 ივლისის სასამართლო განაჩენშიც კი არ არის დადგენილი თითოეულის მიერ საწარმოსათვის აღნიშნული _ 48 404,93 ლარის ოდენობის ზიანის მიყენების ფაქტი და პალატამ განმარტა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის 48 404,93 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურება მოპასუხეებს _ ვ. მ-ეს, მ. ჯ-ესა და გ. კ-ეს დაეკისრათ სოლიდარულად, ამავე განაჩენით განისაზღვრა ზიანის ოდენობა. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილზე და განმარტა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანის დროს მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის რედაქციაზე დაყრდნობით, სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში და იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106.3 მუხლის (დავის განხილვის პერიოდში მოქმედი რედაქციით) თანახმად, წარმოადგენდა ისეთი სახის მტკიცებულებას, რომელსაც დამატებითი დასაბუთება აღარ სჭირდებოდა.

პალატის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო, საპელაციო საჩივრის ფარგლებში მსჯელობს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების დავის განხილვის დროისათვის არსებული სამართლებრივი ნორმების შესაბამისობაზე (მისადაგებაზე) და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით გათვალისწინებულ წერილობით მტკიცებას ამ საქმეზე წარმოადგენს წარმოადგენს განაჩენი, რომლითაც დადგენილია, რომ ვ. მ-ემ, მ. ჯ-ემ და გ. კ-ემ შპს “ა. დ-ს” მიაყენეს 48 404,93 ლარის ოდენობის ზიანი. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ განაჩენით დადგენილი გარემოებების საპირისპიროდ აპელანტებს არც პირველი და არც მეორე ინსტანციით საქმის განხილვისას რაიმე მტკიცებულება არ წარუდგენიათ, ამასთან, დაუსაბუთებლობის გამო არ იქნა გაზიარებული აპელანტების პოზიცია, რომ სასამართლო ვალდებული იყო, მათივე შუამდგომლობით შეეწყვიტა აღნიშნულ სარჩელზე საქმის წარმოება, რადგანაც არსებობდა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, 2009 წლის 24 დეკემბრის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. პალატამ აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მიუთითა საქმის მასალებზე, რომლითაც უდავოდაა დადგენილი, რომ ზემოხსენებული დავა არ მიმდინარეობდა იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

სააპელაციო პალატამ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება და ჩათვალა, რომ სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის საფუძველზე.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. მ-ემ, მ. ჯ-ემ და გ. კ-ემ, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მათი სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

გასაჩივრებული განჩინებით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე, 229-ე, 233-ე, 241-ე, 106-ე და 272-ე მუხლების მოთხოვნები, რადგანაც სასამართლომ აპელანტ გ. კ-ეს უწყება კანონით დადგენილი წესით არ ჩააბარა, არ განიხილა მისი შუამდგომლობა ავადმყოფობის გამო საქმის განხილვაზე გამოცხადების შეუძლებლობის თაობაზე და მის დაუსწრებლად გამოიტანა განჩინება, მაშინ, როდესაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 216-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს საქმის განხილვა სხვა დროისათვის უნდა გადაედო. აღნიშნულით მხარეს შეეზღუდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლით გათვალისწინებული მისი უფლების დაცვის შესაძლებლობა, ასეთ შემთხვევაში, თუ სასამართლო ჩათვლიდა მხარის გამოუცხადებლობას არასაპატიოდ, მის მიმართ უნდა გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რასაც მხარე საჩივრის წარდგენის გზით გაასაჩივრებდა.

სააპელაციო პალატამ არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, რადგანაც საქმის სააპელაციო წესით განხილვის ეტაპზე განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებიდან გამომდინარე, მითითებული ნორმა უკვე გაუქმებული იყო, სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება, გადაწყვეტილება დაეყრდნო კანონის გაუქმებულ მუხლზე.

სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტი, სასამართლოს უნდა შეეწყვიტა მოცემული საქმის წარმოება, რადგანაც არსებობდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 დეკემბრის ¹2/6474-09 გადაწყვეტილება, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული და გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა _ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი და არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 992-ე მუხლი, შესაბამისად, არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები და შედეგად კასატორებს არასწორად დააკისრა ზიანის სოლიდარულად ანაზღაურება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივლისის განჩინებით ვ. მ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. მ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. მ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს: ვ. მ-ეს, გ. კ-ესა და მ. ჯ-ეს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. მ-ის მიერ 2011 წლის 6 ივნისის ¹25 საგადასახდო დავალებით გადახდილი 800 ლარისა და მის მიერვე 2011 წლის 21 ივლისის ¹45 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1621, სულ 2421 ლარის 70% _ 1694.7 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. მ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორებს: ვ. მ-ეს (პ/¹...), გ. კ-ესა (პ/¹...) და მ. ჯ-ეს (პ/¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” ვ. მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან _ 1694.7 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.