ას-824-876-2011 03 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ლ. ზ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს სადაზღვევო კომპანია “ტ-ო”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სადაზღვევო თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 25 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ლ. ზ-მა მოპასუხე სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ სადაზღვევო თანხის, 12000 ლარის დაკისრება.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ 2009 წლის 21 ოქტომბერს გარდაიცვალა მისი მეუღლე ზ. რ-ე, რომელიც დაზღვეული იყო სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” მიერ 2008 წლის 30 მაისს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტსა და კომპანია “ტ-ოს” შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ლ. ზ-მა 24 ნოემბერს მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა მეუღლის გარდაცვალების გამო სადაზღვევო თანხის ანაზღაურება 12000 ლარის ოდენობით. მოპასუხემ თანხის გადახდაზე უარი განაცხადა იმ მოტივით, რომ ზ. რ-ე 2009 წლის 1 ოქტომბრიდან უფლებამოსილების ვადის გასვლის გამო გათავისუფლდა მოსამართლის თანამდებობიდან. აღნიშნული უარის მეორე მოტივად დასახელდა ის გარემოება, რომ არ იყო წარდგენილი ცნობა გარდაცვალების მიზეზის შესახებ, ხოლო გარდაცვალების მოწმობის მიხედვით ზ. რ-ის გარდაცვალების მიზეზი იყო უცნობი. მოსარჩელემ მოპასუხის ზემომითითებული არგუმენტები უსაფუძვლოდ მიიჩნია. მან აღნიშნა, რომ ხელშეკრულება მოქმედებდა 2009 წლის 31 დეკემბრამდე, ხოლო ზ. რ-ე გარდაიცვალა 2009 წლის 21 ოქტომბერს. დაზღვეულმა თავისი ვალდებულება შეასრულა, გადაიხადა დაზღვევის თანხები. ხელშეკრულებაში არსად არ არის აღნიშნული, რომ მოსამართლე, რომელსაც გაუვიდა უფლებამოსილების ვადა ან სხვა მიზეზით გათავისუფლდა თანამდებობიდან, მაგრამ ასრულებდა ხელშეკრულების პირობებს, კარგავდა სადაზღვევო თანხის მიღების უფლებას. ამდენად, ეს არგუმენტი უსაფუძვლო იყო. მოსარჩელის მოსაზრებით, უსაფუძვლო იყო მოპასუხის მეორე არგუმენტიც გარდაცვალების მიზეზთან დაკავშირებით. სამოქალაქო კოდექსის 850-ე მუხლის შესაბამისად, სიცოცხლის დაზღვევისას მზღვეველი თავისუფლდება თავისი მოვალეობისაგან, თუ პირი, რომლის სიცოცხლე დაზღვეული იყო, თავს მოიკლავს. პროკურატურამ შეისწავლა საქმის მასალები და დაადასტურა, რომ მის მეუღლეს არც თავი მოუკლავს და არც ძალადობრივი სიკვდილით მომკვდარა. აქედან გამომდინარე, მოპასუხეს არც აღნიშნული არგუმენტით შეეძლო სადაზღვევო თანხის ანაზღაურებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 3-11).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. ზ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 30 მაისს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტსა და შპს სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” შორის დაიდო მოსამართლეთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის სადაზღვევო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება;

2008 წლის 30 მაისის ხელშეკრულების საფუძველზე სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” მიერ ზ. რ-ის სახელზე გაიცა სადაზღვევო პოლისი ¹ G 00300673, სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა 2008 წლის 1 ივნისიდან 2009 წლის 31 დეკემბრამდე;

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2009 წლის 1 ოქტომბრის ¹1.268 გადაწყვეტილებით ზ. რ-ე გათავისუფლდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობიდან, მოსამართლის უფლებამოსილების ვადის გასვლის გამო;

ზ. რ-ე გარდაიცვალა 2009 წლის 21 ოქტომბერს;

2009 წლის 5 ნოემბერს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტმა ¹2148 წერილით აცნობა შპს სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” ზ. რ-ის მიმართ დაზღვევის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე;

მოსარჩელე ლ. ზ-ი არის აწ გარდაცვლილი ზ. რ-ის მეუღლე;

ლ. ზ-მა მოპასუხე შპს სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” ზ. რ-ის გარდაცვალების შესახებ მიმართა 2009 წლის 24 ნოემბერს;

ზ. რ-ის გარდაცვალების მიზეზი დადგენილი არ არის;

ზ. რ-ის გარდაცვალებით სადაზღვევო შემთხვევა არ დამდგარა.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადაზღვევო თანხის ანაზღაურების საფუძვლად მითითებული გარემოების დასადასტურებლად უთითებდა იმ ფაქტზე, რომ სადაზღვევო შემთხვევა დადგა და მოპასუხე არ ასრულებდა ვალდებულებას. საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, გარემოებას, რომელზედაც მოსარჩელე ამყარებდა თავის მოთხოვნას წარმოადგენდა კონკრეტული ფაქტის არსებობა და სწორედ მას ეკისრებოდა ამ ფაქტის დადასტურების ტვირთი.Mდასახელებული ფაქტის დასადასტურებლად მოსარჩელე მხარე შემოიფარგლა სასამართლო სხდომაზე გაკეთებული ახსნა-განმარტებით და თბილისის გლდანი- ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2009 წლის 2 ნოემბრის პ.02.11.2009/9 წერილით, რომლის თანახმად მიზანშეუწონლად იქნა მიჩნეული წინასწარი გამოძიების დაწყება ზ. რ-ის გარდაცვალების ფაქტზე, ვინაიდან ზ. რ-ის მიმართ არანაირ ძალადობასა და უხეშ მოქცევას, რასაც შეეძლო გამოეწვია მისი თვითმკვლელობამდე მიყვანა ან სხვა დანაშაულებრივ ქმედებას ადგილი არ ჰქონია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე მხარე თვითონ განსაზღვრავს, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მის მოთხოვნასა და შესაგებელს და რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ზ-ის მიერ სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტი (სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის ფაქტი) წარმოადგენდა საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებას, რომლის არსებობის დასადასტურებლად მტკიცებულების სახით მოსარჩელის ახსნა-განმარტება არ იყო სარწმუნო და საკმარისი, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი თბილისის გლდანი- ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2009 წლის 2 ნოემბრის პ.02.11.2009/9 წერილით სასამართლომ ვერ გამოიტანა დასკვნა საქმისათვის ისეთი მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობაზე, როგორიცაა სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის ფაქტი. დასახელებული წერილი მისი შემდგენელი ორგანოსა და შინაარსის მიხედვით არ ცვლიდა საამისოდ უფლებამოსილი სამედიცინო დაწესებულების მიერ გაცემულ დასკვნას პირის სიკვდილის მიზეზების თაობაზე. მხარის მიერ მითითებული გარემოების საწინააღმდეგოდ საქმეში წარმოდგენილი იყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ 2009 წლის 31 ოქტომბერს სიკვდილის შესახებ გაცემული ¹5170 სამედიცინო მოწმობა, რომლის თანახმად სიკვდილის მიზეზი უცნობია.

სასამართლომ განმარტა, რომ ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტება, თუ მას არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხარის მიერ მიცემული ნებისმიერი ახსნა-განმარტება სადავო ურთიერთობის ან საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად უნდა მიგვეჩნია, რაც ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილ პრინციპებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას. საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების შედეგად სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ზ-ის მიერ სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მითითებული გარემოება არ იყო დასაბუთებული მტკიცებულებებით (ტომი I, ს.ფ. 124-129).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ზ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 134-142).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 მარტის განჩინებით ლ. ზ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ, რადგან სამედიცინო დაწესებულების მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, ზ. რ-ის გარდაცვალების მიზეზი უცნობია, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის ფაქტი. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებში მოიპოვება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ 2009 წლის 31 ოქტომბერს სიკვდილის შესახებ გაცემული ¹5170 სამედიცინო მოწმობა, რომლის თანახმად სიკვდილის მიზეზი უცნობია (ტომი I, ს.ფ. 23). მოსარჩელის მიერ ასევე წარმოდგენილია გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2009 წლის 2 ნოემბრის წერილი, რომლის თანახმად, საქმის შესწავლით დადგინდა, რომ ზ. რ-ის მიმართ არანაირ ძალადობასა და უხეშ მოქცევას, რასაც შეეძლო გამოეწვია მისი თვითმკვლელობამდე მიყვანა ან სხვა დანაშაულებრივ ქმედებას, ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც წინასწარი გამოძიების დაწყება მიზანშეუწონლად იქნა მიჩნეული (ტომი I, ს.ფ. 24).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტსა და სადაზღვევო კომპანია “ტ-ოს” შორის 2008 წლის 30 მაისს დადებული ხელშეკრულების დანართი ¹4-ის 9.1 პუნქტზე, რომელიც ადგენს სადზღვევო შემთხვევის დადგომის შემდგომ მზღვეველთან წარსადგენი დოკუმენტაციის ჩამონათვალს, მათ შორის არის ცნობა გარდაცვალების მიზეზის შესახებ (სამედიცინო დაწესებულების დასკვნა, სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა და სხვა). ამავე დანართის IV თავი განსაზღვრავს სიცოცხლის დაზღვევის ანაზღაურების გამონაკლისებს, კერძოდ, მზღვეველი უფლებამოსილია არ გასცეს სადაზღვევო ანაზღაურება, თუ დაზღვეულის გარდაცვალება გამოწვეულია შემდეგი მიზეზებითა და გარემოებებით: დაზღვეულის მიერ ჩადენილი თვითმკვლელობით, ან მისი მცდელობით; დაზღვეულის მიერ დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენით; სატრანსპორტო საშუალების მართვით ალკოჰოლური, ნარკოტიკული, ან სხვა ტოქსიკური ნივთიერების ზეგავლენის ქვეშ, რადიოაქტიური დასხივების ზემოქმედებით; დაზღვეულის საომარ მოქმედებებში მონაწილეობით და სხვა (ტომი I, ს.ფ. 44-48).

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამდენად, მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც ემყარება მისი მოთხოვნა, ხოლო შესაგებლის საფუძვლად მითითებული ფაქტების მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს ეკისრება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, როგორც აღინიშნა, დასახელებული ხელშეკრულება, სადაზღვევო შემთხვევის დადგომისას დაზღვეულ მხარეს ავალდებულებს, სხვა დოკუმენტებთან ერთად, მზღვეველს წარუდგინოს გარდაცვალების მიზეზის შესახებ ცნობა _ სამედიცინო თუ საექსპერტო დაწესებულების დასკვნა, ან სხვა, ხოლო მზღვეველს ათავისუფლებს ანაზღაურების ვალდებულებისაგან, თუ ადგილი აქვს სადაზღვევო ანაზღაურების საგამონაკლისო შემთხვევას, რაც გათვალისწინებულია ხელშეკრულების დანართი ¹4-ის IV თავით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლოში დავის განხილვის შემთხვევაშიც, ზემოაღნიშნულის შესაბამისად უნდა გადანაწილდეს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, კერძოდ: მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს, რომ მან კომპანიას წარუდგინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დოკუმენტები (რასაც მოცემულ შემთხვევაში, ჰქონდა ადგილი), ხოლო იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილ დოკუმენტებში მითითებული გარემოებები განეკუთვნება ისეთ გამონაკლის შემთხვევებს, რაც გამორიცხავს მზღვეველის ვალდებულებას, აანაზღაუროს სადაზღვევო თანხა, მოპასუხეს ეკისრება.

მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად დადგინდა, რომ ლ. ზ-ი არ წარმოადგენდა სადაზღვევო თანხის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უფლებამოსილ პირს, რადგან 2009 წლის 1 ოქტომბრიდან _ მოსამართლის უფლებამოსილების ვადის გასვლის გამო მოსამართლის თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ, ზ.რ-ე არ წარმოადგენდა იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსა და სადაზღვევო კომპანიას შორის დადებული ხელშეკრულებით მოსარგებლე პირს.

სამოქალაქო კოდექსის 836-837-ე მუხლების თანახმად, დამზღვევს შეუძლია მზღვეველთან დადოს დაზღვევის ხელშეკრულება თავისი სახელით ან სხვა პირის სასარგებლოდ. სხვა პირის სასარგებლოდ დაზღვევისას ის უფლებები, რომლებიც წარმოიშობა ამ ხელშეკრულებიდან, ეკუთვნის ამ პირს. ამავე კოდექსის 844-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სიცოცხლის დაზღვევა შეიძლება ეხებოდეს დამზღვევს ან სხვა პირს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტსა და შპს “ტ-ოს” შორის 2008 წლის 30 მაისს დაიდო ხელშეკრულება მოსამართლეთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის სადაზღვევო მომსახურების შესახებ. მითითებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა მესამე პირის სასარგებლოდ დადებულ ხელშეკრულებას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 350-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სპეციალური დათქმის არარსებობისას საქმის გარემოებებიდან, კერძოდ, ხელშეკრულების მიზნიდან უნდა დადგინდეს: ა. უფლება მესამე პირმა უნდა შეიძინოს თუ არა; ბ. ეს უფლება მას მაშინათვე წარმოეშობა, თუ განსაზღვრული წინაპირობების არსებობისას; გ. ხელშეკრულების მხარეები უფლებამოსილნი არიან თუ არა, მესამე პირის უფლება გააუქმონ ან შეცვალონ მისი თანხმობის გარეშე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2008 წლის 30 მაისის ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის თანახმად, შემსრულებელი იღებს ვალდებულებას, ამ ხელშეკრულების პირობებზე გაუწიოს სამედიცინო, საოჯახო სადაზღვევო მომსახურება საერთო სასამართლოების მოსამართლეებს. ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების ფასი 134 900 ლარი, არის სავარაუდო და იგი განისაზღვრება თანამშრომელთა ფაქტიური ოდენობის მიხედვით. მოპასუხე მხარის განმარტებით, დამზღვევი _ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი, მოსამართლის თანამდებობიდან გათავისუფლების დღიდან წყვეტს მის დაზღვევას და აღარ იხდის მისი დაზღვევის პრემიას, შესაბამისად, სადაზღვევო კომპანია ყველა იმ მოსამართლეზე, რომელსაც შეუწყდა მოსამართლის უფლებამოსილება, აღარ იღებს სადაზღვევო ანაზღაურებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 30 მაისის დაზღვევის ხელშეკრულებით სარგებლობის უფლება დაკავშირებულია დაზღვეული მესამე პირის მოსამართლის თანამდებობაზე ყოფნასთან და მოსამართლის უფლებამოსილების შეწყვეტა იწვევს ამ უფლებით სარგებლობის შეწყვეტას (ტომი II, ს.ფ. 67-76).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ლ. ზ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები მდგომარეობს შემდეგში:

სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, სასამართლომ არ დაიცვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მოთხოვნა. სააპელაციო საჩივრის ფარგლები მოიცავდა სასამართლო გადაწყვეტილებას სრულად, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა იმ საფუძვლით, რომელსაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ემყარებოდა. საქალაქო სასამართლომ ლ. ზ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი უთხრა მხოლოდ იმ მოტივით, რომ მისი მეუღლის სიკვდილის მიზეზი უცნობი იყო და ამიტომ, სადაზღვევო შემთხვევა არ დამდგარა. საქალაქო სასამართლოს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი არ უთქვამს იმ საფუძვლით, რომ გარდაცვალების დროისათვის ზ. რ-ე მოსამართლის თანამდებობიდან გათავისუფლებული იყო. მოწინააღმდეგე მხარეს გადაწყვეტილების აღნიშნული ნაწილი სადავოდ არ გაუხდია. შესაბამისად, ლ. ზ-ის სააპელაციო საჩივარიც მხოლოდ იმ გარემოებას შეეხებოდა, რაზეც საქმის განმხილველმა სასამართლომ იმსჯელა. ამდენად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა მხოლოდ დასახელებულ ფარგლებში, რაც არ განუხორციელებია;

სააპელაციო სასამართლოს მიერ აპელანტის მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის საფუძვლად მოყვანილი მსჯელობა არასწორია. დაზღვევის ხელშეკრულება მოქმედებდა 2009 წლის 31 დეკემბრამდე, ხოლო ზ. რ-ე გარდაიცვალა 2009 წლის 21 ოქტომბერს. მოცემული დროისათვის მას რაიმე დავალიანება არ ერიცხებოდა. ზ. რ-ე მოსამართლის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს 2010 წლის 1 ოქტომბერს უფლებამოსილების ვადის გასვლის გამო. ხელშეკრულებაში არსად არ არის აღნიშნული, რომ მოსამართლე, რომელსაც გაუვიდა უფლებამოსილების ვადა ან სხვა მიზეზით გათავისუფლდა თანამდებობიდან, მაგრამ ასრულებს ხელშეკრულების პირობებს, კარგავს სადაზღვევო თანხის მიღების უფლებას. ამდენად, დასახელებული არგუმენტი სრულიად უსაფუძვლოა, იგი არც კანონს და არც ხელშეკრულებას არ ემყარება. მოსამართლის თანამდებობაზე ყოფნის ფაქტი წარმოადგენდა დაზღვევის ხელშეკრულების აუცილებელ პირობას, თუმცა მოსამართლის თანამდებობიდან გათავისუფლება სულაც არ იყო ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი, თუკი დაზღვეული პირი (ყოფილი მოსამართლე) თვითონვე გააგრძელებდა თავისი დაზღვევის თანხის გადახდას. ამდენად, საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს უფლება ჰქონდა, უარი განეცხადებინა იმ პირის დაზღვევისათვის თანხის გადახდაზე, რომელიც უკვე აღარ იყო მოსამართლე, მაგრამ თუ ეს პირი (მოცემულ შემთხვევაში ზ. რ-ე) თვითონ გადაიხდიდა ამ თანხას, ხელშეკრულება არ უნდა შეწყვეტილიყო;

კასატორის მოსაზრებით, მოსამართლეობა ხელშეკრულების გაგრძელების არსებითი პირობა რომ ყოფილიყო, მაშინ ზ. რ-ის მიმართ ეს ხელშეკრულება 2009 წლის 31 დეკემბრამდე ვადით არ უნდა დადებულიყო, რადგან საერთო სასამართლოების დეპარტამენტისათვის წინასწარ იყო ცნობილი, რომ იგი წელიწადნახევრის ვადით დადებული ხელშეკრულების ვადის დასრულებამდე 7 თვით ადრე მოსამართლე აღარ იქნებოდა (ტომი II, ს.ფ. 78-85).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ივნისის განჩინებით ლ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (600 ლარი) 70% _ 420 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ლ. ზ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (600 ლარი) 70% _ 420 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.