ას-864-914-2011 10 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. დ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ Gნ. გ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. დ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. გ-ის მიმართ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის 2010 წლის 24 სექტემბრის ¹236 ბრძანების ბათილად ცნობის, ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის ბიოლოგიის მასწავლებლად სამუშაოზე აღდგენისა და სამსახურში აღდგენამდე იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის განმარტებით, მისი სამუშაოდან გათავისუფლებით დაირღვა შრომის კოდექსი, ასევე განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ¹959 ბრძანების ნორმები. იგი გაათავისუფლეს შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევის გამო, რასაც თვლის არასწორად, მის მიერ დისციპლინურ გადაცდომებს ადგილი არ ჰქონია და არც რაიმე სახდელი ყოფილა გამოყენებული, გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელემ სადავოდ მიიჩნია სამეურვეო საბჭოს თანხმობა მისი სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე.

მოპასუხე ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორმა ნ. გ-მა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხის განმარტებით, ნ. დ-ი სამუშაოდან გათავისუფლებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, ბრძანების გაცემისას დაცულია კანონით გათვალისწინებული ყველა ნორმა, ასევე გათავისუფლების თაობაზე არსებობდა სამეურვეო საბჭოს სათანადო წესით გაცემული თანხმობა.

ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. დ-ის სარჩელი 2010 წლის 24 სექტემბრის ¹236 ბრძანების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 მარტის განჩინებით ნ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ 1991 წლის 29 აგვისტოს ნ. დ-ი დაინიშნა ახალქალაქის ¹4 საშუალო სკოლის მასწავლებლად. სსიპ “ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლაში” რეორგანიზაციის შემდეგ, მოსარჩელემ გააგრძელა მუშაობა ამავე სკოლაში. შრომითი ურთიერთობა დაიწყო 1991 წლის 29 აგვისტოს და გაგრძელდა 2010 წლის 24 სექტემბრამდე. მოსარჩელის ძირითადი სამუშაო ადგილი ახალქალაქის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრია, სადაც ნ.დ-ი მუშაობს ენტემოლოგის თანამდებობაზე. 2009-2010 სასწავლო წელს მოსარჩელის სამუშაო საათები იყო შემდეგი: ორშაბათს _ 12:25-13:10 საათი; 13:15-14:00 საათი, ოთხშაბათსა და ხუთშაბათს _ 11:35-12:20 საათი; 12:25-13:10 საათი; 13:15-14:00 საათი.

სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. დ-ის სამუშაო დრო ქ.ახალქალაქის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრში განისაზღვრებოდა 10:00 საათიდან _ 18:00 საათამდე, ხოლო შესვენება 13:00 საათიდან _ 14:00 საათამდე პერიოდით. 2010 წლის 25 ივნისის აქტითა და მოწმეთა ჩვენებებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2009-2010 სასწავლო წელს ნ. დ-ი სისტემატურად აგვიანებდა გაკვეთილებზე. იმის გათვალისწინებით, რომ სკოლაში ნ. დ-ისთვის მიკუთვნებული საათები არ ემთხვეოდა და ხშირ შემთხვევაში აღემატებოდა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრში არსებულ შესვენების პერიოდს, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ დაგვიანების ფაქტს ადგილი არ ჰქონია, რადგანაც იგი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრში არსებული შესვენების დროის გამოყენებით ახერხებდა სკოლაში გაკვეთილების ჩატარებას. 2010 წლის 16 სექტემბერს შედგა სსიპ “ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის” სამეურვეო საბჭოს სხდომა, რომელზეც განიხილეს ნ. დ-ის შეთავსებით სხვა ადგილას მუშაობის გამო გაკვეთილებზე დაგვიანებისა და გაცდენის საკითხი, რაც ხელს უშლიდა სკოლის სასწავლო წესრიგს და ამავე სხდომაზე, სამეურვეო საბჭოს ყველა წევრის თანხმობით გადაწყდა ნ. დ-ის სამუშაოდან განთავისუფლება. სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სასამართლო ვალდებული იყო ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლიდან გამოეთხოვა სამეურვეო საბჭოს 2010 წლის 16 სექტემბრის სხდომის ¹6 ოქმის დედანი, რადგანაც პალტამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის საფუძველზე ჩათვალა, რომ ვინაიდან სამართალწარმოება მიმდინარეობს ქართულ ენაზე, ხოლო ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის სამეურვეო საბჭოს 2010 წლის 16 სექტემბრის სხდომის ¹6 ოქმი შედგენილია სომხურ ენაზე, აღნიშნული დოკუმენტის გამოთხოვის სამართლებრივი ინტერესი არ არსებობდა.

ასევე უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის მოსაზრება, რომ ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის სამეურვეო საბჭოს 2010 წლის 16 სექტემბრის სხდომის ¹6 ოქმის შინაარსი არ შეესაბამება სინამდვილეს, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმეების: ა. ო-ის, ს. მ-ის, ლ. ჰ-ის, ა. გ-ის ჩვენებებით დადასტურდა 2010 წლის 16 სექტემბერს ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის სამეურვეო საბჭოს სხდომაზე მოწმეთა დასწრების ფაქტი და მოსარჩელის მიერ არაერთი დაგვიანების გამო მისი სამუშაოდან გათავისუფლების საკითხს სამეურვეო საბჭოს წევრები დაეთანხმნენ. სასამართლომ მიუთითა ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელ ნ. გ-ის 2010 წლის 24 სექტემბრის ¹236 ბრძანებაზე, რომლითაც დასტურდება, რომ შრომის ხელშეკრულების პირობების უხეშად დარღვევის, კერძოდ: დირექციის დავალებების შეუსრულებლობის, გაკვეთილებზე დაგვიანებისა და მასწავლებლის ეთიკის კოდექსის ნორმების დარღვევის გამო, ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის მასწავლებელ ნ. კ-ის ასულ დ-თან 2010 წლის 24 სექტემბრიდან შეწყვეტილ იქნა შრომითი ხელშეკრულება და გათავისუფლდა სამსახურიდან. ბრძანებას სამართლებრივ საფუძვლად დაედო საქართველოს “შრომის კოდექსის” 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი, “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტი, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ¹959 ბრძანების მე-10 მუხლის მე-8 პუნქტი და ქ.ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის წესდების მე-7 მუხლი, ასევე, სამეურვეო საბჭოს 2010 წლის 16 სექტემბრის ¹6 ოქმი. სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით და აღნიშნა, რომ ნ. დ-ი დასაქმებული იყო საჯარო სკოლაში მასწავლებლად. საჯარო სკოლასა და მასწავლებელს შორის შრომითი ურთიერთობები, გარდა საქართველოს შრომის კოდექსისა, მოწესრიგებულია “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონით და ამ დავის გადასაწყვეტად შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმების გარდა, გამოყენებული უნდა იქნას მითითებული ნორმატიული აქტების დებულებები. პალატამ მიუთითა ასევე “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, შრომის კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, მე-6 მუხლის პირველისა და მე-3 ნაწილებზე და განმარტა, რომ ნ. დ-სა და ახალქალაქის საჯარო სკოლას შორის სამართლებრივი ურთიერთობის წარმომშობი დოკუმენტი _ 1991 წლის 26 აგვისტოს ¹3 ბრძანება უთანაბრდება შრომითი ხელშეკრულებას, რომლის შეწყვეტაც, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის ,,დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, ფაქტობრივად, მოხდა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის გამო. სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა ,,ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტით და ვინაიდან ნ. დ-ის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა გამოიხატა სკოლის შინაგანაწესით და მასწავლებლის პროფესიული ეთიკის კოდექსით გათვალისწინებული ნორმების შეუსრულებლობაში _ გაკვეთილებზე სისტემატურად დაგვიანებაში, ჩათვალა, რომ შრომის კოდექსის მე-8 მუხლის პირველი ნაწილის, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2010 წლის 14 ივლისის ¹57/ნ ბრძანებით დამტკიცებული მასწავლებლის პროფესიული ეთიკის კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 11 ოქტომბრის ¹959 ბრძანებით დამკტიცებული საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების სავალდებულო პირობების მე-6 მუხლის მე-7 ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით დადგენილი პირობების დარღვევის გამო, ახალქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის მიერ 2010 წლის 24 სექტემბრის ბრძანება მიღებულ იქნა კანონის მოთხოვნათა დაცვით. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ მიუთითა და, შესაბამისად, ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა მასთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად არსებული ფაქტების საწინააღმდეგო გარემოებები. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება, რომ მოსამართლის აცილებაზე უარის თქმის შესახებ ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს საოქმო განჩინება უკანონოა, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ნ.დ-მა ვერ დაადასტურა მოსამართლის აცილებისათვის მის მიერ მითითებული გარემოების საფუძვლიანობა _ საქმის განმხილველი მოსამართლის დაინტერესება საქმის შედეგით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსიოს მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, პალატამ ასევე დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის მტკიცება, რომ სარჩელის აღძვრამდე მას შეხვდა საქმის განმხილველი მოსამართლე, რომელმაც არ ურჩია კონკრეტული სარჩელის სასამართლოში შეტანა და განუმარტა მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების შესახებ. პალატამ ჩათვალა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ზემოაღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა და მან ვერ დაამტკიცა გარემოებანი, რომლებზედაც ამყარებდა თავის მოთხოვნებს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.დ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა მოსარჩელის მიერ კანონის დარღვევის ფაქტი, რაც გამოიხატებოდა გაკვეთილებზე სისტემატურ დაგვიანებაში, სასამართლომ აღნიშნულით დაარღვია “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის” ევროპის კონვენციის მე-6 მუხლი.

სასამართლოს შეფასება არ მიუცია იმ გარემოებისათვის, რომ არ არსებობდა დისციპლინური გადაცდომისათვის რაიმე სახდელის გამოყენების ფაქტი, რითაც დაირღვა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ¹959 ბრძანების მე-2 და მე-5 მუხლები, ასევე, საქმის მასალებში არ მოიპოვება კასატორის მიერ შრომის განაწესის დარღვევის გამო შედგენილი რაიმე აქტი, ამდენად, არასწორად იქნა მიჩნეული კანონიერად ახლაქალაქის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 2010 წლის 24სექტემბრის ¹236 ბრძანება.

სასამართლომ დაარღვია ასევე “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის პირველი პუნქტის “კ” ქვეპუნქტის მოთხოვნა.

2011 წლის 16 სექტემბრის სამეურვეო საბჭოს სხდომა ჩატარდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით, ვინაიდან საბჭოს არც ერთი წევრისათვის არ იყო ცნობილი სხდომის დღის წესრიგის თაობაზე, რაც ასევე დასტურდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმეთა ჩვენებებით, ამასთან, სასამართლომ მოსარჩელის მოსაზრების ანალიზის გარეშე გაიზიარა მოწმე ს. მ-ის ჩვენება კასატორის მიერ დისციპლინის დარღვევის თაობაზე.

გასაჩივრებული განჩინებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სკოლა ადმინისტრაციული ორგანო არაა, ხოლო 2010 წლის 24 სექტემბრის ¹236 ბრძანება შეესაბამებოდა კანონს _ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მოთხოვნებს.

კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ სააპელაციო პალატამ, შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის საფუძველზე, უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ 1991 წლის 26 აგვისტოს ¹3 ბრძანება წარმოადგენდა შრომით ხელშეკრულებას, ხოლო მხარეთა შორის ასეთი ხელშეკრულების არსებობა რაიმე მტკიცებულებით არ დასტურდება. ნ.დ-ის საკასაციო პრეტენზიას წარმოადგენს ასევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის ნორმის დარღვევა, კერძოდ, კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა შრომის კოდექსის დებულებებით, არამედ, უნდა გამოეყენებინა “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის ნორმები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ივნისის განჩინებით ნ. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. დემურჩინაის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითთითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. დ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. დ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ ნ. დ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან _ 210 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.