ას-890-933-2011 31 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. დ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება ან საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება

დავის საგანი _ სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. დ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სსიპ ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლის მიმართ 2010 წლის 24 ნოემბრის ¹53 ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და დათხოვნის დღიდან სამუშაოზე აღდგენამდე ყოველთვიურად იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

მ. დ-ი 1967 წლიდან მუშაობდა ზუდიდის ¹4 სკოლაში ლაბორანტის თანამდებობაზე, შემდგომ მასწავლებლად, 1985 წლიდან _ სასწავლო ნაწილის გამგის თანამდებობაზე. 2004-2007 წლებში მოსარჩელე ასრულებდა ამავე სკოლის დირექტორის მოვალეობას. 2007 წელს სკოლის დირექტორად დაინიშნა ხ. დ-ა, რომელმაც, პირადი დამოკიდებულების გამო, დაიწყო მოსარჩელის დევნა. 2010 წლის აგვიტოში საქართველოს განათლების მინისტრის ბრძანებით მოხდა რეორგანიზაცია და შეიკვეცა სასწავლო ნაწილის გამგის თანამდებობა. სკოლის დირექტორმა აღნიშნული საფუძვლით გაათავისუფლა მ.დ-ი და ეს უკანასკნელი სკოლაში დარჩა მასწავლებლად. 2010 წლის 24 ნოემბერს კი მ.დ-ი მასწავლებლის თანამდებობიდანაც გათავისუფლდა. გათავისუფლების მიზეზად ხ.დ-ამ თათბირების გაცდენა დაასახელა, რაც არასწორია. მოსარჩელის პროტესტისა და ხელისუფლების ადგილობრივ წარმომადგენელთა დახმარების საფუძველზე, გაირკვა, რომ გათავისუფლების მიზეზი სკოლაში მინისტრის სტუმრობის ამსახველი ფოტოების გამოქვეყნება გახდა. მოსარჩელეს დაპირდნენ დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენას, თუმცა მოგვიანებით დადგინდა, რომ ხ.დ-ას მიერ 2010 წლის 24 ნოემებრს გამოცემულ იქნა ¹53 ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სსიპ ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლის განმარტებით, 2010 წლის 24 ნოემბრის ბრძანება გამოცემულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, კერძოდ, ბრძანება შეესაბამება “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის “დ” ქვეპუნქტს, ამავე მუხლის მე-2 პუნქტს, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტს, 28-ე მუხლის პირველ და მე-3 ნაწილებს, ასევე 34-ე მუხლს.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. დ-ის სარჩელი სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.დ-მა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მარტის განჩინებით მ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მ. დ-ი 1967 წლიდან 2010 წლის 24 ნოემბრამდე მუშაობდა ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლაში, საიდანაც გათავისუფლდა ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის 2010 წლის 24 ნოემბრის ¹53 ბრძანების საფუძველზე. ამავე ბრძანებით დადგინდა მ. დ-ისათვის საბოლოო ფინანსური ანგარიშის _ 1 თვის შრომის ანაზღაურება. მ. დ-ი 2010 წლის 24 ნოემბერს სამუშაოდან გათავისუფლდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მიცემული განმარტების თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. დ-ის სამსახურიდან გათავისულება მოხდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, რაც განაპირობა აპელანტის მიერ სკოლაში ყოველკვირეულად ჩატარებული თათბირების სისტემატურმა გაცდენამ.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე მუხლებით და განმარტა, რომ, მართალია, საქმეში არ არის წარმოდგენილი ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლაში ყოველკვირეულად ჩატარებული თათბირის ოქმები, მაგრამ, მხარის მითითებით, დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, ასეთი თათბირების ჩატარებისას ოქმები არ დგებოდა, მას შემდგომ, რაც თავად გახდა სკოლის დირექტორი, თათბირთა ოქმები უკვე წერილობით დგება.Aამ ფაქტობრივ გარემოებას აპელანტი არ შედავებია. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის მიერ, ამავე სკოლის შეუფერხებელი მუშაობის მიზნით, სკოლის თანამშრომლებთან ყოველკვირეულად იმართებოდა თათბირები, რომელსაც არ ესწრებოდა მ. დ-ი. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერებათა მინისტრის 2005 წლის 15 სექტემბრის ¹448 ბრძანებაზე, რომლითაც დაფუძნდნენ ზოგადსაგანმანათლებო დაწესებულებები საჯარო სამართლის იურიდიული პირის სახით. მათ შორის ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლა. ამავე ბრძანებით დამტკიცდა საჯარო სკოლების წესდება, რომლის პირველი მუხლის თანახმად, საჯარო სკოლა არის საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც დამოუკიდებლად ახორციელებს საგანმანათლებო საქმიანობას და უზრუნველყოფს ზოგადი განათლების მიღებას დაწყებით და საბაზო ან/და საშუალო საფეხურზე ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისად. სკოლა თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციით, “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონით, სხვა ნორმატიული აქტით და წესდებით. წესდების მე-7 მუხლის თანახმად, სკოლის დირექტორი ახორციელებს სკოლის მართვას; უფლებამოსილია, ვადამდე შეწყვიტოს ხელშეკრულება მასწავლებელთან ხელშეკრულების პირობების დარღვევის, სააღმზრდელო საქმიანობისათვის შეუფერებელი ქმედების ჩადენის ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით არაკვალიფიციურობის დადასტურებისას.

გარდა “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონისა, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერებათა მინისტრის ბრძანებისა, პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში დავის გადასაწყვეტად სამართლის წყაროდ გვევლინება შრომის კოდექსიც, რომლის 38-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რომ მ. დ-ი აცდენდა სკოლაში გამართულ თათბირებს, პალატა მიიჩნევს, რომ მ. დ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება შეესაბამება შრომის კოდექსის 37-38-ე მუხლებს და მისი გაბათილების კანონიერი საფუძველი არ არსებობს.

სასამართლოს განმარტებით, შრომითი ურთიერთობები იწყება შრომითი ხელშეკრულების დადებით და წყდება ერთ-ერთი მხარის მიერ ნების გამოვლენით. სკოლის დირექტორის ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ცალმხრივი გარიგების ერთგვარი სახეა, რაც კანონმდებლობის დაცვით იქნა მიღებული ზუგდიდის ¹4 საჯარო სკოლის დირექტორის მიერ. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი შრომითი ხელშეკრულების მოშლის დამოუკიდებელი საფუძველია და ხელშეკრულების მოშლა შეუძლია, როგორც დასაქმებულს, ისე დამსაქმებელს. დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლა არ გულისხმობს ხელშეკრულების შეწყვეტას დასაქმებულის, ანუ ხელშემკვრელი მხარის მიერ ვალდებულებათა დარღვევის გამო. ამ კონკრეტული სამართლებრივი საფუძვლით (37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი) მუშაკის გათავისუფლებას საფუძვლად უდევს დამსაქმებლის ნების გამოვლენა შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის დათქმით კანონმდებელმა მხარეთა ნების თავისუფლება აღიარა შრომით სამართლებრივ ურთიერთობაში, თუმცა ამგვარი აღიარება არ ნიშნავს ნების თვითნებობას, არამედ იგი (ნების გამოვლინება) აუცილებლად უნდა ემორჩილებოდეს ზოგად სამართლებრივ პრინციპებს, გარკვეულ აკრძალვებს და უნდა ითვალისწინებდეს იმ ღირებულებათა დაცვას, რასაც საქართველოს კონსტიტუცია იცავს. აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მითითებულ და სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ ფაქტობრივ გარემოებათა გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ სკოლის ადმინისტრაციას გააჩნდა ობიექტური საფუძველი აპელანტთან შრომითი ურთიერთობის მოშლისათვის. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მის მიმართ განხორციელდა შრომის კანონმდებლობით აკრძალული დისკრიმინაცია. სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-5 ნაწილზე და ჩათვალა, რომ აპელანტმა ვერ წარადგინა მტკიცებულებები, რომლებიც მისი დისკრიმინაციის ფაქტს დაადასტურებდნენ მოპასუხის მხრიდან.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.დ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება ან საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი დასაბუთებით:

სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლები და საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილება არ ეფუძნება აღნიშნულ საპროცესო ნორმებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებსა და პრინციპებს. გასაჩივრებული განჩინებით სასამართლომ უსაფუძვლოდ განმარტა, რომ აპელანტი არ შედავებია მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებას, რომლის თანახმადაც, თათბირის ჩატარებისას ოქმები წერილობით არ დგებოდა, რადგანაც მან, როგორც პირველი ინსტანციის, ასევე სააპელაციო სასამართლოშიც განაცხადა, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია თათბირის ჩატარებისას შედგენილი ოქმები. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადგენილად მ.დ-ის მიერ ყოველკვირეული თათბირების გაცდენა, შესაბამისად, არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი. სააპელაციო სასამართლომ, მართალია, მიუთითა სკოლის წესდებაზე, მაგრამ არ გამოიყენა იგი საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას, კერძოდ, სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს ამ წესდების მე-7 მუხლით გათვალისწინებული პირობები არ დაურღვევია. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის 38-ე მუხლი და არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, სადაც მსგავს დავაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მიეთითა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-6 ნაწილზე, რომელიც უზრუნველყოფს მოქალაქის უფლებას, დამსაქმებლის მიერ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას ინფორმირებული იყოს ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის შესახებ, ხოლო ამ საფუძვლის არაკანონიერების შემთხვევაში კი, დაიცვას თავისი უფლებები. ამავდროულად, დამსაქმებელი, თავის მხრივ, ვალდებულია აცნობოს დასაქმებულს სამუშაოდან გათავისუფლების კონკრეტული საფუძველი, რასაც ადგილი არ ჰქონია მ.დ-ის გათავისუფლებისას. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არაობიექტური განხილვის შედეგად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივლისის განჩინებით მ. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. დ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მ. დ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. დ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ მ. დ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან _ 210 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.