ას-1179-1199-2011 10 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ რიონიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ე. პ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ჩ-ე, ზ. ჩ-ე, ი. ლ-ე, რ. ა-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ჩ-ემ, ზ. ჩ-ემ, ი. ლ-ემ და რ. ა-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ე. პ-ის მიმართ დანაშაულით მიყენებული ზიანის _ ლ. ჩ-ის, ზ. ჩ-ისა და ი. ლ-ის სასარგებლოდ 7 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, ხოლო რ. ა-ის სასარგებლოდ _ 5600 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქ.ბათუმში, პ-ის ქუჩა ¹112-ში მდებარე 824,70 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში საერთო საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ე. პ-ის, რ. ა-ის, სმ. ა-ის, მრ. ჩ-ის, მდ. ჩ-ისა და თ. ჩ-ის სახელზე. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ე. პ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა 32 კვ.მ, ს. ა-ის ინდვიდუალურ საკუთრებას _ 97,7 კვ.მ, სმ. ა-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას _ 82,09 კვ.მ, ხოლო მრ. ჩ-ის, მდ. ჩ-ისა და თ. ჩ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას _ 132,7 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა, რაც დასტურდება საქმეში არსებული სამკვიდრო მოწმობებით და საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული ცნობებით. ს. ა-ის წილი მისი გარდაცვალების შემდეგ მიიღო მისმა მემკვიდრე რ. ა-მა, მრ. ჩ-ის წილი _ ლ. ჩ-ემ, ხოლო მდ. ჩ-ის წილი _ ზ. ჩ-ემ. 1997 წლის 20 მაისს ე. პ-მა სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ს. ა-ის, სმ. ა-ის, მრ. ჩ-ის, მდ. ჩ-ის და თ. ჩ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.ბათუმში, პ-ის ქუჩა ¹112-ში მდებარე საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან რეალური წილის გამოყოფა და მისთვის საკუთრებაში გადაცემა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და მას ქ.ბათუმში, პ-ის ქუჩა ¹112-ში მდებარე მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურ საკუთრებაში გამოეყო 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში იქნა დატოვებული აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი სასამართლოს და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებებით. 2005 წლის 12 აპრილს სმ. და-მა განცხადებით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ბათუმის სასამართლოს 1993 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. 2006 წლის 11 იანვრის განჩინებით ბათილად იქნა ცნობილი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე განახლდა წარმოება. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 11 იანვრის განჩინება გამოცხადდა სასამართლო სხდომაზე, რომელსაც ესწრებოდა ე. პ-ის წარმომადგენელი ი. გ-ე და ამდენად, ე. პ-ისათვის ამ დღიდან ცნობილი იყო, რომ გაუქმდა გადაწყვეტილება, რომლითაც მას ინდვიდუალურ საკუთრებაში ჰქონდათ გამოყოფილი 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. 2006 წლის 22 მარტს გაიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ე. პ-ის სარჩელის განხილვა მოპასუხეების: ს. ა-ის, სმ. ა-ის, მრ. ჩ-ის, მდ. ჩ-ისა და თ. ჩ-ის მიმართ საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთიდან 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეალურად გამოყოფის და მისთვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ და 2006 წლის 11 იანვრის განჩინებით 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის გამო საქმის წარმოება განახლდა. 2006 წლის 22 მარტის სასამართლო სხდომას თავად ესწრებოდა ე. პ-ი, ასევე მისი წარმომადგენლები: ი. გ-ე და ი. ზ-ე. აღნიშნულ სხდომაზე საქმის წარმოება შეჩერდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს წარმოებაში არსებულ სხვა საქმის განხილვამდე და მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ე.პ-მა იცოდა თავისი საკუთრების (59 კვ.მ მიწის ნაკვეთის) უფლების დამდგენი დოკუმენტის, კერძოდ, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ, რომელსაც შემდეგ უნდა მოჰყოლოდა 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთის კვლავ საერთო საკუთრებაში დაბრუნება, ის არ დაელოდა მისივე სარჩელის განხილვას და 2007 წლის 31 ოქტომბერს აღნიშნული მიწის ნაკვეთი გაასხვისა თავისი წარმომადგენლის ი.გ-ის დედა თ. ლ-ის სახელზე, ხოლო ამ უკანასკნელმა იმავე მიწის ნაკვეთი 2007 წლის 19 დეკემბერს გაასხვისა დ. დ-ის სახელზე, (2010 წლის 9 სექტემბერს ე. პ-ის წარმომადგენელმა ი. ზ-ემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 81-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელი გამოიხმო და ე.პ-ის სარჩელი დარჩა განუხილველად). აღნიშნულით ე.პ-მა ჩაიდინა სისხლის სამართლის კოდექსის 360-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული _ თვითნებობა, რაც დასტურდება სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ ბათუმის რაიონული პროკურატურის 2010 წლის 16 აგვისტოს დადგენილებით, (დადგენილების თანახმად, ამნისტიის აქტის საფუძველზე საქმეზე შეწყდა წინასწარი გამოძიება, რაც არ ნიშნავს იმას, რომ ე.პ-ს სამოქალაქო წესით არ უნდა დაეკისროს საერთო საკუთრების გასხვისების გამო უსაფუძვლოდ მიღებული სარგებლის თანამესაკუთრეებისათვის მათი წილის პროპორციულად გადახდა. მოპასუხე მხარის წარმომადგენელმა სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა, რომ ე.პ-მა იდეალური წილიდან გაასხვისა თავისი წილი. ვინაიდან აღნიშნული მიწის ნაკვეთი გასხვისებულია და შემძენი არის კეთილსინდისიერი, ე.პ-ს აღარ შეუძლია, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი დააბრუნოს საერთო საკუთრებაში, ამიტომ მან სხვა თანამესაკუთრეებს მისი წილის გამოყენებით უნდა დაუბრუნოს 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ღირებულება, გასხვისებული 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან ქ.ბათუმში, პ-ის ქუჩა ¹112 მდებარე 824,7 კვ.მ მიწაზე მდგარ 344,49 კვ.მ შენობა-ნაგებობაში თითოეული თანამესაკუთრის ინდივიდუალური საკუთრების შეფარდების შედეგად ე. პ-ის წილი შეადგენს 9,3%-ს, რ. ა-ის წილი შეადგენს 28,3%, ლ.ჩ-ის, ი.ლ-ისა და ზ.ჩ-ის წილი _ 38,5%-ს. რადგან ე.პ-ის მიერ მიწის ნაკვეთი გაიყიდა 20 000 აშშ დოლარად, ამ თანხიდან 9,3% ანუ 1860 აშშ დოლარი ეკუთვნის თავად ე. პ-ს; 28,3% ანუ 5600 აშშ დოლარი _ რ. ა-ს, 23,9% ანუ 4780 აშშ დოლარი _ სმ. ა-ის უფლებამონაცვლე გ.ფ-ს, 38,5% ანუ 7700 აშშ დოლარი _ ლ. ჩ-ეს, ი. ლ-ესა და ზ. ჩ-ეს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

1990 წელს ე. პ-მა ქ.ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო-სარემონტო საწარმო გაერთიანებისაგან შეიძინა ქ.ბათუმში, პ-ის ქუჩა ¹112-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/7 ნაწილი, რაც შეადგენდა ლიტერ „ა-ს“ 18,4 კვ.მ საცხოვრებელ ფართს; 17,9 კვ.მ დამხმარე ფართსა და 32.33 კვ.მ სარდაფს. მთელი სახლთმფლობელობა ნასყიდობის დროისათვის შედგებოდა 143 კვ.მ საცხოვრებელი ფართისა და 102.19 კვ.მ დამხმარე ფართისაგან, რომელიც განლაგებული იყო 824.7 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ქ.ბათუმში, პ-ის ქუჩა ¹112-ში მდებარე საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურ საკუთრებებში გამოეყო 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და მოპასუხემ მიკუთვნებული 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება 2003 წელს აღრიცხა საჯარო რეესტრში. საჯარო რეესტრშივე დაირეგისტრირა მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინაც, მაგრამ საჯარო რეესტრმა დაუშვა შეცდომა და, ნაცვლად ე.პ-ის მიერ შეძენილი ფართისა, მას საკუთრებად დაურეგისტრირა 32 კვ.მ ფართის მქონე საცხოვრებელი ბინა. აღნიშნული უსწორობის გასწორება საჯარო რეესტრის მეშვეობით ვერ ხერხდება, საწინააღმდეგო შემთხვევაში, გასარკვევია ტექ. ბიუროს მონაცემებში მითითებული დარჩენილი ფართის ბედი. რ. ჩ-ე ყველანაირად ცდილობდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებას. მართალია, 2006 წლის 11 იანვრის სასამართლოს სხდომას ესწრებოდა ე. პ-ის წარმომადგენელი ი. გ-ე, მაგრამ ი. გ-ე, რ.ჩ-ის წარმომადგენელ გ. მ-ის მუქარის გამო, იძულებული გახდა, არ დასწრებოდა სასამართლო სხდომას ბოლომდე, ამიტომ ე. პ-ისათვის ცნობილი არ იყო სასამართლოს 2006 წლის 11 იანვრის განჩინების შესახებ, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე განახლდა წარმოება. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, არ დაუდასტურებიათ სარჩელის ის გარემოება, რომ ე. პ-მა გაასხვისა მიწის ნაკვეთი, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა და აღნიშნული დასტურდება სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ ბათუმის რაიონული პროკურატურის 2010 წლის 16 აგვისტოს დადგენილებით. მოპასუხემ მიუთითა 2010 წლის პირველი ოქტომბრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლში განხორციელებულ ცვლილებებზე, რომლის თანახმადაც სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს აღარ აქვთ პრეიდიციული ძალა. ქ.ბათუმის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2003 წლის 2 ოქტომბრის წერილით და მიწის მართვის სამმართველოს 2003 წლის 28 ოქტომბრის წერილით დადგენილია, რომ ე. პ-ს ყოველთვის ეკუთვნოდა სახლთმფლობელობის 1/7 ნაწილი და მიწის ნაკვეთიდან მისი წილი საკუთრება შეადგენს 117 კვ. მეტრს. რ. ჩ-ე და მისი ოჯახის წევრები წლების განმავლობაში ავიწროვებდნენ ე. პ-ს, არ აძლევდნენ საშუალებას, ესარგებლა საერთო მიწის ნაკვეთით, ჩ-ეები ასევე ხელს უშლიდნენ მისი წილის გასხვისებაში. ე. ჩ-ემ სამართლებრივად სრულად კანონიერად გაასხვისა 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რაც მის საკუთრებას წარმოადგენდა და მის საერთო სარგებლობაში დარჩა 68 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. მისი ამ მოქმედებით მოსარჩელეებს არ მიდგომიათ ზიანი და აღნიშნულით მოპასუხე არ გამდიდრებულა უსაფუძვლოდ, რადგან მან გაასხვისა ის მიწის ნაკვეთი, რაც მისი საკუთრება იყო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით ი. ლ-ის, ზ. ჩ-ის, ლ. ჩ-ისა და რ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ე. პ-ს ლ. ჩ-ის, ი. ლ-ისა და ზ. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის _ 7700 აშშ დოლარის, ხოლო რ. ა-ის სასარგებლოდ _ 5600 აშშ დოლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით ე. პ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილება და ლ. ჩ-ის, ზ. ჩ-ის, ი. ლ-ისა და რ. ა-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ე. პ-ს ლ. ჩ-ის, ზ. ჩ-ისა და ი. ლ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრა 6 980 (ექვსი ათას ცხრაას ოთხმოცი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, ხოლო რ. ა-ის სასარგებლოდ _ 5 140 (ხუთი ათას ას ორმოცი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად, იგი უნდა გაუქმდეს, რადგანაც სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.ბათუმში, პ-ის ქ¹112-ში მდებარე უძრავი ქონების თანამესაკუთრები არიან ე. პ-ი, დ. დ-ე, რ. ა-ი, გ. ფ-ი, ლ. ჩ-ე, ზ. ჩ-ე და ი. ლ-ე. ამ მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთის საერთო ფართი 824,7 კვ. მეტრია, ხოლო შენობა-ნაგებობების საერთო ფართი _ 344,46 კვ. მეტრი. ე. პ-ს შენობათა საერთო ფართიდან ეკუთვნის 67,22 კვ.მ, რ. ა-ს – 97,7 კვ.მ, გ. ფ-ს – 82,09 კვ.მ, ხოლო ლ. ჩ-ეს, ზ. ჩ-ესა და ი. ლ-ეს – 132,7 კვ.მ. დ. დ-ე არის 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა ე. პ-ის სარჩელი და მას საერთო სარგებლობის ეზოდან, საკუთარი სარგებლობისათვის, გამოეყო 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ე. პ-ი, საჯარო რეესტრში აღირიცხა ამ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 11 იანვრის განჩინებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი და საქმის წარმოება ე.პ-ის სარჩელის გამო განახლდა. ამავე სასამართლოს 2010 წლის 28 ივნისის განჩინებით კი ე. პ-ის წარმომადგენლის, ი. ზ-ის შუამდგომლობა სარჩელის გამოხმობის თაობაზე დაკმაყოფილდა და ე. პ-ის სარჩელი დარჩა განუხილველად. 2007 წლის 31 ოქტომბერს ე. პ-მა სადავო 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი 20 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა თ. ლ-ეს, მან კი 2007 წლის 19 დეკემბერს ნაკვეთი გაასხვისა დ. დ-ის სახელზე.

პალატამ მიუთითა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისადაც 2007 წლის 1 აგვისტოსათვის ქ.ბათუმში, პ-ის ქ¹112-ში მდებარე სახლი შედგებოდა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული 4 ბინისაგან, ანუ აღნიშნულ მისამართზე მდებარე სახლი იყო და არის მრავალბინიანი. სასამართლოს განმარტებით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, რადგან კანონის ამოქმედების დროისათვის ბათუმში, პ-ის ქ¹112-ში მდებარე სახლი განთავსებული იყო ერთ მიწის ნაკვეთზე და მასში მდებარეობდა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ოთხი ბინა, 2007 წლის 1 აგვისტოდან ამ სახლში დაფუძნებულად ჩაითვალა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა, ხოლო ბინათა მესაკუთრენი ჩაითვალნენ ამხანაგობის წევრებად.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ქვეპუნქტის შესაბამისად, სადავო 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას, რის გამოც ამ მიწის ნაკვეთის ინდივიდუალური მესაკუთრე ე. პ-ი არასდროს ყოფილა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. პ-ს ნაკვეთი საკუთრებაში არ გადასცემია. 1999 წლის 13 დეკემბერს დავაზე მიღებული გადაწყვეტილების საგანი იყო «ეზოთი სარგებლობის წესის დადგენა» და საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებითაც, მიწა მოსარჩელეს გამოეყო «სარგებლობისათვის» და არა საკუთრებაში. აღნიშნული პირდაპირაა მითითებული, ამ საქმეზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ 2000 წლის 24 მაისს გამოტანილ განჩინებაში, სადაც აღნიშნულია, რომ «სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა დავის საგანს არ წარმოადგენდა პირველ და მეორე ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის დროს და საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლის შესაბამისად, მხარეს უარი უთხრა დავის საგნის შეცვლაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ე.პ-ს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება არ მოუპოვებია. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, მიწაზე სარგებლობაში გამოყოფილ მიწაზე უფლება. მართალია, საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა საკუთრებად, თუმცა, პალატის განმარტებით, თავისთავად, რეგისტრაციის ფაქტი არარსებულ უფლებას ნამდვილად ვერ აქცევს.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ 2007 წლის 1 აგვისტოსათვის ე. პ-ი სადავო ნაკვეთის მესაკუთრედ ვერ ჩაითვლებოდა იმ შემთხვევაშიც, სასამართლოს გადაწყვეტილებით ნაკვეთი საკუთრებაში მართლაც რომ გადასცემოდა, რადგანაც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 11 იანვრის განჩინებით ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი და, ცხადია, ამით გაბათილდა გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგებიც.

სასამართლომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების შესაბამისად, რადგანაც 2007 წლის 1 აგვისტოს მდგომარეობით, სახლი შედგებოდა 4 ინდივიდუალური სარგებლობის საგნისაგან, ბინისაგან და, შესაბამისად, საერთო ქონებას ჰყავდა 4 მეწილე, ჩათვალა, რომ საერთო ქონებაში მოდავე მხარეთა წილი შეადგენდა: ა) დუარდ პ-ი _ 67,22/379,71=0,177; ე.ი 17,7%, ბ) რ. ა-ი _ 97,7/379,71=0,257; ე.ი 25,7%, გ) ლ. ჩ-ე, ზ. ჩ-ე, ი. ლ-ე _ 132,7/379,71=0,349; ე.ი. 34,9%. სასამართლომ იხელმძღვანელა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის «ი» ქვეპუნქტით და მიიჩნია, რომ აპელანტის მიერ 2007 წლის 31 ოქტომბერს დადებული გარიგების შედეგად მიწის ნაკვეთი, რომელიც წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებას, გახდა ინდივიდუალური საკუთრება, შესაბამისად, მან შეიცვალა ფუნქციური დანიშნულება, ამიტომ, მიწის ნაკვეთის გასხვისებით მოხდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების განვითარება. სადავო გარიგებით მნიშვნელოვნად შეიცვალა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონება და ამხანაგობის დანარჩენი წევრები ვეღარ ისარგებლებენ ამ ქონებით, რადგან ის უკვე ინდივიდუალურ საკუთრებაშია. ამის გამო, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება ნაკვეთის გასხვისების თაობაზე უნდა მიეღო ამხანაგობის ყველა წევრს ერთხმად, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია და მითითებული გარემოება გამორიცხავდა აპელანტის უფლებას ზემოხსენებული გარიგების დადებაზე. აპელანტის მოქმედება იყო მართლსაწინააღმდეგო და მისი მოქმედებით მოწინააღმდეგე მხარემ განიცადა ქონებრივი დანაკლისი _ მიადგა ზიანი.

სასამართლომ იხელმძრვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 409-ე მუხლით და, ვინაიდან პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელია, სასამართლომ ჩათვალა, რომ აპელანტი ვალდებულია, მოწინააღმდეგე მხარეებს გადაუხადოს კომპენსაცია.

სასამართლომ მიუთითა სადავო მიწის ნაკვეთის გასხვისების ფასზე _ 20 000 აშშ დოლარზე და თანასაკუთრებიდან მოწინააღმდეგე მხარეთათვის კუთვნილი წილის გათვალისწინებით, ჩათვალა, რომ ე.პ-ს რ. ა-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს თანხის 25,7% _ 5140 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, ხოლო ლ. ჩ-ის, ზ. ჩ-ისა და ი. ლ-ის სასარგებლოდ – 20 000 აშშ დოლარის 34,9% _ 6980 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. პ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის ფარგლებს და საკუთარი ინიციატივით მოახდინა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევა, არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, რითაც უხეშად დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები. სასამართლომ ასევე დაარღვია ამავე კოდექსის მე-4 და მე-5 მუხლებით განსაზღვრული ფუნდამენტური პრინციპები: მხარეთა შეჯიბრობითობა, დისპოზიციურობა და მართლმსაჯულების განხორციელება მხარეთა თანასწორობის საწყისზე. სასამართლომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის დასარეგულირებლად არასწორად გამოიყენა «ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ» საქართველოს კანონი, არასწორად განმარტა აღნიშნული კანონის ნორმები და ე.პ-ის მიმართ დაირღვა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება.

სააპელაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს, რომ სადავო 59 კვ.მ ფართი სასამართლო გადაწყვეტილებით სარგებლობაში გამოეყო ე.პ-ს და 2002 წლიდან ფართზე საკუთრების უფლება აღრიცხულია საჯარო რეესტრში. საკუთრების უფლება კასატორს მიწის ნაკვეთზე წარმოეშვა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე და, ნაცვლად სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგისა, სასამართლომ არასწორად მიუსადაგა ახალი კანონი მის ამოქმედებამდე 5-7 წლით ადრე წარმოშობილ ურთიერთობას. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტი და არასწორად დაადგინა, რომ სადავო სახლთმფლობელობა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლია, ბინა, რომელიც შეიძინა კასატორმა ორი პირის საცხოვრებელი ფართისგან შედგება. ზემოხსენებული კანონის გამოყენების შემთხვევაშიც კი, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის «ა» და «ლ» ქვეპუნქტებით. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის თანახმად, სადავო ურთიერთობა ამ ნორმატიული აქტით უნდა დარეგულირდეს, რადგანაც ამავე კანონის მე-12 მუხლის შესაბამისად, ამხანმაგობა არ ყოფილა დაფუძნებული, ასევე არაა სახეზე 30-ე მუხლით დადგენილი წინაპირობები _ თანასაკუთრებაში შემავალი მიწის ნაკვეთის საზღვრების დადგენა. საქმეზე დადგენილია ის გარემოებაც, რომ სადავო 59 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 2002 წლიდან აღრიცხულია ე.პ-ის საკუთრების უფლება. სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დარღვევით არასწორად ჩათვალა, რომ სადავო სახლს ჰყავდა ოთხი მესაკუთრე. მართალია, აღნიშნული სახლები განლაგებულია 824 კვ.მ მიწაზე, თუმცა მდებარეობს ცალ-ცალკე, მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებზე. სააპელაციო პალატამ განმარტა საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის გადაწყვეტილება, რისი უფლებაც მას არ გააჩნდა, გადაწყვეტილება იყო აღსრულებული და შესული კანონიერ ძალაში.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ასევე ფაქტობრივი გარემოებები, მიუხედავად პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით უდავოდ დადგენილ გარემოებებზე მხარის მიერ პრეტენზიის წარუდგენლობისა, პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ე.პ-ს სადავო მიწა საკუთრების უფლებით არ გადასცემია.

საქმეში წარმოდგენილი წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის ოქმით დასტურდება, რომ ე.პ-მა ჩაიდინა დანაშაული და მის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნა შეწყვეტილია ამნისტიის აქტის საფუძველზე. დანაშაულად მიჩნეულია ე.პ-ის მიერ იმ მიწის ნაკვეთის გასხვისება, რომელიც საჯარო რეესტრში გამსხვისებლის სახელზეა აღრიცხული და ბინას არ ადევს ყადაღა. მითითებული საქმე სასამართლომ არ განიხილა, რაც გასაჩივრებულია ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. პ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ე. პ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ირაკლი შავაძის მიერ გადახდილი 1016.87 ლარის 70% _ 711.809 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ ე. პ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» ირაკლი შავაძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან _ 711.809 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.