ას-1195-1215-2011 21 ნოემბერი 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ბ. ფ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ი-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ფ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბ. ფ-ას მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: ქ. ბათუმში, ფ-ის ქ. ¹13-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მის მამას, ხ. ფ-ას, რომელმაც სიცოცხლეში, 1992 წლის მარტში, ორივე ძმას თანაბრად უანდერძა როგორც საცხოვრებელი სახლი, ისე დამხმარე სათავსები და მიწის ნაკვეთი. მოსარჩელის მამა ხ. ფ-ა გარდაიცალა 1992 წლის მაისში. ძმებს შორის დანაშთი ქონება რეალურად არ გაყოფილა, რის გამოც სადავო გახდა უძრავი ქონების სარგებლობის უფლება, ამიტომ მოსარჩელე მოითხოვს, განხორციელდეს სამკვიდრო უძრავი ქონების – საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფა. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ გაყოფა შესაძლებელია, როგორც მიწის ნაკვეთის, ისე საცხოვრებელი სახლის საცხოვრებელი და დამხმარე ფართებისა. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ მოპასუხე იმაზე მეტ ფართს ფლობს, ვიდრე ეს ანდერძით იყო გათვალისწინებული.

მოპასუხე ბ. ფ-ამ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: საცხოვრებელი სახლის სხვაგვარად გაყოფა შეუძლებელია, ფაქტობრივად უკვე გაყოფილია. თ. ფ-ას სურს, საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის გაყიდვა და თანხის განაწილება. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ ლიტერ „ბ“ არის მოპასუხის აშენებული. აღნიშნულ შენობაზე არსებობდა გარდაცვლილი მამკვიდრებლის თანხმობა. გარდა ამისა, ლიტერი „ბ“ არის გარემონტებული, გაწეულია შესაბამისი ხარჯი. მათ მამამისმა სიცოცხლეში გაუყო ქონება და მოსარჩელეს პრეტენზია არ გამოუთქვამს. თუ გაყოფა მოხდება, უნდა გაიყოს ყველაფერი გარდა კომერციული ფართისა, რადგან ის სამკვიდროში არ შედის.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ. ფ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ფ-ამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით ბ. ფ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება, თ. ფ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა საზიარო უფლება ბათუმში, ფ-ის ქ.¹13-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე სსიპ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტის ექსპერტის 2011 წლის 22 მარტის ¹195/15-2011 დასკვნის ¹3 დანართით შემოთავაზებული გაყოფის ვარიანტის შესაბამისად და ბ. ფ-ას უნდა მიეკუთვნოს ამ დანართის დაშტრიხული ფონით აღნიშნული ფართი, ხოლო ნ. ი-ს – დაწერტილებული ფონით აღნიშნული ფართი. დანართზე თეთრი ფონით აღნიშნული ფართი უნდა დარჩეს მხარეთა საერთო საკუთრებაში. შესაბამისად, დასკვნის მიხედვით, ბ. ფ-ას უნდა მიეკუთვნოს, ოთახები: ¹1-1 – ფართით 23.2 კვ.მ. ¹1-2 – ფართით 10.1 კვ.მ. ¹1-3 – ფართით 4.8 კვ.მ. ¹1-4 ფართით 2.6 კვ.მ. ¹1-5 – ფართით 3.6 კვ.მ. ¹2- 1 – ფართით 12.8 კვ.მ. ¹2-2 – ფართით 13.0 კვ.მ. ¹2-8^ა – ფართით 9.2 კვ.მ. ¹2-0 – ფართით 4.6 კვ.მ. ¹2-1- - ფრთით 9.2 კვ.მ. ¹ა1-1 – ფართით 24.3 კვ.მ. ¹ა1- 2 – ფართით 10.1 კვ.მ. ¹ა1-3 – ფართით 6.6 კვ.მ. ნ. ი-ს უნდა მიეკუთვნოს დასკვნის მიხედვით ოთახები: ¹1-6 – ფართით 2,8 კვ.მ. ¹1-7 – ფართით 6,6 კვ.მ. ¹1-8 – ფართით 7.0 კვ.მ. ¹1-9 – ფართით 14,4 კვ.მ. ¹1-10 – ფართით 4,2 კვ.მ. ¹1-11 – ფართით 4,3 კვ.მ ¹2-3 – ფართით 24.5 კვ.მ. ¹2-4 – ფართით 13.5 კვ.მ. ¹2-5 – ფართით 13,8 კვ.მ. ¹206 – ფართით 12,6 კვ.მ. ¹2-7 – ფართით 3,6 კვ.მ. ¹2-ბ – ფართით 4.0 კვ.მ. ¹2-11 – ფართით 4,2კვ.მ. ¹ა1-4 – ფართით 18,4 კვ.მ. ¹ა1-5 – ფართით 1,6 კვ.მ. ¹ა1-6 – ფართით 5.5 კვ.მ.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ბათუმში, ფ-ის ქ.¹13-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი ეკუთვნოდა ხ. ფ-ას. ხ. ფ-ა გარდაიცვალა 1992 წლის 2 მაისს და მისი სამკვიდრო, თანაბარწილად მიიღეს შვილებმა: თ. ფ-ამ და ბ. ფ-ამ. შესაბამისად, თითოეული მათგანი გახდა სადავო ქონების ½1/2 ნაწილის მესაკუთრე. 2010 წლის 24 აპრილს თ. ფ-ა გარდაიცვალა და მისი სამკვიდრო მიიღო ნ. ი-მა. სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრენი არიან ნ. ი-ი და ბ. ფ-ა. მხარეებს სახლი, ფაქტობრივად გაყოფილი აქვთ ორ ნაწილად და თითოეული მათგანი ამ ნაწილებს დამოუკიდებლად ფლობენ. მიწის ნაკვეთი კი მხარეთა შორის არ არის გაყოფილი.

პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 1452-ე მუხლის თანახმად განმარტა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრსა და ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში რეგისტრირებული იყო ხ. ფ-ასა და თ. ფ-ას თანასაკუთრებად, ამ ქონების თანამესაკუთრენი იყვნენ თამაზ და ბ. ფ-ები. ბ. ფ-ასა და თ. ფ-ას, თავიანთი წილის მიხედვით, ფაქტობრივად გაყოფილი ჰქონდათ ხ. ფ-ას სამკვიდრო, ინდივიდუალურად ფლობდნენ შენობის გამოყოფილ ნაწილებს და აწარმოებდნენ სარეკონსტრუქციო სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოებს. ამის გამო, საზიარო უფლების გაუქმების დროს გათვალისწინებული უნდა იყოს მხარეთა შორის საზიარო საგნით სარგებლობის დამკვიდრებული წესი. ქონება უნდა გაიყოს ისე, როგორც იგი, ფაქტობრივად აქვთ გაყოფილი მხარეებს, თუმცა, ამავდროულად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ საზიარო საგნის გაყოფით არ უნდა შემცირდეს მისი ღირებულება. ყოველივე ამას კი შეესაბამება სსიპ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტის ექსპერტის 2011 წლის 22 მარტის დასკვნის ¹3 დანართი შემოთავაზებული გაყოფის ვარიანტი. გაყოფის ამ ვარიანტით მხარეთა საკუთრებაში რჩება სახლის ის ნაწილები, რომელსაც ისინი ფაქტობრივად ფლობენ და, ამასთან, მხარეთა შორის იყოფა ე.წ კომერციული დანიშნულების ფართიც. შესაბამისად, საგნის გაყოფის ამ ვარიანტში გათვალისწინებულია, როგორც საგნის სარგებლობის დამკვიდრებული წესი, ასევე მისი ღირებულება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ფ-ამ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: არ შეიძლება გაზიარებული იქნას ის ფაქტობრივი გარემოება, რომლის მიხედვითაც თითქოსდა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტის ექსპერტის 2011 წლის 22 მარტის დასკვნის ¹3 დანართი შემოთავაზებული გაყოფის ვარიანტით შეიძლებოდა საზიარო ქონების გაუქმება და ამ ქონების რეალურად ორ ტოლ ნაწილად გაყოფა. აღნიშნულ ექსპერტიზის დასკვნაში მითებულია, რომ შესაძლებელი იყო საცხოვრებელი ფართიდან ოთახების გამიჯვნა, ხოლო შესასვლელის, ეზოს, თავისუფალი მიწის ნაკვეთისა და ასასვლელი კიბის ნაწილის იზოლირება შეუძლებელია და ის უნდა დარჩეს საერთო სარგებლობაში. აქედან გამომდინარე, უძრავი ქონების მხოლოდ ნაწილის რეალურად გამოყოფით დადგენილ იქნა, რომ მხარეთა ქონების სრული იზოლირება არ შეიძლებოდა. გაუგებარია, ასევე საზიარო ქონების გაყოფის კრიტერიუმი, რომელიც, როგორც სასამართლო მიუთითებს, მხედველობაში იქნა მიღებული მხარეთა ფაქტობრივ სარგებლობაში არსებული მდგომარეობა. ამასთანავე, სასამართლომ გაყო რა ამგვარი სახით საზიარო ქონების საცხოვრებელი ფართის ოთახები, ნ. ი-ს რეალური წილის სახით მიაკუთვნა იმაზე მეტი ფართი, რაც საერთოდ თანაზიარი ქონებიდან ეკუთვნოდა. ნ. ი-ს რეალური წილის სახით გამოეყო 141 კვ.მ, ხოლო ბ. ფ-ას _ 134,9 კვ.მ., რაც არასწორია და ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლს. გაუგებარია, რა კრიტერიუმით იქნა განსაზღვრული და გაანგარიშებული საზიარო ქონების ღირებულება. ექსპერტიზის დასკვნის შემოთავაზებული გაყოფის ვარიანტით ბ. ფ-ასათვის გადაცემული ოთახების ნაწილი, კერძოდ, პირველი სართულის ოთახები: ¹1-3, 1-4, 1-5, 1-2 მიშენებულია, რომელსაც საყოფაცხოვრებო მნიშვნელობა არ გააჩნია. მაშასადამე, საზიარო ქონების გაუქმებისა და ნატურით გაყოფის შედეგად ნ. ი-ს გადაეცა გაცილებით ნათელი, მეტად ღირებული საცხოვრებელი ფართი, რითაც კასატორისათვის გადაცემული ფართის ღირებულება ერთი ორად შემცირდა. გარდა ამისა სასამართლომ მიაკუთვნა რა შენობის მეორე სართულზე ბ. ფ-ას ოთახები: ¹2-8ა, 2-9, 2-10 სამართლებრივად არ შეაფასა, რომ აღნიშნული ფართი ღია აივანია, რომელსაც საყოფაცხოვრებო მნიშვნელობა არ გააჩნია, ასეთ შემთხვევაში აივნი მთლიანად არ უნდა ჩაითვალოს საცხოვრებელ ფართად და სხვა ფართის მსგავსად არ უნდა დაანგარიშდეს. კომერციული ფართები ორივე მხარის ძირითადი შემოსავლის წყაროა, გაუგებარია, რატომ გაყო მხოლოდ ბ. ფ-ას ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული „კომერციული ფართი“, რომლის ნაწილი ნ. ი-ს მიაკუთვნა, ხოლო ნ. ი-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული „კომერციული ფართი“ არ გაყო და ის მთლიანად მოწინააღმდეგეს დარჩა. სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს იმიტომაც, რომ ბ. ფ-ას სარგებლობაში არსებული ე.წ კომერციული ფართი წარმოადგენს მის ინდივიდუალურ საკუთრებას, რადგან ის აშენებულ იქნა მისი სახსრებით, რაზეც არსებობდა მამკვიდრებლის თანხმობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ. ფ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია საზიარო უფლების გაუქმება. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 963-ე სსმუხლის გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ბ. ფ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ბ. ფ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

ბ. ფ-ას დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.