ას-1223-1243-2011 07 ნოემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ლ. ქ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ გ-ის საჯარო სკოლა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გაჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 4 ოქტომბერს ხაშურის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ლ. ქ-ემ მოპასუხე სსიპ ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ გ-ის საჯარო სკოლის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სამუშაოდან მისი გათავისუფლების შესახებ მოპასუხე დაწესებულების დირექტორის 2010 წლის 2 სექტემბრის ¹96 ბრძანების ბათილად ცნობა (ტომი 1, ს.ფ. 2-12).

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ქ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 78-81).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ. ქ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა (ტომი 1, ს.ფ. 89-98).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინებით ლ. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეები იმყოფებოდნენ შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში და მათ შორის გაფორმებული იყო ვადიანი, წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება ¹4;

ზემომითითებული ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განსაზღვრული იყო 2009 წლის 1 სექტემბრიდან 2010 წლის 1 სექტემბრამდე;

ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელე (დასაქმებული) შრომით საქმიანობას ახორციელებდა მოპასუხე საჯარო სკოლაში (დამსაქმებელი) პირველი კლასის მასწავლებლის თანამდებობაზე;

სსიპ ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ გ-ის საჯარო სკოლის დირექტორის 2010 წლის 2 სექტემბრის ¹96 ბრძანებით, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, დაწყებითი კლასის მასწავლებელი ლ. ქ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და მოეხსნა საათობრივი დატვირთვა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ საქმეზე უმთავრეს სადავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა საკითხი იმის შესახებ, თუ რა სახის შრომის კონტრაქტი იყო გაფორმებული მხარეთა შორის _ ვადიანი თუ უვადო. მოსარჩელე ლ. ქ-ე თავის მოთხოვნას ასაბუთებედა იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მასთან სკოლის დირექციას გაფორმებული ჰქონდა უვადო ხელშეკრულება, რის გამოც მოპასუხის ბრძანება, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ იყო უკანონო. მითითებული გარემოების დადასტურების მიზნით, მოსარჩელემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს წარუდგინა სკოლის დირექციასთან იგივე ნომრით გაფორმებული შრომის ხელშეკრულების დაუმოწმებელი ასლი, რომელშიც ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გრაფა არ იყო სრულად შევსებული. კერძოდ, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ხელშეკრულების დაუმოწმებელ ასლში მითითებული არ იყო ხელშეკრულების მოქმედების დასრულების ვადა, ხოლო მოპასუხის მიერ სათანადო წესით დამოწმებულ ხელშეკრულების ასლში მითითებული იყო ხელშეკრულების მოქმედების დასრულების ვადა _ 2010 წლის 1 სექტემბერი.

ამ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, მოსარჩელემ ვერ შეძლო სასამართლოსათვის წარედგინა სადავო ხელშეკრულების დედანი ან მისი სათანადო წესით დამოწმებული ასლი, ხოლო მოპასუხემ წარადგინა სათანადო წესით დამოწმებული სადავო ხელშეკრულების ასლი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი შრომითი ხელშეკრულების დაუმოწმებელ ასლს სწორად არ მიანიჭა მტკიცებულებითი მნიშვნელობა, ხოლო მოპასუხის მიერ წარდგენილი სადავო ხელშეკრულების სათანადო წესით დამოწმებული ასლით კი, დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მხარეთა შორის 2009 წლის 1 სექტემბერს დაიდო შრომითი კონტრაქტი 1 წლის ვადით, 2009 წლის 1 სექტემბრიდან 2010 წლის 1 სექტემბრამდე.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე სწორად გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ სადავო შრომითი ¹4 კონტრაქტზე მითითებული არ იყო მისი დადების თარიღი, რის გამოც სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია ის გარემოება, რომ შრომითი კონტრაქტი დაიდო სსიპ «ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ გ-ის საჯარო სკოლის” დირექტორის 2009 წლის 1 სექტემბრის ¹94 ბრძანების მე-2 ნაწილის შესაბამისად ანუ ბრძანების შემდეგ, 2009 წლის 1 სექტემბრიდან.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ მოპასუხე საჯარო სკოლაში იმ პერიოდში (2009-2010 სასასწავლო წელი) დასაქმებულ ყველა მასწავლებელთან და მათ შორის მოსარჩელე ლ. ქ-ესთანაც დადებული იყო ვადიანი შრომის ხელშეკრულება, პირველი ინსტანციის სასამარლომ მართებულად მიუთითა სკოლის დირექტორის 2009 წლის 1 სექტემბრის ¹94 ბრძანებასა და სასამართლო სხდომაზე თავად მოსარჩელის ინიციატივით დაკითხული მოწმე მ. ჯ-ის ჩვენებაზე. რაც შეეხებოდა აპელანტის (მოსარჩელის) შუამდგომლობით ხაშურის რაიონული პროკურატურიდან გამოთხოვილ იმ ექსპერტიზის დასკვნებს, რომლებიც ჩატარებულ იქნა სისხლის სამართლის საქმეზე მიმდინარე გამოძიების პროცესში სადავო ხელშეკრულების სიყალბის დადგენის მიზნით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მათ საფუძველზე ვერ ბათილდებოდა წინამდებარე დავის გადაწყვეტისათვის უმთავრესი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული იყო ვადიანი შრომის ხელშეკრულება _ 2009 წლის 1 სექტემბრიდან 2010 წლის 1 სექტემბრამდე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი არეგულირებს შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლებს. აღნიშნული ნორმის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ერთ-ერთი საფუძველია შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა ნიშნავს შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის დასრულებას დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის, რაც შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა მიზეზით და საფუძვლით, როგორიცაა შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა, შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა, მხარეთა შეთანხმება და ა.შ. აღნიშნული საფუძვლები განმტკიცებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილში. შრომითი ურთიერთობის მონაწილეებს უფლება აქვთ შრომითი ხელშეკრულების დადებისას (შრომითი ურთიერთობის დაწყებისას) თავად განსაზღვრონ და გადაწყვიტონ შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგინდა, რომ ლ. ქ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის საფუძველზე. მოსარჩელესთან შრომით ურთიერთობაში ყოფნის სურვილი ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტის მიხედვით, დამსაქმებელმა გამოთქვა 2010 წლის 1 სექტემბრამდე, რასაც ხელშეკრულებაზე ხელისმოწერით დაეთანხმა დასაქმებული. სადავო ბრძანების ფაქტობრივი საფუძველი გახდა სწორედ შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ასეთ შემთხვევაში გათავისუფლების საფუძველი ხელშეკრულებიდანვე გამომდინარეობდა და დამსაქმებელი შეზღუდული არ იყო სადავო ბრძანების გამოცემაში. ამ გარემოების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა ლ. ქ-ის გათავისუფლების შესახებ გამოცემული ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი (ტომი 2, ს.ფ. 105-113).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 15 ივნისის განჩინება ლ. ქ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, რის საფუძვლადაც მიუთითებს შემდეგ გარემოებებზე:

სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ არასწორად დაადგინა და შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის გამოც მოსარჩელეს უსაფუძვლოდ უთხრა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა მოპასუხე გ-ის საჯარო სკოლის წარმომადგენლების პოზიცია და სათანადო შეფასება არ მისცა ლ. ქ-ის მიერ წარდგენილ 2009 წლის 1 სექტემბრის ¹4 შრომით ხელშეკრულებას. სასამართლომ მხედველობაში მიიღო სოფელ გ-ის საჯარო სკოლის დირექტორის მიერ შემდგომში გაყალბებული შრომითი ხელშეკრულება და ჩათვალა, რომ თითქოს მხარეთა შორის დადებული იყო შრომის კონტრაქტი ერთი წლის ვადით. სინამდვილეში ადგილი ჰქონდა შრომის ხელშეკრულების გაფორმებას განუსაზღვრელი ვადით. გარდა ამისა, სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა ხაშურის რაიონული პროკურატურიდან გამოთხოვილ მასალებს, ექსპერტიზის დასკვნებს, რომლებიც სკოლის დირექტორის მიერ შედგენილი შრომითი ხელშეკრულების სიყალბეს ადასტურებდა. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, რომ სოფელ გ-ის სკოლის დირექტორი დაინტერესებული იყო მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნით, რადგან ამ უკანასკნელმა მხარი არ დაუჭირა სკოლის დირექტორს აღნიშნულ თანამდებობაზე დანიშვნისას (ტომი 2, ს.ფ. 118-124).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ლ. ქ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.