ას-1270-1290-2011 1 ნოემბერი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. ს-ი

წარმომადგენელი – გ. რ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. გ-ი, ხ. ბ-ი, ზ. ბ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზლ. ბ-მა (უფლებამონაცვლე მ. ს-ი) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მ. გ-ის, ხ. ბ-ისა და ზ. ბ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და ქონების ნატურით გამოყოფის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: ქ. თბილისში, ქ-ის შესახვევ ¹16-ში მდებარე უძრავი ქონება წლების განმავლობაში წარმოადგენდა მოსარჩელისა და მისი მამის - გ. ბ-ის თანასაკუთრებას (თითოეულს ეკუთვნოდა ½1/2 წილი). გ. ბ-ის გარდაცვალების შემდეგ გაიხსნა სამკვიდრო მის დანაშთ ქონებაზე და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ცნობილ იქნა პირველი რიგის მემკვიდრედ და მამის დანაშთი ქონებიდან მიიღო 14/24 წილი. ამდენად, დღეის მდგომარეობით მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში აღრიცხულია ქ-ის შესახვევ ¹16-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2½ და 14/24 ნაწილები. აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლებით ხ. ბ-ს ეკუთვნის 4/24 წილი, მ. ბ-ის უფლებამონაცვლე მ. გ-ს - 3/24 ნაწილი და ზ. ბ-ს - 3/24 ნაწილი. მოპასუხეთა წინააღმდეგობის გამო, მოსარჩელე მოკლებულია შესაძლებლობას, თავისუფლად სარგებლობდეს თავის საკუთრებაში არსებული ქონებით, რის გამოც იგი იძულებული გახდა, მიემართა სასამართლოსთვის თავისი დარღვეული უფლების დასაცავად.

მოპასუხეებმა მ. გ-მა, ხ. ბ-მა და ზ. ბ-მა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი საფუძვლებით: მათ სადავოდ გახადეს საზიარო საგანზე ზლ. ბ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი 1/2 წილზე, ამასთანავე, დასთანხმდნენ საზიარო უფლების გაუქმებას და მოითხოვეს უძრავი ქონებიდან წილების გამოყოფა შპს ,,ტ-ის” შიდა აზომვითი ნახაზის შესაბამისად, კერძოდ, ზ. ბ-ს მიეკუთვნოს 38,89 კვ.მ, მ. გ-ს - 52.58 კვ.მ, ხ. ბ-ს კი - 29,41 კვ.მ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ზლ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზლ. ბ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 26 ივლისის განჩინებით მ. ს-ის(ზლ. ბ-ის უფლებამონაცვლის) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლიდან გამომდინარე, სრულად გაიზიარა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქ. თბილისში, ქ-ის შესახვევ ¹16-ში მდებარე 486 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია შენობა-ნაგებობები 119კვ.მ საერთო ფართით (107 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე არსებული შენობა-ნაგებობა ¹3). ლიტ «ა-ს” I სართულზე ზლ. ბ-ს ფაქტობრივად დაკავებული აქვს 52.71 კვ.მ საერთო ფართი, რომელიც კუთვნილ იდეალურ წილთან შედარებით ნაკლებია 78.96 კვ.მ-ით. ამავე მხარეს, სარდაფის სართულში დაკავებული აქვს 29,6 კვ.მ საერთო ფართი, რომელიც იდეალური წილით კუთვნილ ფართთან შედარებით ნაკლებია 43.5 კვ.მ-ით. ხ. ბ-ს ლიტერ «ა-ს” I სართულზე ფაქტობრივად უკავია 29,52 კვ.მ საერთო ფართი, რომელიც იდეალური წილით კუთვნილ ფართთან შედარებით მეტია 15,66 კვ.მ-ით. ამავე მხარეს სარდაფის სართულში უკავია 14.8 კვ.მ, რომელიც იდეალური წილით კუთვნილ ფართთან შედარებით მეტია 7.1 კვ.მ-ით. მ. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს მ. გ-ს ლიტერ «ა-ს” პირველ სართულზე უკავია 46.37 კვ.მ საერთო ფართი, რომელიც კუთვნილ იდეალურ წილთან შედარებით 35.97 კვ.მ-ით მეტია. ამავე მხარეს სარდაფის სართულში ფაქტობრივად უკავია 28.94 კვ.მ, რომელიც იდეალური წილით კუთვნილ ფართთან შედარებით 23.17 კვ.მ-ით მეტია. ზ. ბ-ს უკავია ლიტერ «ა-ს” პირველ სართულზე 37,72 კვ.მ საერთო ფართი, რომელიც იდეალური წილით კუთვნილ ფართთან შედარებით მეტია 27.32 კვ.მ-ით. ამავე მხარეს სარდაფის სართულში დაკავებული აქვს 19.0 კვ.მ ფართი, რომელიც 13.23 კვ.მ-ით მეტია იდეალური წილით კუთვნილ ფართთან შედარებით. ქ. თბილისში, ქ-ის შესახვევ ¹16-ში მდებარე უძრავი ქონება, ქ. თბილისის არქმშენინსპექციის მიერ 1980 წლის 27 აპრილს გაცემული შენობის ექსპლუტაციაში მიღების აქტის, 2004 წლის 24 თებერვლის კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის, ქ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2005 წლის 25 მაისის ¹4.3.92 დადგენილების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილების, ქ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის ¹2ბ/759-08 განჩინების, ქ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის ¹2ბ/795-08 2009 წლის 9 დეკემბრის სააღსრულებო ფურცლის და 2004 წლის 17 მაისის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, თანასაკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია 1/2 და 14/24 წილი ზლ. ბ-ის სახელზე, 4/24 წილი - ხ. ბ-ის სახელზე, 3/24 წილი - მ. ბ-ის სახელზე და 3/24 წილი - ზ. ბ-ის სახელზე. ექსპერტიზის დასკვნიდან გამომდინარე, ქ. თბილისში, ქ-ის შესახვევ ¹16-ში მდებარე უძრავი ქონება, საზიარო საგნის მონაწილეებს შორის არ განაწილდება.

სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა რა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას ქონების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის თაობაზე დამატებით აღნიშნა: ექსპერტ გ. ი-ის განმარტებით, შპს ,,სმმ-ის” დასკვნით გაყოფილი ზლ. ბ-ისა და სხვა მობინადრეთა ფართები მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისაგან. სამშენებლო ნორმებით საცხოვრებელი ოთახის ფართი არ შეიძლება იყოს 8 კვ.მ-ზე ნაკლები, ამავე წესების ¹2.2. პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი ბინა უნდა შედგებოდეს საცხოვრებელი ოთახისა და დამხმარე სათავსებისგან. ესქპერტმა მიუთითა, რომ მის მიერ ფართების გაყოფა არ განხორციელდა სწორედ მათი მნიშვნელოვანი განსხვავებების გამო. ექსპერტის განმარტებით, სადავო პირველი სართული არის 166 კვ.მ, საიდანაც 107 კვ.მ არის საცხოვრებელი ოთახების ფართი, ხოლო 59 კვ.მ _ დამხმარე სათავსების. შპს ,,სმმ-ის” დასკვნით გაყოფილია 6 საცხოვრებელი ოთახი და ექვსივე მიკუთვნებული აქვს აპელანტს, ხოლო დანარჩენი არის დამხმარე სათავსები, რომელიც, დასკვნის თანახმად, მიკუთვნებული აქვთ მოწინააღმდეგე მხარეებს. ექსპერტ ბ. ჭ-ის განმარტებით, მის მიერ გაცემული დასკვნით, მ. ს-ს შეუმცირდა მისი წილი ფართი და, შესაბამისად, შემცირდა მისი საბაზრო ღირებულებაც. დასკვნის მომზადებისას იგი მივიდა მისამართზე, თუმცა მხარეთა საცხოვრებელ ბინებში არ შესულა და დასკვნა მოამზადა 2008 წელს მის მიერ ნახაზის გაკეთებისას მიღებული ინფორმაციით. იმავდროულად, ბ. ჭ-მა დაადასტურა გ. ი-ის მიერ მითითებული გარემოება, რომ მოპასუხე ხ. ბ-ის და მ. გ-ის სარგებლობაში არსებული, სახლის წინა ფასადზე მდებარე კედლების ნაწილი, შევსებულია არა მყარი სამშენებლო მასალით, არამედ შუშით. პალატა მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი დასკვნის მიხედვით გაყოფისას, მოპასუხე ხ. ბ-ს საკუთრებაში რჩება ორი ოთახი, რომელთა თითო კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შუშისაა. ასევე შუშისაა ზ. ბ-ის სარგებლობაში არსებული ¹10 ოთახის წინა კედლის ნაწილი. ნახაზზე ¹17-ით მონიშნულია ღია აივანი, რომლითაც მ. ბ-ის (პირველი რიგის მემკვიდრე მ. გ-ი) ოჯახი სარგებლობს, ექპერტ ბ. ჭ-ის დასკვნის მიხედვით, გაყოფისას იგი გათვალისწინებულ იქნა სრულფასოვანი ოთახის სახით და შეფასებისას მხედველობაში არ მიუღიათ, რომ საცხოვრებლად ვარგისად მისი გადაკეთება (კედლების ამოყვანა, ფანჯრის ჩასმა და მოპირკეთება), მოპასუხეთა მხრიდან მნიშვნელოვან დანახარჯებს მოითხოვს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები და დაეყრდნო რა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებს, განმარტა: საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. საზიარო ნივთის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფისას არ არის აუცილებელი, რომ ნივთი იყოფოდეს სახლის მესაკუთრეებზე ზუსტად, მათი კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად. ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს ცალკეული ნაწილების დანიშნულება და მნიშვნელობა საყოფაცხოვრებო თვალსაზრისით. ნივთის ღირებულებაში იგულისხმება მისი საყოფაცხოვრებო დანიშნულება. ერთგვაროვნებასთან ერთად გაყოფამ საზიარო საგანს არ უნდა დაუკარგოს ის სამომხმარებლო ღირებულება (და არა მხოლოდ ღირებულება გამოხატული ფულადი ერთეულით), რაც მას გაყოფამდე გააჩნდა. მოცემულ შემთხევაში, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება ქონების ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის თაობაზე, რაც შეიძლება საფუძვლად დადებოდა სარჩელის დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 26 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ს-მა შემდეგი საფუძვლებით: არსებითი განხილვის დროს არსებობდა ორი ურთიერთსაპირისპირო ექსპერტიზის დასკვნა. მიუხედავად კასატორის შუამდგომლობისა, სასამართლომ არ დანიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა და დაეყრდნო მხოლოდ სამხარაულის ექსპერტიზის დასკვნას, რომელიც გაუქმებულ სამშენებლო ნორმებს ემყარება. ასევე არ იქნა ობიექტურად გამოკვლეული შპს «სმმ-ის” დასკვნით კასატორზე მიკუთვნებული ე.წ საცხოვრებელი ოთახები, რომლებიც უკანა მხრიდან ნესტიანია და ერთი ფანჯარა აქვს, რატომ ჩაითვალა ოთახებად, ხოლო მოპასუხეთათვის მიკუთვნებული ფართი - დამხმარე ფართად. შპს «სმმ-ის” დასკვნით დგინდება, რომ სინამდვილეში ფართი საცხოვრებელია და არა - დამხმარე. მხარეებს, რომლებიც 10-14 კვ.მ ფართის მესაკუთრეები არიან, დაუკმაყოფილდათ მოთხოვნა, ხოლო 130 კვ.მ ფართის მესაკუთრეს უარი ეთქვა მისი 78 კვ.მ ფართის გამოყენებაზე, რითაც შეიზღუდა მისი საკუთრების უფლება, ფლობისა და სარგებლობის კუთხით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია: ექსპერტთა მიერ წარმოდგენილი დასკვნები არ ეწინააღმდეგება ერთმანეთს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია საზიარო უფლების გაუქმება და ქონების ნატურით გამოყოფა სამოქალაქო კოდექსის 954-ე, 961-ე, 963-ე მუხლების საფუძველზე. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.