ას-1281-1301-2011 3 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ი. თ-ი (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. თ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. თ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. თ-ის მიმართ მამის სამკვიდრო ქონებიდან კუთვნილი წილის შესაბამისად ოქროს ნივთებისა და ავტომანქანის ღირებულების, სულ _ 21732 ლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა ნ. თ-ისათვის მამის დაკრძალვის ხარჯების გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. თ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ი. თ-ს ნ. თ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 21 732 ლარისა და სპეციალისტის ხარჯის _ 700 ლარის გადახდა, ი. თ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. თ-ს ი. თ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 1875 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ი. თ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 18 ივნისს გ. თ-ი გარდაიცვალა და მას დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილები _ ი. და გ. თ-ები.

გ. თ-ის დანაშთ ქონებას შეადგენდა: ქ.თბილისში, თ-ის ქუჩის მე-4 ჩიხში მდებარე ¹3 ბინა, 1994 წელს გამოშვებული «გაზ 31029» შავი ფერის ავტომანქანა სახელმწიფო ნომრით «...», ¹... სარეგისტრაციო მოწმობა, შასის ¹..., ძარის ¹..., ძრავის ნომერი ¹..., ასევე ოქროს ნივთები, რომლებიც ასახულია შპს «ო-ის” საცავში არსებული სეიფის გახსნისა და ოქროს ნივთების ი. თ-ისათვის გადაცემისას შედგენილ აქტში.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ გ. თ-ის სეიფში არსებული ოქროს ნივთებიდან 65 ცალი ოქროს მონეტა წარმოადგენდა მეიერ მამისთვალოვის საკუთრებას და გადაეცა ამ უკანასკნელს სეიფის გახსნის დღეს _ 2007 წლის 22 ივნისს. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება ი. თ-ს არ წარმოუდგენია.

გ. თ-ის ანდერძის შესაბამისად, სამკვიდროდან ნ. თ-ს შეეძლო, მიეღო 3/4, ხოლო ი. თ-ს _ 1/4 ნაწილი, როგორც სავალდებულო წილი.

გ. თ-ის დანაშთი ქონებიდან ნ. თ-მა კუთვნილი წილის მისაღებად სანოტარო ბიუროში განაცხადი წარადგინა 2007 წლის 17 დეკემბერს, რის საფუძველზეც მიიღო კუთვნილი წილი უძრავი ქონებიდან _ ქ.თბილისში, თ-ის მე-4 ჩიხი ¹3-ში მდებარე ქონების 3/4 ნაწილი, ხოლო ი. თ-მა მიიღო იმავე ქონების 1/4 ნაწილი. გ. თ-ის დანაშთი მოძრავი ქონებიდან ნ. თ-ს კუთვნილი წილი არ მიუღია, ვინაიდან ქონება გადაეცა ი. თ-ს. აღნიშნული ქონება ი. თ-მა გაყიდა, ხოლო აღებული თანხა მოიხმარა სხვადასხვა საჭიროებისათვის.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. თ-ს სამკვიდრო ქონების შემადგენელი მოძრავი ნივთებიდან წილის მიღებაზე უარი არ უთქვამს და საქმის მასალებიდანაც არ დასტურდება ი. თ-ის მითითება, რომ ნ. თ-მა ი. თ-ს სიტყვიერი თანხმობა მისცა მამის დანაშთი მოძრავი ქონების გაყიდვაზე არსებული საჭიროებისათვის თანხის დახარჯვის მიზნით.

ნ. თ-ის მიერ 2004 წლის 27 აგვისტოს ი. თ-ის სახელზე გაიცა გენერალური მიდობილობა, რომლითაც მარწმუნებელმა მინდობილ პირს მიანიჭა უფლებამოსილება, შეხედულებისამებრ განეკარგა მისი კუთვნილი ქონება. მინდობილობა გაიცა 3 წლის ვადით _ 2007 წლის 27 აგვისტომდე.

სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით, 2007 წლის 22 ივნისის მიღება-ჩაბარების აქტით გათვალისწინებული ოქროს ნივთების საერთო ღირებულება შეადგენდა 25 975 ლარს. აღნიშნული დასკვნის შესაბამისად, მიღება-ჩაბარების აქტში ჩამოთვლილი ნივთები ტიპიურია ქართული ბაზრისათვის, რის გამოც თითოეული მათგანის საბაზრო ფასის დადგენა შესაძლებელია ჩამონათვალში არსებული საიუველირო ნაკეთობებისა და მონეტების იდენტური ნივთების საბაზრო ფასთან შედარების მეთოდით. საქონლის საბაზრო ღირებულება მიღებულ იქნა მითითებული პერიოდისათვის ბაზარზე იდენტური ან მსგავსი საქონლის მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთზემოქმედების შედეგად დადებული გარიგების საფუძველზე.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ ექსპერტიზის დასკვნა ოქროს ნივთების ღირებულების განსაზღვრისას არ იძლეოდა ობიექტურ შეფასებას აღნიშნული ნივთებისათვის, ვინაიდან მიღებულ იქნა ამ ნივთების უშუალო დათვალიერების გარეშე. ცალკული ნივთისათვის ექსპერტის მიერ დადგენილი ფასისგან განხვავებული ფასის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება აპელანტს საქმის წარმოებისას არ წარმოუდგენია. იგი შემოიფარგლა მხოლოდ სიტყვიერი განმარტებით იმაზე, თუ რა ღირს თითოეული ოქროს მონეტა ან რა ფასად იქნა მის მიერ გასხვისებული ოქროს ნივთები. ამდენად, აპელანტის პრეტენზია საქმეზე მოწინააღდეგე მხარის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია, არ შეიცავს მის გამაქარწყლებელ მტკიცებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამესად და, ამდენად, ვერ ჩაითვლება დასაბუთებულად.

პალატამ გაიზიარა დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა, რომ გ. თ-ის დანაშთი ავტომანქანის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა სულ ცოტა 2250 ლარს და ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მითითება, რომ მან ავტომანქანა გაყიდა 800 აშშ დოლარად.

ნ. თ-ის მიერ სადავო ავტომანქანისა და ოქროს ნივთბის შეფასებისათვის საჭირო აუდიტორული და საექსპერტო მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ოდენობამ შეადგინა 700 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე მუხლით, 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 1306-ე, 1336-ე 1371-ე მუხლებით, 1421-ე მუხლის მეორე, მესამე ნაწილებით, 1424-ე, 1434-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ 2007 წლის 18 ივნისს გ. თ-ის გარდაცვალების შემდეგ მის შვილს _ ნ. თ-ს წარმოეშვა უფლება, მიეღო კუთვნილი 3/4 ნაწილი მამის დანაშთი ქონებიდან. აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნით მან მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში _ 2007 წლის 17 დეკემბერს წარადგინა განცხადება სამკვიდროს მიღების მოთხოვნით სანოტარო ბიუროში, რის შედეგად საკუთრებაში გადაეცა მხოლოდ სამკვიდროში შემავალი უძრავი ქონება. რაც შეეხება მოძრავ ქონებას, მისგან შესაბამისი წილი _ 3/4 ნაწილი ნ. თ-ს არ მიუღია. აღნიშნული ქონება გასხვისებულ იქნა მეორე მემკვიდრის _ ი. თ-ის მიერ.

სამოქალაქო კოდექსის 1429-ე მუხლიდან გამომდინარე, ი. თ-ს მის მიერ გ. თ-ის დანაშთი მოძრავი ქონების გასხვისების გამო მართლზომიერად დაეკისრა ამ ქონებიდან ნ. თ-ის კუთვნილი წილის შესაბამისი ღირებულების გადახდა.

სამოქალაქო კოდექსის 1334-ე მუხლის, 1484-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოცემულ შემთხვევაში დავაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ი. თ-ის მოთხოვნა ნ. თ-ისათვის მამკვიდრებლის დაკრძალვასთან დაკავშირებული ხარჯების დაკისრების თაობაზე, რაც არ ყოფილა გასაჩივრებული. რადგან აღნიშნული ხარჯების გადახდა ეკისრება ნ. თ-ს, ამ ხარჯებზე მითითება ვერ გახდება სამკვიდრო წილის მიღებასთან დაკავშირებული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი.

სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მითითებას, რომ ნ. თ-ის მიერ 2004 წლის 27 აგვისტოს გაცემული გენერალური მინდობილობის გამო იგი უფლებამოსილი იყო, სურვილისამებრ განეკარგა ნ. თ-ის კუთვნილი ქონება. როგორც დადგინდა, აღნიშნული მინდობილობა გაიცა მამკვიდრებლის სიცოცხლეში 3 წლის ვადით _ 2007 წლის 27 აგვისტომდე. ი. თ-ს არ წარუდგენია იმ გარემოების დამადასუტრებელი მტკიცებულება, რომ მინდობილობის მოქმედების პერიოდში მიიღო ნ. თ-ის კუთვნილი წილი სამკვიდროდან და განკარგა იგი. ნ. თ-მა კი სამკვიდროს მიღების მოთხოვნით სანოტარო ორგანოში განაცხადი წარადგინა 2007 წლის 17 დეკემბერს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. თ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ი. თ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, სარჩელი 6197 ლარის ნაწილში ცნო, დანარჩენ ნაწილში კი მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1335-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომელიც მოცემულ დავას არეგულირებდა.

სააპელაციო პალატამ არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ სადავო 65 ცალი ოქროს მონეტა არ შედიოდა გ. თ-ის სამკვიდროში და ეკუთვნოდა სხვა პიროვნებას.

სასამართლომ ასევე არასწორად დაადგინა სადავო ნივთების ღირებულება. გაურკვეველია, რის საფუძველზე განისაზღვრა ოქროს სინჯი _ 916 და მონეტების წონა მაშინ, როდესაც ექსპერტს სადავო ნივთები ვიზუალურად არ უნახავას. ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია ფასები 2011 წლის მდგომარეობით, ხოლო 2007 წელს ოქროს გაცილებით დაბალი ღირებულება გააჩნდა. პალატას უნდა გაეზიარებინა შემოსავლებისა და ხარჯების წიგნში დაფიქსირებული სადავო ქონების ღირებულება.

სააპელაციო სასამართლომ არ დაკითხა საქმეზე მოწმეებად პირები, რომლებიც უშუალოდ ესწრებოდნენ სეიფის გახსნასა და კასატორის მიერ მონეტების გადაცემას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ი. თ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი. თ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ი. თ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ი. თ-ისა და ნ. ა-ის მიერ გადახდილი 777 ლარის 70% _ 543,9 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. თ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ი. თ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 543,9 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.